KỸ THUẬT CHỤP CẮT LỚP VI TÍNH SỌ NÃO
Nguyễn Xuân Hiền
Khoa CĐHA Bệnh viện Bạch mai
I Chuẩn bị bênh nhân:
-Không cần chuẩn bị bệnh nhân.
-Trừ trường hợp bệnh nhân có nghi U não hoặc dị dạng mạch thì nên
nhịn ăn sáng.
II Kỹ thuật chụp cắt lớp sọ não thông thường:
1, Bệnh nhân nằm ngửa, đầu bất động trong qúa trình chụp.
2, Chụp Topogram hoặc Scoutview (Hình chụp sọ nghiêng số hoá).
3, Xác định hướng cắt và đường cắt:
3.1, Theo hướng Axial: Thường cắt theo các hướng sau:
-Theo đường OM(Orbito-Méatal): Là đường nối từ lỗ ống tai
ngoài đến đuôi mắt.
-Theo đường Wirchow: Là đường nối từ bờ dưới hốc mắt đến
lỗ ống tai ngoài.
-Theo đường PNO( Plan-Neuro-Oculaire): Trên hướng cắt này
ta thấy rõ được các cấu trúc của vùng hố mắt, xương hàm trên, nền sọ,
thùy thái dương của não, thân não… . Hướng cắt này rất tốt thăm dò
thân não, mặt phẳng PNO là mặt phẳng chếch -15 đến – 20 độ so với
mặt phẳng OM.

OM

Wirchow
3.2, Theo hướng Coronal: Lớp cắt theo hướng song song với mặt
phẳng trán từ bờ sau xoang buớm đến hết bờ trước xoang trán. Theo
hướng này cho phép chúng ta nghiên cứu kỹ vùng tuyến yên, xương
bướm, các xoang, giao thoa thị giác…
Hình minh hoạ
Coronal

Theo hướng Coronal: Lớp cắt theo hướng song song với mặt phẳng
trán từ bờ sau xoang bớm đến hết bờ trước xoang trán.
Cắt lớp mỏng 3mm.
Có thể tiêm thuốc cản quang: U vùng xoang….
In phim cả hai cửa sổ là phần mềm và xương.
2, Chụp cắt lớp xương đá
Cắt cúp mỏng 1mm toàn bộ xương đá theo hai hướng axial và
Coronal.
3, Chụp cắt lớp sọ não có tiêm nhanh thuốc cản quang(Perfusion CT)
trong chuẩn đoán thiếu máu não sớm( Chụp cắt lớp tưới máu não)
Đây là một kỹ thuật mới đòi hỏi có máy Helical CT và bơm tiêm điện.
Ưu điểm: Có thể cho phép chẩn đoán sớm thiếu máu não trong vòng
6h đầu do đó có hướng điều trị sớm.
Kỹ thuật:
-Chụp Topogram, sau đó chụp thường quy.
-Chọn lớp cắt đi qua ụ chẩm trong, ngang qua thân não thất bên
hai bên.
-Tiến hành cắt động( Dynamic scanning) 40 lớp cắt tại điểm đã
chọn trên có bơm 40ml thuốc cản quang trong vòng 5 giây( Tốc độ
bơm là 8ml/s). Thời điểm bắt đầu chụp là cũng bắt đầu bơm thuốc.
Một số hình ảnh minh hoạ chụp cắt lớp tưới máu não
Phim chụp CT thương quy sau đột qụy 2h
Trên cùng bệnh nhân – Hình chụp CT - Perfusion
Cho thấy rõ vùng thiếu máu ở thuỳ trán-thái dương trái
Chụp sau 24h
KỸ THUẬT CHỤP CẮT LỚP LỒNG NGỰC
Nguyễn Xuân Hiền
Khoa CĐHA Bệnh viện Bạch mai
I Những điểm chung
1, Chuẩn bị bệnh nhân

resolution CT), ta cắt lớp mỏng 1mm toàn bộ trường phổi
với bước chuyển bàn là 8 hoặc 10mm. Không bắt buộc phải
tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch.
2,Chụp cắt lớp trong chẩn đoán Ung thư phổi
• Chụp topogram để xác định vùng tổn thương và quyết định
lớp cắt dày bao nhiêu mm là đủ để không bỏ sót tổn thương.
• Nếu là ung thư phế quản thể trung tâm thì dùng lớp cắt dày
8mm, bước chuyển bàn là 8mm.
• Nếu là ung thư phế quản thể ngoại vi thì dùng lớp cắt mỏng
3mm bước chuyển bàn 5mm tập trung vào vùng có tổn
thương, còn ngoài vùng tổn thương thì dùng lớp cắt 8mm và
bước chuyển bàn 8mm.
• Đối với cả hai trường hợp trên đều phải chụp qua tuyến
thượng thận hai bên ở thì có tiêm thuốc cản quang, để đánh
giá di căn tuyến thượng thận hai bên trong ung thư phế
quản-phổi hoặc ngược lại.
3,Chụp cắt lớp trong chẩn đoán bệnh lý trung thất, màng phổi và
thành ngực
@ Kỹ thuật như chụp cắt lớp phổi thông thường nhưng phải có
cúp cắt có tiêm thuốc cản quang để tách biệt các mạch và các khối
trong trung thất. Đặc biệt nếu cần tìm bóc tách động mạch chủ ngực
thì tiêm 100ml thuốc cản quang với tốc độ bơm là 3ml/s và chụp với
delay là 15s, có tái tạo.
@ Đối với màng phổi và thành ngực thì kỹ thuật cũng bao gồm
cúp cắt trước và sau tiêm thuốc cản quang, nhưng lưu ý mở cửa sổ cho
thích hợp đặc biệt là cửa sổ xương trong trường hợp có khối u nằm sát
xương.
4, Chụp cắt lớp trong chẩn đoán tắc động mạch phổi
@ Chụp thì không tiêm thuốc cản quang, lớp cắt 8mm, bước
nhẩy 12mm.

