Quản lý xây dựng và đánh giá chương trình
môn học trình độ đại học trong học chế tín chỉ Trần Hữu Hoàn Trường Đại học Giáo dục
Luận án TS. ngành: Quản lý giáo dục; Mã số: 62 14 05 01
Người hướng dẫn: GS.TS. Nguyễn Đức Chính, GS.TS. Nguyễn Thị Mỹ Lộc
Năm bảo vệ: 2011 Abstract. Nghiên cứu các vấn đề lý luận về xây dựng và đánh giá chương trình giáo
dục đại học, chương trình môn học trình độ đại học trong học chế tín chỉ. Nghiên
cứu đề xuất qui trình quản lý xây dựng và đánh giá chương trình môn học. Triển
khai khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý việc xây dựng và đánh giá chương trình
môn học ở một số cơ sở đào tạo đại học, trên cơ sở đó đề xuất định hướng quản lý
hai hoạt động này trong cơ sở giáo dục đại học. Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí
đánh giá chương trình môn học thuộc chương trình giáo dục đại học. Triển khai
khảo nghiệm độ tin cậy, tính khả thi của các tiêu chí đã được đề xuất trong luận án.
Thử nghiệm đánh giá một chương trình môn học cụ thể thuộc chương trình đào tạo
cử nhân đại học theo các tiêu chí đã đề xuất trong luận án.

Keywords. Quản lý giáo dục; Giáo dục đại học; Học chế tín chỉ Content
1. Lý do chọn đề tài
1. Nền giáo dục đại học ở các nước phát triển trên thế giới đang chuyển mạnh từ nền giáo
dục "tinh hoa" với qui mô nhỏ sang nền giáo dục "đại chúng" với qui mô ngày càng lớn.

công việc định kỳ và rất cần thiết. Việc xây dựng mới hay bổ sung hoàn thiện chương trình
giáo dục sẽ là một trong những giải pháp hữu hiệu để giúp giáo dục đại học đạt được mục
tiêu đào tạo nguồn nhân lực với chất lượng đảm bảo nhằm thoả mãn yêu cầu thị trường lao
động, phù hợp với các nhu cầu xã hội và đáp ứng mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực cho sự
nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010
đã nhấn mạnh: “Tiến hành đổi mới mạnh mẽ chương trình đào tạo theo hướng đa dạng hoá,
chuẩn hoá, hiện đại hoá, tạo điều kiện để mau chóng tiếp thu có chọn lọc những chương
trình đào tạo của các nước phát triển về khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ v.v…, phù
hợp với yêu cầu của đất nước, phục vụ thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung,
của từng ngành, từng lĩnh vực, từng vùng, từng địa phương nói riêng. Các đại học quốc gia,
các trường đại học trọng điểm, các ngành mũi nhọn của khoa học - công nghệ phải đi đầu
trong việc đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục. Thiết kế các
chương trình chuyển tiếp, các chương trình đa giai đoạn và áp dụng các qui trình đào tạo
mềm dẻo nhằm tăng cơ hội học đại học cho mọi người v.v…” [16, tr. 29].
4. Việc chuyển đổi qui trình tổ chức đào tạo theo niên chế sang học chế tín chỉ là chủ
trương lớn của Đảng và Nhà nước ta trong việc đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học.
Chủ trương này được khẳng định trong Nghị quyết của Chính phủ số 14/2005/NQ-CP ngày
02/11/2005 về đổi mới toàn diện giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn 2006 - 2020:
“Xây dựng và thực hiện lộ trình chuyển sang chế độ đào tạo theo hệ thống tín chỉ tạo điều
kiện thuận lợi để người học tích luỹ kiến thức, chuyển đổi ngành nghề, liên thông, chuyển tiếp
tới các cấp học tiếp theo trong nước và nước ngoài”. Để triển khai chủ trương này, Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quy chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính qui theo
hệ thống tín chỉ tại Quyết định số 43/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 15 tháng 8 năm 2007. Đến
nay nhiều đại học và trường đại học đã triển khai tổ chức đào tạo đại học theo học chế tín chỉ.
