HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
Khoa Phát thanh – Truyền hình
TIỂU LUẬN
TIN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

Đề tài: Nghiên cứu, khảo sát các cách giật tít trên báo mạng
điện tử, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế.

Sinh viên thực hiện: La Thị Hoàn
Lớp : Báo mạng điện tử k27
1
MỞ ĐẦU
Báo mạng điện tử là một loại hình truyền thông đại chúng đang
có xu hướng phát triển mạnh cùng với sự bùng nổ của Internet.
Độc giả báo mạng thường không đọc mà chỉ “lướt mắt”. Trong các
thành tố cấu tạo nên một tác phẩm báo chí thì tít (đầu đề) là một
thành tố mà độc giả đọc trước tiên, nó quyết định số phận của bài
báo rằng độc giả có tiếp tục đọc hay không.
Giật tít trên báo điện tử đang đặt ra rất nhiều vấn đề đặc biệt là
việc sử dụng ngôn ngữ. Đã có những lời cảnh báo về việc sử
dụng ngôn ngữ thiếu chọn lọc, thiếu sáng tạo trên tít báo. Xuất
hiện ngày càng nhiều ngôn từ được tác giả sử dụng trong tít báo
rất rối rắm, khó hiểu, nhiều từ chuyên môn mà chỉ những người
hoạt động trong lĩnh vực chuyên nghành mới có thể hiểu được…
Trên cơ sở đó, tiểu luận đi sâu vào nghiên cứu cách giật tít và
ngôn ngữ sử dụng trên tít báo mạng, dựa trên sự khảo sát 25 tít
đăng trên báo mạng Vietnamnet. Từ đó chỉ ra những ưu điểm và
hạn chế của mỗi cách giật tít làm cơ sở để tìm ra giải pháp khắc
phục.
Việc nghiên cứu ngôn ngữ sử dụng trên báo chí nói chung, trên
tít báo nói riêng là bức thiết để làm tài liệu tham khảo cho những

3
3. Các loại tít:
- Tít phụ: thường đóng vai trò định vị sự việc: chỉ rõ thời gian và
địa điểm hoặc đưa ra miền thông tin. Đôi khi chỉ rút lại thành một
từ.
- Tít chính: trình bày chữ to, chứa đựng những từ khóa.
- Tít nhỏ: bổ xung thông tin cho tít (như thế nào, tại sao).
- Tóm tắt: liệt kê những nội dung quan trọng được xử lý trong
bài báo hoặc trong chùm bài.
4. Các dạng tít:
Có hai dạng tít cơ bản:
a. Tít có tính thông tin:
- Trả lời phần nào cho các câu hỏi đặt ra (chủ yếu là ai, cái gì).
- Loại bỏ những câu rườm rà, những từ không cần thiết, những
thông tin bổ sung.
- Dựa vào những tít khác, nhất là tít lớn.
- Có hai cách: chủ ngữ-động từ-bổ ngữ hoặc câu không động
từ. Mỗi một cách đều có cái hay riêng. Kiểu đầu chỉ rõ hành động.
Kiểu thứ hai cô đọng, nhấn mạnh từ khóa.
b. Tít gợi:
Tít gợi không đưa ra thông tin chính của bài báo, nhưng nêu ý
nghĩa chung của nó bằng cách kích thích người ta đọc bài báo.
Chúng ta thường thấy kiểu tít này trong các tạp chí. Khi thông điệp
chính đã được xác định, chúng ta sẽ tìm một hình thức khơi gợi,
một câu ngắn gọn.
Có rất nhiều cách để viết tin gợi: dùng từ gây sốc, từ đa nghĩa,
câu gợi trí tò mò, một điều khó tin, một chuyện buồn cười, một
mẫu nhân cách hóa, lối chơi chữ, một câu nói quen thuộc được
sửa đi, một công thức, một câu ngạn ngữ… Dùng hỗn hợp hai loại
4

- Thủ pháp nghịch lý: “Những xác chết biết nói”
- Thủ pháp trích dẫn: trích dẫn lời của các nhân vật phỏng vấn
hoặc các nhân vật có uy tín xuất hiện trong bài viết.
- Thủ pháp chơi chữ: “Thanh Hóa: đầu tư từ đâu?”
- Thủ pháp nói bóng gió: “Vành móng ngựa…”
- Thủ pháp nhân cách hóa: lấy đồ vật hay khái niệm để thay thế
con người, nói về con người.
- Thủ pháp nhại lại: nhại khéo lại tên sách, tên phim, tên bài hát
thành ngữ tục ngữ,…
7. Tiêu chí giật tít:
Một tít phải đảm bảo 4 yêu cầu sau: trung thực, chính xác, hấp
dẫn và trình bày đẹp.
a. Tình trung thực:
Tít phải phản ánh trung thực nội dung và sắc thái của câu
chuyện và phải phù hợp với ảnh hoặc đồ họa kèm bài.
Bài viết về vấn đề gì và mào đầu của bài viết như thế nào? Lấy
ý tưởng từ mào đầu (vấn đề chính của câu chuyện) để viết tít
nhưng không đơn thuần sao chép lại mào đầu.
Đây là một câu chuyện vui, buồn, nghiêm túc hay nhẹ nhàng?
Câu chuyện về một cá nhân hay là tin về một chính sách của
chính phủ? Đây là tin thời sự hay một bài? Hãy cố gắng viết tít
đúng với sắc thái của câu chuyện và tính chất của bài viết.
Nếu có ảnh hoặc đồ họa kèm bài, phải đảm bảo rằng tít phản
ánh đúng nội dung ảnh và đồ họa. Điều này đặc biệt đúng trong
trường hợp có ảnh kèm bài vì các kết quả nghiên cứu cho thấy
hầu hết độc giả sẽ nhìn ảnh trước tiên khi đọc trang báo. Sau đó
họ đọc tít và rồi mới bắt đầu đọc bài báo.
6
Nếu bài có tít phụ thì tít phụ phải phù hợp với tít chính và cùng
sắc thái với tít chính, dù nội dung của tít chính và phụ hoàn toàn

dòng là ở đâu (đối với đầu đề dài 2, 3 dòng), vì đôi khi ngắt dòng
không đúng từ sẽ làm tít rất khó đọc.
8. Những tiêu chí đánh giá một tít hay:
- Sáng sủa, dễ hiểu: dùng từ đơn giản, cụ thể, không viết tắt.
- Ngắn, mạnh, trực tiếp: loại bỏ những chi tiết phụ, rườm rà. Đi
thẳng vào vấn đề chính, dùng từ mạnh, liên quan đến bài, không
dùng tính từ, trạng từ, dùng câu thể chủ động, khẳng định. Có thể
bỏ qua động từ. Tránh dùng dấu chấm than vì nó không thay thế
được những từ mạnh.
- Chính xác, trung thực. Không thay thế nội dung bằng hình
thức. Không nói quá.
- Thích hợp, độc đáo: một tít chỉ được dùng cho một bài báo.
Tít là riêng biệt.
- Phù hợp với thể loại: tít phải phù hợp với bài báo, với giọng
điệu của nó, với phong cách, với thể loại báo chí. Dùng trích dẫn
đối với thể loại phỏng vấn, điều mắt thấy tai nghe với thể loại
phóng sự hay công thức với xã luận.
9. Một số chỉ dẫn khi viết tít:
Phần lớn người đọc chỉ quan tâm đến những tin bài mà họ cảm
thấy có thể làm cho cuộc sống của họ thêm thú vị. Do đó trạng thái
tâm lý của người đọc là điều mà phóng viên cần lưu ý khi đặt tít:
- Thích cái mới: người đọc luôn dị ứng với một lời kêu gọi quá
cũ mặc dù nó hoàn toàn đúng, một ý kiến cũ không bao giờ có thể
tạo ra được một thái độ mới.
- Thích cái lạ: người đọc thường chú ý tới những ý kiến, chi tiết
độc đáo, sâu sắc hơn là những ý kiến chung chung, đúng đắn
8
nhưng vô thưởng vô phạt, ghét những ngôn ngữ thô sơ, gây nhàm
chán.
- Người đọc thích tự phát hiện, ghét bị lên lớp vì vậy nhà báo

