TRƯỜNG ………………….
KHOA……………………….
----------
Báo cáo tốt nghiệp
Đề tài: Một số giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ,
công chức hành chính trường Đại học Vinh trong giai đoạn mới
MỤC LỤC
= 1 =
Trang
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài: 4
2. Mục đích nghiên cứu: 6
3. Nhiệm vụ nghiên cứu: 6
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu: 7
5. Phạm vi nghiên cứu của đề tài: 7
6. Phương pháp nghiên cứu: 7
7. Cấu trúc của luận văn: 7
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
9
1.1. Một số khái niệm cơ bản: 9
1.2. Vị trí, nhiệm vụ và vai trò của trường đại học trong sự nghiệp
giáo dục đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực cho xã hội: 17
1.3. Chức trách, nhiệm vụ, tiêu chuẩn chung của ngạch cán bộ,
công chức hành chính Nhà nước: 20
1.4. Tính tất yếu và yêu cầu của việc xây dựng và phát triển đội
ngũ cán bộ, công chức hành chính nói chung và đội ngũ cán
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
79
1. Kết luận: 79
2. Khuyến nghị: 80
LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy
giáo hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Đình Huân, Ban lãnh đạo trường đại học
Vinh, các thầy cô giáo khoa Đào tạo Sau Đại học, các thầy cô giáo trường
Cán bộ quản lý, các nhà quản lý giáo dục trong và ngoài trường, các chuyên
= 3 =
viên của Vụ Tổ chức Cán bộ - Bộ Giáo dục và đào tạo, các chuyên viên của
các phòng ban trong Trường, các bạn đồng nghiệp đã tận tình hướng dẫn,
giảng dạy, giúp đỡ, góp ý kiến, cung cấp số liệu, tài liệu và các điều kiện
thuận lợi khác để tôi hoàn thành luận văn “Một số giải pháp xây dựng và phát
triển đội ngũ cán bộ, công chức hành chính trường Đại học Vinh trong giai
đoạn mới”.
Khoa học quản lý giáo dục là một lĩnh vực rộng lớn được Đảng, Nhà
nước và nhiều nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục quan tâm. Đề tài “Một số
giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức hành chính trường
Đại học Vinh trong giai đoạn mới” cũng chính là vấn đề mà Đảng uỷ, Ban
giám hiệu, các nhà quản lý các cấp hết sức quan tâm. Tuy đã có nhiều cố gắng
song chắc chắn luận văn không thể tránh khỏi thiếu sót. Tôi rất mong được sự
đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp và tất cả những ai
quan tâm đến đề tài này.
= 4 =
MỞ ĐẦU
1 1. Lý do chọn đề tài:
2 1.1. Về mặt lý luận:
Công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi
ngũ cán bộ, công chức mà trước hết là đội ngũ cán bộ, công chức các cấp của
ngành với những mục tiêu, nội dung và giải pháp nhằm góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục - đào tạo.
Trong sự nghiệp đổi mới của đất nước, của ngành, vai trò của Trường
Đại học giữ vị trí hết sức quan trọng đó là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,
bồi dưỡng nhân tài phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì giáo dục đại học và sau đại học là
một bộ phận con mà mục tiêu của nó là đào tạo người học có phẩm chất chính
trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành
nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhân loại đã bước vào thế kỷ XXI, thế kỷ của nền kinh tế tri thức, do
đó việc xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức của ngành giáo dục
nói chung và đội ngũ cán bộ, công chức hành chính ở trường đại học Vinh nói
= 6 =
riêng thực chất là một yếu tố phát triển nguồn nhân lực cho ngành giáo dục -
đào tạo, đây là một trong những vấn đề quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.
