1

Ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến
đời sống nông dân qua “thực tiễn ở
huyện Mê Linh – Hà Nội”
NXB H. : TTĐTBDGV, 2012 Số trang 92 tr. +

Quách Thị Kiều Dung Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị
Luận văn ThS ngành: Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: GS. TS. Đỗ Thế Tùng
Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Phân tích tính cấp thiết và tác động của quá trình thu hồi đất nông nghiệp đối
với đời sống của nông dân bị thu hồi đất. Khảo sát thực trạng về ảnh hưởng của việc thu
hồi đất đến đời sống của người nông dân vùng thu hồi đất ở huyện Mê Linh - Hà Nội, để
minh họa. Đề xuất giải pháp chủ yếu để phát huy ảnh hưởng tích cực, khắc phục ảnh
hưởng tiêu cực của việc thu hồi đất đối với đời sống nông dân Mê Linh.

Keywords: Kinh tế chính trị; Thu hồi đất; Đất nông nghiệp; Nông dân

Content
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH ) và đô thị hóa ( ĐTH) tất yếu
phải thu hồi một số diện tích đất nông nghiệp, đất ở để xây dựng các khu công nghiệp (KCN), khu
đô thị (KĐT), khu chế xuất (KCX), các kết cấu hạ tầng ( KCHT). Những năm qua, công tác thu
hồi đất phục vụ cho những mục đích trên đã diễn ra mạnh mẽ ở nhiều địa phương trong cả nước.
Quá trình thu hồi đất đã ảnh hưởng đến đời sống của người nông dân mất đất và cả nông dân
vùng có đất bị thu hồi, trên nhiều mặt.

tích KCN lớn nhất cả nước 33.290 ha. Các KCN đã đem đến những tác động tích cực như khoản
đền bù đất cao hơn khi sản xuất nông nghiệp, nếu sản xuất nông nghiệp ở Vĩnh Phúc mỗi năm
nông dân thu được 900 nghìn đồng/ sào, nông dân nhận tiền đền bù đất 30 triệu, bằng 50 vụ lúa,
25 năm canh tác của người nông dân; hoặc nông dân có điều kiện về việc làm trực tiếp và gián
tiếp từ KCN, đem lại thu nhập cao, cải biến đời sống, ví dụ sau thu hồi số nhà mái bằng tăng
31,1%, nhà 2 tầng 5,7%, các tiện nghi tăng từ 2- 3 lần so với trước thu hồi. Nhưng mặt tiêu cực
của việc xây dựng các KCN cũng không nhỏ, tác động đến thu nhập, việc làm và môi trường
sống, môi trường xã hội, vì vậy cần giải quyết vấn đề đó. Cuốn sách mở hướng nhìn rộng hơn khi
tìm hiểu các kinh nghiệm của các nước Đông Á, như: Nhật Bản giải quyết vấn đề thu hút đầu tư
cần đặt KCN ở vị trí thuận lợi, môi trường được cải thiện nhờ cải biến và nâng cao công nghệ, xây
nhiều đường cao tốc để giải quyết việc tắc nghẽn giao thông; hoặc Philippines, khi xây dựng các
KCN, cũng gặp nhiều vấn đề xã hội là việc làm, điều kiện tái định cư cho nông dân không tốt như
trước thu hồi đất, ô nhiễm môi trường tăng nhanh trong giai đoạn 1986 -1996. Hàng loạt các vấn
đề khó giải quyết từ việc xây dựng các KCN ở các nước Đông Á. Các tác giả đã đưa ra một số
khuyến nghị: Cần chuyển mục đích sử dụng đất; giúp nông dân chuyển đổi nghề; phát triển công
nghiệp xanh và cung cấp đủ hàng hóa công cộng.
Công trình khoa học cấp Nhà nước KX.01- 2005 của trường Đại học Kinh tế quốc dân về
“Việc làm, thu nhập cho lao động bị thu hồi đất trong quá trình CNH, HĐH, và ĐTH”. Theo số
liệu điều tra của Đại học Kinh tế quốc dân tốc độ thu hồi đất để xây dựng KCN và đô thị tăng
nhanh, ví dụ đến năm 2003 tổng diện tích đất thu hồi là 18.240 ha, riêng giai đoạn năm 2001 –
3