Viết đơn giản và đảm bảo rằng tít có nghĩa rõ ràng. Tránh đưa
những thông tin phức tạp và các con số không cần thiết vào tít.
Đừng phóng đại sự hấp dẫn để lôi kéo mọi người nhấn chuột
nhằm tìm hiểu nội dung bài viết. Người sử dụng quá ngấy với cái trò
đánh lừa này và rất khó chịu khi mất thời gian chờ download một
trang web để rồi nhận ra đó không phải cái mà họ muốn. Trên báo in,
sự tò mò có thể khiến người ta lật trang hoặc bắt đầu đọc một bài
bái. Trên báo điện tử, nó sẽ làm người ta… phát điên.
Trong khi cố gắng diễn tả đầy đủ nội dung, đừng quên là tít càng
ngắn thì càng dễ đọc. Cố dùng những động từ, tính từ có thể giảm
bớt giới từ kèm theo.
Nên lưu ý một chi tiết “nhỏ mà không nhỏ” là khi người sử dụng
các công cụ tìm kiếm thì tin tức sẽ xếp theo thứ tự chữ cái A, B, C.
Tít tiếng Anh thì có thể bị mắc sai lầm vớ vẩn và bị tụt xuống cuối
bảng vì có mạo từ “the” lên đầu câu. Tiếng Việt thì không có những
từ kiểu này nhưng vẫn nên lưu ý thủ thuật nhỏ là đổi từ nếu có thể
để tin “lên hàng” một chút.
Từ đầu tiên nên là từ quan trọng nhất và mang nhiều thông tin
nhất. Nó có lợi khi xếp “chỗ tốt” vị trí trong danh mục tìm kiếm và khi
người sử dụng nhìn sẽ thấy dễ hơn. Chẳng hạn bắt đầu bằng tên
công ty, tên người hay vấn đề được đề cập trong bài viết.
Chớ đặt mấy tít liền bằng cùng một chữ, vì như thế khó nhận rõ
sự khác biết khi lướt qua một danh mục.
Nhờ đồng nghiệp góp ý kiến và nghiêm túc tiếp thu ý kiến của họ.
Nếu họ thấy rằng tít bài rất hay nhưng chẳng có nghĩa gì thì nhiều
khả năng độc giả cũng cảm thấy như vậy.
10
Chương II: Khảo sát cách đặt tít trên báo mạng:
1. Khảo sát:
Khảo sát 25 tít trên báo mạng điện tử Vietnamnet (từ T2/2008

anh. Trong bài viết tác giả cũng
không dành không gian để giải
thích sex show có nghĩa là gì.
Thông tin từ bài báo ta có thể hiểu
sex show theo nhiều cách: hoạt
động mại dâm, những buổi biểu
11
diễn khoe cơ thể. Nên dùng từ
thuần Việt thay thế vừa dễ hiểu
vừa phù hợp với từ cờ bạc đã có
trong tít: Cờ bạc, mại dâm - khi
nào vào khuôn khổ?
2 "Vote for
Vietnam" rồi
suy nghĩ
(Phạm Hoàng
Hải –
16/02/2008)
- Sử dụng từ tiếng
anh: vote for
Vietnam
- Dùng dấu chấm
lửng
- Vote for Vietnam là một cụm từ
tiếng Anh có nghĩa là bầu chọn cho
Việt Nam.
- Dùng từ tiếng anh trong tít này là
khá hợp lý vì việc bầu chọn Hạ
Long là một trong các kỳ quan
thiên nhiên của thế giới được thực

