BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

----------------------------

NGUYỄN BÁ KIÊN

NGHIÊN CỨU TÍNH ĐA DẠNG THỰC VẬT CÂY GỖ
TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN TÂY YÊN TỬ,
TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP

Hà Nội, 2013


BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

----------------------------

NGUYỄN BÁ KIÊN

NGHIÊN CỨU TÍNH ĐA DẠNG THỰC VẬT CÂY GỖ
TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN TÂY YÊN TỬ,
TỈNH BẮC GIANG

Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
Mã số: 60620211

ii

LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Lâm nghiệp,
tôi luôn nhận được sự quan tâm dạy dỗ và chỉ bảo ân cần của các thầy giáo, cô giáo,
sự ủng hộ và giúp đỡ nhiệt tình của các bạn đồng nghiệp, sự động viên kịp thời của
gia đình và người thân đã giúp tơi vượt qua những trở ngại và khó khăn để hồn thành
chương trình đào tạo Thạc sỹ khoa học Lâm nghiệp.
Nhân dịp này, tôi xin được bày tỏ sự chân thành cảm ơn tới TS. Trần Ngọc
Hải - Trường Đại học Lâm nghiệp đã hướng dẫn khoa học và tạo mọi điều kiện tốt
nhất cho tơi trong q trình thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu nhà trường, khoa Đào tạo Sau đại
học, khoa Quản lý tài nguyên rừng và Môi trường, các Giáo sư, Tiến sĩ hợp tác
giảng dạy tại khoa Sau đại học, trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam.
Xin cảm ơn các công chức, viên chức Kiểm lâm, đặc biệt là ông Đỗ Viết
Quyền, Trưởng ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Giang
đã giúp đỡ tôi trong việc điều tra nghiên cứu thực tế để hồn thành luận văn này.
Trong q trình nghiên cứu thực hiện luận văn, do điều kiện hạn chế về thời
gian, nhân lực và những khó khăn khách quan nên khơng tránh khỏi những thiếu
sót. Tơi mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp q báu của các thầy, cơ
giáo, các nhà khoa học và bạn bè đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2013
TÁC GIẢ

Nguyễn Bá Kiên


iii




iv

3.1.5 Tài nguyên rừng Khu BTTN Tây Yên Tử .......................................................27
3.2. Khái quát về đặc điểm kinh tế xã hội .................................................................30
Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .....................................32
4.1. Thành phần loài và đặc điểm phân bố của thực vật cây thân gỗ ở Khu bảo tồn
thiên nhiên Tây Yên Tử ............................................................................................32
4.1.1. Thành phần loài thực vật cây thân gỗ tại Khu BTTN Tây Yên Tử ................32
4.1.2. Đặc điểm phân bố của thực vật cây thân gỗ tại Khu BTTN Tây Yên Tử .......32
4.2. Tính Đa dạng của hệ thực vật cây thân gỗ tại Khu BTTN Tây Yên Tử ............41
4.2.1. Mức độ đa dạng ngành ....................................................................................41
4.2.2. Các chỉ số đa dạng...........................................................................................42
4.2.3. Đa dạng ở bậc dưới ngành ..............................................................................42
4.2.4. Đa dạng về dạng sống .....................................................................................44
4.2.5. Đa dạng về nguồn tài nguyên thực vật ............................................................45
4.2.6. Đa dạng các loài cây gỗ có giá trị bảo tồn cao ................................................48
4.3. Cơ sở dữ liệu phục vụ cho công tác quản lý, bảo tồn tài nguyên thực vật cây
thân gỗ ở Khu Bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử .......................................................51
4.3.1. Dữ liệu phục vụ theo dõi diễn biến rừng ở một số điểm nghiên cứu:.............51
4.3.2. Dữ liệu một số loài cây thân gỗ quý, hiếm có giá trị kinh tế và bảo tồn cao
của Khu BTTN Tây Yên Tử - tỉnh Bắc Giang ..........................................................53
4.4. Một số giải pháp bảo tồn và phát triển tài nguyên thực vật ở Khu bảo tồn thiên
nhiên Tây Yên Tử ......................................................................................................60
KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................68
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC




NĐ 32

Nghị định 32/2006/NĐ- CP ngày 30 tháng 3 năm 2006

Nxb

Nhà xuất bản

OTC

Ô tiêu chuẩn

PRA

Phương pháp đánh giá nhanh nơng thơn có sự tham gia của người dân

SĐVN

Sách đỏ Việt Nam

UNEP

Chương trình Mơi trường của Liên hợp quốc

UNESCO
UBND
VQG
WCMC
WWF


Diện tích Khu BTTN Tây Yên Tử

23

3.2

Diện tích các loa ̣i rừng trong Khu BTTN Tây Yên Tử

27

4.1

Tổng hợp thành phần thực vật cây thân gỗ tại Khu BTTN Tây Yên Tử

32

4.2

Phân bố của các loài thực vật thân gỗ ở các kiểu rừng chính

35

4.3

Phân bố của thực vật cây thân gỗ ở các trạng thái rừng

36

4.4

4.9

Phổ dạng sống của hệ thực vật cây gỗ Khu BTTN Tây n Tử

45

4.10

Tổng hợp các nhóm cơng dụng của cây gỗ ở Khu BTTN Tây

45

Yên Tử
4.11

Danh mục các loài cây gỗ quí hiếm

48

4.12

Tọa độ, độ cao của các điểm đánh dấu phục vụ theo dõi biến

51

động tài nguyên cây thân gỗ


vii



3.2

Bản đồ hiện trạng Phân khu Khe Rỗ

31

4.1

Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới

33

4.2

Rừng phục hồi sau nương rẫy (IIB)

38

4.3

Rừng hỗ giao vầu + gỗ và Rừng vầu thuần loài

38

4.4

Rừng nhiệt đới độ cao dưới 700m (IIIA2) bị tác động vừa

38


4.10

Lá và thân cây Gụ lau

59

4.11

Cây Hà nu bị khai thác trái phép tại khu vực Đồng Thông, xã Tuấn Mậu

61

4.12

Hiện trường khoan thăm dò và mở đường để khai thác Than

62

trong vùng đệm của Khu bảo tồn
4.13

Người dân sử dụng lửa trong rừng và điểm du lịch Vũng Trịn

63

thuộc Phân khu Khe Rỗ
4.14

Cây Sến mật bị lốc xốy làm bộc gốc tại Phân khu Khe Rỗ

q hiếm trong đó có các lồi cây gỗ. Bên cạnh đó các nghiên cứu khoa học về tài
nguyên rừng đặc biệt là tài nguyên thực vật cây gỗ trong Khu bảo tồn còn hạn chế.
Các nghiên cứu trước đây chỉ là những nghiên cứu sơ bộ ban đầu, chưa có cơng


2
trình nào nghiên cứu, đánh gia một các đầy đủ, toàn diện về đa dạng thực vật cây
gỗ. Xuất phát từ thực tiến trên, tôi thực hiện đề tài "Nghiên cứu tính đa dạng thực
vật cây gỗ tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Giang". Các kết quả
nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để đề xuất cho công tác bảo
tồn và phát triển nguồn tài nguyên thực vật nói riêng và đa dạng sinh học nói chung
của Khu bảo tồn.


3
Chương 1
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Nhận thức chung về đa dạng sinh học
Từ xa xưa con người đã biết khai thác tài nguyên sinh vật để phục vụ cuộc
sống và sự phát triển của mình; nhờ tiếp cận với tự nhiên họ đã biết phân loại sinh vật
để nhận biết và khai thác chúng một cách có hiệu quả. Ngày nay do sự phát triển
mạnh mẽ của khoa học công nghệ, kinh tế và nhu cầu mà con người càng ham hiểu
biết về thế giới tự nhiên. Tuy nhiên, càng hiểu biết sâu về thế giới sinh vật con người
càng khai thác tài nguyên sinh vật một cách tận diệt, vì thế nguồn tài nguyên đa dạng
sinh học ngày càng giảm sút. Có thể nói vấn đề nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh
học hiện nay là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trên thế giới.
Theo IUCN (1994) đã đưa ra định nghĩa ĐDSH như sau: “Đa dạng sinh học
là thuật ngữ chỉ sự phong phú của sự sống trên trái đất của hàng triệu loài thực vật,
động vật, vi sinh vật cùng nguồn gen của chúng và các hệ sinh thái mà chúng là
thành viên. Từ đó, đa dạng sinh học được định nghĩa là sự đa dạng của các sinh vật

