Vận dụng phương pháp Phân loại chi phí nhằm góp phần kiểm
soát hoạt động trong các DN
Việt Nam đang trong quá trình hội nhập và phát triển, các loại hình DN đang cạnh tranh
và phát triển trên thị trường. Do vậy để đảm bảo cho các DN tăng trưởng và phát triển bền vững,
các nhà quản trị kinh doanh luôn tìm mọi biện pháp tiết kiệm chi phí tối đa hóa lợi nhuận. Chính
điều này đã khẳng định vị trí, vai trò của thông tin kế toán trong các DN ngày được nâng cao. Ở
những nước có nền kinh tế phát triển, thông tin kiểm toán trở thành một công cụ quan trọng cho
các nhà quản trị kinh doanh tiết kiệm chi phí, đưa ra các quyết định đầu tư, chọn phương án tối
ưu. Nhằm đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của các nhà quản trị DN trong cơ chế mới, tác giả nghiên cứu
vấn đề: “Vận dụng phương pháp phân loại chi phí nhằm góp phần kiểm soát hoạt động trong các
DN”. Bài viết dựa trên cơ sở lý luận về các tiêu thức phân loại chi phí và thực trạng vận dụng các
tiêu thức phân loại chi phí trong các DN hiện nay. Từ đó, tác giả đã kiến nghị các DN cần vận
dụng các tiêu thức phân loại chi phí nhằm góp phần kiểm soát hoạt động.
1. Lý thuyết phân loại chi phí áp dụng cho DN.
Chi phí sản xuất kinh doanh là sự tiêu hao các yếu tố sản xuất cho sản phẩm, dịch vụ như
nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao tài sản cố định và các khoản chi phí khác. Xét trong quá
trình chu chuyển vốn thì chi phí được coi là các yếu tố đầu vào để đổi lấy các yếu tố đầu ra đó là
doanh thu thành phẩm hay dịch vụ. Về lý thuyết, có nhiều tiêu thức phân loại chi phí, mỗi tiêu
thức đều có ý nghĩa khác nhau đối với quá trình quản trị DN.
a. Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí;
b. Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động;
c. Căn cứ vào mối quan hệ của chi phí với đối tượng chịu chi phí, chi phí chia thành 2
dạng: chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp;
d. Các cách phân loại chi phí khác nhằm mục đích đưa ra quyết định.
2. Thực trạng tổ chức phân loại chi phí trong các DN hiện nay.
Qua khảo sát thực tế nhiều DN sản xuất kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế của
Việt Nam hiện nay, ta thấy việc phân loại chi phí của các DN đều có những điểm chung như sau:
Các DN, chủ yếu phân loại chi phí theo yếu tố chi phí và theo khoản mục chi phí.
Theo khoản mục chi phí, chi phí trong DN xây dựng chia thành 6 khoản mục:
Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp;
Chi phí nhân công trực tiếp;

tế thi công. Chi phí sử dụng máy thi công của công ty số Y phân bổ cho các công trình theo khối
lượng thực tế thi công hoàn thành. Để đánh giá kết quả kinh doanh của các công ty theo từng
công trình, các công ty cũng đã phân bổ chi phí quản lý kinh doanh của các công ty theo từng
công trình, các công ty cũng đã phân bổ chi phí quản lý DN cho từng công trình, tiêu thức phân
bổ cũng tùy theo từng công ty. Ví dụ công ty xây dựng số X phân bổ chi phí quản lý DN cho các
công trình theo doanh thu thực tế phát sinh của từng công trình. Công ty xây dựng số Y phân bổ
chi phí quản lý DN cho các công trình theo tổng chi phí sản xuất thực tế phát sinh.
Như vậy, các DN chủ yếu vận dụng 3 tiêu thức phân loại chi phí áp dụng vào DN để
kiểm soát chi phí và cung cấp thông tin chi phí về từng công trình, hạng mục công trình cho các
cấp quản trị DN. Tuy nhiên, việc vận dụng các tiêu thức phân bổ chi phí gián tiếp của một số
công ty còn hạn chế như tiêu thức phân bổ chưa xác đáng, các khoản chi phí tập hợp theo khoản
mục sau đó mới phân bổ, điều đó dẫn đến độ chính xác chi phí phản ánh cho các đối tượng chịu
chi phí chưa cao.
Các DN chưa vận dụng tiêu thức phân loại chi phí thành biến phí và định phí để phân tích
mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi nhuận từ đó chưa tăng cường công tác kiểm soát chi
phí và phân tích thông tin chi phí để đưa ra quyết định quản trị DN.
3. Hoàn thiện phương pháp phân loại chi phí trong các DN hiện nay.
Các DN sản xuất kinh doanh cần vận dụng phương pháp phân loại chi phí theo cách ứng
xử của chi phí để kiểm soát chi phí và phân tích mối quan hệ giữa chi phí, doanh thu và lợi
nhuận.
Đối với các khoản chi phí hỗn hợp phát sinh trong DN xây dựng có thể vận dụng phương
pháp cực đại, cực tiểu hoặc phương pháp bình phường bé nhất để tách chi phí thành 2 bộ phận
biến phí và định phí.
Số
TT
Tên công trình Chi phí dịch vụ
mua ngoài (ngàn đ)
Số m2 xây dựng
thi công
1 Công trình X 348 980 16 500