1.2. Về mặt thực tiễn:
Vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nói chung và đội ngũ cán
bộ, công chức hành chính nói riêng ở trường Đại học Vinh đã được nghiên
cứu, và đã có quy hoạch. Đặc biệt, ngày 24 tháng 03 năm 2004 Nhà trường đã
tổ chức Hội thảo bàn về công tác cán bộ, đồng thời trong các Nghị quyết của
Đại hội Đảng bộ nhà trường từ khoá 24 đến khoá 27 và một số văn bản chỉ
đạo của Trường cũng đã nói nhiều về công tác tổ chức cán bộ. Nhằm đánh giá
một cách chi tiết thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức hành chính để xây
dựng một hệ thống các giải pháp có tính khả thi trên cơ sở bám sát vào các
định hướng của Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII, của “Luật giáo dục”, của
“Pháp lệnh cán bộ, công chức” và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ
IX, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình xây dựng,
6.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu tác phẩm
kinh điển, các bài giảng về hành chính học, về lý luận quản lý và các vấn đề
có liên quan.
6.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm: khái quát
thực tiễn, lấy ý kiến chuyên gia, lấy ý kiến các nhà quản lý thực tiễn, tổng kết
kinh nghiệm, điều tra thông qua phát phiếu thăm dò, thống kê bằng toán học
xử lí số liệu.
= 8 =
6.3. Nhóm các phương pháp bổ trợ: Thống kê, toán học, bảng biểu, sơ
đồ, mô hình hoá, …
7. Cấu trúc của luận văn:
Phần 1: Mở đầu.
Phần 2: Nội dung gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Chương 2: Thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức hành chính ở trường
Đại học Vinh.
Chương 3: Một số giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ,
công chức hành chính trường đại học Vinh trong giai đoạn mới .
Phần 3: Kết luận và khuyến nghị.
- Tài liệu tham khảo.
= 9 =
= 10 =
NỘI DUNG ĐỀ TÀI
Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Một số khái niệm cơ bản:
I.1.1. Khái niệm quản lý:
Hiện nay, có nhiều cách giải thích thuật ngữ quản lý. Có quan niệm cho
rằng quản lý là hành chính, là cai trị, quan niệm khác lại cho rằng quản lý là
điều hành, điều khiển, chỉ huy. Các cách nói này đều không khác gì nhau về
chính Nhà nước.
Quyền hành pháp là quyền thi hành pháp luật và tổ chức xã hội theo
pháp luật. Quyền hành pháp được thực hiện bởi các thẩm quyền:
- Một là: Lập quy được thực hiện bằng việc ra văn bản quy phạm
pháp luật để chấp hành luật.
- Hai là: Quản lý hành chính tức là tổ chức, điều hành, phối hợp các
hoạt động kinh tế – xã hội để đưa luật pháp vào đời sống xã hội.
Vậy có thể định nghĩa quản lý hành chính Nhà nước như sau: “Quản lý
hành chính Nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp, là sự tác động
có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã
hội và hành vi hoạt động của công dân, do các cơ quan trong hệ thống Chính
phủ từ Trung ương đến cơ sở tiến hành, để thực hiện những nhiệm vụ của
Nhà nước, phát triển các mối quan hệ xã hội, duy trì trật tự pháp luật, thoả
mãn những nhu cầu chính đáng của nhân dân” {11, tr.72}.
I.1.4. Khái niệm quản lý Nhà nước về giáo dục - đào tạo:
= 12 =
Quản lý Nhà nước về giáo dục - đào tạo là sự tác động có tổ chức và
điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các hoạt động giáo dục - đào tạo
do các cơ quan giáo dục - đào tạo của Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở tiến
hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ do Nhà nước uỷ quyền nhằm phát
triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo, duy trì kỉ cương, thoả mãn nhu cầu giáo
dục - đào tạo của nhân dân, thực hiện mục tiêu giáo dục và đào tạo của Nhà
nước.
Có thể nói một cách ngắn gọn: “Quản lý Nhà nước về giáo dục và đào
tạo là sự quản lý của các cơ quan quyền lực Nhà nước, của bộ máy quản lý
giáo dục từ Trung ương đến cơ sở lên hệ thống giáo dục quốc dân và các hoạt
động giáo dục của xã hội nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài cho đất nước và hoàn thiện nhân cách cho công dân” {38, tr.79}.
