Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo xây dựng
căn cứ du kích trong kháng chiến chống Pháp
(1946-1954) Phùng Thị Ngọc Bích Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS. ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam; Mã số: 60 22 56
Người hướng dẫn: PGS. TS. Vũ Quang Hiển
Năm bảo vệ: 2010 Abstract. Tập hợp những tư liệu lịch sử cơ bản có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
xây dựng căn cứ kháng chiến ở Vĩnh Phúc. Hệ thống hóa và trình bày những tư liệu
ấy qua các giai đoạn phát triển gắn liền với điều kiện cụ thể trong mỗi giai đoạn. Rút
ra nhận xét về sự lãnh đạo của Đảng bộ Vĩnh Phúc, những thành công và hạn chế
của quá trình xây dựng căn cứ du kích ở Vĩnh Phúc.

Keywords. Đảng Cộng sản Việt Nam; Lịch sử Đảng; Vĩnh Phúc; Kháng chiến
chống Pháp; Căn cứ du kích; Thời kỳ 1946-1954

Content
1. Lý do chọn đề tài
Xây dựng căn cứ du kích là một điển hình sáng tạo của Đảng trong việc vận dụng lý luận
Mác - Lê Nin về xây dựng hậu phương của chiến tranh cách mạng, nhằm huy động toàn dân
tham gia kháng chiến làm cho mỗi người dân là một người lính, mỗi làng xã là một pháo đài.
Căn cứ du kích là hậu phương của chiến tranh du kích, cung cấp sức người, sức của cho
kháng chiến, đồng thời là cơ sở cho lực lượng vũ trang trụ bám tiêu diệt sinh lực địch.
Thực hiện chủ trương của Đảng về việc xây dựng chỗ đứng chân ở vùng sau lưng địch

phần nào làm sáng tỏ quá trình thực hiện đường lối chiến tranh nhân dân của Đảng, sự lãnh
đạo kết hợp giữa tiến công trên chiến trường chính với tiến công ở vùng sau lưng địch trên
một địa bàn cụ thể. Qua đó có thể rút ra những đặc điểm của việc xây dựng căn cứ du kích ở
Vĩnh Phúc, một tỉnh trung du đồng bằng Bắc bộ. Việc làm trên cũng ít nhiều bổ sung thêm tư
liệu cho việc nghiên cứu phong trào chiến tranh du kích trong kháng chiến chống Pháp. Bên
cạnh đó các bài học rút ra phần nào giúp ích cho công tác chỉ đạo cách mạng hiện nay ở địa
phương. Với lý do trên, tôi đã chọn “Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo xây dựng căn cứ du
kích trong kháng chiến chống Pháp (1946-1954)” làm đề tài luận văn thạc sĩ khoa học lịch sử
của mình.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Liên quan trực tiếp đến đề tài có một số cuốn sách đã xuất bản:
- Cuốn “Đảng lãnh đạo xây dựng căn cứ du kích ở Đồng bằng Bắc bộ” của tác giả Vũ
Quang Hiển do Nxb Chính trị quốc gia xuất bản năm 2001.
Đây là một công trình nghiên cứu có tính chất chuyên khảo về căn cứ du kích ở Đồng
bằng Bắc bộ dưới góc độ lịch sử, đặc biệt cuốn sách đã giải đáp được một cách khá toàn diện
những vấn đề liên quan ở khu vực đồng bằng Bắc bộ, là tài liệu quí giúp tác giả luận văn có
cách nhìn tổng quát, so sánh, đối chiếu được khi thực hiện đề tài xây dựng căn cứ du kích ở
địa phương.
- Tác phẩm “Lịch sử chiến tranh du kích Vĩnh Phúc” tập 1,2,3,4 lưu tại thư viện tỉnh
Vĩnh Phúc; Tác phẩm : Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân tỉnh Vĩnh
Phúc (1946-1954) do Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Vĩnh Phúc thực hiện năm 1999. Hai cuốn sách
là tài liệu quan trọng, cung cấp những thông tin hữu ích về quá trình chuẩn bị lực lượng,
những chủ trương và chỉ đạo của Đảng bộ Vĩnh Phúc về mọi mặt trong cuộc kháng chiến
chống Pháp ở địa phương.
- Lịch sử Đảng bộ Vĩnh Phúc (1930-2005) - Nxb Chính trị quốc gia 2007. Đây là tác phẩm
mới xuất bản năm 2007, được tái bản và chỉnh lý khá hoàn chỉnh, cung cấp cho luận văn những
thông tin khái quát nhất về Vĩnh Phúc từ năm 1930 đến năm 2005, đặc biệt là giai đoạn nhân dân
Vĩnh Phúc kháng chiến chống Pháp.
Ngoài các tài liệu trên, luận văn còn tham khảo các tác phẩm lịch sử của các Đảng bộ
huyện, xã trong tỉnh như: Lịch sử Đảng bộ huyện Vĩnh Tường, Lịch sử Đảng bộ huyện Yên

- Quá trình xây dựng và bảo vệ căn cứ du kích ở Vĩnh Phúc trong kháng chiến chống
Pháp.
Phạm vi nghiên cứu
- Về thời gian nghiên cứu của đề tài bắt đầu từ tháng 12/1946, khi cuộc kháng chiến
toàn quốc bùng nổ đến khi hiệp định Giơnevơ năm 1954 được kí kết. Tuy nhiên, để
làm rõ những cơ sở của việc xây dựng căn cứ du kích, luận văn cũng đề cập đến một
số vấn đề trong thời gian sau ngày cách mạng tháng Tám thành công đến tháng
12.1946.
- Về không gian nghiên cứu của đề tài: Tỉnh Vĩnh Phúc được thành lập từ đầu năm
1950, trước đó, địa bàn Vĩnh Phúc gồm hai tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên, nhưng là một
địa bàn chiến lược, có quan hệ chặt chẽ với nhau trong suốt cuộc kháng chiến, vì thế
trước khi tỉnh Vĩnh Phúc được thành lập, luận văn để cập tới sự lãnh đạo của hai
Đảng bộ Vĩnh Yên và Phúc Yên trong xây dựng căn cứ du kích ở địa phương.
- Luận văn tập trung nghiên cứu những chủ trương của Đảng và Hồ Chí Minh về xây
dựng hậu phương trong kháng chiến chống Pháp.
- Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, có ảnh hưởng đến việc xây dựng căn cứ du kích ở
Vĩnh Phúc.
- Quá trình triển khai thực hiện chủ trương, biện pháp của Đảng ở huyện, xã.
5. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu
Nguồn tài liệu
- Các văn kiện của Trung ương Đảng, các văn kiện của Tỉnh uỷ Vĩnh Phúc trong thời
kỳ kháng chiến chống Pháp.
- Tài liệu đã xuất bản của các cơ quan nghiên cứu ở Trung ương và địa phương có liên
quan.
- Các tài liệu lưu trữ của Tỉnh uỷ và uỷ ban nhân dân Tỉnh gồm các báo cáo hàng năm
của các cấp bộ đảng, chính quyền và các cơ quan quân sự tỉnh Vĩnh Phúc.
- Tài liệu khảo sát thực tế.
Các phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
quan điểm của Đảng về chiến tranh, luận văn sử dụng các phương pháp lịch sử, logic,

1 (1930-1977).
10. Ban Tuyên giáo Vĩnh Phú (1988), Lịch sử Đảng bộ huyện Lập Thạch - Vĩnh Phú (1930-
1975).
11. Bộ chỉ huy quân sự Tỉnh Vĩnh Phúc (1999), Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp
của quân và dân tỉnh Vĩnh Phúc (1945-1954), Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội.
12. Bộ chỉ huy quân sự Vĩnh Phúc (1993), Những trận đánh điển hình của bộ đội địa
phương và dân quân du kích Vĩnh Phú trong kháng chiến chống Pháp: giai đoạn 1945-
1954, Nxb Chính trị quốc gia.
13. Bộ quốc phòng - Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam (1986), Cuộc kháng chiến chống thực
dân Pháp xâm lược 1945-1954, tập 1 Nxb Quân đội Nhân dân, Hà Nội.
14. Bộ quốc phòng - Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam (1994), Lịch sử cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp 1945-1954, tập I, Nxb Quân đội Nhân dân, Hà Nội.
15. Bộ quốc phòng - Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam (1997), Hậu phương chiến tranh Nhân
dân Việt Nam, Nxb Quân đội Nhân dân, Hà Nội.
16. Hoàng Xuân Chinh (2000), Vĩnh Phúc thời sơ sử, Sở văn hoá thông tin Vĩnh Phúc.
17. Trường Chinh (1947), Kháng chiến nhất định thắng lợi, Nxb Sự thật.
18. Trường Chinh (1975), Cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân Việt Nam, tập 2, Nxb Sự
thật, Hà Nội.
19. Trường Chinh (1978), Tuyển tập, tập 1, Nxb Sự thật, Hà Nội.
20. Quỳnh Cư (1994), Danh nhân Vĩnh Phúc, Sở VHTT - Thể thao Vĩnh Phúc xb.
21. Đảng bộ huyện Tam Dương (2000), Lịch sử Đảng bộ huyện Tam Dương - Vĩnh Phúc
22. Đảng bộ xã Liên Mạc (1992), Lịch sử Đảng bộ Liên Mạc (1945-1991), Sơ thảo.
23. Đảng Cộng sản Việt Nam (2000), Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
24. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập (2000), tập 8, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
25. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập (2001), tập 9, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
26. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập (2001), tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội.
27. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập (2001), tập 13, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

43. Lịch sử chiến tranh du kích Vĩnh Phúc, tập 2, KH: DC 1523/2000, lưu thư viện tỉnh Vĩnh
Phúc.
44. Lịch sử chiến tranh du kích Vĩnh Phúc, tập 3, KH: DC 1523/2000, lưu thư viện tỉnh Vĩnh
Phúc.
45. Lịch sử chiến tranh du kích Vĩnh Phúc, tập 4, KH: DC 1523/2000, lưu thư viện tỉnh Vĩnh
Phúc.
46. Nguyễn Xuân Lân (2000), Địa chí Vĩnh Phúc, sơ thảo, Sở VHTT- TT Vĩnh Phúc.
47. V.I. Lê nin (1964), Chiến tranh du kích, Nxb Quân đội Nhân dân.
48. V.I. Lê nin (1976), Toàn tập, tập 35, Nxb Tiến bộ, Matxcơva.
49. V.I. Lê nin (1980), Bàn về chiến tranh, quân đội, khoa học quân sự và nghệ thuật quân
sự, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
50. Hồ Chí Minh Toàn tập (1995), tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
51. Hồ Chí Minh Toàn tập (2000), tập 6, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
52. Hồ Chí Minh Toàn tập (2000), tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
53. Hồ Chí Minh (1979), Về đấu tranh vũ trang và lực lượng vũ trang nhân dân, Nxb Quân
đội Nhân dân, Hà Nội.
54. Đồng Sỹ Nguyên (1965), Làng chiến đấu, Nxb Quân đội Nhân dân, Hà Nội.
55. Phòng lưu trữ Văn phòng Tỉnh uỷ Vĩnh Phúc: Một số báo cáo tổng kết tình hình địch hậu
Vĩnh Phúc giai đoạn 1946 -1954.
56. Phạm Đức Quý (1994), Bí mật sức mạnh huyền thoại của chiến tranh nhân dân Việt
Nam, Nxb Mũi Cà Mau.
57. Tỉnh uỷ - Hội đồng nhân dân - UBND thành phố Vĩnh Yên (2006), Vĩnh yên anh hùng thành phố
trẻ, H.VHTT - Công ty văn hoá trí tuệ Việt.
58. Vũ Bá Tiên, (1981), Chiến khu D trong chống Mỹ và Pháp (1945 - 1954), Luận văn tốt
nghiệp.
59. Trần Thị Thuyết, Đảng bộ Nam Định lãnh đạo xây dựng căn cứ du kích ở địa phương
(1946 – 1954), KL/CN.
60. Ngô Chí Tuệ, (2000), Đảng bộ Vĩnh Tường lãnh đạo nhân dân xây dựng lực lượng
kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược ( 1946-1954), KLTN.
61. Văn phòng Tỉnh uỷ Vĩnh Phúc, Một số công báo công tác quân sự giai đoạn 1946-1954.