Việc chuyển đổi phương thức tổ chức đào tạo đòi hỏi việc quản lý hoạt động đào tạo phải
có sự thay đổi theo cho phù hợp. Quản lí đào tạo trong học chế tín chỉ có nhiều điểm khác so
với cách quản lí theo niên chế trước đây. Việc quản lý CTMH, từ khâu biên soạn, triển khai
thực thi, đánh giá theo cách tiếp cận, phương pháp nào để phù hợp với phương thức đào tạo
theo tín chỉ chính là vấn đề cần được nghiên cứu và bàn luận. Chương trình môn học giúp
chúng ta xác định chuẩn kiến thức kỹ năng của môn học, đây cũng chính là nhu cầu của

xây dựng và giám sát đánh giá chương trình môn học vẫn chưa được sự quan tâm đúng mức,
thậm chí còn quá lỏng lẻo.
Trong bối cảnh hiện nay khi thực hiện đào tạo theo học chế tín chỉ với triết lý là “lấy
người học làm trung tâm” trong quá trình triển khai đào tạo, tạo điều kiện tối đa để người học
chủ động trong việc tự lập kế hoạch học tập, tự quản lý việc học của mình, thì tầm quan trọng
của CTMH lại càng được khẳng định rõ hơn. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu của đào tạo theo
học chế tín chỉ, thì CTMH đòi hỏi phải được xây dựng với cấu trúc nội dung chỉ rõ cho người
học cách học, phương pháp chiếm lĩnh kiến thức, định hướng cho hoạt động dạy và học, giúp
thầy lập kế hoạch dạy học, trò chủ động lập kế hoạch học tập.
Như vậy, quản lý chương trình môn học nếu bao quát tất cả các khâu từ xây dựng, thực
thi truyền tải nội dung môn học và giám sát đánh giá, luôn có ý thức cải tiến chương trình
xuất phát từ quyền lợi người học và tập trung vào sự đáp ứng nhu cầu người học, thì chắc
chắn sẽ đảm bảo được chất lượng môn học, đồng thời sẽ góp phần nâng cao chất lượng
ngành đào tạo, cũng như chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục đại học nói chung.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận án sẽ triển khai thực hiện các nhiệm vụ sau đây:
1) Nghiên cứu các vấn đề lý luận về xây dựng và đánh giá chương trình giáo dục đại
học, chương trình môn học trình độ đại học trong học chế tín chỉ.
2) Nghiên cứu đề xuất qui trình quản lý xây dựng và đánh giá chương trình môn học.
Triển khai khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý việc xây dựng và đánh giá chương
trình môn học ở một số cơ sở đào tạo đại học, trên cơ sở đó đề xuất định hướng quản
lý hai hoạt động này trong cơ sở giáo dục đại học.
3) Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chương trình môn học thuộc chương trình
giáo dục đại học. Triển khai khảo nghiệm độ tin cậy, tính khả thi của các tiêu chí đã
được đề xuất trong luận án.
4) Thử nghiệm đánh giá một chương trình môn học cụ thể thuộc chương trình đào tạo cử
nhân đại học theo các tiêu chí đã đề xuất trong luận án.
6. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, tác giả kết hợp sử dụng các nhóm phương
pháp nghiên cứu sau đây:

tra - đánh giá môn học. Vai trò đặc biệt quan trọng của CTMH kèm lịch trình giảng
dạy, chỉ rõ hình thức tổ chức dạy học cũng như phương pháp dạy từng nội dung của
môn học càng được nhấn mạnh và khẳng định hơn trong việc tổ chức đào tạo theo học
chế tín chỉ.
- Quản lý chương trình môn học chặt chẽ từ khâu biên soạn, thực thi, truyền tải chương
trình đến người học, giám sát đánh giá chương trình để cải tiến, hoàn thiện dựa vào
các tiêu chí đánh giá được đề xuất trong luận án có vai trò quan trọng trong việc đảm
bảo chất lượng môn học, ngành học và chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục đại
học.
8. Đóng góp mới của luận án
- Luận án nghiên cứu một cách có hệ thống để làm rõ một số vấn đề lý luận về quản lý
xây dựng và đánh giá chương trình giáo dục đại học, đặc biệt là chương trình môn
học.
- Đề xuất qui trình và quản lý qui trình xây dựng và đánh giá CTMH, các định hướng
quản lý hai hoạt động này trong cơ sở giáo dục đại học nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo
theo học chế tín chỉ.
- Đề xuất khung chuẩn đầu ra CTĐT cử nhân sư phạm theo triết lí mô hình CDIO để
làm cơ sở cho việc quản lý xây dựng CTMH.
- Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá CTMH nhằm giúp các cơ sở giáo dục đại học trong việc
đánh giá, rà soát lại CTMH hiện hành và đánh giá thẩm định các môn học mới trước
khi bổ sung vào chương trình.
- Luận án đã tổ chức thử nghiệm đánh giá một chương trình môn học cụ thể thuộc
chương trình đào tạo cử nhân đại học trên cơ sở các tiêu chí đã đề xuất trong luận án.
9. Giới hạn nghiên cứu của đề tài
- Luận án đề xuất qui trình và quản lý việc xây dựng và đánh giá chương trình môn học
trình độ đại học.
- Trong khuôn khổ luận án, tác giả chọn một CTMH thuộc khối ngành sư phạm để
triển khai thử nghiệm bộ tiêu chí đề xuất trong luận án.
10. Cấu trúc luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, mục lục, tài liệu tham khảo và các phụ

11. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Đổi mới quản lý hệ thống giáo dục đại học giai đoạn
2010 – 2012, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
12. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Qui chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính qui, ban hành tại
Quyết định số 25/2006/QĐ-BGDĐT.
13. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Qui chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính qui theo hệ thống
tín chỉ, ban hành tại Quyết định số 43/2007/QĐ-BGD&ĐT.
14. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục (2002), Chiến lược phát
triển giáo dục trong thế kỷ XXI: Kinh nghiệm của các quốc gia, Nxb Chính trị Quốc gia,
Hà Nội.
15. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Vụ Đại học (1994), Về hệ thống tín chỉ học tập, Tài liệu sử dụng
nội bộ.
16. Chính phủ Nước Công hoà XHCN Việt Nam (2001), Chiến lược phát triển giáo dục
2001 – 2010, Nxb Giáo dục.
17. Nguyễn Hữu Châu (2005), Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá trình dạy học,
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
18. Nguyễn Hữu Châu (Chủ biên) (2008), Chất lượng giáo dục: Những vấn đề lý luận và
thực tiễn, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
19. Nguyễn Đức Chính, Nguyễn Phương Nga, Lê Đức Ngọc, Trần Hữu Hoan và John J.
McDonald (2002), Kiểm định chất lượng trong giáo dục đại học, Nxb Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội.
20. Nguyễn Đức Chính (2009), Đo lường và đánh giá trong giáo dục. Tập bài giảng dành cho
cao học, Hà Nội.
21. Nguyễn Đức Chính (2007), Chương trình đào tạo và phát triển chương trình đào tạo.
Tập bài giảng dành cho cao học, Hà Nội.
22. Đại học Quốc gia Hà Nội, Ban Đào tạo (2006), Đào tạo theo học chế tín chỉ, Tập tài liệu,
báo cáo tham khảo nội bộ.
23. Đại học Quốc gia Hà Nội (2006), Hướng dẫn chuyển đổi chương trình đào tạo hiện hành
phù hợp với phương thức đào tạo theo tín chỉ. Tài liệu hướng dẫn dùng nội bộ.
24. Đại học Quốc gia Hà Nội (2006), Hướng dẫn xây dựng đề cương môn học phù hợp với
phương thức đào tạo theo tín chỉ. Tài liệu hướng dẫn dùng nội bộ.

37. Đặng Vũ Hoạt (Chủ biên) – Hà Thị Đức (2004), Lý luận dạy học đại học, Nxb Đại học
Sư phạm, Hà Nội.
38. Đặng Thành Hưng (2004), “Chuẩn giáo dục và chương trình giáo dục”, Tạp chí Phát triển
Giáo dục số 63, 2004, tr. 1-3.
39. Trần Hữu Hoan (2009), “Đề cương môn học (Syllabus) trong học chế tín chỉ”, Tạp chí
Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn tập 25, Số 1S, 2009, tr. 55-58.
40. Trần Hữu Hoan (2010), “Xây dựng chương trình giáo dục đào tạo theo cách tiếp cận
CDIO”, Tạp chí Quản lý giáo dục, Học viện QLGD - Bộ GD và ĐT, số 11. tháng 4 năm
2010, tr. 8-12, và số 12 tháng 5 năm 2010, tr. 17-21.
41. Trần Thị Hoài (2008), Nghiên cứu đánh giá thẩm định chương trình giáo dục đại học.
Luận án tiến sĩ QLGD.
42. Jon Wiles, Joseph Bondi (2002), Xây dựng chương trình học: Hướng dẫn thực hành,
Nguyễn Kim Dung dịch, Nxb Giáo dục, thành phố Hồ Chí Minh.
43. Vũ Ngọc Khánh (2003), Từ điển Văn hoá Giáo dục Việt Nam, Nxb Văn hoá Thông tin.
44. Lê Viết Khuyến (2006), “Thiết kế và triển khai chương trình đào tạo đại học”, Kỷ yếu
Hội thảo: Quản lý trường đại học:những nhận thức mới, kinh nghiệm của Viêt Nam và
thế giới, Học viện Quản lý Giáo dục, Hà Nội.
45. Lê Viết Khuyến (2003), “Đổi mới phương thức quản lý nhà nước về chương trình nội
dung đào tạo đại học và cáo đẳng theo tinh thần Luật Giáo dục 1998” Kỷ yếu Hội thảo:
Xây dựng chương trình đào tạo đại học, Viện Nghiên cứu Giáo dục, ĐHSP Tp. Hồ Chí
Minh.
46. Khoa Sư phạm ĐHQGHN (2004), Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên, Kỷ
yếu hội thảo khoa học, Hà Nội.
47. Khoa Sư phạm ĐHQGHN (2007), Hội nghị sơ kết đào tạo theo phương thức đào tạo theo
tín chỉ: Tập báo cáo, Hà Nội.
48. Khoa Sư phạm ĐHQGHN, Chương trình đào tạo cử nhân sư phạm theo phương thức tín
chỉ, ban hành theo Quyết định số 3462/ĐT ngày 12/9/2007 của Giám đốc ĐHQGHN.
49. Trần Kiểm (2006), Khoa học quản lý giáo dục: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb
Giáo dục.
50. Phạm Văn Lập (1998), Phát triển chương trình đào tạo: Một số vấn đề lý luận và thực

66. Lê Đức Ngọc (2004), Giáo dục đại học: Quan điểm và giải pháp, NXB Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội.
67. Lê Đức Ngọc (2005), Giáo dục đại học: Chất lượng và đánh giá, Nxb Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội.
68. Lê Đức Ngọc, Trần Hữu Hoan. “Phát triển chương trình đào tạo giáo viên trung học phổ
thông theo tiếp cận của CDIO”, Giáo dục đại học: Đảm bảo, đánh giá và kiểm định chất
lượng do Nguyễn Phương Nga và Nguyễn Quý Thanh đồng chủ biên, Nxb ĐHQG Hà
Nội, 2010.
69. Lê Đức Ngọc, Trần Hữu Hoan. “Chuẩn đầu ra trong giáo dục đại học”, Tạp chí Khoa
học Giáo dục, số 55 tháng 4 năm 2010, tr. 4-6.
70. Trần Thị Tuyết Oanh (2004), Đánh giá trong giáo dục, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.
71. Peter F. Oliva (2006), Xây dựng chương trình học, Nguyễn Kim Dung dịch, Nxb Giáo
dục, Thành phố Hồ Chí Minh.
72. Quốc hội Nước Cộng hoà XHCN Việt Nam (2005), Luật giáo dục, Nhà xuất bản Chính
trị Quốc gia, Hà Nội.
73. Nguyễn Ngọc Quang (1989), Lý luận dạy học đại cương, Trường Cán bộ Quản lý Giáo
dục Trung ương 1.
74. Nguyễn Ngọc Quang (1990), Dạy học – con đưòng hình thành nhân cách, Trường Cán bộ
Quản lý Giáo dục Trung ương 1.
75. Trần Quốc Thành. “Đánh giá thực trạng chương trình đào tạo chuyên ngành Tâm lý học
hiện hành ở Việt Nam”, Tạp chí Giáo dục, Số đặc biệt 6/2010, tr. 66 – 69.
76. Lâm Quang Thiệp (2006), “Mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy và học ở đại học trong
thời kỳ mới”, Kỷ yếu Hội thảo: Quản lý trường đại học:những nhận thức mới, kinh
nghiệm của Viêt Nam và thế giới, Học viện Quản lý Giáo dục, Hà Nội
77. Nguyễn Hữu Thọ (Chủ nhiệm đề tài) (2001), Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng
chương trình và biên soạn giáo trình đào tạo cử nhân ngoại ngữ theo quan điểm lấy
người học làm trung tâm, Đề tài đặc biệt cấp Đại học Quốc gia Hà Nội.
78. Trung tâm Đảm bảo chất lượng đào tạo và Nghiên cứu Phát riển Giáo dục (2005), Giáo
dục đại học: Chất lượng và đánh giá, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
79. Trung tâm Đảm bảo chất lượng đào tạo và Nghiên cứu Phát triển Giáo dục (2006),

94. Hilda Taba (1962), Curriculum Development: Theory and Practice, Harcourt, Brace &
World, Inc, New York, Chicago, San Francisco, Atlanta.
95. Ivor K. Davies (1976), Objectives in Curriculum Design, Mc Graw Hill.
96. Indiana State University (2000), Bulletin School of Education, Bloomington, IU.
97. James H. McMillan (2001), Classroom Assessment: Principles and Practice for Effective
Instruction, Second Edition, Allyn and Bacon.
98. John M. Owen (… ), Program Evaluation: Forms and Approaches.
99. Kelly A.V. (1977), The Curriculum: Theory and Practice:. Paul Chapman Publishing
Ltd., .
100. Lansing Community College (1998), Course Syllabus, Lansing Michigan, US.
101. Michigan University (1998), Course Syllabus, Michigan, US.
102. Robert M. Diamond (1997), Designing and Assessing Courses and Curricula, John –
Bass Publishers, San Francisco.
103. Stefan Hopmann, Kurt Riquats (1995), Didaktik and/or Curriculum, IPN.
104. SEAMEO Innotech (2005), Lead curriculum Implementation and Enrichment,
Philippines.
105. Susan Toohey (1999), Designing Courses for Higher Education, Society for Research
into Higher Education and Open University Press, UK.
106. Tanner, Daniel and Tanner, Laurel (1995), Curriculum Development: Theory into
Practice, Merrill, New York.
107. Vanderbilt University (2009), The Bulletin of Vanderbilt University, Volume 108,
Vanderbilt University, US.
108. Victor M. Borden, Trudy W. Banta (1994), Using performance Indicators to Guide
Strategic Decision Making, Jossey Bass Publishers, San Fransisco.