Lời nói đầu
Trong thời kỳ mở cửa theo đường lối phát triển của Đảng, Nhà nước ta
vận dụng nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, đã thúc đẩy nền
kinh tế của nước ta phát triển mạnh mẽ, cơ chế này đã tỏ ra biểu hiện tích cực,
hoạt động kinh tế ở trong nước trở nên sôi động hơn, cạnh tranh trên thsu ngày
càng gay gắt hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải linh động hơn trong hoạt động sản
xuất kinh doanh. Do đó, công tác kế toán ngày càng trở nên quan trọng và trở
thành công cụ không thể thiếu trong quản lý kinh tế của doanh nghiệp.
Đặc biệt đối với một doanh nghiệp sản xuất thì trong công tác kế toán
việc hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm được các nhà quản lý
chú trọng. Vì quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh trong các doanh nghiệp
là quá trình bỏ ra các chi phí để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh.
Mục đích của việc bỏ ra chi phí là để thu được kết quả: đó là những sản phẩm,
lao vụ, dịch vụ... nhất định đã hoàn thành cần được tính được giá thành thực tế,
tức là phải xác định được nội dung, phạm vi các chi phí cấu thành nên những
kết quả sản xuất kinh doanh.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác hạch toán chi phí sản xuất
và tính giá thành sản phẩm, nên trong thời gian thực tập tại Công ty Cổ phần Xi
măng Ngũ Hành Sơn để làm báo cáo tốt nghiệp cho mình. Em đã chọn đề tài:
"Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ".
Nội dung đề tài gồm 3 phần:
Phần I. Cơ sở lý luận về kế toán hạch toán chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất.
Phần II. Thực trạng về công tác hạch toán kế toán chi phí sản xuất và
tính giá thành tại Công ty Cổ phần Xi măng Ngũ Hành Sơn.
Phần III. Một số nhậnk xét và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác hạch
toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Xi
măng Ngũ Hành Sơn.
Mặc dù đã cố gắng hết khả năng của mình nhưng do trình độ bản thân
- Chi phí bằng tiền khác: chi phí tiếp khách, hội nghị...
b. Phân loại chi phí theo khoản mục tính giá thành: Là sắp xếp các chi
phí có cùng công dụng, cùng một mục đích giống nhau vào từng khoản mục chi
phí. Theo quy định hiện hành, giá thành sản phẩm bao gồm 5 khoản mục chi
phí:
- Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: phản ánh toàn bộ chi phí NVL
chính, vật liệu phụ, nhiên liệu... tham gia trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản
phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ.
- Chi phí nhân công trực tiếp: gồm toàn bộ tiền lương, phụ cấp mang tính
tiền lương cùng với các khoản trích thưo tỷ lệ quy định vào kinh phí công đoàn,
BHXH, BHYT.
- Chi phí sản xuất chung: là những chi phí phát sinh trong phân xưởng
sản xuất (trừ chi phí nguyên vật liệu và chi phí nhân công trực tiếp).
- Chi phí bán hàng: gồm toàn bộ các khoản chi phí phát sinh liên quan
đến việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ trong kỳ.
- Chi phí quản lý doanh nghiệp: bao gồm toàn bộ các khoản chi phí phát
sinh liên quan đến quản trị kinh doanh và quản lý hành chính trong phạm vi
toàn doanh nghiệp mà không tách được cho bất cứ một hoạt động hoặc phân
xưởng nào.
Cách phân loại này giúp doanh nghiệp tính được các loại giá thành sản
phẩm, đồng thời nó giúp cho việc phân tích nguyên nhân tăng, giảm giá thành
sản phẩm. Từ đó, giúp doanh nghiệp khai thác những khả năng tiềm tàng và có
một cách nhìn nhận đúng hơn để hạ thấp giá thành sản phẩm.
c. Phân loại theo cách thức kết chuyển chi phí:
Toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành chi phí sản phẩm
và chi phí thời kỳ.
