Thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự - lý luận
và thực tiễn áp dụng trên địa bàn thành phố
Hà Nội Vũ Quang Dũng Khoa Luật
Luận văn ThS. ngành: Luật Hình sự; Mã số: 60 38 40
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Chí
Năm bảo vệ: 2008 Abstract. Khái quát các vấn đề lý luận về thủ tục rút gọn (TTRG) trong tố tụng hình
sự (TTHS) như: khái niệm, bản chất, ý nghĩa, mục đích, phạm vi, điều kiện, nội
dung của TTRG… cũng như mối quan hệ giữa TTRG với các mô hình tố tụng, với
các nguyên tắc chung của TTHS và với pháp luật Hình sự. Đánh giá sơ lược lịch sử
của chế định TTRG trong pháp luật TTHS Việt Nam từ trước đến nay. Phân tích,
nhận xét một cách toàn diện các vấn đề về thực trạng áp dụng TTRG trong thời gian
từ khi Bộ luật TTHS năm 2003 có hiệu lực thi hành đến hết năm 2007 của các cơ
quan tiến hành tố tụng của 14 quận – huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội. Tham
khảo tình hình xây dựng và áp dụng TTRG trong pháp luật TTHS ở một số nước tiên
tiến trên thế giới. Đưa ra các luận giải về bản chất, ý nghĩa, yêu cầu xây dựng và áp
dụng thủ tục tố tụng trong thời gian tới. Kiến nghị các giải pháp nhằm hoàn thiện các
quy định về TTRG trong Bộ luật TTHS cũng như nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng
TTRG trong TTHS trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Keywords. Pháp luật Việt Nam; Luật hình sự; Thủ tục rút gọn; Tố tụng hình sự; Hà
Nội


Thể chế hoá chủ trương và đường lối của Đảng, ngày 17/12/2003, Quốc hội nước ta đã
thông qua Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003. Đây là bước đột phá quan trọng trong hoạt động
cải cách Tư pháp của nước ta. Đặc biệt là trong cải cách thủ tục tố tụng hình sự. Bộ luật đã
dành chương XXXIV tại phần thứ bảy quy định về thủ tục rút gọn với tính chất là một thủ tục
đặc biệt trong tố tụng hình sự.
Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học pháp lý vẫn còn khá nhiều vấn đề về lý luận và thực
tiễn áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự cần được tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ
hơn. Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự ở nước
ta hiện nay cũng như thực trạng áp dụng thủ tục này ở từng địa phương (nhất là địa bàn thành
phố Hà Nội - Thủ đô của cả nước) để đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng thủ tục
này trong thực tế, góp phần xử lý nhanh chóng, kịp thời, khách quan nhằm bảo vệ tốt hơn các
quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, lợi ích của Nhà nước và xã hội là một nhu cầu khách
quan và cần thiết.
Nghị quyết số: 48 - NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng
và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 đã tiếp
tục xác định: “Cải cách mạnh mẽ các thủ tục tố tụng Tư pháp theo hướng dân chủ, bình
đẳng, công khai, minh bạch, chặt chẽ nhưng thuận tiện, đảm bảo sự tham gia và giám sát của
nhân dân đối với hoạt động Tư pháp”. Và tiếp đó, Nghị quyết số: 49 - NQ/TW ngày
02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách Tư pháp đến năm 2020 cũng đã khẳng
định: “Coi trọng việc hoàn thiện chính sách hình sự và thủ tục tố tụng Tư pháp; xây dựng cơ
chế xét xử theo thủ tục rút gọn đối với những vụ án có đủ một số điều kiện nhất định”.
Với những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài: “Thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự -
Lý luận và thực tiễn áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp thạc
sĩ Luật học. Nội dung của đề tài cố gắng nghiên cứu một cách tổng thể về thực trạng áp dụng
thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự của 14 quận - huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đề
tài cũng đưa ra những luận cứ khoa học về phạm vi, điều kiện, nội dung của thủ tục rút gọn
trong tố tụng hình sự; đồng thời đề ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng thủ
tục rút gọn phù hợp với điều kiện thực tiễn của cả nước nói chung và thành phố Hà Nội nói
riêng đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách Tư pháp trong thời gian tới.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài

giải pháp, kiến nghị cho phù hợp nhằm áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự chặt chẽ
và sát với thực tế các địa phương hơn. Nhất là ở địa bàn thành phố Hà Nội - Thủ đô của cả
nước, nơi mà tình hình tội phạm trong thời gian qua đã diễn ra tương đối phức tạp và ngày
càng có chiều hướng gia tăng thì việc nghiên cứu tình hình áp dụng thủ tục rút gọn các vụ án hình
sự trên địa bàn này là hết sức có ý nghĩa, đáp ứng tốt yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm và
công cuộc cải cách Tư pháp của Thủ đô.
Ngoài ra, trong quá trình dự thảo và xây dựng Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, các cơ
quan có thẩm quyền của nước ta đã có nhiều khảo sát và nghiên cứu về tố tụng hình sự của
một số nước trên thế giới về việc áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự rất có ý nghĩa
như: Các báo cáo của đoàn khảo sát pháp luật của Viện kiểm sát nhân dân tối cao tại các n-
ước: Hàn Quốc, Anh, Trung Quốc, Đan Mạch…; các bản dịch Bộ luật tố tụng hình sự của
một số nước trên thế giới như: Nhật Bản, Pháp, Canada, Nga; các tài liệu dịch về hệ thống Tư
pháp của một số nước châu Á, châu Âu, châu Mỹ latinh.
3. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là đưa ra các luận giải khoa học và một số giải pháp,
kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự Việt Nam nói
chung và nhất là áp dụng có hiệu quả thủ tục này trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng,
góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân. Qua đó, đáp ứng
yêu cầu của công cuộc cải cách Tư pháp và hoàn thiện pháp luật của nước ta giai đoạn từ nay
đến năm 2020, bảo đảm quyền dân chủ của công dân theo đúng đường lối, chủ trương, chính
sách của Đảng và Nhà nước ta.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu các vấn đề lý luận về thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự, thực
trạng pháp luật và thực trạng áp dụng thủ tục rút gọn trên địa bàn thành phố Hà Nội như:
Nghiên cứu lịch sử của chế định thủ tục rút gọn ở nước ta; các quy định cụ thể về phạm vi,
điều kiện, thẩm quyền, nội dung thủ tục rút gọn và các vấn đề liên quan về bảo đảm quyền
bào chữa của bị can, bị cáo; áp dụng các biện pháp ngăn chặn trong thủ tục rút gọn; thực
trạng áp dụng thủ tục rút gọn của các cơ quan tiến hành tố tụng tại 14 quận - huyện trên địa
bàn thành phố Hà Nội sau khi Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 có hiệu lực thi hành. Bên
cạnh đó, luận văn có tham khảo tình hình áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự của

rút gọn trong tố tụng hình sự trên địa bàn thành phố Hà Nội.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
- Tăng cường sự nhận thức đúng đắn của nhân dân, cán bộ, công chức nhất là những
người tiến hành tố tụng và các cơ quan tiến hành tố tụng của thành phố Hà Nội về bản chất,
yêu cầu, ý nghĩa của việc quy định và áp dụng thủ tục rút gọn trong pháp luật tố tụng hình sự
Việt Nam;
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự, góp phần
nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục và áp dụng pháp luật của các cơ
quan có thẩm quyền về thủ tục rút gọn trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam.
9. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3 chương
với kết cấu như sau:
Chương 1: Lý luận về thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự
Chương 2: Thực trạng pháp luật và áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự
trên địa bàn thành phố Hà Nội
Chương 3: Những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng thủ tục rút gọn trong tố
tụng hình sự
References
* Văn kiện của Đảng cộng sản Việt Nam
1. Ban chấp hành TW Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 8 khoá VII,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 1994.
2. Ban chấp hành TW Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 3 khoá VIII,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 1997.
3. Ban chỉ đạo cải cách Tư pháp Trung Ương, Tài liệu tập huấn về Bộ luật tố tụng hình sự
năm 2003, tháng 4/2004.
4. Bộ chính trị - BCHTW Đảng cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 08 - NQ/TW ngày
02/01/2002 “ về một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác Tư pháp trong thời gian

17. Nguyễn Duy Giảng (2002), luận văn thạc sĩ Luật học, Xây dựng thủ tục rút gọn trong
luật tố tụng hình sự Việt Nam, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội.
18. Nguyễn Duy Giảng (2003), Một số vấn đề liên quan về việc quy định thủ tục rút gọn
trong dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự, Tạp chí Kiểm sát số 7.
19. Lương Thanh Hải (2005), Những vấn đề cơ bản về thủ tục rút gọn trong tố tụng hình
sự, Tạp chí Toà án nhân dân số 9.
20. Nguyễn Thanh Hải(2003), Về thủ tục rút gọn,Tạp chí Toà án nhân dân số 9
21. Nguyễn Văn Hiển (2005), Thủ tục tố tụng hình sự trong pháp luật Việt Nam, NXB Tư
pháp, Hà Nội.
22. Nguyễn Văn Hiển (2006), luận văn thạc sỹ Luật học, Thủ tục rút gọn trong pháp luật
tố tụng hình sự Việt Nam - Lý luận và thực tiễn, Viện Nhà nước và pháp luật - Đại
học Luật thành phố Hồ Chí Minh.
23. Nguyễn Văn Hoàn (1995), Mấy ý kiến về thủ tục rút gọn - những vấn đề lý luận và
thực tiễn cấp bách của tố tụng hình sự Việt Nam, Kỷ yếu khoa học Viện kiểm sát
nhân dân tối cao .
24. Khoa luật - Đại học quốc gia Hà Nội, Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB
Đại học quốc gia Hà Nội - 2006.
25. Trần Huy Liệu (2001), Bàn về thủ tục rút gọn trong hoạt động tố tụng của các cơ
quan Tư pháp nhằm góp phần sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992, Tạp chí
Luật học số 5.
26. Nguyễn Đức Mai (1997), Về thủ tục rút ngắn trong tố tụng hình sự, Tạp chí Tòa án
nhân dân số 9.
27. Khuất Văn Nga (1999), Xây dựng thủ tục rút gọn trong Bộ luật tố tụng hình sự, Tạp
chí kiểm sát số 8.
28. Khuất Văn Nga - Trần Đại Thắng (2005), Thủ tục rút gọn trong Bộ luật tố tụng hình
sự 2003.
29. Nhà pháp luật Việt - Pháp (1998), Bộ luật tố tụng hình sự của nước Cộng hoà Pháp,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
30. Nhà pháp luật Việt - Pháp (2002), Một số nội dung về nguyên tắc tố tụng xét hỏi và
tranh tụng - kinh nghiệm của Pháp trong việc tuyển chọn, bồi dưỡng, bổ nhiệm,

45. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (1998), Tố tụng hình sự -
truyền thống luật dân sự Châu Âu, Mỹ la tinh và Châu Á, dịch từ nguyên bản
tiếng Anh “The civil law tradition: europe, latin america and east asia”, dự án
VIE/95/018.
46. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (1998), Hệ thống Tư pháp
hình sự một nước Châu Á, dịch từ nguyên bản tiếng Anh “Criminal Judicical
system of several Asian countries” (UNAFFI - 1995).
47. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (1998), Luật tố tụng hình sự
Hàn Quốc, dịch từ bản tiếng Anh, dự án VIE /95/018.
48. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2000), Báo cáo kết quả
nghiên cứu Tư pháp hình sự tại Vương quốc Anh, dự án VIE/95/018.
49. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2002), Bộ luật tố tụng hình
sự Liên bang Nga, Phụ trương thông tin khoa học pháp lý.
50. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2000), Một số khuyến nghị về xây dựng Bộ luật tố
tụng hình sự ( sửa đổi), sổ tay công tác kiểm sát hình sự tại Việt Nam, dự án
VIE/95/018.
51. Viện kiểm sát nhân dân tối cao - UNDP (1997), Báo cáo kết quả khảo sát Luật tố tụng
hình sự tại Vương quốc Đan Mạch.
52. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (1997), Báo cáo của đoàn khảo sát pháp luật tại Trung
Quốc.
53. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (1998), Bộ luật tố tụng hình
sự Canada 1994, dịch từ nguyên bản tiếng Anh “1994 Tremeear’s criminal code”,
dự án VIE/95/018.
54. Viện kiểm sát nhân dân 14 quận - huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội , Báo cáo tổng kết
công tác kiểm sát , các năm 2004, 2005, 2006, 2007.
55. Websiede:Congtam.com, Thủ tục rút gọn bị bỏ quên, ngày 10/10/2005.
56. Revised Rules on Summary Procedure, Online at www.chanrobes.com -The Philippine
Online legal Resources.
57. Bryan A.Garner - editor in chief, Black's Law Dictionary, 7
th