- Chaebol là một mô hình tập đoàn
kinh tế của Hàn Quốc. Trong bài
viết, tác giả chỉ đề cập đến mô hình
chaebol mà không giải thích mô
hình đó là gì, kết cấu như thế nào.
Vì vậy đọc xong cả bài báo mà độc
giả vẫn chưa hình dung ra được
mô hình chaebol như thế nào.
- Đọc cả bài báo ta còn nhận thấy
tít chính và tít phụ (tít xen) giống
hệt nhau. Điều bất hợp lý nữa là
hai tít này chỉ cách nhau một câu
văn (sapo).
4 WB: VN không
có thành tố của
khủng hoảng tài
chính
(Phương Loan
– 03/06/2008)
- Sử dụng từ viết
tắt: WB:VN
- WB là viết tắt của hai từ World
Bank (Ngân hàng Thế Giới).
- VN là viết tắt của hai từ Việt Nam.
- VN người đọc có thể đoán ngay
ra nghĩa là Việt Nam, nhưng WB là
từ viết tắt tiếng Anh rất ít người có
thể đoán ra nghĩa. Vậy mà tác giả
mặc nhiên nghĩ rằng ai cũng biết
đến từ này nên trong bài viết vẫn

độc giả có tính tò mò, muốn khám
phá, có nhiều thời gian đọc báo,
những người cần nắm bắt thông tin
nhanh, thông tin nóng rất dễ bỏ
qua.
6 Không thể “vơ
đũa cả nắm”
giáo sư
(Nguyễn Thành
Lập –
29/08/2008)
Sử dụng thành ngữ:
vơ đũa cả nắm
- Vơ đũa cả nắm là thành ngữ
dùng để ví thái độ đánh giá xô bồ,
coi tất cả như nhau, không phân
biệt người tốt với người xấu, việc
hay với việc dở.
- Đây là bài báo phản hồi của độc
giả tới Vietnamnet về cách đặt vấn
đề “Giáo sư của ta thực tế chỉ là…
danh” đăng trên báo Khuyến học
14
và Dân trí số ra ngày 17/08/2008.
Đọc tít báo ta có thể hiểu ngay
quan điểm của người viết: không
đồng ý với ý kiến “giáo sư của ta
chỉ là danh”, phê phán thái độ đánh
giá của bài báo trên là phiến diện,
đồng thời độc giả này đưa ra quan

- Sử dụng từ viết tắt
TTTM.
- Sử dụng trích dẫn
- Câu cảm thán
- TTTM là từ viết tắt của cụm từ
Trung tâm Thương mại.
- Câu trích dẫn không biết là phát
biểu của ai nên gây sự tò mò cho
độc giả.
- Trong bài báo đây là lời phát biểu
từ HĐND thành phố Hà Nội. Câu
15
cảm thán thể hiện sự phê phán
điều mâu thuẫn trong lời phát biểu
này. HĐND là cơ quan quyền lực
nhà nước ở địa phương, quyết
định những vấn đề quan trọng, phê
duyệt, tổ chức thực hiện các quy
hoạch, kế hoạch ở địa phương.
Vậy mà HĐND lại phát biểu việc
xây dựng TTTM 19-12: “Báo chí
nói, chúng tôi mới biết”. Đây là một
dự án lớn và mang tầm quốc gia
mà HĐND không biết thì thật là phi
lý.
9 Gói kích cầu:
Đừng để "nước
chảy chỗ trũng"
(Hương Lan –
19/12/2008)

Tít này chỉ thu hút được những
người có trí tò mò, còn những
người ít thời gian, muốn nắm bắt
ngay thông tin thì sẽ bỏ qua.
11 "Sao" Việt với
paparazzi:
Không hớ hênh
thì việc gì phải
ngán!
(Bùi Dũng –
31/12/2008)
- Sử dụng tiếng
Italya: paparazzi
- Sử dụng dấu
ngoặc kép
- Câu cảm thán
- paparazzi là từ tiếng Ý có nghĩa
tiếng việt là các tay nhiếp ảnh của
các tờ báo. Đây là một từ được sử
dụng khá phổ biến trên báo chí,
người đọc dễ dàng hiểu được
nghĩa, nghĩa thông dụng nhất là:
người săn ảnh.
- Dấu ngoặc kép dùng để nhấn
mạnh từ “sao” và muốn người đọc
hiểu từ này theo nghĩa khác: không
phải là ngôi sao mà là người nổi
tiếng. Tuy nhiên đây là một từ rất
phổ biến, được nhiều người dùng
nên không nhất thiết phải để trong

girls ở dạng số nhiều, đã là những
chàng trai, cô gái. Vì vậy việc xuất
hiện từ “những” ở đầu câu là thừa.
13 Thứ trưởng Lê
Tiến Thọ: Đây
là một đề án
"nhạy cảm"
(Khánh Linh –
23/02/2009)
- Sử dụng dấu
ngoặc kép và dấu
chấm lửng.
- Dấu ngoặc kép để nhấn mạnh từ
ngữ trong ngoặc, muốn người đọc
chú ý tới từ này.
- Dấu chấm lửng gây sự chờ đợi,
mục đích cũng để nhấn mạnh đến
từ ngữ dùng sau dấu chấm lửng.
- Tít gây sự tò mò cho người đọc:
đề án này đề cập đến cái gì, tại
sao lại nhạy cảm,…Lời phát biểu
của một thứ trưởng cũng gây được
sự quan tâm của độc giả.
14 Họ đang gìn giữ
hay đang phá
- Sử dụng dấu hỏi
trong ngoặc đơn
- Dấu hỏi trong ngoặc đơn vừa thể
hiện sự nghi ngờ, vừa thể hiện thái
18

giàu. Khi đọc nội dung bài báo thì
không khớp với tít bởi nội dung bài
báo giới thiệu hai vở kịch kinh điển
được viết cách đây nửa thế kỷ có
liên quan đến các cuộc khủng
hoảng. Sự không hài hòa giữa tít
và nội dung bài báo sẽ tạo cho độc
giả cảm giác bị đánh lừa.
16 "Hot girl" bị bêu
xấu trên diễn
- Dùng từ tiếng anh:
hot girl
- Hot girl là từ tiếng anh xuất hiện
nhiều trên các trang báo đặc biệt là
19
đàn trường
(Ngọc Khanh –
15/03/2009)
mục giải trí dùng để chỉ những cô
gái có cá tính, gây được sự chú ý
của mọi người.
- Tâm lý của độc giả là thường chú
ý tới người nối tiếng vì vậy cách
đặt tít này khá hiệu quả, kích thích
sự tò mò của người đọc: hot girl
nào bị bêu xấu trên diễn đàn
trường? và muốn biết câu trả lời thì
đương nhiên độc giả sẽ đọc nội
dung bài báo.
17 Sĩ tử cũng…

20
trường
(Ngọc Khanh –
18/04/2009)
thay thế: chữ “x” mặt báo.
- xxx là ký hiệu có ý nghĩa là quan
hệ tình dục.
- Cách sử dụng từ tiếng anh và ký
hiệu thay thế giúp giảm đáng kể ký
tự cho tít, tít ngắn gọn hơn.
- Tuy nhiên trong bài viết tác giả
chưa giải thích ý nghĩa của ký hiệu
xxx (không phải bất cứ độc giả nào
cũng hiểu được ý nghĩa của kí hiệu
này)
- Teen là một từ tiếng anh rất phổ
biến và hâu như mọi độc giả đọc
đều hiểu vì vậy việc để chữ teen
trong ngoặc kép là không cần thiết
(chỉ cho vào ngoặc kép với những
từ cổ, lâu không được sử dụng
hoặc sử dụng từ đó với nghĩa
khác)
19 Các "nạn nhân"
của Anti-fans
nói gì?
(Vĩnh Khang –
22/04/2009)
- Sử dụng từ tiếng
anh: Anti-fans

sẽ cảm thấy khó chịu và giảm sự
thu hút đối với bài báo. Có thể thay
thế từ make up bằng những từ
thuần Việt như: soạn, thiết kế, trình
bày,…
21 Phản biện hay
"tát nước theo
mưa"?
(Thái Nam –
26/04/2009)
- Sử dụng thành
ngữ: tát nước theo
mưa
- Câu hỏi nghi vấn
- Tát nước theo mưa là thành ngữ
dùng để chỉ hành động lợi dụng cơ
hội để làm việc kiếm lợi.
- Sự kết hợp giữa thành ngữ và
câu hỏi nghi vấn tạo nên một cái tít
hấp dẫn, gợi mở: phản biện hay lợi
dụng phản biện để đạt mục đích
khác. Độc giả cũng tò mò muốn
biết: phản biện cái gì, ai phản biện,
ai nhận phản biện,…từ đó sẽ thu
hút độc giả vào đọc nội dung tác
phẩm.
22 NSND Lê Hùng:
“Nếu giỏi thì cứ
- Sử dụng từ tiếng
anh dùng cho

xuất.
23 Văn hóa
phương Tây với
chiến lược
"mưa dầm thấm
lâu"
(Bùi Dũng –
17/05/2009)
Sử dụng thành ngữ:
mưa dầm thấm lâu
- Thành ngữ mưa dầm thấm lâu ý
nói là làm một việc gì dù khó khăn
nhưng kiên trì thì sẽ thành công.
- Đọc tít báo ta có thể hiểu ngay
được là Phương Tây đang tuyên
truyền cho văn hóa của họ bằng
những chương trình có quy mô
nhỏ nhưng diễn ra trong thời gian
dài, được tổ chức nhiều lần qua
23
các năm từ đó sẽ đạt được hiệu
quả tuyên truyền.
24 Hồ Tây và bốn
nguy cơ…
(Minh Luận –
20/05/2009)
Sử dụng dấu ba
chấm
Dấu chấm lửng có chức năng là
gây sự chờ đợi. Hồ Tây và bốn

Thành ngữ, tục ngữ là thể loại văn học truyền miệng được cô
đúc từ nhiều thế hệ, nó là sản phẩm kết tinh của sự thông minh và
minh triết của dân gian ngàn đời chính vì vậy mà thành ngữ, tục
24
ngữ có tính dân tộc, đại chúng và tính biểu cảm rất cao. Để tạo
nên hiệu quả thẩm mỹ, để khảm vào trí nhớ bạn đọc những thông
tin nóng hổi, bất kỳ nhà báo nào cũng nên có ý thức sử dụng
thành ngữ, tục ngữ trong quá trình sáng tạo tác phẩm của mình,
đặc biệt là trong việc đặt tên cho tác phẩm.
Bằng vốn thành ngữ, tục ngữ phong phú và biết vận dụng
chúng một cách linh hoạt, các nhà báo có thể rút tít rất nhanh, rất
trúng chủ đề và tạo nên sự đồng thuận của dư luận, bởi bản thân
những thành ngữ, tục ngữ này đã chứa đựng tính chân lý vì vậy
bài báo có thể dễ dàng thuyết phục người đọc.
Nhờ những câu tục ngữ, thành ngữ mỗi bài báo đã có thêm
sức nặng và trở nên rất gần gũi với người đọc, chúng có khả năng
biến những câu văn thông tấn vốn xa lạ ,không chỉ thành văn
chương Việt, mà còn trở thành văn hoá Việt. Thành ngữ tục ngữ
giúp cho ngôn ngữ báo chí trút bỏ những áo mũ cân đai, trở nên
sinh động biến ảo giữa đời thường và có khả năng diễn đạt tối ưu
những thông tin mà người viết muốn gửi gắm.
Như vậy do khả năng khái quát cao của thành ngữ, tục ngữ mà
thông tin trong tác phẩm báo chí thường được chuyển tải một
cách hiệu quả: nhanh nhất, sâu sắc nhất, giàu giá trị biểu cảm và
có lẽ cũng ngắn gọn giản dị dễ nhớ nhất; làm cho thông tin trong
tít báo thường được trình bày không chỉ đúng mà còn hay, có khả
năng thuyết phục người đọc. Những ưu thế này của tục ngữ,
thành ngữ đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu của báo chí hiện đại-
một loại hình thông tin đại chúng ở thời đại công nghệ thông tin.
b. Từ tiếng Anh :