Múa rối nước

Múa rối nước (hay còn gọi là trò rối nước) là một loại
hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống độc đáo, một sáng
tạo đặc biệt của người Việt.
Múa rối nước đã ra đời chừng hơn 10 thế kỷ trước ở vùng
châu thổ sông Hồng. Loại hình này thường diễn vào dịp lễ, hội làng,
ngày vui, ngày Tết, dùng con rối diễn trò, diễn kịch trên mặt nước.
Trò rối nước cũng được coi là nét văn hóa phi vật thể đặc sắc của
dân tộc Việt Nam.
Nghệ thuật trò rối nước có những đặc điểm khác với múa
rối thông thường: dùng mặt nước làm sân khấu (gọi là nhà
rối hay thủy đình), phía sau có phông che, xung quanh trang trí cờ,
quạt, voi, lọng, cổng hàng mã trên "sân khấu" này là những con rối
(được làm bằng gỗ) biểu diễn nhờ sự điều khiển của những người
phía sau phông thông qua hệ thống sào, dây Biểu diễn rối nước
không thể thiếu những tiếng trống, tiếng pháo phụ trợ.
Con rối làm bằng gỗ sung, loại gỗ nhẹ nổi trên mặt nước, được
đục cốt, đẽo với những đường nét cách điệu riêng sau đó gọt giũa,
đánh bóng và trang trí với nhiều màu sơn khác nhau để làm tôn thêm
đường nét tính cách cho từng nhân vật. Hình thù của con rối thường
tươi tắn, ngộ nghĩnh, tính hài và tính tượng trưng cao.
Phần thân rối là phần nổi lên mặt nước thể hiện nhân vật, còn
phần đế là phần chìm dưới mặt nước giữ cho rối nổi bên trên và là
nơi lắp máy điều khiển cho quân rối cử động.
Máy điều khiển và kỹ xảo điều khiển trong múa rối nước tạo
nên hành động của quân rối nước trên sân khấu, đó chính là mấu
chốt của nghệ thuật trò rối nước.
Máy điều khiển rối nước có thể được chia làm hai loại cơ bản:
máy sào và máy dây đều có nhiệm vụ làm di chuyển quân rối và tạo
hành động cho nhân vật. Máy điều khiển được giấu trong lòng nước,

câu ếch, cáo bắt vịt,

Lễ hội: múa rồng, múa sư tử, rước kiệu, đấu vật, đánh
võ, chọi trâu.

Trích đoạn một số tích cổ: Thạch Sanh, Tấm Cám
Nghệ thuật rối nước là đặc phẩm văn hoá bản địa dân tộc Việt,
phát triển ở hầu hết các làng xã quanh kinh thành Thăng Long như
Đào Thục, Đào Xá - Huyện Đông Anh, chùa Nành - Gia Lâm và nhiều
phường rối ở hầu hết các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ.
Năm 1992, Nhà hát Múa rối Thăng Long phục hồi 17 trò rối
nước làm sống dậy trò rối nước trên toàn quốc gồm 17 trò: Bật cờ,
Chú Tễu, Múa rồng, Em bé chăn trâu, Cày cấy, Cậu ếch, Bắt vịt,
Đánh cá, Vinh quy bái tổ, Múa sư tử, Múa phượng, Lê Lợi trả gươm,
Nhi đồng vui chơi, Đua thuyền, Múa lân, Múa tiên, Tứ linh.
Thơ
Thời con nít, mê trò rối nước
Reo ầm lên: Giỏi quá ! Tài ghê!
Các chú rối úp nơm, bắt cá
Các cô rối múa đều, hết chê!
Xem, cứ tưởng Trời ban phép lạ
Biến đất thó, gỗ vụn thành người
Nghĩ, càng thấy lắm điều bí ẩn
Lại reo toáng: Tuyệt vời! tuyệt vời!
Xem trò rối nước - Trường Giang