thường dùng khoảng 500ml. Hoặc thụt thuốc cản quang 5% vào hậu
môn trong các trường hợp tổn thương cần xác định có liên quan đến
đại tràng.
-Liều lượng thuốc cản quang dùng để tiêm tĩnh mạch đối với người
lớn là 2-3ml/kg trọng lượng cơ thể, còn đối với trẻ em thì dùng
1,5-3ml/kg trọng lượng. Tốt nhất là dùng loại Non-ionic.
-Cửa sổ mở tuỳ theo: W từ 350-400, L từ 0-50.
II, Một số kỹ thuật cụ thể:
1.Chụp cắt lớp 3 pha trong chẩn đoán bệnh lý gan, mật
-Thì không tiêm thuốc cản quang: Chụp toàn bộ ổ bụng với lớp cắt
dày 8mm và bước nhẩy 10mm
-Thì động mạch: Chụp khu trú vùng gan với lớp cắt 5mm và bước
nhẩy 7,5mm. Tiêm thuốc cản quang với liều như trên, nếu tiêm tốc độ
2ml/s thì chụp với delay 35 giây( Chụp ở giây thứ 35 sau khi bắt đầu
tiêm thuốc cản quang vào tĩnh mạch), còn nếu tiêm với tốc độ 3ml/s
thì chụp với delay 25 giây.
-Thì tĩnh mạch cửa: Chụp sau khi tiêm thuốc là > 60 giây và chụp khu
trú vùng gan với lớp cắt 8mm và bước nhẩy 10mm.
-Thì muộn: Dùng trong các trường hợp chẩn đoán phân biệt giữa U
máu trong gan, U tuyến tế bào gan, Ung thư tế bào gan, Ung thư
đường mật… Với kỹ thuật chụp là 8mm/ lớp và bước nhẩy 10mm
chụp
sau khi tiêm thuốc ít nhất là 4 phút, có thể chụp vào các phút thứ 5, 10
sau tiêm thuốc cản quang.
Hình ảnh chụp cắt lớp 4 pha trong chẩn đoán UTTBG nguyên phát
sau khi tiêm thuốc cản quang.Trước tiêm thuốc Thì động mạch
Thì tĩnh mạch

@ Chụp không tiêm thuốc cản quang từ cực trên thận xuống hết
bàng quang, lớp cắt 8mm, bước nhẩy 12mm.
@ Chụp tiêm thuốc cản quang, lớp cắt 5-8mm vùng thận và
8mm ngoài vùng thân đến bàng quang, chụp với delay 30 giây . Nếu
có tắc niệu quản thì phải chụp muộn sau khi tiêm thuốc cản quang >5
phút để xem pha bài tiết thuốc cản quang vào niệu quản
3.3 Chụp cắt lớp đông mạch thận
@ Chụp không tiêm thuốc cản quang như mục 3.2
@ Chụp tiêm thuốc cản quang 3ml/s và chụp ở giây tứ 25 sau
khi bắt đầu tiêm thuốc cản quang, chụp lớp mỏng 1-3mm vùng rốn
thận, sau đó có dung ảnh tái tạo theo mặt phẳng trán hoặc 3 chiều.
4. Chụp cắt lớp tiểu khung
-Cho bệnh nhân uống 1000-1500ml nuớc pha thuốc cản quang ở nồng
độ 2% sau 10-15 phút thì chụp các lớp trước tiêm thuốc cản quang,
lớp cắt 8mm, bước nhẩy 12mm. Nếu bệnh nhân nghi có u đại tràng
xích ma hoặc trực tràng thì nên bơm vào hậu môn 300-500ml nước
pha 5% thuốc cản quang.
-Chụp có tiêm thuốc cản quang lớp cắt 5mm, buớc nhẩy 7,5 mm, tiêm
3ml/s và chụp với delay 50.
5. Chụp cắt lớp động mạch chủ bụng
-Chụp không tiêm thuốc cản quang từ ngang mức đốt sống ngực 12
đến hết khớp mu, lớp cắt 8mm, buớc nhẩy 12mm.
-Chụp tiêm thuốc cản quang, lớp cắt 5mm, bước nhẩy 7,5mm, tốc độ
tiêm 3ml/s và chụp với delay 30 giây
KỸ THUẬT CHỤP CẮT LỚP HỆ VẬN ĐỘNG
Nguyễn Xuân Hiền
Khoa CĐHA Bệnh viện Bạch mai
I.Chụp cắt lớp cột sống
Nguyên tắc chung:
-Chuẩn bị bệnh nhân: Không cần

hợp.
Lớp cắt 1 hoặc 3mm, bước nhẩy 1 hoặc 3mm. Nhất thiết phải có tái
tạo theo hướng đứng dọc và đứng ngang.
KỸ THUẬT CAN THIỆP DƯỚI HƯỚNG DẪN
CỦA CHỤP CẮT LỚP VI TÍNH
Nguyễn Xuân Hiền
Khoa CĐHA Bệnh viện Bạch mai
I. Đại cương
Ngày nay một số thủ thuật được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chụp cắt
lớp vi tính một cách chính xác, nhanh chóng, an toàn cho bệnh nhân.
Các kỹ thuật hay được ứng dụng là:
Topogram chụp khớp
Tái tạo theo hướng đứng dọc