TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ- QUẢN TRỊ KINH DOANH
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
PHÂN TÍCH KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA
NGÂN HÀNG Á CHÂU
CHI NHÁNH CẦN THƠ
Giáo viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện
Th.S NGUYỄN HỮU TÂM NGUYỄN CHÍ TÍN
Mã số SV: 4043480
Lớp: Tài chính-Tín dụng 2 khóa 30
i
Cần Thơ-2008
LỜI CẢM TẠ
--o0o----
Trước tiên, em kính gởi lời chúc sức khỏe và lời cảm ơn chân thành nhất đến quý
thầy cô khoa Kinh tế - Quản trị Kinh doanh và tất cả thầy cô của trường Đại học Cần
Thơ đã truyền đạt cho em những kiến thức quý báu và cần thiết để hoàn thành đề tài
này. Đặc biệt, em chân thành cảm ơn thầy Nguyễn Hữu Tâm đã tận tình hướng dẫn, sửa
chữa những khuyết điểm cho em trong suốt thời gian nghiên cứu, thực hiện đề tài.
Em chân thành cảm ơn các anh chị đang công tác ở Ngân hàng Á Châu chi nhánh
Cần thơ đã nhiệt tình đóng góp ý kiến bổ ích, thiết thực và tạo điều kiện thuận lợi cho
em trong suốt thời gian thực tập và thực hiện Luận văn tốt nghiệp này.
Cảm ơn Ban lãnh đạo Ngân hàng Á Châu chi nhánh Cần thơ đã tiếp nhận em vào
thực tập tại đơn vị, tạo điều kiện cho em tiếp xúc với tình hình thực tế phù hợp với
chuyên ngành của mình.
Cuối cùng em xin kính chúc quý thầy cô và Ban Giám Đốc cùng các cô, chú, anh,
chị tại Ngân hàng Á Châu chi nhánh Cần thơ được nhiều sức khỏe, hạnh phúc và luôn
thành đạt trong công tác cũng như trong cuộc sống.
Cần Thơ, ngày ……..tháng ……..năm 2008
Sinh viên thực hiện
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày ………tháng ………năm 2008
BẢN NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
• Họ và tên người hướng dẫn: .................................................................................................
• Học vị: ......................................................................................................................................
iv
• Chuyên ngành: .......................................................................................................................
• Cơ quan công tác: ..................................................................................................................
• Tên học viên: ...........................................................................................................................
• Mã số sinh viên: ......................................................................................................................
• Chuyên ngành: .......................................................................................................................
• Tên đề tài: ...............................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
NỘI DUNG NHẬN XÉT
1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo:
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
2. Về hình thức:
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày……. tháng ……năm 200….
NGƯỜI NHẬN XÉT
vi
MỤC LỤC
Trang
Chương 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN.......................................................................1
1.1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................1
1.2. Mục tiêu nghiên cứu............................................................................................2
1.2.1. Mục tiêu chung...........................................................................................2
1.2.2. Mục tiêu cụ thể...........................................................................................2
1.3. Phạm vi nghiên cứu.............................................................................................2
1.3.1. Không gian..................................................................................................2
1.3.2. Thời gian.....................................................................................................2
1.3.3. Đối tượng nghiên cứu.................................................................................2
1.4. Lược khảo tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu...................................2
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU..............6
2.1. Phương pháp luận...............................................................................................6
2.1.1. Cạnh tranh và các hình thức cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường6
2.1.2. Tác động của cạnh tranh đối với nền kinh tế..........................................8
2.1.3. Các môi trường chi phối hoạt động cạnh tranh của doanh nghiệp .....8
2.1.4. Cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng...........................15
2.1.5. Một số công cụ phục vụ phân tích khả năng cạnh tranh của ngân hàng
....................................................................................................................................20
2.2. Phương pháp nghiên cứu..................................................................................21
2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu.................................................................21
2.2.2. Phương pháp phân tích số liệu...............................................................22
Chương 3: GIỚI THIỆU NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU – CHI
NHÁNH CẦN THƠ.................................................................................................23
3.1.Tổng quan về ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu Cần Thơ.........................23
5.4. Phát triển nguồn nhân lực..............................................................................100
5.5. Mở rộng quy mô hoạt động của ngân hàng.................................................101
Chương 6: KÊT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
6.1. Kết luận.............................................................................................................104
6.2. Kiến nghị...........................................................................................................105
6.2.1. Về phía ngân hàng.....................................................................................105
6.2.2. Về phía Hội sở............................................................................................105
6.2.3. Về phía ngân hàng Nhà nước...................................................................105
6.2.4. Về phía chính quyền thành phố..............................................................106
viii
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................107
PHỤ LỤC 1 ..........................................................................................................108
PHỤ LỤC 2...........................................................................................................113
ix
DANH MỤC BIỂU BẢNG
--o0o----
Trang
Bảng 1: Ma trận SWOT............................................................................................20
Bảng 2: Kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng .............................................27
Bảng 3: Mục tiêu hoạt động của ngân hàng trong năm 2008.....................................29
Bảng 4: Tình hình nguồn vốn của ngân hàng............................................................30
Bảng 5: Tình hình huy động vốn của ngân hàng.......................................................31
Bảng 6: Đánh giá tình hình hoạt động tín dụng của ngân hàng.................................35
Bảng 7: Các chỉ số tài chính đánh giá mức sinh lời ..................................................39
Bảng 8: Đánh giá khả năng thanh khoản của ngân hàng...........................................40
Bảng 9: Trình độ nhân viên ngân hàng.....................................................................43
Bảng 10: Cách tiếp cận sản phẩm ngân hàng của khách hàng...................................45
Bảng 11:Thời gian khách hàng giao dịch với ngân hàng...........................................47
Bảng 12: Lý do khách hàng chọn giao dịch với ngân hàng.......................................47
Bảng 13: Thống kê tình hình khách hàng sử dụng các sản phẩm của ngân hàng.......49
Bảng 37: Lãi suất tiền gửi tiết kiệm của Bưu Điện và ACB Cần Thơ .....................80
Bảng 38: Tình hình phát triển kinh tế tại thành phố Cần Thơ....................................81
Bảng 39: Tình hình nuôi thủy sản tại thành phố Cần Thơ.........................................82
Bảng 42: Ma trận SWOT.........................................................................................92 xi
DANH MỤC SƠ ĐỒ
--o0o----
Trang
Sơ đồ 1: Sơ đồ các nội dung chủ yếu cần phân tích về đối thủ cạnh tranh ..............12
Sơ đồ 2: Sơ đồ mô hình năm động lực của Michael E. Porter...................................15
Sơ đồ 3: Sơ đồ cơ cấu tổ chức ngân hàng Á Châu Cần Thơ......................................24
xii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
--o0o----
Trang
Biểu đồ 1: Biểu đồ kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng.............................29
Biểu đồ 2: Biểu đồ nguồn vốn của ngân hàng...........................................................31
Biểu đồ 3: Biểu đồ tình hình huy động vốn của ngân hàng.......................................33
Biểu đồ 4: Biểu đồ cơ cấu nguồn vốn của ngân hàng................................................34
Biểu đồ 5: Biểu đồ trình độ chuyên môn của nhân viên ngân hàng...........................44
Biểu đồ 6: Biểu đồ cách tiếp cận các sản phẩm ngân hàng của khách hàng..............46
Biểu đồ 7: Biểu đồ lý do khách hàng chọn giao dịch với ngân hàng.........................48
Biểu đồ 8: Biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng..................................52
Biểu đồ 9: Biểu đồ các yếu tố khách hàng chưa hài lòng khi giao dịch.....................53
Biểu đồ 10: Biểu đồ thị phần huy động vốn và cho vay của ACB Cần Thơ và các đối thủ
trong năm 2007........................................................................................................63
Biểu đồ 11: Biểu đồ cơ cấu trình độ nhân viên của ACB Cần Thơ và các đối thủ trong
năm 2007.................................................................................................................65
đủ điều kiện để thành lập chi nhánh tại Việt Nam thì vấn đề cạnh tranh giữa các ngân
hàng ngày càng trở nên gay gắt hơn. Thương hiệu ACB là một thương hiệu mạnh trên
thị trường và ACB Cần Thơ là chi nhánh duy nhất đại diện cho ngân hàng trên địa bàn
thành phố Cần Thơ. Qua gần 12 năm hoạt động, chi nhánh đã có những đóng góp nhất
định vào sự phát triển của thành phố và là địa chỉ đáng tin cậy cho khách hàng đến giao
dịch. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt như hiện nay khi mà ngày càng có
nhiều ngân hàng mới được thành lập cung cấp cho khách hàng những sản phẩm tiện ích
và giá cả cạnh tranh thì thị phần của ACB Cần Thơ đang bị đe dọa nghiêm trọng và
ngân hàng cần có những giải pháp để nâng cao khả năng cạnh tranh của mình. Đề tài
“Phân tích khả năng cạnh tranh của ngân hàng Á Châu – Chi nhánh Cần Thơ” sẽ giải
quyết vấn đề trên.
Đề tài tập trung phân tích 3 môi trường chi phối hoạt động kinh doanh của ngân
hàng đó là môi trường nội bộ, môi trường tác nghiệp và môi trường kinh tế vĩ mô
- Đối với môi trường nội bộ: đề tài sử dụng phương pháp phân tích CAMEL để
đánh giá nguồn lực của ngân hàng trên các phương diện về quy mô vốn, chất lượng tài
sản có, năng lực quản lý, khả năng sinh lời và khả năng thanh khoản của ngân hàng.
Ngoài ra, kết hợp phân tích các yếu tố khác như nhân sự, công nghệ, mạng lưới phân
phối để tìm ra điểm mạnh và điểm yếu của ngân hàng. Kết quả cho thấy điểm mạnh lớn
nhất hiện nay của ngân hàng là công nghệ hiện đại và điểm yếu lớn nhất là mạng lưới
phân phối chưa rộng khắp. Vì vậy, trong thời gian sắp tới ngân hàng cần tiếp tục tận
dụng thế mạnh về công nghệ để đưa ra nhuiều sản phẩm mới hơn, tinh gọn thủ tục giao
dịch nhằm phục vụ khách hàng tốt hơn. Ngoài ra, việc mở rộng mạng lưới chi nhánh,
xv
phòng giao dịch nhằm gia tăng thị phần là một việc nên làm trong giai đọan cạnh tranh
hiện nay.
- Đối với môi trường tác nghiệp: đề tài sử dụng mô hình năm động lực của
Michael E. Porter để phân tích đối thủ cạnh tranh hiện tại, khách hàng, đối thủ cạnh
tranh tiềm ẩn, nhà cung cấp và sản phẩm thay thế.
+ Đối thủ cạnh tranh hiện tại: Sacombank và Eximbank được xem là hai đối thủ
cạnh tranh quyết liệt với ngân hàng nhiều nhất trong lĩnh vực bán lẽ hiện nay. Phân tích
+ Nhà cung cấp: bao gồm nhà cung cấp công nghệ, cộng đồng tài chính và nguồn
lao động. Trong đó gây áp lực cho ngân hàng nhiều nhất là cộng đồng tài chính và
nguồn lao động. Ngày nay khi lạm phát gia tăng, cạnh tranh gay gắt thì việc huy động
vốn của các ngân hàng trở nên khó khăn hơn. Ngân hàng muốn huy động vốn thì phải
tăng lãi suất và có nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn để thu hút khách hàng đều
này sẽ làm chi phí của ngân hàng gia tăng kéo theo lợi nhuận của ngân hàng bị giảm sút.
Ngoài ra, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt như hiện nay các ngân hàng đẩy mạnh việc
mở rộng chi nhánh, phòng giao dịch để gia tăng thị phần của mình thì vấn đề thiếu hụt
nhân sự đang trở nên nóng hơn bao giờ hết từ đội ngũ nhân viên trẻ đến những cán bộ
cấp cao.
+ Sản phẩm thay thế: sản phẩm thay thế hiện nay là tiết kiệm bưu điện và bảo
hiểm nhân thọ, trong đó đáng ngại nhất là tiết kiệm bưu điện. Bưu điện có thế mạnh về
công nghệ, mạng lưới phân phối rộng khắp và thời gian giao dịch dài. Với những lợi thế
này sẽ giúp bưu điện cạnh tranh quyết liệt với ngân hàng đặc biệt là trong lĩnh vực huy
động vốn.
- Môi trường kinh tế vĩ mô: trên cơ sở tổng hợp những thông tin từ báo, tạp chí,
internet… để phân tích những tác động từ phía môi trường bên ngoài như kinh tế, lạm
phát, lãi suất, chính trị - pháp luật, dân số -văn hóa xã hội và môi trường quốc tế nhằm
đưa ra những cơ hội mà ngân hàng có thể tận dụng được cũng như những thách thức mà
ngân hàng cần phải vượt qua. Qua phân tích cho thấy cơ hội lớn nhất mà ngân hàng có
được là qui mô dân số ngày càng tăng, thu nhập người dân ngày càng được cải thiện và
trình độ dân trí ngày càng được nâng cao. Đây sẽ là một thị trường đầy tiềm năng để
ngân hàng gia tăng khả năng bán lẻ của mình. Trong khi đó, thách thức lớn nhất mà
ngân hàng đang gặp phải là tình trạng cạnh tranh ngày càng gay gắt trên địa bàn điều
này sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh động kinh doanh của ngân hàng đặc biệt là về
thị phần. Vì vậy, ngân hàng cần có những biện pháp kịp thời nhằm nâng cao khả năng
cạnh tranh của mình nhằm giữ thị phần hiện tại và tăng thêm thị phần trong thời gian tới.
xvii
Qua phân tích ba môi trường nói trên, đề tài sử dụng ma trận SWOT để tổng hợp
điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức nhằm đưa ra những giải pháp phù hợp để
duy trì lợi nhuận và phát triển bền vững đòi hỏi ngân hàng phải có những giải pháp nâng
cao khả năng cạnh tranh của mình. Câu hỏi đặt ra hiện nay là cần phải làm gì để nâng
cao khả năng cạnh tranh của ACB – Cần Thơ? Vấn đề trên liên quan mật thiết đến đề tài
“Phân tích khả năng cạnh tranh của ngân hàng Á Châu – Chi nhánh Cần Thơ”.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1
1.2.1. Mục tiêu chung: là phân tích khả năng cạnh tranh của ngân hàng Á Châu – Chi
nhánh Cần Thơ.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể:
+ Mục tiêu 1: Đánh giá khả năng cạnh tranh của ngân hàng thông qua việc phân
tích các nguồn lực bên trong như: Qui mô vốn, chất lượng tài sản Có, năng lực quản lý,
khả năng sinh lợi, khả năng thanh khoản… để thấy được mặt mạnh, mặt yếu của ngân
hàng.
+ Mục tiêu 2: Phân tích ảnh hưởng của môi trường kinh doanh đến hoạt động
ngân hàng bao gồm môi trường vĩ mô và môi trường tác nghiệp nhằm xác định những
cơ hội mà ngân hàng có thể tận dụng được cũng như những thách thức mà ngân hàng
cần phải vượt qua.
+ Mục tiêu 3: Dựa trên những phân tích trên, đề xuất một số giải pháp để nâng
cao khả năng cạnh tranh của ngân hàng.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Không gian
Đề tài được thực hiện tại phòng kinh doanh ngân hàng Á Châu – Cần Thơ.
1.3.2 Thời gian
Đề tài được thực hiện từ tháng 02 đến tháng 05 năm 2008.
1.3.3 Đối tượng nghiên cứu
Các yếu tố nội tại ngân hàng như: tài chính, nhân sự, mạng lưới phân phối…cũng
như các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp từ môi trường bên ngoài như khách hàng, đối thủ
cạnh tranh, sản phẩm thay thế…
1.4. LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
- Lý Xuân Hải, (2006), “ACB – Cơ hội đầu tư”; phương pháp so sánh; kết quả
hàng hiện tại còn quá đơn giản và chưa đa dạng, trình độ quản lý kinh doanh chưa cao,
tính chuyên nghiệp trong hoạt động ngân hàng thương mại hiện đại còn thấp. Trên cơ sở
đó, tác giả đã đề ra một số giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh, sẵn sàng đối đầu
với những thách thức trong tương lai.
=> Tham khảo tài liệu giúp em có cách nhìn khái quát hơn về thực trạng cạnh
tranh của các ngân hàng thương mại việt nam, những hạn chế còn tồn đọng và những
giải pháp khắc phục để hoạt động ngân hàng ngày càng phát triển bền vững hơn. Qua đó
có thể vận dụng vào phân tích đề tài đặc biệt là phần đưa ra giải pháp nhằm tăng cường
khả năng cạnh tranh cho ngân hàng Á Châu – Chi nhánh Cần thơ.
3
- Nguyễn Trọng Tài, (2007), “Cạnh tranh của các ngân hàng thương mại nhìn từ
góc độ lý luận và thực tiễn tại việt nam”; phương pháp so sánh, phương pháp phân tích
cạnh tranh theo mô hình năm động lực của Michael E. Porter.
Kết quả nghiên cứu cho thấy một số điểm sau:
+ Tính đặc thù trong cạnh tranh của các ngân hàng thương mại bao gồm:
• Các ngân hàng thương mại cạnh tranh với nhau để từng bước mở rộng thị
phần nhưng cũng không thể cạnh tranh bằng mọi giá, sử dụng mọi thủ
đoạn, bất chấp pháp luật để thôn tính đối thủ của mình.
• Các ngân hàng thương mại trong kinh doanh luôn vừa phải cạnh tranh lẫn
nhau để giành giật thị phần nhưng luôn phải hợp tác với nhau nhằm hướng
tới một môi trường lành mạnh để tránh rủi ro hệ thống.
• Tất cả các hoạt động của ngân hàng thương mại đều chịu sự giám sát chặt
chẽ của ngân hàng trung ương nhằm tránh rủi ro đổ vỡ hệ thống.
• Cạnh tranh của các ngân hàng thương mại là loại hình cạnh tranh bậc cao
đòi hỏi những chuẩn mực khắt khe hơn bất cứ loại hình kinh doanh nào
khác.
+ Các nhân tố tác động đến cạnh tranh của các ngân hàng thương mại bao gồm
nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan.
• Nhân tố khách quan bao gồm tác nhân từ phía ngân hàng thương mại mới
tham gia thị trường, tác nhân là các đối thủ ngân hàng thương mại hiện tại,
CHƯƠNG 2
PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. PHƯƠNG PHÁP LUẬN
2.1.1. Cạnh tranh và các hình thức cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường
2.1.1.1. Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường
Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh là một tất yếu bởi bản thân nền kinh tế
cũng vận động theo quy luật cạnh tranh. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải bằng
mọi nỗ lực đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng thông qua các biện pháp khác nhau như
cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng, hạ giá thành, cung cấp các dịch vụ tốt nhất cho
khách hàng. Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường là sự ganh đua giữa các nhà doanh
nghiệp trong việc giành một nhân tố sản xuất hoặc khách hàng nhằm nâng cao vị thế của
mình trên thị trường. Như vậy, điều kiện để xuất hiện cạnh tranh là tồn tại một thị
trường với tối thiểu hai thành viên bên cung hoặc bên cầu và mức độ đạt mục tiêu của
thành viên này sẽ ảnh hưởng đến mức độ đạt mục tiêu của thành viên kia. Như vậy, cạnh
tranh có thể đem lại lợi ích cho người này nhưng thiệt hại cho người khác. Tuy nhiên,
dưới góc độ lợi ích toàn xã hội; cạnh tranh có tác động tích cực là tạo ra sản phẩm, dịch
vụ với chất lượng tốt hơn, rẻ hơn. Điều đó đã thúc đẩy cho sự phát triển của toàn xã hội.
Khả năng cạnh tranh là điều kiện sống còn của doanh nghiệp. Kết quả cạnh tranh
sẽ xác định vị thế của doanh nghiệp trên thị trường, vì thế từng doanh nghiệp đều cố
gắng tạo cho mình chiến lược cạnh tranh để vươn đến một vị thế cao nhất.
2.1.1.2. Các hình thức cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường
Dựa vào các tiêu thức khác nhau, cạnh tranh được phân ra thành nhiều loại
a) Căn cứ vào chủ thể tham gia thị trường: được chia thành 3 loại.
- Cạnh tranh giữa người mua và người bán: Người bán muốn bán hàng hoá của
mình với giá cao nhất, còn người mua muốn bán hàng hoá của mình với gái cao nhát,
còn người mua muốn muc với giá thấp nhất. Giá cả cuối cùng được hình thành sau quá
trình thương lượng giữ hai bên.
- Cạnh tranh giứa những người mua với nhau: Mức độ cạnh tranh phụ thuộc vào
quan hệ cùng cầu trên thị trường. Khi cung nhỏ hơn cầu thì cuộc cạnh tranh trở nên gay
gắt, giá cả hàng hoá và dịch vụ sẽ tăng lê, người mua phải chấp nhận giá cao để mua
- Cạnh tranh lành mạnh. Là cạnh tranh đúng luật pháp, phù hợp với chuẩn mực xã
hội và đợc xã hội thừa nhận, nó thướng diễn ra sòng phẳng, công bằng và công khai.
7
Copyright: Tài liệu đại học ©