Định giá cổ phiếu: Yếu tố ban lãnh đạo doanh nghiệp
Hầu hết các nhà đầu tư đều nhận thấy tầm quan trọng của một ban lãnh đạo tốt
trong các doanh nghiệp. Do vậy, yếu tố các nhà quản trị doanh nghiệp được xem là
một trong những yếu tố rất đáng quan tâm khi xem xét đầu tư vào một cổ phiếu
nào đó.
Rõ ràng là nhà đầu tư không thể luôn luôn chắc chắn và quyết định đầu tư chỉ dựa
vào các báo cáo tài chính. Thế nhưng vấn đề định giá ban lãnh đạo doanh nghiệp
thật sự là một việc làm rất khó. Bởi có thể nói rằng yếu tố con người nhất là các vị
trí quản trị cấp cao được xem là tài sản vô hình lớn nhất của doanh nghiệp. Như
chúng ta đã biết, vấn đề định giá tài sản vô hình luôn luôn là một việc không hề
đơn giản. Không có một công thức chung nào cho việc định giá ban lãnh đạo,
nhưng có một số yếu tố mà chúng ta nên chú ý khi xem xét một doanh nghiệp.
Công việc của ban lãnh đạo
Một ban lãnh đạo tài năng được xem như là xương sống của bất kỳ một doanh
nghiệp thành công nào. Lãnh đạo có tài sẽ đưa doanh nghiệp có thể vượt qua khó
khăn, đạt được những thành tựu được xã hội ghi nhận. Nói như thế không có nghĩa
là vai trò của các nhân viên bình thường khác không quan trọng. Nhưng vai trò
của ban lãnh đạo trong doanh nghiệp thật sự là hết sức quan trọng, bởi họ luôn là
người đưa ra các quyết định mang tính chiến lược, thành công hay thất bại của một
doanh nghiệp cũng bắt đầu xuất phát từ những quyết định như vậy. Chúng ta có
thể nghĩ về ban lãnh đạo doanh nghiệp giống như thuyền trưởng của một con tàu
vậy. Mặc dù không trực tiếp lái tàu, nhưng thuyền trưởng biết cách nhìn nhiều yếu
tố, biết cách hướng dẫn các thuỷ thủ để có được một chuyến đi an toàn.
Lý thuyết mà nói, nhiệm vụ của ban lãnh đạo trong một doanh nghiệp cổ phần ,
chính là việc tạo ra giá trị cho các cổ đông, làm sao để dưới sự điều hành của
mình, doanh nghiệp có thể tạo ra được càng nhiều giá trị kinh tế cho các cổ đông
càng tốt. Dĩ nhiên là không phải lúc nào ban lãnh đạo cũng hành động vì lợi ích
của cổ đông. Ban lãnh đạo, họ cũng là những con người, cũng giống như những
con người khác, luôn luôn tìm kiếm lợi ích cho bản thân. Vấn đề sẽ trở nên
nghiêm trọng khi ban lãnh đạo thực hiện những quyết định chiến lược mà động lực
vì lợi ích cá nhân, nói khác đi, lợi ích cá nhân ban lãnh đạo và lợi ích của các cổ

ra với những gì họ thực hiện. Họ có đang thật sự hành động vì các mục tiêu ấy hay
không?
Mua cổ phiếu nội bộ và kế hoạch mua lại cổ phần của doanh nghiệp
Không một nhà đầu tư bình thường nào có thể hiểu rõ về doanh nghiệp hơn chính
các nhà quản trị của doanh nghiệp đó, do vậy khi các thành viên quản trị cấp cao
của doanh nghiệp mua cổ phiếu của chính doanh nghiệp mình được xem là một tín
hiệu tốt. Bởi vì cũng như hành vi của những nhà đầu tư khác, chắc chắn là khi
nhìn thấy có thể kiếm lợi được thì họ mới mua cổ phiếu vào. Thế nhưng vấn đề là
chúng ta phải quan tâm nhiều hơn đến khoảng thời gian mà các nhà quản trị nắm
giữ cổ phiếu của mình. Họ mua cổ phiếu của chính mình vào nhằm mục đích gì?
Mua vào rồi bán ra nhanh chóng nhằm kiếm chênh lệch hay là muốn đầu tư cho
dài hạn? Ví dụ điển hình nhất chính là Bill Gate: mặc dù ông cũng bán đi một ít để
đa dạng hoá đầu tư, tuy nhiên phần lớn gia tài của ông được nằm dưới dạng cổ
phiếu của Microsoft.
Hình thức doanh nghiệp thực hiện mua lại cổ phần trên thị trường chứng khoán
cũng là một dấu hiệu đáng quan tâm khi đánh giá về ban lãnh đạo của doanh
nghiệp. Mua lại cổ phần cũng là một hình thức phân bổ nguồn vốn. Việc mua lại
cổ phần sẽ làm gia tăng giá trị cho các cổ đông nếu như công ty thật sự đang bị thị
trường định giá thấp hơn giá trị thực. Nói chung, hành động này chứng tỏ, các nhà
quản trị đang thực hiện mục tiêu tối đa hoá lợi ích cho các cổ đông.
Mức lương thưởng và thù lao cho ban lãnh đạo
Thông thường ở các vị trí quản trị cấp cao ở các doanh nghiệp Việt Nam, thì mức
lương của họ thông thường không ít hơn 8 chữ số mỗi tháng (tính theo VND), còn
mức thù lao cho các nhân sự cấp cao là một mức lên tới 6-7 con số ( tính theo
USD) mỗi năm. Và mức thù lao ấy còn gia tăng theo thời gian cùng với những gía
trị mà họ tạo ra đựoc cho các cổ đông. Tuy nhiên cũng thật khó mà nhận định
được mức thù lao đối với các nhân sự cấp cao như thế nào là cao? Bởi vì tuỳ theo
đặc điểm của từng ngành mà mức thù lao có khác nhau.
Khi nói về lương thưởng và thù lao, thì không thể không nhắc tới quyền mua cổ
phần dành cho nhân viên của doanh nghiệp. Mấy năm trước đây, nhiều người