1.2. Tổng quan nghiên cứu về đa dạng thực vật
Nghiên cứu về đa dạng thực vật có một số lĩnh vực nghiên cứu chính sau:
1.2.1. Nghiên cứu về hệ thực vật
1.2.1.1. Trên thế giới
Việc nghiên cứu các hệ thực vật trên thế giới có từ lâu. Người ta đã tìm thấy các
tài liệu mơ tả về thực vật xuất hiện ở Ai Cập khoảng 3.000 năm trước Công nguyên và
ở Trung Quốc khoảng 2.000 năm trước Cơng ngun. Song những cơng trình có giá trị
xuất hiện vào thế kỷ 19 – 20: Thực vật chí Honkong 1861 [34]; Thực vật chí Australia
1866 [35]; Thực vật chí rừng Tây Bắc và Trung tâm Ấn Độ 1874 [36].
Ở Nga, từ 1928 đến 1932 được xem là giai đoạn mở đầu cho thời kỳ nghiên
cứu hệ thực vật cụ thể. Tolmachop A .I. [44] cho rằng “chỉ cần điều tra trên một
diện tích đủ lớn để có thể bao trùm được sự phong phú của nơi sống nhưng khơng
có sự phân hố về mặt địa lý”. Ơng gọi đó là hệ thực vật cụ thể. Tolmachop A.I. đã
đưa ra một nhận định là số loài của một hệ thực vật cụ thể ở vùng nhiệt đới ẩm
thường là 1500 – 2000 loài. Các nhà sinh vật học Nga tập trung các nghiên cứu vào
việc xác định diện tích biểu hiện tối thiểu để có thể kiểm kê đầy đủ nhất số loài của
từng hệ thực vật cụ thể.


5
Brummitt (1992) [37], chuyên gia của phòng bảo tàng thực vật Hoàng gia
Anh, trong cuốn “Vascular plant families and genera” đã thống kê tiêu bản thực vật
bậc cao có mạch trên thế giới vào 511 họ, 13.884 chi, 6 ngành là Khuyết lá thông
(Psilotophyta), Thông đá (Lycopodiophyta), Cỏ tháp bút (Equisetophyta), Dương xỉ
(Polypodiophyta), Hạt trần (Gymnospermae) và Hạt kín (Angiospermae). Trong đó
ngành Hạt kín (Angiospermae) có 13.477 chi, 454 họ và được chia ra 2 lớp là: lớp
Hai lá mầm (Dicotyledoneae) bao gồm 10.715 chi, 357 họ và lớp Một lá mầm
(Monocotyledoneae) bao gồm 2.762 chi, 97 họ.
1.2.1.2. Ở Việt Nam
Nghiên cứu về thực vật ở Việt Nam trước hết phải kể đến các cơng trình:

Ngũ Phương [24] đã tiến hành phân loại rừng miền Bắc Việt Nam. Trong đó rừng
miền Bắc được chia làm 3 đai, 8 kiểu; ngồi ra ơng còn chia ra thành những kiểu
phụ mà chỉ dùng loại hình thay cho kiểu, sau loại hình kiểu phụ.
Cùng với những cơng trình nghiên cứu tại miền Bắc, trong thời gian này Phạm
Hoàng Hộ [15] cũng cho ra bộ sách “Cây cỏ Nam Việt Nam” cơng bố với 5.326 lồi
thực vật có ở miền Nam nước ta. Trong đó thực vật bậc thấp có 60 lồi, rêu 20 lồi,
cịn lại là thực vật có mạch 5.246 lồi. Đây là một cơng trình tổng hợp về hệ thực vật
miền Nam, nhưng số lồi các ngành cơng bố ở trên theo chúng tơi cịn thiếu.
Phan Kế Lộc [21] ở miền Bắc đã cung cấp số loài cây của các ngành thực vật
bậc cao có mạch trong cơng trình “Bước đầu thống kê số loài cây đã biết ở miền
Bắc Việt Nam”. Trong tác phẩm này Phan Kế Lộc đã thống kê được 5.609 lồi, cịn
các ngành khác chỉ có 540 lồi. Con số này theo bản thân tôi là khá đầy đủ.
Qua những tác phẩm kể trên chúng ta có thể nhận thấy rằng chỉ trong vòng 7
năm từ năm 1966 đến 1973 đã có 4 cơng trình có giá trị cao về hệ thực vật Việt
Nam do các tác giả trong nước nghiên cứu. Tổng hợp các cơng trình này chúng ta
có số liệu khá đầy đủ về các hệ thực vật ở nước ta. Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ
chủ yếu thống kê số lượng các Taxon có trong hệ thực vật mà ít chú ý so sánh
chúng với nhau hoặc chú ý vào các khía cạnh khác như tài ngun, dạng sống, …
mặt khác các cơng trình nghiên cứu này chưa đề cập đến ngành rêu, trừ nhà nghiên
cứu Phạm Hoàng Hộ, 1970.


7
Năm 1984, Nguyễn Tiến Bân, Trần Đình Đại, Phan Kế Lộc cùng tập thể các
tác giả khác đã xuất bản tập “Danh lục thực vật Tây Nguyên” [8] công bố 3.754 lồi
thực vật bậc cao có mạch bằng một nửa số lồi của hệ thực vật Việt Nam. Cơng
trình này khảo sát bao quát cả một hệ thực vật rừng phong phú vào bậc nhất nước ta
nên rất có ý nghĩa.
Đi theo hướng nghiên cứu các hệ thực vật ở từng vùng, Phạm Hoàng Hộ
(1985) đã xuất bản ra cuốn sách “Danh lục thực vật Phú Quốc” [16 ]. Công bố 793

bố, giá trị sử dụng. Đối tượng giới thiệu của 7 cuốn tài liệu là các loài thân gỗ lớn, gỗ
nhỡ và gỗ nhỏ, khơng đề cập tới các nhóm lồi khác.
Năm 2009, được sự tài trợ của tổ chức Jica nhóm các nhà chuyên gia về thực
vật của Viện Điều tra Quy hoạch rừng với chủ biên là Vũ Văn Dũng đã biên soạn, tổng
hợp lại 7 cuốn Cây gỗ rừng Việt Nam đã xuất bản trong giai đoạn trước 1988 và bổ
sung thêm 39 loài, cuốn tài liệu này được biên soạn bằng Tiếng Anh có tên là “Viet
Nam Forest Trees”, tái bản có bổ sung lần 2. Các loài được giới thiệu chỉ tập trung vào
thực vật rừng có thân gỗ lớn, gỗ nhỡ và gỗ nhỏ. Khơng đề cập tới các nhóm dương xỉ,
dây leo, cây bụi, tre nứa hay cau dừa có thân hóa gỗ ở Việt Nam.
1.2.1.3. Nghiên cứu thực vật tại Khu BTTN Tây Yên Tử
Năm 1999 Ban quản lý Khu BTTN Khe Rỗ đã phối hợp với các chuyên gia
thực vật của trường Đại học Lâm nghiệp điều tra sơ bộ đặc điểm tài nguên thực vật và
xây dựng danh lục thực vật rừng Khu BTTN Khe Rỗ [1] (nay là Phân ban Khe Rỗ
thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử). Kết quả của đợt điều tra này các chuyên
gia đã tìm được 276 lồi cây gỗ thuộc 136 chi của 57 họ thực vật; 452 loài cây cỏ,
dây leo thuộc 53 chi của 28 họ.
Tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử, hiện nay chưa có một nghiên cứu
nào về dạng sống, công dụng và giá trị bảo tồn của hệ thực vật cây gỗ; các đợt điều
tra, tìm hiểu về khu hệ thực vật tại Khu Bảo tồn đã thực hiện trước kia chỉ chú ý đến
số lượng loài và lập ra một bản danh lục thực vật sơ bộ. Chính vì vậy mà việc quản lý
bảo vệ những loài cây gỗ, đặc biệt là những loài cây gỗ có giá trị bảo tồn và kinh tế
cao tại khu bảo tồn Tây Yên Tử vẫn còn nhiều hạn chế. Xuất phát từ những lý do
trên, việc triển khai một đề tài nghiên cứu về tính đa dạng cây gỗ tại Khu BTTN Tây
Yên Tử là hết sức cần thiết, nghiên cứu này là đề tài đầu tiên nghiên cứu, phân tích về
tính đa dạng về thành phần lồi, công dụng, dạng sống và phân bố một số cây gỗ quý
hiếm trong Sách Đỏ Việt Nam (2007), Danh lục Đỏ IUCN (2012) tại khu Bảo tồn
thiên nhiên Tây Yên Tử và được áp dụng theo hệ thống của Tolmachop A.L (1974).


9


10
(5) Cây bì sinh (Epiphytes) Ep: Gồm các lồi cây bì sinh sống lâu năm trên
thân, cành cây gỗ, trên vách đá, … các loài Dương xỉ, Phong lan;
(6) Cây mọng nước (Succelentes) – Suc Xương rồng, Thuốc bỏng;
(7) Dây leo gỗ (Lianophanerophytes) – Lp: Kim ngân, Mã tiền, Bàm bàm…;
2. Cây chồi sát đất (Chamaephytes) – Ch: Gồm những cây có chồi cách mặt
đất dưới 25 cm, mùa đơng được lớp tuyết hay lá khô bao phủ chống lạnh: Cao cẳng,
Mạch môn, Ráy.
3. Cây chồi nửa ẩn (Hemicryptophytes) – Hm: Gồm những cây có chồi nằm
sát mặt đất (ngang mặt) được lá khơ che phủ bảo vệ (nhiều lồi thuộc Dương xỉ, Bổ
cốt toái, Náng).
4. Cây chồi ẩn (Crytophytes) – Cr: Gồm những lồi cây có chồi nằm dưới nước
hay dưới đất: Cỏ tranh, Củ gấu, Khoai tây, Gừng.
Cây thủy sinh (Hydrophytes) – Hy gồm những cây có chồi nằm trong nước hay trong
đất dưới nước: Rong tóc tiên, Sen, Súng.
5. Cây một năm (Therophytes – Th): Gồm những lồi cây vào thời kỳ khó khăn
tồn bộ cây chết đi, chỉ cịn duy trì nịi giống dưới dạng hạt. Đó là tồn bộ cây có đời
sống ngắn hơn một năm sống bất kể ở môi trường nào: Tàu bay, Cải cúc, ...
Raunkiaer đã tính tốn cho 1.000 lồi cây ở các vùng khác nhau trên trái đất
và lập thành phổ dạng sống tiêu chuẩn (ký hiệu SN).
Phổ dạng sống SN = 46 Ph + 9 Ch + 26 H + 6 Cr + 13 Th
Phổ dạng sống tiêu chuẩn là cơ sở để so sánh phổ dạng sống của các hệ thực vật
ở các vùng khác nhau trên trái đất. Do đó khi tổng hợp được số lượng của các kiểu
dạng sống trong hệ thực vật, ta tính tốn theo phần trăm từng dạng sống trong phổ dạng
sống của hệ thực vật đó (Phổ dạng sống của hệ thực vật cụ thể được ký hiệu là SB) để
so sánh với SN - Phổ tiêu chuẩn.
Dưới đây là ví dụ về phổ dạng sống của một số hệ thực vật của các vùng khác
nhau trên trái đất
- Miền nhiệt đới Guana:

Mặc dù có ý nghĩa như vậy nhưng từ trước đến nay ở Việt Nam việc nghiên
cứu phổ dạng sống của các hệ thực vật ít được tập trung nghiên cứu, chỉ có hai cơng
trình nghiên cứu về vấn đề này.
Cơng trình đầu tiên là của Pocs Tasmas [41] khi nghiên cứu hệ thực vật Bắc
Việt Nam đã phân tích và lập phổ dạng sống cho hệ thực vật này. Tác giả đã đưa ra một
kết quả như sau:


12
- Nhóm Cây chồi trên Ph: chiếm 52,21 %, trong đó
+ Nhóm cây chồi trên to (Magaphanerophytes): chiếm tỷ lệ: 4,85 %
+ Nhóm cây chồi trên nhỡ (Mesophanerophytes): chiếm tỷ lệ 13,81 %
+ Nhóm cây chồi trên lùn (Nanophanerophytes): chiếm tỷ lệ 18,02 %
+ Nhóm dây leo gỗ (Lianophanerophytes): Chiếm tỷ lệ 9,08 %
+ Nhóm cây bì sinh (Epiphytes): Chiếm tỷ lệ 6,45 %
- Nhóm cây chồi sát đất (Chamaephytes), cây chồi nửa ẩn (Hemicryptophytes),
cây chồi ẩn (Cryptophytes): chiếm tỷ lệ 40,68 %
- Nhóm cây một năm (Therophytes): Chiếm tỷ lệ 7,11%
Cơng trình thứ hai là “Góp phần nghiên cứu một số đặc điểm cơ bản của hệ thực
vật ở Lâm Sơn - tỉnh Hồ Bình” tác giả đã phổ lập dạng sống cho hệ thực vật này là:
- Nhóm cây chồi trên chiếm tỷ lệ 51,3%
- Nhóm cây chồi sát đất chiếm tỷ lệ 13,7 %
- Nhóm cây chồi nửa ẩn chiếm tỷ lệ 17,9 %
- Nhóm cây chồi ẩn chiếm tỷ lệ 7,2%
- Nhóm cây một năm chiếm tỷ lệ 9,9%
Phổ dạng sống của hệ thực vật vùng Lâm Sơn:
SB = 51,3 Ph + 13,7 Ch + 27,9 H + 7, 2 Cr + 9,9 Th
Như vậy từ các dẫn liệu trên có thể nhận thấy phổ dạng sống của cả hai hệ
thực vật này đều gần với phổ dạng sống của vùng nhiệt đới ẩm thể hiện ở sự chiếm
ưu thế của nhóm cây chồi trên (Ph).

- Báo cáo chuyên đề "Đặc điểm tài nguyên thực vật và danh lục thực vật" Khu
BTTN Khe Rỗ huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang (Nguyễn Văn Huy, ĐHLN 1999).
- Dự án xây dựng Khu BTTN Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Giang (2002).


14
2.3.2. Phương pháp nghiên cứu hệ thực vật
2.3.2.1. Nghiên cứu thành phần loài và đặc điểm phân bố của thực vật cây thân gỗ
tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử (điều tra thực địa)
Điều tra đa dạng thành phần loài: Để điều tra ngoài thực địa xác định các loài
thực vật cây gỗ, đề tài sử dụng hai phương pháp điều tra chính: điều tra theo tuyến
và điều tra theo ô tiêu chuẩn.
+ Điều tra theo tuyến:
- Nguyên tắc lập tuyến: Tuyến điều tra phải đại diện, đi qua hầu hết các dạng
sinh cảnh chính và địa hình trên tồn bộ diện tích nghiên cứu, theo đai cao và theo sinh
cảnh. Có thế chọn nhiều tuyến theo các hướng khác nhau, nghĩa là các tuyến đó cắt
ngang các vùng đại diện cho khu vực nghiên cứu. Trên các tuyến điều tra tiến hành quan
sát phát hiện xác định loài và thống kê những chỉ tiêu cần điều tra về loài cây.
Đề tài chọn các tuyến điều tra khảo sát cho Khu bảo tồn như sau:
Phân khu Thanh – Lục Sơn
- Tuyến I: Đi từ Trạm Kiểm lâm Nước Vàng qua các khoảnh 55, 56, 68,
71, 72, 74, 77 (tiểu khu 113) đến ranh giới tỉnh Quảng Ninh, chiều dài 5,4km,
thuộc xã Lục Sơn, huyện Lục Nam.
- Tuyến II: Đi Từ Trạm Kiểm lâm Đồng Thông qua khoảnh 39 (tiểu khu 175)
và khoảnh 40 (tiểu khu 176) đến khu vực giáp ranh với tỉnh Quảng Ninh, rồi đi qua
khoảnh 44, 35 (tiểu khu 176) về Ban quản lý Khu bảo tồn, chiều dài 7,5km, thuộc
xã Tuấn Mậu, huyện Sơn Động.
- Tuyến III: Đi từ Ban quản lý Khu bảo tồn đến đập nước số 2, qua khoảnh
5,6,7,8 (tiểu khu 170) đến khu vực giáp ranh xã Thanh Luận, chiều dài 3,5km, thuộc
thị trấn Thanh Sơn.

Kích thước OTC: 1.000 m2 (25m x 40m)
Số lượng OTC: 15 ô tiêu chuẩn.
Ô tiêu chuẩn được đánh số theo thứ tự từ 1- 15 để tiện theo dõi thống kê, tổ chức
thực hiện. Mỗi ô tiêu chuẩn được xác định vị trí theo toạ độ địa lý trên bản đồ để dễ xác
định tại thực địa bằng máy định vị GPS.
Lập ô và thu thập số liệu trong ô tiêu chuẩn:
+ Xác định vị trí ơ ở thực địa: Theo tọa độ địa lý đã được xác định trên bản đồ, sử
dụng máy định vị GPS xác định vị trí ơ tiêu chuẩn trên thực địa.
+ Ơ tiêu chuẩn được đóng mốc gỗ viết sơn tại 4 góc ơ, tại mốc đầu tiên ghi rõ số
hiệu ơ tiêu chuẩn (Ơ 1), mốc số 1 (M1), các mốc tiếp theo ghi M2, M3, M4. Mốc gỗ có
D = 4 - 6 cm, dài 40-50 cm.
+ Điều tra trên ô tiêu chuẩn:
- Điều tra tầng cây cao
Xác định tên các loài thực vật của tất cả những cây trong ơ có đường kính
(D1.3 ) từ 6 cm trở nên. Cây sau khi được xác định tên, được viết số thứ tự bằng sơn
đỏ từ 1 – n. Số thứ tự viết tại cây đảm bảo thống nhất với phần ghi chép trong tài
liệu để tiện cho việc lấy tiêu bản sau này.
Đánh giá phẩm chất cây theo A, B, C (tốt, trung bình, xấu).