- Chi phí sản phẩm: là những chi phí gắn liền với các sản phẩm được sản
xuất ra hoặc mua vào.
- Chi phí thời kỳ: là những chi phí làm giảm lợi tức trong một kỳ nào đó,
2.2. Phân loại :
a. Phân theo thời điểm tính nguồn số liệu để tính giá thành:
- Giá thành kế hoạch: được xác định trước khi bước vào kinh doanh, trên
cơ sở giá thành thực tế kỳ trước và các định mức, các dự toán chi phí của kỳ kế
hoạch.
- Giá thành định mức: là giá thành được tính trước khi bắt đầu sản xuất
và được xây dựng trên cơ sở các định mức kinh tế kỹ thuật tại một thời điểm
nhất định trong kỳ kế hoạch.
- Giá thành thực tế: là tỏng chi phí thực tế phát sinh mà doanh nghiệp bỏ
ra để hoàn thành việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trong kỳ.
b. Phân theo phạm vi phát sinh chi phí:
- Giá thành sản xuất: là toàn bộ chi phí doanh nghiệp bỏ ra để hoàn thành
sản xuất sản phẩm hay dịch vụ. Nó được tính toán trên cơ sở chi phí phát sinh
trong phạm vi phân xưởng bao gồm chi phí vật tư trực tiếp, chi phí nhân công
trực tiếp và chi phí sản xuất chung.
- Giá thành toàn bộ: là toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để hoàn
thành việc sản xuất cũng như tiêu thụ, bao gồm tổng giá thành sản xuất của sản
phẩm tiêu thụ, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành:
Chi phí sản xuất và giá thành có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Chi phí
sản xuất là căn cứ để xác định giá thành.
Đối tượng hạch toán chi phí sản phẩm và đối tượng tính giá thành giống
nhau, bản chất chung chúng đề là phạm vi giới hạn để tập hợp chi phí sản xuất
cùng phục vụ cho công tác quản lý, phân tích kiểm tra chi phí và giá thành.
Tuy nhiên giữa chúng có điểm khác nhau và xác định đối tượng hạch
toán chi phí sản phẩm là xác định phạm vi phát sinh chi phí để tập hợp chi phí
phát sinh trong kỳ. Bên cạnh đó, đối tượng tính giá thành được xác định phải
liên quan đến kết quả của quá trình sản xuất. Một đối tượng hạch toán chi phí
sản phẩm có thể có nhiều đối tượng tính giá thành.
Tổng chi phí vật liệu cần
phân bổ
Tổng tiêu thức dùng để
phân bổ
x
Tiêu thức
phân bổ của
từng đối
tượng
Để tập hợp và phân bổ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp kế toán sử dụng
tài khoản 621 - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
Tài khoản 621
- Trị giá thực tws của NVL xuất dùng
trực tiếp cho sản xuất sản phẩm hoặc
thực hiện lao vụ, dịch vụ trong kỳ.
-Giá trị NVL sử dụng không kết nhập
lại kho.
- Giá trị phế liệu thu hồi.
- Kết chuyển chi phí vật liệu trực tiếp.
Tài khoản 621 không có số dư cuối kỳ
SƠ ĐỒ KẾ TOÁN CHI PHÍ NVL TRỰC TIẾP
2. Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp: là khoản thù lao lao động
phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm bao gồm: tiền lương chính,
tiền lương phụ, phụ cấp lương, tiền ăn ca và các khoản đóng góp cho các quỹ
BHXH, BHYT, KPCĐ theo tỷ lệ quy định với số tiền lương phát sinh của công
nhân trực tiếp sản xuất.
Để theo dõi chi phí nhân công trực tiếp, kế toán sử dụng tài khoản 622.
TK 622
- Tập hợp chi phí nhân công trực tiếp
cho các đối tượng chi phí có liên quan.
- TK 627 không có số dư cuối kỳ.
- TK 627 có 6 tài khoản cấp 2:
+ TK 6271: Chi phí nhân viên phân xưởng
+ TK 6272: Chi phí vật liệu
+ TK 6273: Chi phí dụng cụ sản xuất
+ TK 6274: Chi phí khấu hao TSCĐ
+ TK 6277: Chi phí dịch vụ mua ngoài
+ TK 6277: Chi phí bằng tiền khác
TK 334 TK 622 TK 154
TK 338
Tiền lương và phụ cấp
lương phải trả cho công
nhân TTSXSP
Trích BHXH, BHYT,KPCĐ
Kết chuyển chi phí
NVL trực tiếp
TK 335
Trích trước tiền
lương nghỉ phép
SƠ ĐỒ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT CHUNG
III. HẠCH TOÁN TỔNG HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT THEO PHƯƠNG
PHÁP KÊ KHAI THƯỜNG XUYÊN:
1. Nội dung và nguyên tắc hạch toán:
a. Nội dung: Các chi phí sản xuất cuối kỳ được kế toán tính và phân bổ
(chi phí NVL trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung) cho
các đối tượng chịu chi phí và sau đó kết chuyển vào bên Nợ TK 154. Tài khoản
154 được mở chi tiết theo từng ngành sản xuất, từng nơi phát sinh chi phí hay
từng loại sản phẩm lao vụ, dịch vụ để làm cơ sở tính giá thành.
cho công tác quản lý và hạch toán.
- Xác định đối tượng và phương pháp hạch toán chi phí sản xuất, tính giá
thành sản phẩm phù hợp.
2. Tài khoản sử dụng :
Để hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh dở dang: kế toán sử dụng TK
154 - Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang:
3. Phương pháp hạch toán:
Nội dung phản ánh của tài khoản 154 như sau:
TK 154
- Tổng hợp các chi phí sản xuất trong
kỳ (chi phí NVLTT, chi phí NCTT, chi
phí SXC)
- Các khoản giảm chi phí sản phẩm.
- Tổng giá thành sản xuất thực tế hay
chi phí thực tế của sản phẩm lao vụ,
dịch vụ đã hoàn thành.
SD: Chi phí thực tế của sản phẩm lao
vụ, dịch vụ chưa hoàn thành
Quá trình tổng hợp chi phí sản xuất được tiến hành:
Bút toán 1: Cuối kỳ, kết chuyển chi phí NVLTT:
Nợ TK 154
Có TK 621
Bút toán 2: Kết chuyển chi phí NCTT:
Nợ TK 154
Có TK 622
Bút toán 3: Phân bổ hoặc kết chuyển chi phí sản xuất chung vho từng sản
phẩm, lao vụ, dịch vụ:
Nợ TK 154
Có TK 627
1.2. Các phương pháp tính giá trị sản phẩm dở dang:
a. Đánh giá sản phẩm dở dang theo phương pháp chi phí NVL trực tiếp:
Theo phương pháp này giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ chỉ tính phần
chi phí NVL trực tiếp, còn các chi phí khác được tính hết cho sản phẩm hoàn
thành trong kỳ:
C
ck
=
C
đk
+ C
Q
ht
+ Q
dd
x Q
dd
Trong đó:
C
ck
: chi phí NVL trực tiếp tính cho sản phẩm dở dang cuối kỳ.
C
đk
: chi phí NVL trực tiếp tính cho sản phẩm dở dang đầu kỳ.
Q
ht
: sản lượng sản phẩm hoàn thành
Q
dd
: sản lượng sản phẩm dở dang cuối kỳ
dd
x %HT)
x Q
dd
x %HT
Trong đó:
C
ck
: chi phí chế biến tính cho sản phẩm dở dang cuối kỳ.
C
đk
: chi phí chế biến tính cho sản phẩm dở dang đầu kỳ.
Q
ht
: sản lượng sản phẩm hoàn thành
Q
dd
: sản lượng sản phẩm dở dang cuối kỳ
C: chi phí chế biến phát sinh trong kỳ
%HT: tỷ lệ hoàn thành tương đương
c. Đánh giá sản phẩm dở dang theo 50% chi phí chế biến:
Theo phương pháp này, chi phí chế biến được xác định mức độ hoàn
thành 50%. Thực chất là phương pháp ước lượng tương đương nhưng để đơn
giản hoá quá trình tính toán thì người ta ước lượng mức độ hoàn thành là 50%.
d. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí định mức:
Phương pháp này chỉ thích hợp với những sản phẩm đã xây dựng định
mức chi phí sản xuất hợp lý hoặc đã hoàn thiện phương pháp tính giá thành theo
định mức.
Theo phương pháp này, kế toán căn cứ vào khối lượng sản phẩm dở
Trong trường hợp này để tính được giá thành của thành phẩm hoàn thành
ở giai đoạn công nghệ cuối cùng cần xác định được giá thành của nửa thành
phẩm ở giai đoạn trước và chi phí của nửa thành phẩm giai đoạn trước chuyển
sang giai đoạn sau. Cứ như vậy, tuần tự cho tới giai đoạn cuối cùng khi tính
được giá thành thành phẩm.
Việc kết chuyển có thể theo tổng hợp hay theo từng khoản mục giá
thành. Nếu kết chuyển chi phí giai đoạn trước sang giai đoạn sau theo phương
pháp tổng hợp thì sau khi tính được giá thành thành phẩm ta phải hoàn nguyên
ngược lại theo các khoản mục chi phí quyết định là chi phí nguyên vật liệu trực
tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Mà việc hoàn
nguyên rất phức tạp cho nên ít sử dụng trong thực tế.
Việc kết chuyển tuần tự riêng theo từng khoản mục sẽ cho ta giá thành
của nửa thành phẩm bước sau và thành phẩm ở giai đoạn cuối cùng theo khoản
mục ngay nên được áp dụng phổ biến.
- Phương pháp phân bước không tính giá thành bán tpru: (phương pháp
kết chuyển song song):
Trong trường hợp này, đối tượng giá thành chỉ là thành phẩm ở bước
công nghệ cuối cùng. Do vậy, chỉ cần xác định phần chi phí sản xuất của từng
giai đoạn nằm trong thành phẩm, sau đó tổng cộng chi phí sản xuất của các giai
đoạn trong thành phẩm ta được giá thành của các thành phẩm.
Tính chi phí sản xuất từng giai đoạn trong thành phẩm:
Chi phí sản
xuất giai đoạn
i
=
Chi phí đầu kỳ + Chi phí trong kỳ
SP hoàn thành + SP làm dở
giai đoạn i giai đoạn i
x
Giá trị sản
phẩm chính
dở dang cuối
kỳ
d. Phương pháp hệ số: áp dụng trong những doanh nghiệp mà trong
cùng một quá trình sản xuất cùng sử dụng một thứ nguyên liệu và một lượng
dlju nhưng thu được nhiều sản phẩm khác nhau.
- Quy đổi thực tế từng loại sản phẩm theo hệ số tính giá thành để làm
tiêu thức phân bổ:
Giá thành đơn vị
sản phẩm gốc
=
Tổng giá thành của tất cả các loại sản phẩm
Tổng số sản phẩm gốc
Giá thành đơn vị
sản phẩm từng loại
=
Giá thành đơn vị
sản phẩm gốc
+
Hệ số quy đổi sản
phẩm các loại
Tổng giá thành
sản xuất của các
loại sản phẩm
=
Giá trị sản
phẩm dở
dang đầu kỳ
+
Tiêu thức được phân bổ cho đơn
đặt hàng
Tổng tiêu thức cần phân bổ
Copyright: Tài liệu đại học ©