KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
Đồ án tốt nghiệp
Chuyển dịch cơ cấu kinh
tế nông nghiệp
1
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
MỞ ĐẦU
PHẦN I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU
KINH TẾ NÔNG NGIỆP
I. Vai trò, vị trí, đặc điểm của nông nghiệp trong nền kinh tế quốc dân.
1. Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp
2. Vai trò, vị trí của sản xuất nông nghiệp
II. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp với phát triển nông
nghiệp -Nông thôn
1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp với sự phát triển của nền kinh tế
quốc dân
2. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
3. Các nhân tố ảnh hưởng tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và
nông thôn.
4. Sự cần thiết phải thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp
PHẦN II. THỰC TRẠNG VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ
NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TỪ TRƯỚC NĂM 1985-1988 TỚI NAY.
I. Giai đoạn từ trước năm 1989 đến năm 1988
II. Giai đoạn từ năm 1989 đến năm 1994
1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
a. Chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.
b. Đánh giá chung về những hạn chế của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp
2. Một số tác động của việc đô mới chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông nghiệp
III. Giai đoạn 1995-1999
nhóm người và người lao động. Đây được coi là chìa khoá vàng để mở ra
thời kỳ mới của nông ngiệp. Bởi vì Đảng ta đã xác định để phát triển được
nền kinh tế thì trước tiên là phải phát triển được nông nghiệp. Chuyển dịch
cơ cấu kinh tế nông nghiệp với xu hướng giảm tỷ trọng cây lượng thực, tăng
dần tỷ trọng cây công nghiệp và thuỷ sản và giảm dần tỷ trọng nông nghiệp
trong nông thôn và tăng dần tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.
Phát triển nông ngiệp một cách toàn diện nhằm từ đó tích luỹ cho
công nghiệp và các ngành khác trong nền kinh tế.
Việc thực hiện những chiến lược đó phụ thuộc phần lớn vào hiệu quả
đổ mới cơ chế quản lý, các chính sach hồ tự phát triển và chuyển dịch cơ
cấu trong nền kinh tế nông nghiệp. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
thực hiện như thế nào, tập trung vào những gì, thực thi những ngành nào
mũi nhọn và then chốt, xu hướng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp là hàng
loạt những vấn đề cần phải được tính đến.
Bài viết này được chia thành 3 phần:
Phần I. Những vấn đề lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông ngiệp
Phần II. Thực trạng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt
Nam từ trước năm 1985-1988 tới nay.
4
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
Phần III. Giải pháp cho xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp Việt Nam giai đoạn 2001-2005
PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU
KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
I. VAI TRÒ, VỊ TRÍ, ĐẶC ĐIỂM CỦA NÔNG NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ
QUỐC DÂN.
1. Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp
Nông nghiệp là một lĩnh vực rất phong phú. Nông dân sống ở khu vực
nông nghiệp gắn liền với nông thôn, sản xuất gắn liền với thiên nhiên, với
môi trường và gặp nhiều rủi ro, đặc biệt là đối với nước chưa phát triển,
-Sử dụng hệ thống thuỷ canh.
Và khắc phục những hạn chế :
-Sử dụng năng lượng lãng phí
-Chất lượng nông sản kém.
-Môi trường bị ô nhiễm.
2. Vai trò, vị trí của sản xuất nông nghiệp.
Nông nghiệp giữ một vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đặc
biệt đối với các nước đang phát triển. Bởi vì các nước này đa số người dân
sống dựa vào nghề nông. Để phát triển kinh tế và nâng cao phúc lợi cho
nhân dân, Chính phủ cần có chính sách tác động vào khu vực nông nghiệp
nhằm nâng cao năng suất cây trồng và tạo ra nhiều việc làm ở nông thôn.
Trừ một số ít nước dựa vào nguồn tài nguyên phong phú để xuất
khẩu, đổi lấy lương thực, còn hầu hết các nước đang phát triển phải sản xuất
lương thực cho nhu cầu tiêu dùng của dân số nông thôn cũng như thành thị.
Nông nghiệp còn cung cấp các yếu tố đầu vào cho hoạt động kinh tế . Để
đáp ứng nhu cầu lâu dài của phát triển kinh tế việc tăng dân số ở khu vực ở
khu vực thành thành thị sẽ không đủ khả năng đáp ứng. Cùng với việc tăng
nâng suất lao động trong nông nghiệp, sự di chuyển dân số ở nông thôn ra
thành thị sẽ là nguồn nhân lực đáp ứng cho nhu cầu nông nghiệp hoá đất
6
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
nước. Bên cạnh đó, nông nghiệp còn là ngành cung cấp nguyên liệu cho
công nghiệp chế biến.
