Xử trí ban đầu khi bị bỏng mắt

Bỏng mắt là một cấp cứu đặc biệt trong nhãn khoa vì bệnh thường nặng và
thường gặp ở hai mắt. Trong nhiều trường hợp, mặc dù đã được cấp cứu kịp
thời, điều trị khẩn trương nhưng vẫn để lại những di chứng nặng ảnh hưởng đến
thị lực và thẩm mỹ hoặc mù lòa.
Điều này sẽ gây nên những sang chấn tâm lý nặng nề cho người bệnh và gây
những ảnh hưởng phức tạp đến gia đình, xã hội. Việc cấp cứu khẩn trương trong
những giờ phút đầu tiên sau bỏng sẽ hạn chế được rất nhiều tác hại của bỏng đối với
mắt.
Trong thời bình, bỏng mắt chiếm 6-10% các trường hợp chấn thương mắt mà
nguyên nhân chủ yếu là do hóa chất, nhất là bỏng mắt do axit hoặc kiềm ngày càng có
xu hướng gia tăng cùng với việc tăng sản xuất hóa chất, sử dụng hóa chất sai mục
đích.
Nguyên nhân: Một số nạn nhân bị kẻ xấu hắt axit vào mặt do ghen tuông hoặc
thâm thù cá nhân, một số người khác trong quá trình sử dụng hoặc vận chuyển, do bất
cẩn làm hóa chất bắn vào mắt gây bỏng.
Tiên lượng của bệnh nặng hay nhẹ phụ thuộc vào việc điều trị sớm hay muộn.
Bệnh cảnh lâm sàng chủ yếu phụ thuộc vào nồng độ và độ pH của hóa chất, thời gian
hóa chất lưu lại trong mắt.
- Các axit loãng thường chỉ gây những tổn thương nhẹ và nông.
- Các axit đặc hoặc nguyên chất có độ pH < 2.5 gây ra những tổn thương hoại
tử rất nặng ở giác mạc.
Do axit khi tiếp xúc với mô và tổ chức sẽ gây hoại tử đột ngột làm đông vón
các protein bề mặt, do đó ngăn cản sự lan tỏa của hóa chất. Axit không lan tỏa theo
chiều sâu vào trong các mô của mắt vì vậy sẽ gây tổn thương ngay từ đầu. Tiên lượng
có thể biết được ngay sau bỏng.
Bỏng mắt do các loại bazơ là trầm trọng nhất do khi tiếp xúc với tế bào làm tan
rã tế bào, gây nhuyễn mô, gây phản ứng xà phòng hóa ngấm sâu, hút nước của tế bào
và sinh ra nhiệt gây bỏng. Bỏng thường nặng do sự tỏa lan của bazơ vào mắt theo bề
rộng và chiều sâu, tác dụng kéo dài trong nhiều ngày. Khó có thể tiên lượng ngay lúc

mắt để được điều trị. Khi chuyển bệnh nhân, chống chỉ định băng mắt mà chỉ che mắt.
Chú ý: Đối với những trường hợp bỏng mắt do vôi phải gắp vôi cục ra hết sau
đó mới rửa mắt.
Phòng tránh tai nạn bỏng
- Giáo dục ý thức đề phòng tai nạn chấn thương mắt cho tất cả mọi người đặc
biệt ở lứa tuổi học sinh, người lao động.
- Cải thiện điều kiện lao động và tăng cường bảo hộ lao động cho công nhân:
Trong các nhà máy, xí nghiệp, phòng thí nghiệm sử dụng các hóa chất cần phải đeo
kính bảo vệ mắt. Cần tổ chức cấp cứu đầy đủ, có vòi nước, thùng nước và nước sạch
để rửa mắt.
- Cần nghiêm trị những kẻ dùng hóa chất làm hại người khác vì bất kỳ lý do
nào.
- Ngăn cấm trẻ em đứng cạnh hố vôi đang tôi hoặc nghịch ngợm ném vôi vào
mắt nhau.
- Tại những nơi tôi vôi phải được rào cọc xung quanh và phải có biển báo nguy
hiểm.