Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Bài viết

Huỳnh Thế Du 1
LIỆU GDP BÌNH QUÂN NGƯỜI
CỦA VIỆT NAM CÓ THỂ ĐUỔI
KỊP GDP BÌNH QUÂN NGƯỜI
CỦA CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN?
*Huỳnh Thế Du
Tính đến cuối năm 2004, GDP bình quân
người của Việt Nam khoảng 500 USD
1
,
của Hoa Kỳ là 38.000 USD, Nhật Bản là
33.000 USD. Điều này có nghĩa là GDP
bình quân người của Việt Nam chỉ bằng
1/76 lần của Hoa Kỳ và 1/66 lần Nhật Bản.
Giả sử trong vòng 50 tới, GDP bình quân
người của Việt Nam tăng trưởng là 6%
năm, của Hoa Kỳ và Nhật Bản là 1,5%, thì
vào năm 2050, GDP bình quân người của
Việt Nam sẽ khoảng 10.000 USD, trong
khi của Hoa Kỳ và Nhật Bản lần lượt là
80.000 USD và 70.000 USD. Nếu tốc độ
tăng trưởng trong vòng 100 năm tới, của
Việt Nam là 4%, Hoa Kỳ và Nhật Bản vẫn
giữ mức tăng nêu trên thì vào năm 2100,
các con số nêu trên lần lượt là 25.000
USD, 170.000 USD, 150.000 USD, gấp

Vào năm 1960, GDP bình quân người của
Nhật Bản chỉ là 480 USD (tương đương
Việt Nam bây giờ), trong khi của Hoa Kỳ
là 2.879 USD, gấp 6 lần Nhật Bản. Nhưng
chỉ sau hơn 4 thập kỷ, GDP bình quân
người của Nhật Bản đã là 33.000 USD,
bằng 87% GDP bình quân người của Hoa
Kỳ, có nghĩa là Nhật Bản hầu như đã đuổi
kịp Hoa Kỳ. Nếu sử dụng các con số này
để tính toán thì tốc độc tăng GDP bình
quân danh nghĩa (kể cả lạm phát) trong
vòng 44 năm qua của hai quốc gia này lần
lượt là 10,5% và 6,3% năm. Thực tế, tốc
độ tăng trưởng GDP bình quân người của
Nhật Bản trong thời gian kể trên chỉ là
4,1% và 2,1%. Nếu cộng với mức tăng chỉ
số khử lạm phát (GDP deflator) bình quân
trong thời gian qua của Nhật Bản và Hoa
Kỳ lần lượt là 3,5% và 4% thì GDP bình
quân người tính theo giá hiện tại của Nhật
Bản và Hoa Kỳ USD lần lượt là 11.000
USD và 38.000 USD.
Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân và
GDP bình quân thực tế của Nhật Bản và
Hoa Kỳ giai đoạn 1960-2002 được minh
hoạ theo đồ thị dưới đây.

0
10,000
20,000

với số liệu thống kê.
Trường hợp Trung Quốc
Vào năm 1960, GDP bình quân người của
Trung Quốc là 97 USD. Sau 44 năm, nếu
căn cứ vào tốc độ tăng trưởng bình quân là
5,64% và chỉ số khử lạm phát bình quân
3,1% thì GDP của Trung Quốc tính theo
Đô la Mỹ phải là 3.871 USD. Nhưng số
liệu thực tế chỉ vào khoảng 1.200 USD.
Như vậy, ngược với đồng Yên Nhật, đồng
Nhân dân tệ so với đồng Đô la Mỹ bị mất
giá hơn 3 lần. Số liệu thống kê cũng cho
chúng ta con số này. Năm 1960, 1 Đô la
Mỹ chỉ đổi được 2,46 Nhân dân tệ, nhưng
đến cuối năm 2004, 1 Đô la Mỹ đổi được
tới 8,28 Nhân dân tệ.
Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân và
GDP bình quân thực tế của Trung Quốc
giai đoạn 1960-2002 được minh hoạ theo
đồ thị dưới đây.
0
500
1,000
1,500
1960 1970 1980 1990 2000 2002
-2%
0%
2%
4%
6%

năm 1960 thì vào năm 2050, GDP và GDP
bình quân người của Trung quốc lần lượt
là 57.000 tỷ USD và 47.000 USD, trong
khi hai con số này của Hoa Kỳ lần lượt sẽ
là 30.000 tỷ USD và 97.000 USD. Điều
này có nghĩa là GDP của Trung Quốc gấp
hai lần của Hoa Kỳ, trong khi GDP bình
quân người của Hoa Kỳ gấp hai lần của
Trung Quốc. Khi đó Trung Quốc sẽ là nền
kinh tế hàng đầu thế giới về quy mô
3
.
Từ hai nền kinh tế Nhật Bản và Trung
Quốc cho thấy, nếu tính GDP bình quân
người theo đồng Đô la Mỹ, thì nó không
chỉ đơn thuần phụ thuộc vào tốc độ tăng
trưởng hàng năm mà còn phụ thuộc vào tỷ
giá đồng tiền nước đó so với đồng Đô la
Mỹ. Nói cách khác, nó phụ thuộc vào
tương quan sức mạnh kinh tế của nước đó
so với Hoa Kỳ.
Bây giờ chúng ta có thể trở lại trường hợp
Việt Nam.
Trường hợp Việt Nam
Đối với Việt Nam, vào năm 1985, GDP
bình quân người tính theo đồng Đô la Mỹ
là 240 USD. Tốc độ tăng trưởng bình quân
trong 20 năm qua xấp xỉ 5%. Sau 20 năm,
GDP bình quân người của Việt Nam chỉ


khử lạm phát khoảng 12% (tăng 5,5 lần),
đồng Việt Nam chỉ giảm giá gần 2,5 lần so
với đồng USD.
Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân và
GDP bình quân thực tế của Việt Nam giai
đoạn 1985-2002 được minh hoạ theo đồ
thị dưới đây.
0
100
200
300
400
500
1985 1990 1995 2000 2002
0%
1%
2%
3%
4%
5%
GDP binh quan nguoi
Toc đo tang truong GDP BQ nguoi
Những con số nêu trên chỉ là vấn đề quá
khứ ở Việt Nam. Chúng ta quay trở lại chủ
đề chính của bài viết là xem xét liệu Việt
Nam có thể đuổi kịp các nước giàu?
Qua trường hợp của Nhật Bản và Trung
Quốc, cho chúng ta có một cái nhìn lạc
quan rằng, trong vòng 50-100 năm nữa,
nếu có chính sách tốt thì Việt Nam hoàn

quân người cao nhất thế giới. So sánh con
đường của Thuỵ Điển và con đường của
một số nước Đông Á, cho thấy có vẻ như
Thuỵ Điển đã có một bước đi hợp lý hơn
vì họ không phải dừng lại để sửa sai.
Để kết thúc bài viết này, quan điểm của
người viết cho rằng, Việt nam hoàn toàn
có thể đuổi kịp các nướ
c giàu với điều kiện
phải có sự phát triển bền vững trong dài
mà không phải là một sự tăng trưởng
nhanh, nóng trong ngắn hạn với những
trục trặc có thể xảy ra trong dài hạn.
22/02/2005