I.1.5. Khái niệm về quản lý trường học.
Trường học là một hệ thống xã hội, nó nằm trong môi trường xã hội và
giữa các thành tố với nhau.
I.1.6. Khái niệm về quản lý trường đại học.
Từ khái niệm quản lý trường học thì quản lý trường đại học là:
- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính
sách phát triển giáo dục đại học.
- Xây dựng cơ chế chính sách và quy chế quản lý nội dung và chất
lượng đào tạo, cụ thể:
+ Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về
đào tạo đại học; Ban hành Điều lệ nhà trường; Ban hành quy định về tổ chức
và hoạt động của cơ sở đào tạo đại học;
= 14 =
+ Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung đào tạo; Tiêu chuẩn giáo
viên; Tiêu chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị của Trường đại học, cao đẳng; Biên
soạn, xuất bản, in và phát hành sách giáo khoa, giáo trình; quy chế thi cử và
cấp văn bằng;
+ Tổ chức bộ máy trường Đại học;
+ Tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng, quản lý nhà giáo, cán bộ
quản lý Trường đại học.
+ Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để phát triển sự nghiệp
đào tạo;
+ Tổ chức, quản lý công tác nghiên cứu khoa học - công nghệ trong nhà
trường đại học, cao đẳng;
+ Tổ chức quản lý công tác quan hệ hợp tác quốc tế về đào tạo;
+ Tổ chức khen thưởng và tặng thưởng các danh hiệu vinh dự cho các
tập thể và cá nhân có nhiều công lao đối với sự nghiệp đào tạo;
- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của nhà nước; Giải quyết
các khiếu nại, tố cáo và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của Nhà nước.
Hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của cơ sở đào tạo đại học
phải hướng tới:
- Thích ứng với nhu cầu của toàn xã hội, với môi trường việc làm, với
nhân quốc phòng làm việc trong các cơ quan, đơn vị thuộc công an
nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp.
b. Viên chức: Theo Nghị định số: 116/2003/NĐ-CP ngày 10 tháng 10
năm 2003 của Chính phủ về việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, công
chức trong đơn vị sự nghiệp Nhà nước ở điều 2 ghi rõ: “Viên chức là công
= 16 =
dân Việt Nam, trong biên chế được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên
chức hoặc giao giữ một nhiệm vụ thương xuyên trong đơn vị sự nghiệp của
Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội được quy định tại điểm
d, khoản 1, Điều 1 pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của pháp lệnh cán
bộ, công chức ngày 29 tháng 4 năm 2003, hưởng lương từ ngân sách Nhà
nước và các nguồn thu sự nghiệp theo quy định của pháp luật”.
I.1.8. Khái niệm cán bộ, công chức hành chính:
Cán bộ, công chức hành chính bao gồm những cán bộ, công chức thực
thi công vụ trong bộ máy hành chính Nhà nước; trong đó có một số cán bộ
dân cử, kể cả cán bộ chính quyền xã.
I.1.9. Khái niệm cán bộ, công chức hành chính trường Đại học:
Các cán bộ, công chức hộ trợ cho việc thực hiện các chương trình đào tạo
và hoạt động chung của trường, cụ thể:
+) Các cán bộ quản lý nghiệp vụ: Những người giúp việc Ban giám hiệu,
các cán bộ, công chức làm công tác nghiệp vụ trong các phòng ban hoặc lĩnh
vực như: lập kế hoạch, giáo vụ, thống kê, tài vụ, ...
+) Nhân viên hành chính, như nhân viên vệ sinh, điện nước, văn thư, điện
thoại, lái xe, bảo vệ, ...
+) Nhân viên phục vụ giảng dạy: những người làm việc trong các phòng
thí nghiệm, thư viện, xưởng, trạm trại ... phục vụ giảng dạy và học tập.
+) Cán bộ quản lý nghiệp vụ khác ví dụ như: cán bộ Đảng, Đoàn, Công
đoàn chuyên trách và các công việc khác của trường.
