Bài tiểu luận
Phòng chống trục lợi
bảo hiểm phi nhân thọ
1 GVHD : TRẦN NGUYÊN ĐÁN
PHÒNG CHỐNG TRỤC LỢI BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ
I. Khái niệm, nguyên nhân, hình thức và một số hậu quả của trục lợi bảo
hiểm phi nhân thọ
1. Khái niệm :
Kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm nhằm mục đích
sinh lời, theo đó doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm,
trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để doanh nghiệp bảo hiểm trả tiền
bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra
sự kiện bảo hiểm
Theo quy định tại Thông tư 31/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn
thực hiện Nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh
bảo hiểm thì: “Trục lợi bảo hiểm là hành vi cố ý lừa dối của tổ chức, cá nhân nhằm
thu lợi bất chính khi tham gia bảo hiểm, bồi thường bảo hiểm, trả tiền bảo hiểm và
giải quyết khiếu nại bảo hiểm”
Như vậy, nói đến trục lợi bảo hiểm là phải nói đến hành vi của tổ chức, cá nhân
được thực hiện một cách cố ý nhằm thu lợi bất chính. Nhận dạng hành vi trục lợi bảo
hiểm phải chú trọng đến việc tổ chức, cá nhân tham gia vào quan hệ bảo hiểm (bao
gồm bồi thường bảo hiểm, trả tiền bảo hiểm, giải quyết khiếu nại bảo hiểm) nhằm
thu lợi bất chính cho mình. Tổ chức, cá nhân được đề cập trong khái niệm trục lợi
bảo hiểm trên đây có thể là bên mua bảo hiểm, bên được bảo hiểm hoặc doanh
nghiệp bảo hiểm, thậm chí có thể là hành vi gian lận trong bảo hiểm của đại lý bảo
hiểm và doanh nghiệp môi giới bảo hiểm. Cho dù là tổ chức, cá nhân nào đi chăng
nữa, nhưng nếu muốn thực hiện được hành vi trục lợi bảo hiểm, thì các chủ thể này
cũng phải tham gia vào quan hệ kinh doanh bảo hiểm.
Dưới đây là biểu đồ số liệu thống kê của Liên Hiệp Phòng Chống Trục Lợi
Bảo hiểm
2 GVHD : TRẦN NGUYÊN ĐÁN

và nếu nhân viên công ty bảo hiểm và người mua bảo hiểm cấu kết để trục lợi thì
trong trường hợp này sự nghiêm minh của pháp luật không có điều kiên để trừng
trị.
Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác, chẳng hạn chi phí cho việc phòng
chống trục lợi bảo hiểm thường quá lớn so với khả năng cân đối tài chính của
doanh nghiệp bảo hiểm .Việc so sánh tổn thất do việc trục lợi bảo hiểm gây ra và
chi phí cho việc phòng chống là cơ sở cho việc quyết định có nên chi tiền ra chống
lại việc trục lợi bảo hiểm hay không. Không một doanh nghiệp kinh doanh vì lợi
nhuận nào mà làm một việc mà biết chắc mình sẽ tổn thất hơn. Rõ ràng đây cũng
4 GVHD : TRẦN NGUYÊN ĐÁN
là một nguyên nhân chính yếu dẫn đến việc không mặn mà lắm cho việc phòng
chống trục lợi bảo hiểm.
3. Các hình thức trục lợi bảo hiểm phổ biến
a. Khai tăng trị giá tổn thất
Hành vi này thường được thực hiện bằng cách lợi dụng tổn thất xảy ra để làm
hư hỏng thêm tài sản được bảo hiểm nhằm được trả tiền bồi thường cao hơn, hoặc
làm hư hỏng toàn bộ tài sản đã được bảo hiểm để được bồi thường tài sản có trị giá
lớn hơn.
b. Đã xảy ra tổn thất mới đi mua bảo hiểm
Hình thức trục lợi bảo hiểm này không phải là hiếm. Đối tượng bảo hiểm (máy
móc, phương tiện vận chuyển…) đã bị tổn thất tức là sự kiện bảo hiểm đã xảy ra,
bên mua bảo hiểm mới đi giao kết hợp đồng bảo hiểm để được bồi thường hoặc
được trả tiền bảo hiểm.
c. Bảo hiểm trùng
Bảo hiểm trùng là việc bên mua bảo hiểm giao kết hợp đồng bảo hiểm với hai
doanh nghiệp bảo hiểm trở lên để bảo hiểm cho cùng một đối tượng, với cùng điều
kiện và sự kiện bảo hiểm. Trong trường hợp này , theo Luật Kinh doanh bảo hiểm
thì khi xảy ra sự kiện bảo hiểm mỗi doanh nghiệp bảo hiểm chỉ chịu trách nhiệm
bồi thường theo tỷ lệ giữa số tiền bảo hiểm đã thỏa thuận trên tổng số tiền bảo
hiểm của tất cả các hợp đồng mà bên mua bảo hiểm đã giao kết. Tổng số tiền bồi

hiểm nhưng vẫn có đầy đủ chứng từ hợp lệ (hóa đơn sửa chữa, mua vật tư, phụ
tùng…) với đầy đủ chữ ký thật, dấu thật, chứng từ thật hoàn toàn nhưng chỉ có “sự
thật” là… giả.
g. Tạo dựng hiện trường giả
Đây cũng là một trường hợp trục lợi bảo hiểm khá phổ biến trong đời sống,
bằng cách hợp thức hóa các tổn thất mà không được bồi thường trong hợp đồng
bảo hiểm để được bồi thường, các đối tượng này thường hiểu rõ các điều khoản
trong hợp đồng cũng như có mối quan hệ lớn trong xã hội, những người này có
khả năng làm giấy tờ chứng thực giả một cách dễ dàng.
4. Một số hậu quả của việc trục lợi bảo hiểm
Giảm khả năng cung ứng dịch vụ bảo hiểm
Các doanh nghiệp bảo hiểm có thể áp đặt các yêu cầu cao hơn khi khai thác
bảo hiểm và thu hẹp phạm vi bảo hiểm để giảm bớt thiệt hại do gian lận bảo hiểm.
Các doanh nghiệp bảo hiểm thường từ chối bảo hiểm đối với những lĩnh vực khó
chống lại gian lận bảo hiểm. Điều này làm thị trường bảo hiểm bị thu hẹp, giảm
khả năng huy động một nguồn vốn cho xã hội. Hơn nữa, công việc giám định cũng
khó khăn hơn đòi hỏi nhân viên có trình độ cao, điều này làm cho chi phí tăng cao.
Số tiền phí này trong ngắn hạn sẽ tính vào chi phí của doanh nghiệp bảo hiểm,
nhưng trong dài hạn, số phí này sẽ chuyển vào tính phí bảo hiểm. Rõ ràng khi phí
bảo hiểm cao thì sẽ có một bộ phận khách hàng không có khả năng chi trả, và thị
trường bảo hiểm giá rