SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐĂK LĂK
TRƯỜNG THPT BUÔN HỒ

Sáng Kiến Kinh Nghiệm

Đề tài

Tạo hứng thú học tập và giảng dạy nội dung tích hợp
phịng, chống tham nhũng trong môn Giáo dục công
dân lớp 12 ở trường THPT Buôn Hồ hiện nay.

Giáo viên: Trần Đình Đào

-1-


1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm trở lại đây, việc dạy và học bộ môn Giáo dục
công dân (GDCD) đang giành được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và
quản lý. Điều này khẳng định được tầm quan trọng và vai trị vị trí của bộ
mơn GDCD. Tuy nhiên xuất phát từ thực tiễn dạy và học của bộ mơn
GDCD trong trường THPT hiện nay đang cịn nhiều vấn đề làm cho
người học, người dạy và nhà quản lý cịn trăn trở và nhiều suy nghĩ.
Đó là vị trí thực của bộ mơn GDCD như thế nào ? Tại sao trong
suy nghĩ và hành động của đa số học sinh, phụ huynh, giáo viên và một
bộ phận cán bộ quản lý lại cho đây là môn học phụ, mơn học mang tính
hình thức? Nếu như vậy nó q mâu thuẫn với chính vai trị của bộ mơn
GDCD là trang bị thế giới quan và phương pháp luận cho học sinh.
Nguyên nhân của vấn đề đó xuất phát từ đâu?
Giải pháp để hạn chế những tiêu cực trên, giúp mơn GDCD ngày
càng lấy lại vị trí của mình và làm trịn trách nhiệm của chính bộ mơn.


I. Một số khái niệm cơ bản.
1. Hứng thú trong học tập và cuộc sống
Hứng thú gắn liền với đời sống sinh hoạt hàng ngày, chẳng hạn khi
chúng ta nói về một chủ thể nào đó. Hứng thú nếu được hiểu như vậy thì
chỉ là hứng thú trực tiếp hay hứng thú ngắn hạn. Dạng hứng thú này xuất
hiện chủ yếu trong sự chú ý không chủ định của một người chứ không
phải là một đặc điểm cá nhân của nhân cách. Tuy nhiên, hứng thú không
phải là cái trừu tượng vốn có trong mỗi cá nhân mà là kết quả của sự hình
thành và phát triển nhân cách cá nhân. Nó phản ánh một cách khách quan
thái độ đang tồn tại của con người.
Các nhà tâm lý học đã chỉ ra tính chất phức tạp của hứng thú, xem
xét hứng thú trong mối tương quan với các thuộc tính khác của nhân cách
(nhu cầu, xúc cảm, ý chí, trí tuệ,…). Ở Việt Nam cũng có nhiều cách
hiểu khác nhau về hứng thú. Tiêu biểu là nhóm của tác giả Phạm Minh
Hạc – Lê Khanh - Trần Trọng Thuỷ cho rằng: khi ta có hứng thú về một
cái gì đó thì cái đó bao giờ cũng được ta ý thức, ta hiểu ý nghĩa của
nó đối với cuộc sống của ta. Hơn nữa ở ta xuất hiện một tình cảm đặc
biệt đối với nó, do đó hứng thú lơi cuốn hấp dẫn chúng ta về phía đối
tượng của nó tạo ra tâm lý khát khao tiếp cận đi sâu vào nó.

-4-


Qua đó có thể thấy được rằng hứng thú liên quan đến việc cá nhân
đó có cảm xúc, tình cảm thực sự đối với đối tượng mà mình tiếp xúc, qua
đó có niềm vui, nhận thức về đối tượng. Từ đó hình thành nên động cơ
lơi cuốn chủ thể có những mong muốn về trạng thái tình cảm, cảm xúc và
hành động.
Như vậy với nhiều cách hiểu khác cả trên thế giới và Việt Nam, đa

chính nhờ những cơng việc đó đã mang lại những tình cảm, cảm xúc đặc
biệt, đây chính là con đường mang lại hiệu quả một cách nhanh nhất,
thành công nhất.
Ngược lại nếu trong hoạt động, chủ thể không tạo được cho bản
thân hứng thú, cảm xúc họ sẽ cảm thấy nặng nề, gượng ép, mệt mỏi, khó
khăn trong cơng việc. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến sự thất
bại, hiệu quả thấp và làm cản trở con đường thành công của chủ thể, cá
nhân.
Như vậy, khi đã hình thành và tạo nên sự hứng thú trong công việc
và trong hoạt động nhận thức, chủ thể sẽ hình thành nên những cảm xúc,
xúc cảm, trạng thái đặc biệt, nó sẽ giúp chủ thể vượt qua những thử
thách, khó khăn để chiếm lĩnh thành công.
3. Hứng thú học tập môn GDCD lớp 12 và tính tích cực chủ động sáng
tạo của học sinh ở trường THPT
Đối với chủ thể là học sinh THPT, việc tạo hứng thú cho bản thân
trong môn học là yếu tố hết sức quan trọng. Nó sẽ tác động rất lớn đến
hiệu quả học tập. Hứng thú là yếu tố quyết định đến sự hình thành và
phát triển năng lực cá nhân.
Nhà tâm lý học L.I.Bôgiôvich đã viết rằng: Đại đa số học sinh
kém thường có thái độ tiêu cực với học tập. Do đó, muốn kết quả học
sinh tốt thì ngồi phương pháp giảng dạy đúng cần phải gây cho họ hứng
-6-


thú trong hoạt động nhận thức và trong hoạt động của bản thân học sinh.
Khi hoạt động nhận thức của học sinh dựa trên cơ sở hứng thú, nó sẽ trở
nên hào hứng, thoải mái và dễ dàng vượt qua khó khăn trở ngại, là cơ sở
dẫn đến thành cơng. Lúc đó, học sinh sẽ khơng cần đến sự động viên bên
ngoài mà làm việc với sức mạnh của sự say mê bên trong. Vì vậy, hứng
thú học tập được hiểu là thái độ lựa chọn đặc biệt của chủ thể đối với đối

1. Thuận lợi.
Trong những năm vừa qua, được sự quan tâm của Ban giám hiệu,
nhà trường đã không ngừng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ
công tác giảng dạy và học tập. Đây chính là sự thuận lợi hết sức cơ bản
và quan trọng đầu tiên, góp phần cho công tác giảng dạy chung của nhà
trường cũng như giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân.
Nhà trường luôn tạo mọi thuận lợi để các cán bộ giáo viên được
tham gia đầy đủ tất cả các buổi tập huấn nâng cao chun mơn nghiệp vụ
cho mỗi giáo viên nói chung và bộ mơn Giáo dục cơng dân nói riêng.
Bên cạnh đó Ban giám hiệu nhà trường khơng ngừng động viên,
khuyến khích thầy cơ giáo vững tâm và ngày càng u nghề hơn. Điều đó
đã từng bước khích lệ những hoạt động giảng dạy và học tập của cán bộ
giáo viên.
Mặt khác đối tượng giảng dạy là học sinh lớp 12, các em đã phần
nào nâng cao ý thức trong học tập và có thái độ nghiêm túc, coi trọng
giáo viên. Đa số các em học sinh đều có phẩm chất đạo đức tốt, có sự
giáo dục và giám sát tương đối chặt chẽ của gia đình vì thế ln nghiêm
túc trong học tập, q mến thầy cơ. Đây chính là thuận lợi có ý nghĩa hết

-8-


sức quan trọng, góp phần thành cơng cho q trình giảng dạy, học tập của
giáo viên và học sinh.
Qua đó thấy được những thuận lợi cơ bản, góp phần tạo nên sự
thành công hết sức quan trọng trong công tác giảng dạy bộ môn Giáo dục
công dân trong trường hiện nay.
2. Khó khăn
Bộ mơn giáo dục cơng dân trong suy nghĩ của khơng ít giáo viên
và học sinh là bộ mơn học phụ, vì thế nó tác động khơng nhỏ đến suy

Thông qua nội dung phiếu câu hỏi điều tra về hứng thú học tập nội
dung tích hợp phịng chống tham nhũng của các em học sinh khối 12
trước khi áp dụng các phương pháp về tạo hứng thú cho học sinh trong
học tập, kết quả khảo sát như sau:
Câu hỏi 1: Em có cảm thấy hứng thú trong học tập mơn Giáo dục cơng
dân 12 khơng?
a. Có.
b. Khơng.
c. Khơng quan tâm.
Kết quả:
A.Có

B.Khơng

C.Khơng quan tâm.

13%

77%

10%

Câu 2: Em nhận thức như thế nào về tầm quan trọng của môn Giáo dục
công dân lớp 12?

- 10 -


a.Mơn học bình thường, nên khơng quan tâm về vai trị của nó.
b. Mơn học phụ nên vai trị của nó khơng quan trọng.

14%

Qua kết quả điều tra 10/12 lớp 12 với gần 400 học sinh về vấn đề hứng
thú học tập nội dung tích hợp phịng chống tham nhũng trong môn Giáo
dục công dân ở nhà trường hiện nay cho thấy đây là một thực trạng đáng
buồn về hứng thú đối với mơn học. Qua đó đặt ra vấn đề cần nâng cao ý
thức học tập và hứng thú cho học sinh đối với bộ môn giáo dục công dân
lớp 12 hiện nay.

- 11 -


CHƯƠNG 2

NGUYÊN NHÂN, GIẢI PHÁP NHẰM TẠO HỨNG THÚ VÀ PHÁT
HUY HIỆU QUẢ NỘI DUNG TÍCH HỢP PHỊNG, CHỐNG THAM
NHŨNG TRONG HỌC TẬP MÔN GDCD LỚP 12 HIỆN NAY

I. Đặc trưng của bộ môn GDCD lớp 12 ở trường THPT
Việc trang bị những kiến thức cơ bản, phổ thông, cho học sinh
là yêu cầu bắt buộc của tất cả các mơn học trong trường THPT, mơn
GDCD khơng nằm ngồi u cầu tất yếu đó. Tuy nhiên do tính đặc thù
của bộ môn là trang bị thế giới quan và phương pháp luận cho học sinh
nên hệ thống tri thức môn GDCD ở THPT mang tính đa dạng, chính xác,
được tổng hợp từ nhiều lĩnh vực, nhiều bộ môn khoa học khác nhau như
triết học, kinh tế - chính trị học đạo đức học, chủ nghĩa xã hội khoa học,
pháp luật học và chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà
nước. Những nội dung này lại là những nội dung cơ bản, có tính khái
qt và trừu tượng cao. Những đặc trưng đó được thể hiện:
Hệ thống tri thức mơn GDCD ở THPT mang tính khái qt, trừu

PPL khoa học cho cơng dân làm cơ sở lý luận cho các phần còn lại. Phần
thứ 3: Công dân với kinh tế là cơ sở kinh tế cho việc xem xét các phần
khác. Các phần: Công dân với đạo đức, Công dân với các vấn đề chính trị
- xã hội, Cơng dân với pháp luật là những phẩm chất đạo đức, chính trị,
- 13 -


hiểu biết, ý thức và hành vi pháp luật cần phải có của một cơng dân,
chúng có liên quan mật thiết với nhau. Mỗi một phần trong tồn bộ
chương trình là một hệ thống lôgic và mỗi chương trong từng phần cũng
là một hệ thống có kết cấu lơgic biện chứng.
Hệ thống tri thức môn GDCD ở THPT gắn liền với tính thực tiễn
cao
Tri thức của tất cả các mơn học đều gắn liền với tính thực tiễn
cuộc sống ở những khía cạnh khác nhau. Đối với mơn GDCD, đặc điểm
cơ bản của nó mang tính thời sự, gắn liền thực tiễn sâu sắc. Những tri
thức của môn học dù khái quát, trừu tượng hay cụ thể đều tập trung phản
ánh những vấn đề, những hiện tượng đang nảy sinh trong cuộc sống hằng
ngày. Từ những vấn đề thách thức toàn cầu như chủ quyền quốc gia (biển
đảo), bùng nổ dân số, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, đến những vấn đề
của một quốc gia đang phải giải quyết như chính sách giải quyết việc
làm, chính sách giáo dục, chính sách bảo vệ mơi trường. Các sự kiện lớn
về chính trị, kinh tế, đạo đức, văn hóa, luật pháp diễn ra trong đời sống
thường ngày địi hỏi trong q trình dạy học, nhất thiết phải được giáo
viên đưa vào bài giảng.
Như vậy từ việc xác định những đặc thù của bộ mơn GDCD ở
trường THPT chúng ta có thể rút ra những nguyên nhân cơ bản dẫn đến
học sinh ít hứng thú đến bộ môn này.
Thứ nhất


hiện tâm lý học tập đối phó, khơng thích học và mang tính ép buộc. Từ
đó nó lại tiếp tục tác động đến giáo viên khi thấy tâm lý học sinh không
hứng thú học, cứ như vậy giữa giáo viên và học sinh tự tạo ra những rào
cản, càng làm cho việc học tập và giảng dạy bộ mơn GDCD ngày càng
mất dần vị trí và vai trị của nó.

- 15 -


II. Những giải pháp cơ bản nhằm tạo hứng thú và phát huy tính tích
cực, chủ động của học sinh trong học tập nội dung tích hợp phịng
chống tham nhũng ở bộ môn GDCD lớp 12 ở trường THPT Buôn Hồ
hiện nay.
1. Đổi mới phương pháp dạy học nhằm tạo hứng thú và phát huy tính
tích cực, chủ động của học sinh.
Đổi mới phương pháp dạy học đối với bộ môn GDCD đang được
xem là vấn đề cấp thiết hiện nay. Đa số các giáo viên đang trực tiếp giảng
dạy bộ mơn GDCD đều thấy được vai trị, vị trí hết sức quan trọng của bộ
môn GDCD và đang từng bước thay đổi phương pháp nhằm tạo hứng thú
cho học sinh. Tuy nhiên xuất phát từ thực tế do nhiều sự tác động và góc
độ khác nhau, bộ mơn GDCD vẫn được xem là môn học phụ, khô khan,
trừu tượng. Đa số giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD vẫn còn chủ yếu sử
dụng phương pháp truyền thống đọc chép, dạy học chủ yếu một chiều vì
thế tạo tâm lý nhàm chán cho học sinh. Vậy để môn GDCD thực sự phát
huy hiệu quả vai trị của mình, mỗi giáo viên phải thấy được đổi mới
phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm có ý nghĩa hết sức
quan trọng. Nhàm phát huy hiệu quả tính chủ động, tích cực, sáng tạo và
niềm say mê, hứng thú cho học sinh.
Sự thành công của mỗi tiết dạy như thế nào, yếu tố có tính quyết
định là giáo viên. Người dẫn dắt và xây dựng các hoạt động để cuốn hút,

xác định được phương pháp đúng, phù hợp
Về kiến thức:

- 17 -


- Người có hành vi tham nhũng là người vi phạm pháp luật, xâm phạm
quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước.
- Để hiểu được những hành vi nào là hành vi tham nhũng cần hiểu được
khái niệm tham nhũng.
- Người có hành vi tham nhũng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy
định của pháp luật.
Về kĩ năng:
- Phân biệt hành vi vi phạm pháp luật do tham nhũng với các hành vi vi
phạm pháp luật khác.
- Phân biệt trách nhiệm pháp lí đối với vi phạm luật do tham nhũng với
các loại trách nhiệm pháp lí khác.
Về thái độ:
Đồng tình với việc xử lí vi phạm đối với người có hành vi tham
nhũng.
Từ đó xác định được những phương pháp cụ thể sử dụng trong bài
học:
+ Phương pháp thảo luận nhóm.
+ Phương pháp xử lý tình huống.
+ Phương pháp giải quyết vấn đề
+ Phương pháp thuyết trình
+ Kết hợp công nghệ thông tin
Trong các phương pháp cơ bản đó, giáo viên cần nhận thức được
rằng, phương pháp thuyết trình là chủ yếu và giữ vai trị chủ đạo xun
suốt tồn bộ bài dạy. Bởi vì bài này thuộc khối kiến thức pháp luật nên



Đại án tham nhũng Công ty Vifonthiệt hại cho Nhà nước và các cổ
đông số tiền gần 20 tỷ đồng. Các bị cáo Đàm Tú Liên (53 tuổi), nguyên
kế toán trưởng 8 năm tù. Hai bị cáo Ka Thị Thu Hồng (55 tuổi), nguyên
thủ quỹ và Dương Thị Mẫn (67 tuổi), nguyên kế toán thanh toán, mỗi bị
cáo bị phạt 7 năm tù cùng về tội “Cố ý làm trái các quy định của Nhà
nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”.
Vụ Huỳnh Thị Huyền Như và 22 đồng phạm lừa đảo chiếm đoạt
tài sản lớn nhất từ trước đến nay, với số tiền chiếm đoạt gần 4.000 tỷ
đồng.
Như vậy thơng qua những ví dụ cụ thể mang tính thời sự và điển
hình đó, tạo cho học sinh những hứng thú trong tiết học, tránh sự nhàm
chán, khơ khan của bài học.
Phương pháp thảo luận nhóm: Tăng cường tính hợp tác, bàn luận
vấn đề (Đối với bài này chỉ sử dụng trong phần kiến thức đơn giản và
thời gian ngắn)
Trong quá trình giảng dạy giáo viên linh hoạt nêu một số câu hỏi
mang tính chất liên mơn, vận dụng kiến thức văn học làm sáng tỏ vấn đề.
Qua đó giúp học sinh nhàm chán, kích thích hứng thú, tìm tịi trong bài
học. Như:
Em hãy tìm một số câu ca dao, tục ngữ, văn học nói về những hiện
tượng tiêu cực trong xã hội đã có từ xưa?
Qua thực tiễn tiết dạy học sinh đã trả lời và tìm được những câu ca
dao, tục ngữ phù hợp nội dung bài dạy như sau:
“Con ơi nhớ lấy câu này:

- 20 -



thưởng trước lớp bằng tràng vỗ tay hoặc cho điểm cả nhóm…
Ví dụ: Qua bức tranh này, u cầu nhóm đưa ra bình luận.

Kết quả thu được thực tế của nhóm học sinh được chọn lọc:
“Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên đống tiền đô”
“Muốn qua phải lót đồng tiền
Muốn no phải lấy nhiều tiền của dân”
“Cơng lý dưới dấu bánh xe”

- 22 -


Kết quả thu được từ nhóm khác qua bức tranh này:

"Đã béo còn kéo nhau ăn"
"Quan tham lại còn ăn tham"
“Đất cơng là của các ơng
"Gặm" cho phì má, "béo" hơng rồi kìa!”
Như vậy giáo viên phải nhận thức sâu sắc rằng đổi mới phương
pháp dạy học tích cực, nhằm gây hứng thú và tạo ra tính tích cực chủ
động cho học sinh khơng có nghĩa là gạt bỏ, thay thế hay loại trừ hoàn
toàn các phương pháp truyền thống. Xuất phát từ đặc thù của bộ môn
GDCD mỗi giáo viên cần biết kế thừa, kết hợp và phát huy hiệu quả các
phương pháp dạy học. Bên cạnh đó giáo viên cần thấy được rằng khơng
có phương pháp dạy học nào là vạn năng, mỗi phương pháp đều có mặt
- 23 -


mạnh, hạn chế của nó vì thế cần biết kết hợp một cách linh hoạt, hài hòa,

những kiến thức này xét trên góc độ giáo dục là các em vận dụng như thế
nào vào cuộc sống. Đây chính là cái chúng ta cần đạt đến.
Vì thế khi vào lớp giáo viên phải là người chủ động tạo nên tâm lý
thật thoải mái cho học sinh bằng cách kể một câu chuyện vui, hỏi thăm
lớp một vấn đề gì đó, trao đổi nhanh một tin nóng thời sự nào mà mình
mới cập nhật. Đặc biệt thái độ của học sinh đối với mơn học cịn có sự
diễn biến thùy thuộc vào thời gian. Từ tiết 1 đến tiết 5 tâm lý, thái độ
hứng thú của các em có sự thay đổi, vì thế trong dạy học bộ mơn GDCD
giáo viên cần phải đứng trên góc độ của một nhà tâm lý học để xem xét
và giải quyết vấn đề, linh hoạt trong việc điều tiết, chủ động tiết dạy sao
phù hợp tâm lý các em. Có như vậy sẽ tạo nên tâm lý thoải mái, hứng
khởi cho các em. Đây cũng chính là yếu tố giúp các em hứng thú trong
học tập đối với bộ môn GDCD lớp 12 .
Bên cạnh đó để tạo tâm lý hứng khởi, thoải mái, hứng thú cho học
sinh trong học tập giáo viên cũng cần chú trọng đến khâu kiểm tra và
đánh giá học sinh. Đó chính là phương pháp ra đề kiểm tra. Mặc dù thực
tế chúng ta có nhiều đợt tập huấn công tác ra đề kiểm tra, đánh giá học
sinh tuy nhiên đối với đặc trưng bộ môn GDCD giáo viên nên ra đề kiểm
tra đánh giá theo hướng mở. Hạn chế tối đa việc ra đề tái hiện kiến thức,
thuộc lịng, chép lại. Có như vậy mới tạo nên sự hứng thú, sáng tạo trong
cách nhìn nhận, đánh giá vấn đề của học sinh. Học sinh được quyền phát
huy tính chủ động, trình bày quan điểm sống, ý kiến của bản thân một
cách thiết thực và khách quan nhất. Có thể xem đây là một diễn đàn mở,
học sinh thể hiện những hiểu biết, nhận thức của chính bản thân mình về
cuộc sống và các mối quan hệ xung quanh bản thân mình.
Có thể nói hướng ra đề kiểm tra mở đối với học sinh theo bản thân
tơi đã tạo được sự thích thú, hứng khởi và tâm lý thoải mái cho học sinh
trong đánh giá và kiểm tra. Học sinh khơng phải học thuộc lịng từng câu,

- 25 -