Khu vực công nghiệp cũng có thể là một nguồn cung cấp vốn cho
phát triển kinh tế, có ý nghĩa lớn là vốn tích luỹ ban đầu cho công nghiệp
hoá. Theo Timer-1988, Morris và Adelma -1981 từ kinh nghiệm thực tế của
thế kỷ XIX và nhất là thập kỷ gần đâycho thấy, phát triển nông nghiệp là
một điều kiện tiên quyết cho sự thành công của công nghiệp hoá (do tích luỹ
từ công nghiệp mang lại) hình thành và phát triển thị trường trong nước, giải
quyết việc làm ở nông thôn trong thời gian đầu, hạn chế áp lực làm chậm
nông nghiệp và nông thôn, tạo cho nông nghiệp đạt được những thành tựu
to lớn góp phần từng bước chuyển nền nông nghiệp tự cấp tự túc sang sản
xuất hàng hoá. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng và
nông thôn nói chung đã và đang có sự khởi sắc, sản xuất phát triển đời sống
nhân dân được cải thiện. Mặt khác, việc chuyển dịch cơ cấu ngành, theo
vùng, lãnh thổ, theo các thành phần kinh tế, theo cơ cấu kỹ thuật - công nghệ
hướng tới nền sản xuất hàng hoá và đạt được nhiều tiến bộ đángg kể.
Thế nhưng ở trong phạm vi của từng vùng trong nước thì không hẳn
thế. Do có sự phát triển không đều giữa các vùng trong nước, quá trình đó
diễn ra ở các vùng không giống nhau: ở vùng kinh tế phát triển , quá trình
đó diễn ra theo trình tự chung còn ở vùng kinh tế kém phát triển, quá trình
đó có thể bắt đầu từ việc phá thế độc canh hoá chuyển sang đa canh lúa, màu
phát triển chăn nuôi và bước tiếp theô là phát triển các ngành nghề tiều, thủ
công nghiệp và dịch vụ. Xu hướng chung của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông nghiệp và nông thôn là: tỷ trọng nông nghiệp ngày càng giảm và tỷ
trọng các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ ngày càng
tăng.
Bên cạnh đó, để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông
thôn còn phải có sự quan hệ rất nhiều tới các ngành khác như phát triển
nông nghiệp hàng hoá phải chịu sự tác động mạnh mẽ của công nghiệp và
nông nghiệp không thể tự đi lên nếu không có sự tác động trực tiếp của một
8
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
nền công nghiệp phát triển. Và được các ngành nghề mới trong nông
nghiệp.
Trong nông nghiệp và nông thôn, đi cùng với sự chuyển dịch cơ cấu
nông nghiệp và nông thôn là sự phân công lao động cũng được diễn ra. Từ
lao động trồng lúa chuyển sang lao động trồng hoa màu chăn nuôi, làm các
ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, nó không chỉ phụ thuộc vào
phục vụ cho cả nhu cầu phát triển nông nghiệp mà còn phục vụ cho cả nhu
Tuy vậy, cho đến giữa thế kỷ xét xử, nông nghiệp Đài Loan vẫn ở
tình trạng lạc hậu, sản xuất tiểu nông tự cấp, tự túc. Từ đầu những năm 1950
đến nay cơ cấu nông nghiệp Đài Loan, do có sự tác động của công nghiệp
hoá, đã có một bước phát triển mạnh mẽ, cơ cấu nông nghiệp đã chuyển
dịch theo hướng sản xuất nông sản hàng hoá, hướng về về xuất khẩu, và đã
đạt được những thành tựu to lớn trong thời kỳ công nghiệp hoá. Quá trình đó
của Đài Loan được chia làm 3 thời kỳ.
*Thời kỳ thứ nhất:
Cơ cấu nông nghiệp trong thời kỳ khôi phục kinh tế sau chiến tranh
chuẩn bị công nghiệp hoá (1949-1953).
Trong thời kỳ này, Đài Loan bắt đầu thực hiện cải cách ruộng đất do
chính quyền Quốc Dân Đảng thực hiện trong 4 năm (1949-1953) với nội
dung: giảm tô từ 50-60% xuống 37,5% (1949), chính quyền đem 130.000 ha
ruộng công bán cho 177.000 hộ nông dân thiếu ruộng (1951), ban chấp hành
"luật người cày ruộng: (1953), trưng mua số ruộng đất quá hạn mức của địa
chủ bán cho nông dân thiếu ruộng.
Điều trên đã tạo điều kiện chuyển dịch nền kinh tế nông nghiệp
phong kiến tiểu nông sang nền kinh tế nông nghiệp sản xuất hàng hoá Tư
bản chủ nghĩa, dọn đường cho công nghiệp hoá. Kết quả, sản xuất nông
nghiệp 1952 đạt 129,7% so với năm 1940-19443 (thời kỳ kinh tế thịnh
vượng trước đây). Cơ cấu nông nghiệp thời kỳ này vẫn là cơ cấu truyền
thông. Năm 1953, trong cơ cấu nông nghiệp, giá trị sản lượng trồng trọt
chiếm 71,9%, chăn nuôi chiếm 15,6%, thuỷ sản chiếm 7,4%, lâm nghiệp
10
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
chiếm 5,1%. Trong ngành trồng trọt: lua chiếm 58,7 %, mì màu 13,3%, cây
công nghiệp 19,7%, rau 4,8, quả 3,5%. Trong ngành nông sản xuất khẩu
năm 1952 đạt 114 triệu USD chiếm 95,5% kim ngạch xuất khẩu. Nó đánh
dấu bước ngoặc đầu tiên của sản xuất nông nghiệp chuyển từ hướng nội
thuần tuý sang hướng ngoại.
* Thời kỳ thứ ba
Cơ cấu nông nghiệp trong thời kỳ phát triển công nghiệp để hỗ trợ
nông nghiệp (1961 đến nay). Một trong những nội dung chủ yếu trong thời
kỳ này là tiếp tục chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp cho phù hợp với yêu cầu
và khả năng của công nghiệp hoá.
Số trang trại gia đình bắt đầu giảm, lao động nông nghiệp giảm từ 1,6
triệu (1969) xuống 1,09 triệu (1991). Tỷ trọng lao động nông nghiệp trong
12
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
tổng số lao động xã hội giảm từ 38,9% (1969) xuống 12,9% (1991).
Diện tích canh tác giảm 914 ha (1969) xuống 883540 ha (1991). Giá
trị sản lượng nông nghiệp tăng 47731 triệu Đài Loan (1969) lênhà nước
234185 triệu (1981). Kim ngạch xuất khẩu nông sản tăng 297 triệu USD
(1969) lên 10,042 tỷ USD (1991).
Biểu 2: cơ cấu giá trị sản lượng nông nghiệp (1968-1981)
Năm Giá trị Sl (1)
nông nghiệp
Tỷ trọng giá trị sản phẩm (%)
Trồng trọt Chăn nuôi Ngư nghiệp Lâm nghiệp
1968 48833 60,1 23 9,5 5,6
1981 234185 47,1 29,5 21,4 2,0
(1) triệu đồng Đài Loan
Kế hoạch của Đài Loan từ nay đến sau năm 2000 là tiếp tục chuyển
dịch nền kinh tế nông nghiệp theo phương hướng chọn được cơ cấu nông
nghiệp hợp lý trong điều kiện công nghiệp phát triển đạt trình độ cao, đất đai
và lao động đất ở trong nước tập trung và sản xuất. Kế hoạch của Đài Loan
từ nay đến sau năm 2000 là tiếp tục chuyển dịch chuyển nền kinh tế nông
nghiệp theo hướng chọn được cơ cấu nông nghiệp hợp lý trong điều kiện
công nghiệp phát triển đạt trình độ cao, đất đai và lao động đất ở trong nước
tậ trung vào sản xuất các sản phẩm cần ít đất đai, lao động, đem lại giá trị
trong đó chính sách phát triển nông nghiệp tập trung sản xuất lương thực,
thực phẩm vì mục tiêu an toàn lương thực, thực phẩm và đề cao vai trò khu
vực nông thôn.
Để thực hiện việc dễ dàng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp chính phủ nước này đã tăng cường phát triển cơ sở hạ tầng như
đường sá, công trình thuỷ lợi, nghiên cứu ứng dụng các loại giống cao sản…
đều được trợ giá ở mức độ khác nhau. Đây chính là điều kiện nhằm khuyến
khích phát triển cho nền kinh tế nông nghiệp.
Cơ cấu và diện tích cây trồng liên tục được mở rộng, chú trọng phát
triển những cây công nghiệp có giá trị xuất khẩu ở các trang trại nhà nước
và tư nhân. Trong khu vực Đông Nam Á, Indonesia thực hiện khá tốt chính
14
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
sách phát triển kinh tế trang trại. Nhờ đó, Indonesia trở thành nước xuất
khẩu ca cao, cà phê, chè hàng đầu thế giới. Chính phủ nước này luôn cố
gắng duy trì sự cần bằng tương đối giữa nông nghiệp và những ngành công
nghiệp, dịch vụ đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất, thúc đẩy xuất khẩu, hỗ
trợ giải quyết các yếu tố đầu vào, đầu ra cho sản xuất nông nghiệp.
3. Các nhân tố ảnh hưởng tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp và nông thôn.
+Vị trí đại lý và khí hậu tự nhiên: ở những vị trí địa lý khác nhau và
vùng khí hậu khác , việc xác định cơ cấu kinh tế cũng khác nhau. Xác định
cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn cũng có nghĩa là xác định cơ cấu
kinh tế nông nghiệp và nông thôn ở các vùng điều kiện địa lý và khí hậu tự
nhiên khác nhau của nước ta. Bởi vậy, cơ cấu kinh tế của một nước, một
vùng bao giờ cũng dựa trên qu thế về điạ lý và khí hậu của nước đó, vùng
đó.
+Các nguồn lợi: bao gồm tài nguyên khoáng sản,nguồn nước, nguồn
năng lượng, đất đai… có hay không có, có nhiều hay có ít các tài nguyên
này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc xác định cơ cấu kinh tế của một quốc gia
ngày càng mạnh mẽ, các ngành kém hiệu quả sẽ bị thu hẹp lại, mà việc chủ
động thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung theo mục tiêu và nhu
cầu của sự phát triển, gắn với dự báo tiến bộ khoa học công nghệ và thị
trường là một trong những khâu quyết định tạo ra tăng trưởng kinh tế, ở
những nước có công nghệ tiên tiến thì luôn tạo ra công nghệ mới, còn ở
những nước đang phát triển thì tiếp nhận chuyển giao công nghệ tiên tiến, từ
đó hình thành cơ cấu mới trong công nghiệp và trong nền kinh tế với các
ngành nghề mới, sản phẩm mới, tạo ra sức cạnh tranh cao và tăng trưởng
nhanh.
Đất nước ta xuất phát và đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu chính
vì vậy chúng ta phải tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp
và nông thôn.
16
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
Trong nông nghiệp và nông thôn, đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện
đại hoá sẽ thúc đẩy nông nghiệp phát triển vượt bậc. Thực hiện công nghiệp
hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn sẽ thúc đẩy được nhiều vùng sản
xuất hàng hoá tập trung, chuyên canh như: lúa, cao su, cà phê, chè Hơn
nữa, với ngành công nghiệp chế biến nông, lâm thuỷ sản đã có những bước
tăng trưởng đáng kể . Đó là điều kiện nhằm thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông nghiệp nông thôn.
17
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
PHẦN II: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ
NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1985 ĐẾN NAY.
I. GIAI ĐOẠN TỪ TRƯỚC NĂM 1985-1988
Nông nghiệp nước ta trong giai đoạn này gặp rất nhiều những rào
cản, vượt qua tình trạng khủng hoảng và suy thoái kéo dài trong những năm
1976-1980.
Đến tháng 1-1980 - Chỉ thị 100 của Ban Bí thư Trung ương Đảng ra
nước ta đã có những tiến bộ khởi sắc và chuyển biến tích cực. Năm 1986
giá trị xuất khẩu nông lâm thuỷ sản đạt 513 triệu rúp-đo la.
Có được những bước đầu khởi sắc của giai đoạn gần thập niên 90 này
là do sự chỉ đạo, lãnh đạo của Đảng và Nhà nước ta nhằm từng bước phát
triển nền kinh tế nói chung và phát triển nông nghiệp nói riêng. Trong giai
đoạn này, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp mới bắt đầu được
hình thành song vẫn chưa được quan tâm đúng mức vì do điều kiện kinh tế
nước ta tác động. Nông nghiệp ta thời kỳ này vẫn độc canh là chủ yếu, cây
trồng vật nuôi mới chỉ là "có sự góp mặt" còn chủ yếu là lúa, hoa màu cho ta
năng xuất thấp khiến nước ta vẫn phải nk lương thực, thực phẩm.
II. GIAI ĐOAHN TỪ NĂM 1989 ĐẾN NĂM 1994
1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
a. Chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
Trong giai đoạn này, Đảng ta luôn luôn khẳng định sự phát triển kinh
tế nước ta phải dựa trên cơ sở kết hợp một cách đúng đắn giữa công nghiệp,
nông nghiệp, dịch vụ.
Trong hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ, khoá VII họp tháng
12 năm 1993 đã xác định "từ nay đến cuối thập kỷ phải rất quan tâm đến
công nghiệp, hiện đại hoá nông nghiệp và kinh tế nông thôn, phát triển toàn
diện nông, lâm ngư nghiệp gắn với công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ
sản, công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu…" (Đảng cộng
sản Việt Nam, Văn kiệnn Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá
VII, Tháng 1 năm 1994). Trước đó nhà nước ta đã có chính sách ưu tiên ,
19
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
phát triển cho nông nghiệp và nông thôn, tạo điều kiện cho quá trình chuyển
dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.
Tháng 1 năm 1980, chỉ thị 100 của Ban chấp hành bí thư Trung ương
Đảng với nội dung khoán sản phẩm cây lúa đến nhóm và người lao động
(thực chất là khoán hộ). Đây là chìa khoá vàng mở ra thời kỳ mới của nông
trọng diện tích cây lương thực giảm xuống 78,4% trong đó riêng lúa chiếm
65,7. Lương thực dồi dào, nguồn thức ăn phong phú tạo điều kiện để phát
triển chăn nuôi, trong đó đàn lợn là nguồn cung cấp thịt chủ yếu cho nhân
dân, năm 1991 chiếm 70,5% tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng. Năm 1993
số lượng đàn bò ở Miền bắc đã gấp 2,56 lần so với năm 1976 và gấp 2,45
lần so với năm 1980. Ngoài ra, chăn nuôi gia cầm đang phát triển mạnh về
số lượng và chủng loại cùng với phương thức chăn nuôi truyền thống, nông
dân đã tiếp thu phát triển chăn nuôi theo kiểu công nghiệp.
Trong những năm của giai đoạn này, thuỷ sản đã có bước phát triển
đáng kế, công tác nuôi trồng thuỷ sản được co trọng, nhất là vùng ven biển.
Những cơ sở sản xuất giống và nuôi tôm xuất khẩu được phát triển , mở
rộng các hình thức tổ chức liên doanh với nước ngoài để nuôi tôm được
triển khai ở ven biển Miền trung. Việc đánh bắt hải sản đang được khôi phục
và phát triển ở nhiều địa phương, tầu thuyền, các phương tiện đánh bắt được
tăng cường, nhờ vậy mà sản lượng thuỷ hải sản tăng nhanh, sản phẩm xuất
khẩu ngày càng lớn.
Biểu 3: Cơ cấu giá trị sản xuất nông, lâm, thuỷ sản cả nước 1991-1994
(%)
1991 1992 1993 1994
Nông nghiệp 84,5 84,7 84,5 85,3
Lâm nghiệp 7,7 6,8 7,0 6,5
Thuỷ sản 7,6 8,5 8,5 8,2
Việc giao đất, giao rừng được tiến hành rộng rãi tới người dân, việc
bảo vệ, khoanh nuôi và tái sinh rừng tốt hơn, diện tích rừng trồng tăng lên,
kết hợp trồng rừng với trồng cây công nghiệp, làm vườn và chăn nuôi, góp
21
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
phần tạo ra sự bền vững về sinh thái và xã hội để phát triển rừng. Ở nhiều
vùng có dự án 327 đang triển khai tốt bước đầu chuyển đổi cơ cấu kinh tế
lâm nghiệp miền núi. Nhà nước chủ trương hạn chế khai thác xuất khẩu gỗ
có sự chuyển dịch quan trọng từ kinh tế quốc doanh và kinh tế tập trung là
chủ yếu sang kinh tế hộ và các hộ nông dân đang trở thành lực lượng chủ
yếu hoạt động trong nông nghiệp và nông thôn.
Doanh nghiệp nhà nước đến nay đã có 1921 đơn vị quản lý và sử
dụng 7,5 triệu ha đất (trong đó có 415 lâm trường sử dụng 6,3 triệu ha rừng
và đất rừng, 318 nông trường sử dụng 1,3 triệu ha đất nông nghiệp) với
377.000 lao động, sử dụng 70% vốn đầu tư cơ bản cho nông lâm ngư
nghiệp, đến nửa năm 1993 đã có 940 doanh nghiệp đăng ký lại theo nghị
định 388/HĐBT.
Gần đây doanh nghiệp nhà nước về nông nghiệp nổi lên hai vấn đề:
+Một sơ sở nông nghiệp quốc doanh bước đầu phát huy vai trò trung
tâm khoa học kỹ thuật cho thành phần kinh tế và dân cư trên địa bàn như
giống cây, con, gắn công nghiệp chế biến với vùng sản xuất nguyên liệu:
mía đường, chè, cao su, cà phê.
+Với khoảng 70% đơn vị chuyển sang khoán gọn cho hộ thành viên
các khoản này đã tạo cho các hộ nhận khoán tiếp thu kỹ thuật mới, yên tâm
đầu tư vốn, lao động vào cây trồng, vật nuôi để tăng thu nhập. Trong lâm
nghiệp thực hiện chính sách giao đất, giao rừng và cơ chế khoán giữ đất lâm
nghiêp cho hộ gia đình công nhân sử dụng. Các hộ nông dân đang trở thành
lực lượng chủ yếu sản xuất lương thực và phát triển đa dạng cây trồng, vật
nuôi kết hợp khai thác nông lâm thuỷ sản, mở rộng và phát triển các ngành
nghề mới…
Bốn là: Cơ cấu kỹ thuật trong công nghiệp và nông thôn đã và đang
được chuyển dịch một cách mạnh mẽ và rộng khắp. Hệ thống kết cấu hạ
tầng được cải tạo, nâng cấp và xây dựng mới để đáp ứng được yêu cầu
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Những kỹ thuật truyền thống đang
được thay thế bởi những kỹ thuật tiến bộ, rõ nhất là giống cây trồng vật
23
KÕ ho¹ch chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n
nuôi. Cùng với cuộc cách mạng sinh học, vấn đề thuỷ lợi hoá, hoá học hoá,
đặc biệt cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Có phát
triển và cung cấp đầy đủ lương thực thì mới có thể đưa được chăn nuôi phát
triển được. Bởi vì lương thực hay sản phẩm của nông nghiệp nói chung là
sản phẩm thiết yếu đối với sự tồn tại của con người.
+Bốn là: tỷ lệ thuần nông còn cao, chưa gắn kinh tế nông nghiệp với
nông thôn, số hộ chuyên và kiêm về ngành nghề - dịch vụ chưa nhiều phần
lớn lao động thủ công, sự chi viện của công nghiệp vào nông nghiệp còn ít.
Như ta thấy, đất nước ta từ xưa đã là một nước công nghiệp, và ngày
nay, nông nghiệp đối với nền kinh tế Việt Nam vẫn còn lớn, tỷ lệ dân cư
sống trong nông nghiệp nông thôn rất lớn chiếm gần80% và còn lại là dân
cư sống ở khu vực thành thị. Nền kinh tế nước ta còn nghèo, còn lạc hậu so
với những nước trong khu vực cũng như trên thế giới, nhân dân sống chủ
yếu là đồng ruộng, nền công nghiệp vẫn chưa phát triển. Điều đó sẽ tạo ra sự
chi viện giữa các ngành trong nền kinh tế là không hiệu quả (có những
không nhiều).
Với những nước trong khu vực, với một nền công nghệ đa dạng hoá,
lương thực đầy dủ cho nhân dân và xuất khẩu ra nước ngoài cùng với việc
phát triển các ngành khác như chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản xuất khẩu thu
ngoại tệ. Bên cạnh đó còn có ngành dịch vụ phát triển mạnh…
+Bốn là: các thành phần kinh tế trong nông nghiệp và nông thôn tuy
được pháp luật thừa nhận song vẫn còn những ràng buộc .
+Năm là: Kinh tế hộ tự chủ đã có bước phát triển khá, song năng lực
nội sinh của kinh tế hộ còn yếu, chưa đủ sức tự vươn lên để phát triển kinh
tế hàng hoá và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn.
+Sáu là: thị trường nông sản còn hạn hẹp , chưa được khai thông sức
mua của nông dân còn thấp.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©