Tóm lại: Cán bộ, công chức hành chính trường Đại học bao gồm cán bộ
lãnh đạo các cấp, các cơ quan chức năng, cơ quan chuyên môn, cán bộ làm
vượt ra khỏi những đòi hỏi của công việc hiện hành. Nó thể hiện những nổ
= 18 =
lực nâng cao năng lực nhân viên để giải quyết những nhiệm vụ được giao
khác nhau, mang lại lợi ích cho tổ chức cũng như cho cá nhân. Thông qua quá
trình phát triển, cả nhân viên cũng như người lãnh đạo với những kinh nghiệm
và khả năng thích ứng sẽ tăng cường năng lực của tổ chức mình để thích nghi
với sự thay đổi của môi trường {39, tr.350}.
Theo Leap, trong thực tế, mỗi một cán bộ, công chức sẽ cần có những
kiến thức kỉ năng và khả năng không ngừng đổi mới để thực thi tốt không
những công việc hiện hành mà cả những công việc trên các cương vị chức
nghiệp về sau cao hơn có thể có của mình. Sự chuẩn bị lâu dài trong nghề
nghiệp của một nhân viên cho những cương vị này chính là sự phát triển đối
với nhân viên.
Chính vì vậy có thể nói rằng: Phát triển bao gồm các hoạt động nhằm
chuẩn bị cho công nhân viên theo kịp với cơ cấu tổ chức khi nó thay đổi và
phát triển.
Một điều có thể khẳng định là mỗi cá nhân chúng ta đều trưởng thành
cùng với thời gian và phát triển là quá trình cho phép mỗi cá nhân đạt được
đầy đủ, trọn vẹn tiềm năng cá nhân của mình. Cũng chính vị vậy, xét về mặt
tổng thể, phát triển thường nhấn mạnh vào tương lai xa. Nó thể hiện sự đầu tư
lâu dài cho phát triển nghề nghiệp của mỗi cán bộ, công chức nhằm đáp ứng
những nhu cầu thay đổi của tổ chức. Khác với đào tạo (được coi là sự bổ trợ
ngắn hạn hơn cho quá trình phát triển và thường nhấn mạnh vào công việc
hiện hành); hoặc giáo dục (mà trọng tâm có thể vượt ra khỏi khuôn khổ công
việc hiện hành, trong tương lai) thì phát triển có một phạm vi rộng hơn. Nó có
thể không nhấn mạnh vào công việc cả trong hiện tại cũng như tương lai
nhưng lại nhấn mạnh nhiều hơn vào công việc đáp ứng những nhu cầu, đòi
hỏi trong tương lai tương đối dài của tổ chức. Kết quả mà phát triển mang lại
= 19 =
khó có thể trực tiếp thấy được ngay mà thường được đánh giá trong tương lai.
ngũ giảng viên của trường.
- Quản lí giảng viên, cán bộ, công nhân viên; xây dựng đội ngũ giảng
viên của trường đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành
nghề, cơ cấu tuổi và giới.
- Tuyển sinh và quản lý người học.
- Phối hợp với gia đình người học, các tổ chức, cá nhân trong hoạt động
nhà trường.
- Tổ chức cho giảng viên, cán bộ, nhân viên và người học tham gia các
hoạt động xã hội phù hợp với ngành nghề đào tạo và nhu cầu của xã hội.
- Quản lí, sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính theo qui
định của pháp luật.
- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo qui định của pháp luật.
1.2.3. Vai trò của trường đại học:
- Theo Điều 35 Luật Giáo dục: "Mục tiêu của giáo dục đại học và sau
đại học là đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục
vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với
trình độ đào tạo, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Đào tạo trình độ cao đẳng giúp sinh viên có kiến thức chuyên môn và
kỹ năng thực hành cơ bản về một ngành nghề, có khả năng giải quyết những
vấn đề thông thường thuộc chuyên ngành được đào tạo.
Đào tạo trình độ đại học giúp sinh viên nắm vững kiến thức chuyên
môn và kỹ năng thực hành về một ngành nghề, có khả năng phát hiện, giải
quyết những vấn đề thông thường thuộc chuyên ngành được đào tạo.
= 21 =
- Đào tạo trình độ thạc sỹ giúp học viên nắm vững lý thuyết, có trình độ
cao về thực hành, có khả năng phát hiện, giải quyết những vấn đề thuộc
chuyên ngành được đào tạo.
- Đào tạo trình độ tiến sỹ giúp nghiên cứu sinh có trình độ cao về lý
thuyết và thực hành, có năng lực nghiên cứu độc lập, sáng tạo, giải quyết
những vấn đề khoa học - công nghệ và hướng dẫn hoạt động chuyên môn".
kinh tế – xã hội của tỉnh.
+) Các văn bản pháp luật, chính sách và cơ chế quản lý của toàn ngành
về lĩnh vực lớn (hoặc tổng hợp nhiều ngành của tỉnh) theo các chủ trương
nghị quyết của Đảng và Nhà nước.
+) Chủ trì tổ chức được việc phối hợp nghiệp vụ của các lĩnh vực liên
quan và giữa các cấp quản lí cùng lĩnh vực của ngành để thống nhất đồng bộ
trong cả nước.
- Tổ chức, chỉ đạo xây dựng nề nếp quản lí thống nhất của ngành.
- Tổ chức tổng hợp, chỉ đạo và phân tích tổng kết đánh giá hiệu lực và
hiệu quả, đề xuất các phương án sửa đổi, bổ sung tăng cường các hiệu lực
quản lí.
- Chủ trì hoặc tham gia nghiên cứu các đề tài nghiên cứu khoa học
quan trọng về quản lí nhằm cải tiến đổi mới hệ thống cơ chế quản lí phù hợp
với đường lối, chính sách và nhu cầu của phương thức quản lí.
- Chủ trì việc tổ chức, biên soạn các tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ cấp
ngành, phát hiện những điểm không phù hợp để bổ sung sửa đổi các tài liệu
đó.
= 23 =
- Tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng nghiệp vụ phổ biến kinh nghiệm
và chấn chỉnh công tác quản lí toàn ngành bằng mọi hình thức.
b. Hiểu biết:
- Nắm chắc đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, phương
hướng chính sách của ngành về lĩnh vực quản lí và nghiệp vụ liên quan.
- Nắm vững các kiến thức cơ bản về chuyên môn, nghiệp vụ, kỉ thuật
của lĩnh vực quản lí, hiểu biết rộng về các chuyên môn, nghiệp vụ có liên
quan.
- Có kiến thức rộng về thể thức quản lí chung và có kiến thức sâu về
lĩnh vực nghiệp vụ mình phụ trách. Có nhiều kinh nghiệm về tổ chức quản lí
và xử lí nghiệp vụ, nắm vững các mục tiêu và đối tượng quản lí.
c. Yêu cầu trình độ:
thường kì, báo cáo nhanh, những thủ tục hành chính nghiệp vụ theo yêu cầu
của lãnh đạo).
- Tổ chức tập hợp tình hình, tiến hành phân tích, tổng kết, đánh giá hiệu
quả, rút kinh nghiệm đề xuất phương án sửa đổi cơ cấu quản lí, tổng hợp báo
cáo lên cầp trên.
- Chủ trì hoặc tham gia nghiên cứu những đề tài về quản lí nghiệp vụ có
liên quan đến chức năng quản lí nhằm cải tiến nội dung và phương pháp quản
lí.
- Tham gia biên soạn (từng phần hoặc chuyên đề) các tài liệu giảng
dạy, hướng dẫn nghiệp vụ, đồng thời tổ chức, bồi dưỡng, phổ biến kinh
nghiệm cho viên chức nghiệp vụ cấp dưới trong ngành bằng mọi hình thức.
b. Hiểu biết:
= 25 =