2003 là 6.500 ha, dự kiến sẽ tăng, khi những năm tới các tỉnh thành trong cả nước vẫn tiếp tục kiến
nghị đưa vào quy hoạch xây dựng KCN, khoảng 35.000 ha. Tác phẩm trên đã chỉ ra những bất cập khi
nông dân không còn đất canh tác, do không được đào tạo nên phần lớn không có việc làm và thu nhập.
Cần phải giải quyết vấn đề đó, bằng các chính sách như: chính sách đền bù, hỗ trợ, tái định cư và
chính sách tạo việc làm cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp trong thu hồi đất.
Đề tài khoa học cấp Bộ năm 2010, của Học viện Chính trị - Hành chính khu vực I, do TS. Trần Thị
Ngọc Minh làm chủ nhiệm, nghiên cứu về giải quyết việc làm cho nông dân bị thu hồi đất ở ngoại thành
Hà Nội. Các tác giả đã tổng kết 20 năm phát triển KCN với việc giải quyết việc làm cho lao động, trong


tích những biến động trong đời sống xã hội của một địa phương nhỏ vào thời kỳ đầu thu hồi đất ở
huyện Mê Linh 2001 - 2004. Năm 2001, tại thôn Gia Trung, đã thu hồi 90% diện tích đất nông
nghiệp để xây dựng KCN và KĐT, làm 50% tổng số lao động không có việc làm, các quan hệ xã
hội bị thay đổi không như mong muốn.
Trên các trang báo web congnghiep.com đề tàì này cũng được đề cập nhiều như: “Phát triển
bền vững nông thôn ở Đồng bằng Bắc Bộ”, của Th.s. Nguyễn Song Tùng; “Nhường đất cho các
dự án đô thị, khu công nghiệp mọc lên, nông dân không tránh khỏi những khó khăn khi mà việc tái
định cư và các giải pháp chuyển đổi ngành nghề chưa phù hợp” của Ánh Xuân; và bài của Ngân
Tuyền, “ Mất đất nông nghiệp và những hệ lụy”… Các bài báo trên đều nêu ra vấn để bất cập là
quy hoạch thu hồi đất nhanh chóng làm cho nhiều nông dân mất đất canh tác, không có việc làm,
không được thu hút vào làm việc ở các KCN. Nhưng các tác giả chỉ mới đề cập đến những khó
khăn khi nông dân không có ruộng, nông dân không chuyển được sang các ngành công nghiệp,
chứ chưa đánh giá khách quan các tác động tích cực của thu hồi đất cho CNH, HĐH.
Nhiều luận văn thuộc chuyên ngành kinh tế và kinh tế chính trị cũng nghiên cứu đề tài này, như:
“Việc làm cho nông dân khi thu hồi đất trong quá trình CNH, ĐTH ở Ninh Bình”, luận văn Thạc sỹ của
Tống Thị Lan Hương , năm 2009; “Việc làm và thu nhập cho người có đất bị thu hồi ở Hà Nội”, luận
văn Thạc sỹ, của Lê Anh Tuấn, năm 2007; Luận văn của Phùng Thị Thảo, 2009, “ Giải pháp việc làm
cho người lao động sau thu hồi đất để phát triển các khu công nghiệp, dịch vụ ở Vĩnh Phúc”… Các luận
văn ấy, với những góc nhìn khác nhau từ thực trạng cụ thể của các địa phương, đã chỉ rõ nguyên nhân
nông dân không có việc làm, không có thu nhập, đời sống giảm sút.
Nhìn chung các công trình trên đã đề cập ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến đời sống của
nông dân, trên nhiều mặt như: việc làm, thu nhập, về định giá đền bù, hỗ trợ nông dân mất
đất.v.v Luận văn này kế thừa các kết quả nghiên cứu ấy nhưng nhấn mạnh sự tác động cả hai mặt
tích cực và tiêu cực của quá trình thu hồi đất cho CNH, HĐH và ĐTH đối với đời sống nông dân,
để tìm những giải pháp thích hợp cho việc phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của quá
trình này tại huyện Mê Linh.
Như vậy, đề tài này không trùng lặp với các công trình đã được công bố.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu

của dân cư.
6.3. Nhưng nếu thực hiện không tốt, không đúng pháp luật, việc thu hồi đất cũng gây ra
những tác động tiêu cực, như dự án treo không những không tạo việc làm mà còn làm cho nông
dân mất đất canh tác, hết kế mưu sinh, rơi vào cảnh bần cùng; không được đào tạo nghề thì ngay
cả thanh niên cũng thất nghiệp; không quản lý nghiêm còn gây ô nhiễm môi trường và nảy sinh
các tệ nạn xã hội .v.v
6.4. Luận văn đã sưu tầm nhiều tư liệu minh họa thực trạng thu hồi đất để xây dựng KCN,
KĐT, KCHT ở Mê Linh, các tác động tích cực và tiêu cực của việc này. Trong đó chỉ rõ nhược
điểm của đô thị hóa ở đây là thiên về xây dựng biệt thự, chậm hoàn thiện KCHT, nên chưa thu hút
được dân cư, tới 90% các KĐT ở Mê Linh đang trong tình trạng dở dang hay bỏ hoang hóa.
6.5. Dự báo đến 2030 diện tích đất thu hồi ở Mê Linh sẽ chiếm 61,09% diện tích đất tự
nhiên và 89,35% đất nông nghiệp của 6 xã và 2 thị trấn nằm trong quy hoạch. Luận văn đề xuất
phương hướng hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất hướng vào các mục tiêu kinh tế - xã hội của
huyện, phối hợp chặt chẽ việc thu hồi đất với việc giải quyết các vấn đề sau khi thu hồi để đảm
bảo đời sống cho nông dân.
Từ đó cần thực hiện tốt các giải pháp: đền bù, hỗ trợ thỏa đáng cho nông dân bị thu hồi
đất; nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước; gắn phát triển đô thị với phát triển khu công nghiệp;
6

khuyến khích các dự án đầu tư sử dụng nhiều lao động; đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu
phát triển công nghiệp và đô thị; khắc phục ô nhiễm môi trường.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài lời mở đầu và kết luận, luận văn gồm ba chương:
Chương 1: Thu hồi đất để xây dựng đô thị, khu công nghiệp, kết cấu hạ tầng – tính cấp thiết và
ảnh hưởng của nó đối với đời sống nông dân
Chương 2: Thực trạng của việc thu hồi đất và ảnh hưởng đối với đời sống của nông dân vùng thu
hồi đất ở huyện Mê Linh
Chương 3: Những giải pháp chủ yếu để phát huy ảnh hưởng tích cực, khắc phục ảnh hưởng tiêu
cực của việc thu hồi đất đối với đời sống nông dân huyện Mê Linh


1.2.1. Tác động tích cực của việc thu hồi dất đối với nông dân ở vùng bị thu hồi đất
Thứ nhất, một bộ phận nông dân chuyển sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, nâng cao
mức thu nhập, cải thiện đời sống.
Trong 2,5 triệu người có nhu cầu việc làm có hơn 1,5 triệu lao động nông nghiệp bị thu hồi
đất đã được chuyển sang lĩnh vực phi nông nghiệp ( làm việc trong các KCN và ngoài KCN ).
Nông dân còn có thể có việc làm trong các loại hình thương mại nhỏ, dịch vụ sinh hoạt,
phục vụ xây dựng, giáo dục, y tế, vui chơi giải trí… Các nguồn thu nhập khác mà nông dân có
được khi phát triển công nghiệp và đô thị như phí bồi thường đất, tiền chuyển nhượng thổ cư…
Thứ hai, khi xây dựng các KCN, KĐT Nhà nước đã đầu tư cho kết cấu hạ tầng giao thông,
thông tin, trường sở, các loại hình dịch vụ điện nước .v.v…Nhờ đó đời sống tinh thần vật chất của
dân chúng được chuyển biến.
1.2.2. Tác động tiêu cực của việc thu hồi đất đối với nông dân
Thứ nhất là, những dự án triển khai chậm để đất thu hồi bị bỏ hoang hóa không những
không tạo điều kiện cho nông dân chuyển sang các ngành nghề phi nông nghiệp, mà còn biến họ
thành những người thất nghiệp và thu nhập bất ổn định.
Nông dân mất đất không có việc làm, thiếu việc làm không phải từ nguyên nhân chính khi
thu hồi đất xây dựng các KCN. Minh chứng là hoạt động của các KCN đã tạo ra số việc làm đáng
kể, khoảng 2,6 triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp.
Thu hồi đất để xây dựng KCN, KĐT và KCHT ước tính số dân bị tác động là: nhường đất
cho KCN có khoảng 1,5 triệu người; cho KĐT có khoảng 2,23 triệu người và cho KCHT khoảng
339 nghìn người ( căn cứ chỉ tiêu giao đất 1,3 sào/ người
Thứ hai là, các khu công nghiệp và đô thị đòi hỏi lao động trẻ tuổi, có trình độ chuyên
môn kỹ thuật, mà phần lớn nông dân các vùng thu hồi đất không đáp ứng được
Các doanh nghiệp thường chỉ tuyển dụng lao động trẻ đã tốt nghiệp trung học phổ thông,
và có trình độ đào tạo chuyên môn, tức là khoảng 17,8 % số lao động.
Thứ ba, một số khu công nghiệp và đô thị chưa xử lý tốt việc bảo vệ môi trường. Việc xây
dựng ồ ạt các khu công nghiệp, khu đô thị mà thiếu các giải pháp về bảo vệ môi trường một cách
thích đáng, đã gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nông dân, giảm chất
lượng cuộc sống, tổn hại sức khỏe, lây lan bệnh tật.
Theo số liệu thống kê, trong số các KCN trên cả nước, chỉ có 131 KCN đã xây dựng xong

đầu tư, xuất nhập khẩu, ngân hàng, tài chính. Ngoài ra, Công ty còn tích cực đầu tư kết cấu hạ
tầng KCN

CHƢƠ NG 2
THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THU HỒI ĐẤT VÀ ẢNH HƢỞNG ĐỐI VỚI
ĐỜI SỐNG CỦA NÔNG DÂN VÙNG THU HỒI ĐẤT Ở HUYỆN MÊ LINH
2.1 Tình hình thu hồi đất ở huyện Mê Linh từ năm 1986 đến năm 2012
2.1.1. Đất nông nghiệp bị thu hồi cho xây dựng khu công nghiệp, đô thị và kết cấu hạ tầng
Thu hồi đất để xây dựng KCN, ĐT và KCHT ở Mê Linh trong thời gian qua như sau:
- Một là, thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng KCN, CCN (gọi chung là KCN). Để xây
dựng KCN trong toàn huyện tính đến tháng 12/2011 là 1202,81 ha ( chiếm 13,28% đất nông
nghiệp năm 2000), tháng 6/ 2012 lên tới 1444,259 ha, chiếm 15,95% đất nông nghiệp của huyện.
- Hai là, thu hồi đất để xây dựng các khu đô thị: quy hoạch phát triển đô thị đến 2012 trên
toàn huyện có tổng diện tích cần thu hồi là 1.590,85 ha, đã thu hồi được 487,48 ha.[ 29].
9

- Ba là, thu hồi đất để xây dựng KCHT, từ năm 2000 đến năm 2011, đất cho KCHT chiếm
diện tích 43,991 ha.
Tổng diện tích đất đã thu hồi trên toàn huyện đến tháng 6 năm 2012 là 1.937,159 ha tác
động tới 18.427 hộ nông dân với 41.276 nhân khẩu[29].
2.1.2. Kết quả triển khai các dự án theo quy hoạch thu hồi đất cho công nghiệp, đô
thị và kết cấu hạ tầng
Thứ nhất, các KCN
Đến 2012, hình thành 01 KCN lớn ( KCN Quang Minh), các cụm công nghiệp Tiền
Phong, Kim Hoa, Thanh Lâm.
Thứ hai, xây dựng đô thị: năm 2011, trong 35 dự án: 05 dự án chưa triển khai; 8 dự án đã
xong và 22 dự án đang triển khai dang dở. Trong số đó có 8 dự án đang triển khai nhưng cần điều
chỉnh quy hoạch, 8 dự án tạm dừng chờ quy hoạch chung của Hà Nội mở rộng.
Thứ ba, KCHT giao thông và các công trình công cộng của Mê Linh đang hoàn thiện,
chưa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

125.784
83.561
66,4
23.113
19.110
33,6

2.2. Ảnh hƣởng tích cực của việc thu hồi đất với ngƣời dân Mê Linh
2.2.1. Phát triển KCN tạo cơ hội việc làm và tăng thu thập cho nông dân
Thứ nhất, những lao động trẻ, đã qua đào tạo được tuyển dụng vào các KCN
Tổng số lao động đáp ứng cho KCN khoảng 24.700 người, lao động của địa phương được
vào làm trong KCN khoảng 35%, khoảng 8.645 người (ở các trình độ và độ tuổi).
Nhưng, cơ hội việc làm chỉ mở ra cho lao động trẻ từ 18 đến 35 tuổi, có trình độ trung học
phổ thông trở lên, có các kỹ năng nghề nghiệp.
Thứ hai, các ngành nghề mới xuất hiện
Các loại hình dịch vụ thương mại nhỏ được hình thành và thu hút số lượng không nhỏ lao
động vùng bị thu hồi đất.
10

Theo điều tra ở thị trấn Quang Minh năm 2012, tổng số hộ gia đình là 3.090 hộ, trong đó
có 2060 hộ gia đình sửa hoặc xây dựng lại nhà khang trang ( chiếm 66%).
Thứ ba, khoản bồi thường cho nông dân mất đất là điều kiện cho họ chuyển đổi ngành nghề.
Thứ tư, phát triển các KCN và CCN tạo điều kiện vật chất để nâng cao đời sống kinh tế xã
hội cho nông dân.
2.2.2. Tác động tích cực của đô thị hóa đến thu nhập và việc làm cho nông dân vùng thu
hồi đất còn rất hạn chế
Việc thu hồi đất cho đô thị có những tác động sau: mức phí hỗ trợ và bồi thường đất bị thu hồi
cao hơn từ 190 triệu đồng đến 310 triệu đồng/1sào; việc thực hiện các dự án đô thị, đã làm cho bộ
mặt nông thôn thay đổi.
2.2.3. Duy trì và phát triển một số ngành nghề truyền thống

15 – 35 tuổi
91,8%
43,2%
20,3%
28,3%
8,2%
Nhóm
>35 – 55 tuổi
63,4%
21,4%
7,0%
35,0%
36,6%
Nhóm
> 55 tuổi
0
0
2,0%
13,2%
0
11

Thứ năm, ô nhiễm môi trường ở các khu công nghiệp và đô thị
Tại KCN Quang Minh đã có những cảnh báo đáng lo ngại về sự ô nhiễm. Có 58 doanh
nghiệp xả trực tiếp ra sông Cà Lồ và Đầm Và, gây ảnh hưởng trực tiếp đến vùng dân cư thôn Ấp
Tre, xã Tiền Phong.

CHƢƠNG 3
NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ PHÁT HUY ẢNH HƢỞNG TÍCH CỰC,
KHẮC PHỤC ẢNH HƢỞNG TIÊU CỰC CỦA VIỆC THU HỒI ĐẤT


3.3.3. Phát triển đô thị gắn với phát triển khu công nghiệp
Để giải quyết khó khăn huyện phải tập trung 2 nhiệm vụ song song là thu hút dân cư, thu
hút các nguồn đầu tư cho hệ thống các loại hình dịch vụ như thương mại, giáo dục, y tế, công
nghệ
3.3.4. Khuyến khích các dự án đầu tư sử dụng nhiều lao động địa phương sau thu hồi đất
Một là, chọn lọc ưu tiên những dự án có tính khả thi cao, kịp thời phát hiện và thu hồi đất
của những dự án quá thời hạn quy định mà vẫn chậm triển khai.
Hai là, có biện pháp khuyến khích các doanh nghiệp thâm dụng lao động và tiếp tục thu
hút những doanh nghiệp có công nghệ cao, tạo nhiều việc làm cho lao động địa phương.
Ba là, hỗ trợ những người cao tuổi, chưa được đào tạo ( hay chính xác hơn là không có cơ
hội đào tạo.
Hoặc có thể hoán đổi diện tích đất nông nghiệp thu hồi bằng đất tái định cư trong KCN
cho nông dân có điều kiện kinh doanh dịch vụ phục vụ công nhân.
3.3.5. Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp trong các khu
công nghiệp và đô thị
3.3.6. Khắc phục ô nhiễm môi trƣờng và giám sát việc thực thi nghiêm các quy định
về bảo vệ môi trƣờng
Trước tiên cần phải có chiến lược phát triển khu công nghiệp và đô thị theo hướng bền
vững, trong đó có nhiệm vụ bảo vệ mội trường – nghĩa là tăng trưởng xanh.
Cần thiết phải có những giải pháp cho hiện tại:
Thứ nhất, cần phải quy định những điều kiện bắt buộc về kỹ thuật khi xây dựng kết cấu hạ
tầng KCN và KĐT, nhằm đảm bảo tính ổn định khi sử dụng và bảo vệ môi trường.
Thứ hai, các cơ quan giám sát và cơ quan quản lý cần phải quản lý nghiêm các hoạt động
bảo vệ môi trường, coi trọng phòng ngừa cao hơn xử lý vi phạm.
Thứ ba, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng dân cư và các doanh nghiệp,
làm cho mọi người thấy rõ sự phát triển ổn định và bền vững đòi hỏi cấp bách phải bảo vệ môi
trường.
Thư tư, dần định hướng cho sự phát triển công nghiệp và đô thị theo cách thức công nghệ
xanh, gần gũi với môi trường.

diện tích đất thu hồi để xây dựng KCN là 1.202,81 ha (chiếm 13,28% đất nông nghiệp), để xây
dựng đô thị là 202,878 ha; sau đó điều chỉnh bổ sung, đến 2012, toàn huyện sẽ có 35 dự án KĐT
với tổng diện tích cần thu hồi là 1.590,85 ha, đã thu hồi thêm 487,48 ha. Như vậy đất cho đô thị
lên tới 680,358 ha, tác động đến 11.062 hộ nông dân. Đất để xây dựng KCHT từ 2000 đến 2011
chiếm 43,991ha. Theo quy hoạch, trong những năm tới sẽ thu hồi thêm đất cho giao thông là
117,17 ha, cho các công trình khác là 40,417 ha. Đến tháng 6/ 2012, tổng diện tích đất thu hồi là
1.937,159 ha, tác động tới 18.427 hộ gia đình với 41.276 nhân khẩu.
KCN Quang Minh đã thu hút được 138 dự án, trong đó 2/3 đã hoàn thiện hạ tầng đi vào
hoạt động, nhưng thực sự mới có 84 doanh nghiệp tiến hành sản xuất, kinh doanh. Còn một số dự
án chậm tiến độ hoặc xây dựng trụ sở rồi bỏ trống.
Hơn 90% các KĐT ở Mê Linh còn đang xây dựng dở dang hoặc bỏ hoang hóa, không thu
hút được dân cư.
KCHT cũng chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển các KCN và KĐT, một số dự án cũng
chậm tiến độ.
Các KCN và KCHT đã làm bỉến đổi cơ cấu lao động của huyện. Năm 2004 nông nghiệp
chiếm 77%, công nghiệp là 12,5%; dịch vụ 10,5%, đến năm 2011 số liệu tương ứng là 66,5%,
18,3%, 15,2%. Tổng số lao động được thu hút vào các KCN khoảng 24.700 người, nhưng lao
14

động địa phương chỉ chiếm khoảng 35%; ước tính đã có 14,1% tổng số lao động ở các xã, thị trấn
bị thu hồi đất, nhưng cơ hội việc làm chỉ mở ra cho giới trẻ từ 18 -35 tuổi có trình độ trung học
phổ thông trở lên, hơn nữa một số người chỉ được tuyển dụng theo thời vụ. Thu nhập của công
nhân từ 2,5 đến 5 triệu đồng/ tháng, công nhân kỹ thuật từ 5 – 10 triệu đồng/tháng. Mức sống cao
hơn những người nông dân trồng lúa. Một bộ phận nông dân trên 35 tuổi cũng nhận được việc làm
phi nông nghiệp, là các loại hình phục vụ, dịch vụ cho KCN.
Tác động tích cực của các KĐT đến đời sống của nông dân rất hạn chế. Phí hỗ trợ bồi thường
cao hơn đất giành cho KCN và KCHT cho KCN cũng làm thay đổi bộ mặt của nông thôn. Nhưng do
phần lớn các dự án còn dở dang hoặc chưa triển khai nên triển vọng vẫn còn ở phía trước.
5. Việc thu hồi đất ở Mê Linh cũng có những tác động tiêu cực, như thu hẹp vùng chuyên
canh hoa, rau, củ quả đạt hiệu quả kinh tế cao với thương hiệu nổi tiếng. Mức hỗ trợ, đền bù trong

3. Ban thống kê xã Tiền Phong (2009; 2010; 211), Lao động, việc làm và thu nhập.
4. GS, TS. Hoàng Chí Bảo (chủ biên) (2010), Luận cứ và giải pháp phát triển xã hội và quản lý
phát triển xã hội ở nước ta trong thời kỳ đổi mới, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội
5. TS. Nguyễn Gia Bình (2012), Tác động xã hội vùng của các khu công nghiệp ở Việt Nam, sách
chuyên khảo, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.
6. Bộ kế hoạch và đầu tư (2010), Sự phát triển các khu công nghiệp trên cả nước.
7. Chính phủ (1997), Nghị định 36CP ngày 24/4/1997 của Chính phủ Việt Nam.
8. Cục thống kê Hà Nội (2010), Niên giám thống kê thành phố Hà Nội năm 2010.
9. TS. Đặng Dũng Chí (2011), “Bảo đảm quyền lao động của các hộ nông dân bị thu hồi đất phục
vụ phát triển kinh tế, xã hội, khu vực đồng bằng sông Hồng”, Đề tài khoa học cấp cơ sở năm
2011, Viện nghiên cứu quyền con người.
10. Mai Ngọc Cường (2002), Chính sách xã hội nông thôn, kinh nghiệm cộng hòa liên bang Đức
và thực tiễn Việt Nam, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
11. TS. Nguyễn Hữu Dũng, Thực trạng thu nhập, đời sống và việc làm của người dân có đất bị
thu hồi, chuyên đề nghiên cứu.
12. Đảng cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nhà xuất
bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
13. Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nhà xuất
bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
14. Dũng Hiếu (2005), “Chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp, đăng trên”, Thời báo kinh
tế Việt Nam số ra ngày 20/4/2005
15. Nguyễn Thị Lan Hương (2002), Thị trường lao động Việt Nam định hướng và pháp triển, Nxb
Lao động, Hà Nội.
16. Tống Thị Lan Hương (2009), Thạc sỹ, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Việc làm
cho nông dân khi thu hồi đất trong quá trình CNH, ĐTH ở Ninh Bình, Luận văn thạc sỹ.
17. PGS, TS Nguyễn Đình Kháng (2006), Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, “Lý luận
Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về ruộng đất và vận dụng nó vào hoàn thiện luật đất đai ở
Việt Nam”, Đề tài khoa họa cấp bộ, Hà Nội.
18. Lênin (1979), Toàn tập, tập 7, “Quan điểm Mác – xít về vấn đề ruộng đất ở Châu Âu và ở
Nga”, Nhà xuất bản Tiến bộ Mát –xcơ –va.

kiện Đại hội XI của Đảng, Tạp chí Cộng sản số 823 tháng 5/2011.
34. Nguyễn thị Hải Vân (2005), Việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất, Thời báo kinh tế
Việt Nam số ra ngày 13/7/2005.
35. Ủy ban nhân dân huyện Mê Linh (2008; 2009; 2010; 2011), Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội
các năm 2008; 2009; 2010; 2011.
36. Ủy ban nhân dân huyện Mê Linh (2007), Mê Linh trên con đường lớn, Nhà xuất bản Văn hóa
thông tin – công ty văn hóa trí tuệ Việt.
Websites:
37. http://baobacninh.com.vn. Bài toán nhân lực cho KCN.
38. http://hocbao.com. Chất lượng lao động thấp là thách thức của các doanh nghiệp trong các
KCN, KCX. Ngày 3/3/2012.
39. http://congnghiephoa.com. Số liệu đánh giá của Ngân hàng thế giới phát triển công nghiệp.
40. http://kienviet.net. Thanh tra chính phủ thu hồi đất ở Bắc Ninh năm 2010.
41. http://www.kinhtenongthon. Quy hoạch đất đai đến năm 2010
17

42. http://laodong.com.vn. KCN bỏ hoang
43. http://nongnghiep.com. Hình mẫu thu hồi đất ở An Sơn, 4/6/2012.
44.http://socongthuongthaibinh-gov.vn. Khu công nghiệp là khâu đột phá.
45. http://tienphongonline.com. Gía đẩt đền bù không sát với gía thị trường.
46. http://thoibaokinhte.v.n. Trần Lê, “Lợi ích” của người dân bị thu hồi đất, cập nhật 6/10/2010.
47. http://vov.vn. Số liệu quan trắc môi trường, 10/9/2006.
48. http://vietnamnet.com. Thu hồi đất nông nghiệp ngày, 12/10/2010
49. http://vov.vn. Các khu công nghiệp của tỉnh Bình Dương.
50. http://vov.vn. Các khu công nghiệp của Hưng Yên
51. http://vov.vn. Các khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai.