SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LONG AN
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỨC HÒA


TÊN ĐỀ TÀI:

TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC
SINH KHI HỌC MƠN GDCD THƠNG QUA
PHƯƠNG PHÁP TRỊ CHƠI.

HỌ VÀ TÊN: BÙI THỊ CẨM TÚ
CHỨC VỤ : GIÁO VIÊN
NƠI CÔNG TÁC: TRƯỜNG THCS ĐỨC LẬP
ĐỨC HÒA - LONG AN
NĂM HỌC : 2015 - 2016

LỜI CẢM ƠN

1


Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu này, tôi gặp nhiều khó
khăn do thiếu tài liệu nhưng được sự giúp đỡ của đồng nghiệp đã giúp tôi
hoàn thành đề tài này.
Từ đó giúp tôi có thêm vốn kinh nghiệm trong việc giảng dạy và giáo
dục học sinh. Tuy nhiên trong đề tài này còn có nhiều thiếu sót rất mong các
đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo thông cảm.
Người thực hiện đề tài xin chân thành cảm ơn :
- Ban giám hiệu trường THCS Đức Lập đã tạo điều kiện cho tôi thực
hiện đề tài này.
- Quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp nhiệt tình đóng góp ý kiến và

người công dân làm người thực hiện bổn phận đối với bản thân, gia đình,

3


nhà trường, cộng đồng và môi trường tự nhiên. Thông qua đó, không chỉ
trang bị cho người học những tri thức đạo đức, pháp luật mà điều quan trọng
là rèn luyện cho học sinh thói quen, kỹ năng và thực hiện hành vi, quan hệ
giao tiếp, ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức chung của xã hội.
Thế nhưng hiện nay, chất lượng và hiệu quả dạy học môn GDCD vẫn
chưa cao, vẫn còn tình trạng học sinh chán học môn GDCD. Vậy, vấn đề đặt
ra là giáo viên dạy môn GDCD như thế nào để học sinh học thích học,
không chán học môn này. Theo tôi, vấn đề cốt lõi là ở chỗ phương pháp dạy
học(PPDH) của người giáo viên. PPDH môn GDCD rất đa dạng, phong phú
bao gồm các PPDH truyền thống và hiện đại như : Đàm thoại, vấn đáp, thảo
luận nhóm, đóng vai, trò chơi, động não, giải quyết tình huống…Tùy từng
nội dung bài học, từng phần, từng điều kiện dạy học của nhà trường mà giáo
viên lựa chọn và sử dụng các PPDH một cách hợp lý và có hiệu quả cao
nhất. Trong đó, theo tôi nghĩ sử dụng phương pháp trò chơi sẽ tạo được sự
hứng thú cho học sinh, làm cho tiết học trở nên nhẹ nhàng nhằm nâng cao
hiệu quả dạy học. Đó cũng là lý do tôi mạnh dạn chọn đề tài : “Tạo hứng thú
cho HS khi học môn GDCD thông qua phương pháp trò chơi” để làm sáng
kiến kinh nghiệm lần này.

II) MỤC ĐÍCH NHIỆM VỤ :
1) Mục đích : Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCD, tạo
sự hấp dẫn, hứng thú, cho học sinh trong quá trình học tập và làm cho môn
GDCD thật sự xứng đáng với vị trí, ý nghĩa và tầm quan trọng của bộ môn
trong nhà trường THCS.
2) Nhiệm vụ :

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp quan sát sư phạm
+ Phương pháp giáo dục
+ Nghiên cứu tài liệu và sản phẩm hoạt động sư phạm
- Phương pháp toán học

VI) SỰ ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI CHO GIÁO VIÊN VÀ
HỌC SINH :

5


- Giúp cho giáo viên có tư liệu, tài liệu tham khảo trong công tác
giảng dạy.
- Giúp cho học sinh ham thích môn Giáo dục công dân.
Đây là sự chắt lọc những kiến thức nhỏ bé giúp các bạn có những
tài liệu chứ không phải là một kho tàng.

.

PHẦN II : NỘI DUNG
I) CƠ SỞ LÝ LUẬN :
Luật giáo dục đã xác định : “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp
học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ
năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ
nghĩa…”
6




7


thiết bị dạy học môn học tối thiểu do Bộ qui định, chưa quan tâm đến việc tự
làm thiết bị, đồ dùng dạy học. Nhiều cấp quản lý chưa thực sự quan tâm đến
môn GDCD, vẫn xem đó là môn học phụ, nên chưa tạo điều kiện để giáo
viên GDCD nâng cao chất lượng dạy học…”
Thật vậy, nhận thức của đa số giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học
là đúng nhưng chưa đầy đủ vị trí, vai trò môn học, còn xem nhẹ, cải tiến các
phương pháp còn chậm, vận dụng chưa đa dạng, kết hợp chưa hiệu quả, ngại
đổi mới vì không muốn mất nhiều thời gian, công sức đầu tư cho việc chuẩn
bị giờ dạy. Giáo viên giảng dạy vận dụng phương pháp hiệu quả còn thấp, sử
dụng hình thức còn đơn điệu, chưa phù hợp với bài học, với thực tiễn, với
đối tượng học sinh địa phương. Thực hiện phương pháp dạy theo mô hình
lấy học sinh làm trung tâm chưa rõ ràng. Vận dụng các yếu tố trực quan để
kích thích người học chưa thật sự sinh động. Học sinh lĩnh hội kiến thức còn
nhàm chán. Từ đó, việc tìm ra phương pháp dạy học tốt nhất, để khai thác
tính năng động của học sinh, gây hứng thú trong giờ học môn GDCD là một
yêu cầu rất cần thiết.

III/ GIẢI PHÁP :
1) Đặc điểm của phương pháp trò chơi :
Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho HS tìm hiểu một
vấn đề hay thể nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm
thông qua một trò chơi học tập nào đó.
Trò chơi là phương pháp rất có hiệu quả để thu hút sự tham gia của
học sinh. Trong cuộc chơi, mọi người đều bình đẳng và đều cố gắng thể hiện
hết mình. Vì vậy, tổ chức trò chơi chẳng những là biện pháp để tăng cường
hứng thú trong học tập, nâng cao sự chú ý, thay đổi các trạng thái tâm lý mệt

3) Ưu điểm của phương pháp trò chơi :
- Qua trò chơi, HS có cơ hội để thể nghiệm thái độ, hành vi. Chính nhờ
sự thể nghiệm này sẽ hình thành được ở các em niềm tin vào những thái độ,
hành vi tích cực, tạo ra động cơ bên trong cho những hành vi ứng xử trong
cuộc sống.
- Qua trò chơi, HS sẽ được rèn luyện khả năng ra quyết định lựa chọn
cho mình cách ứng xử đúng đắn, phù hợp trong tình huống; HS hình thành
9


được năng lực quan sát, được rèn luyện kĩ năng nhận xét, đánh giá hành vi.
Trò chơi có nhiều HS tham gia sẽ tạo cơ hội rèn luyện kĩ năng học tập hợp
tác cho các em.
- Bằng trò chơi, việc học tập được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinh
động, không khô khan, nhàm chán. HS được lôi cuốn vào quá trình luyện tập
một cách tự nhiện, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giảm sự
căng thẳng, mệt mỏi trong học tập.
- Trò chơi còn tăng khả năng giao tiếp, tạo mối quan hệ gần gũi, thân
thiện giữa HS với HS, giữa GV với HS.
4) Hạn chế :
- Trong quá trình chơi, HS có thể ồn ào, làm ảnh hưởng đến các lớp
khác.
- HS có thể ham vui, kéo dài thời gian chơi, làm ảnh hưởng đến các
hoạt động khác của tiết học.
- Ý nghĩa giáo dục của trò chơi có thể bị hạn chế nếu lựa chọn trò chơi
không phù hợp hoặc tổ chức trò chơi không tốt.
5) Thời điểm vận dụng trò chơi :
Trong dạy học nói chung và dạy học môn GDCD nói riêng, không nhất
thiết giờ học nào cũng bắt buộc phải sử dụng phương pháp trò chơi. Tùy
từng bài, từng phần, từng điều kiện dạy học của nhà trường, khả năng của

Mồng mười tháng tám thì về chọi trâu
- Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba.
Quân : Cậu lãng mạn thật đấy. Biết ngâm thơ từ bao giờ thế!
Cậu có biết ý nghĩa của các câu ca dao đó không?
Hùng(gãi đầu): Tớ …tớ…ớ!
Lam : A! Câu ca dao nhắc nhở chúng ta phải luôn nhớ về cội
nguồn, nhớ về những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Đây là một trong những
truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.
Hằng : Vậy “Truyền thống” là gì ? Thế nào là truyền thống tốt
đẹp của dân tộc?
11


Tiểu phẩm kết thúc, GV chuyển vào giới thiệu bài mới : Để giải đáp
câu hỏi của bạn Hằng, chúng ta sẽ tìm hiểu bài học hôm nay.
* Trò chơi tiếp sức :
** Ví dụ : Khi dạy bài : Ôn tập học kỳ I chúng ta sử dụng trò chơi tiếp
sức để tạo tâm lý hứng thú cho học sinh khi học bài mới.
GV chia nhóm(2 nhóm), quy định thời gian chơi(thời gian chơi 3
phút)
GV nêu nhiệm vụ cần thực hiện : Kể tên các bài đạo đức đã học trong
chương trình GDCD 9 học kỳ I ?
GV nêu luật chơi và cách chơi : mỗi nhóm cử một đại diện lên bảng
ghi một bài đạo đức đã học, sau đó về chỗ để bạn khác trong nhóm lên
ghi, tiếp tục cho đến hết thời gian quy định(mỗi bạn chỉ thực hiện 1 lần).
Hết thời gian, nhóm nào có nhiều đáp án nhất, nhóm đó thắng cuộc.
b) Sử dụng trò chơi để hình thành kiến thức, kĩ năng mới cho HS :
* Trò chơi “Tiếp sức”: Trò chơi này áp dụng khi GV yêu cầu HS tìm
những biểu hiện của chuẩn mực đạo đức hay pháp luật trong cuộc sống hàng

Kết thúc trò chơi, GV nhận xét và tuyên dương nhóm làm tốt.
GV hỏi : Những biểu hiện có văn hóa đem lại lợi ích gì cho gia đình và
cộng đồng ?
HS trả lời, HS ghi phần ý nghĩa.
Sau đó, GV chuyển sang nội dung tiếp theo của bài học.

* Trò chơi sắm vai :
** Ví dụ : Sau khi tìm hiểu xong phần ý nghĩa bài : Góp phần xây dựng
nếp sống văn hóa ở cộng đồng dân cư, GV tổ chức cho HS chơi đóng vai
tình huống đã được HS chuẩn bị sẵn. Tình huống : Hàng ngày, một nhóm
HS cá biệt của lớp thường đi xe gắn máy, tụ tập lại chơi đánh bài, thậm chí
hút thuốc lá, nói tục, chửi thề, chọc phá những người xung quanh.
- GV cho một nhóm HS sắm vai, thời gian tối đa : 5 phút.
- HS tự phân vai và sắm vai.
13


- HS cả lớp nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét, đánh giá tiểu phẩm, tuyên dương, ghi điểm nhóm làm tốt
hoặc phát thưởng (nếu có).
GV kết luận : Đây là những việc làm thiếu văn hóa học sinh cần
tránh. Là học sinh phải ra sức góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở
cộng đồng dân cư bằng những việc làm vừa sức.
c) Sử dụng trò chơi để củng cố kiến thức, kĩ năng đã học : Để củng cố
kiến thức, kĩ năng đã học cho HS chúng ta có thể sử dụng một số trò chơi
sau :
*Trò chơi ô chữ : GV có thể dựa vào nội dung bài học để tạo một ô chữ
tóm lược lại những nội dung đã học hay những gì HS cần ghi nhớ.
** Ví dụ : Khi dạy bài 7- Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp
của dân tộc, GV có thể sử dụng ô chữ sau để củng cố bài học :

5 N H Â N N G H

Ĩ A

G
Sau khi giải xong các ô chữ hàng ngang-HS đoán ô chữ hàng dọc.
Kết thúc trò chơi, GV tuyên dương, khen ngợi hoặc ghi điểm cho những
em trả lời tốt.
GV kết luận kết thúc bài học : Dân tộc Việt Nam có truyền thống lâu
đời, có bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước. Truyền thống đó là bài học, là
kinh nghiệm quý giá cho mọi thế hệ noi theo.
* Trò chơi thử làm phóng viên : Đây là trò chơi để củng cố thêm
những kiến thức, hay học sinh bày tỏ những ước mơ, những tương lai,
nguyện vọng của các em, … Qua đó giúp các em mạnh dạn hơn trước đám
đông. Giúp giáo viên biết cách điều chỉnh những hành vi, những suy nghĩ sai
lệch. Hướng cho các em “Thắp sáng ước mơ”.
**Cách thực hiện :
- Học sinh thay nhau làm nhà báo phỏng vấn các bạn.
- Giáo viên gợi ý cho học sinh tự đặt ra câu hỏi khi phỏng vấn.

15


- Học sinh được phỏng vấn đứng dậy trả lời những câu hỏi mà nhà báo
phỏng vấn.
** Lưu ý :
- Khi tổ chức trò chơi này, giáo viên yêu cầu học sinh phải nghiêm túc khi
“phỏng vấn” hoặc khi trả lời, không cười cợt, nói đùa, cợt nhã khi tham gia
chơi.
- GV nên quy định thời gian chơi.

- GV gợi ý thêm về diễn xuất.
- HS mỗi nhóm lên diễn xuất theo kịch bản.
- HS cả lớp nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét, đánh giá tiểu phẩm, tuyên dương, ghi điểm nhóm làm tốt
hoặc phát thưởng (nếu có).
GV kết luận toàn bài : Tự chủ là đức tính quý giá. Nếu như mỗi
chúng ta cũng có đức tính tự chủ thì mọi công việc được giao được hoàn
thành tốt đẹp, mỗi cá nhân sẽ xây dựng gia đình, xã hội văn minh, hạnh
phúc. Mỗi HS chúng ta biết tự chủ sẽ trở thành người con ngoan, trò giỏi,
lớp trường của chúng ta sẽ luôn luôn là môi trường xanh- sạch- đẹp, văn
minh, an toàn.
*Trò chơi “Hái hoa dân chủ” : Đây là trò chơi thường được tổ chức
trong các giờ ôn tập, thực hành, ngoại khóa. Thay đổi hình thức ôn tập bằng
trò chơi “hái hoa dân chủ” làm cho giờ ôn tập sinh động hơn, tránh khô
khan, nhàm chán. Các em được học mà chơi, chơi mà học.
** Cách tiến hành :
- GV chuẩn bị các câu hỏi đã ghi sẵn vào tờ giấy, gắn vào cây hoa(gây
hứng thú cho HS).
- GV gọi từng HS lên hái hoa, HS đọc to câu hỏi cho cả lớp nghe và trả
lời câu hỏi.
- GV nhận xét và ghi điểm.
** Lưu ý :
- Giáo viên phải chuẩn bị câu hỏi trước khi tổ chức trò chơi.
- Chuẩn bị cây hoa, trang trí cho thật hấp dẫn trò chơi.
17


- Nhắc nhở học sinh chuẩn bị bài.
- Bố trí không gian cho hợp lí.
- Phải tổ chức xen kẽ với một số hoạt động khác.

+ Cao dao :

Bề trên ở chẳng kỉ cương,

Cho nên kẻ dưới lập đường mây mưa.
* Trò chơi “nhanh tay, nhanh mắt”:
Trò chơi này dùng cho học sinh thi đua nhau bằng cách nhanh tay, nhanh
mắt(nghe, nhìn) câu hỏi và nhanh tay có tín hiệu trả lời. Trò chơi này dùng
để thi đua giữa các tổ, nhóm nhằm khắc sâu nội dung bài học.
**Cách thực hiện :
- Giáo viên quy định thời gian chơi.
- Giáo viên lần lượt đưa từng câu hỏi. (Tùy theo lớp mà giáo viên chia
nhóm)
- Các nhóm nhanh tay có tín hiệu trả lời.
- Nhóm nào có tín hiệu trước nhóm đó trả lời.
- Nếu trả lời không đúng nhóm khác được trả lời.
** Lưu ý :
- Giáo viên phải chuẩn bị trước câu hỏi trò chơi phù hợp với thời gian đã dự
kiến để khỏi lấn thời gian của hoạt động khác.
- Khi chơi phải công bằng, không thiên vị.
- Phải có những quy định riêng cho cuộc chơi, thời gian chơi.
- Có thể sử dụng xen kẽ trong tiết dạy hoặc phần củng cố bài.
- Cuối phần chơi có đánh giá, nhận xét cho điểm.
**Ví dụ :
* Trong bài “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên – GDCD Lớp 7:
- Kể tên một số môi trường mà em biết ?
- Nêu những việc làm bảo vệ môi trường ?
- Kể tên những hành vi phá hoại môi trường ?
19


1) Đề xuất, kiến nghị :
Qua thời gian nghiên cứu và viết thành đề tài, tôi có một số đề xuất, kiến
nghị như sau :
* Đối với các cấp quản lí :
- Có biện pháp quản lý, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đổi mới phương pháp một
cách hiệu quả nhất.
- Trang bị đầy đủ các thiết bị, đồ dùng dạy học, máy chiếu, bảng tương tác
thông minh…
* Đối với giáo viên :
- Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với Đoàn, Đội tổ chức các trò chơi thông
qua hoạt động ngoại khóa, tiết sinh hoạt ngoài giờ lên lớp để giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh.
- Đối với GV môn GDCD :
+ Để giờ học môn GDCD đạt được hiệu quả cao, tạo được hứng thú
cho học sinh, GV phải có sự đầu tư nghiên cứu, chuẩn bị chu đáo, nhất là khi
sử dụng phương pháp trò chơi vào giảng dạy.

21


+ Tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập với
các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn, phù hợp với đặc trưng
bài học, với đặc điểm và trình độ học sinh, với điều kiện cụ thể của lớp,
trường, địa phương.
+ Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh tham
gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá, phát
hiện tri thức. Tạo niềm vui, sự hứng khởi, nhu cầu hoạt động và thái độ tự
tin trong học tập, giúp học sinh phát triển tối đa năng lực tự học, tự đánh
giá.
+ Sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách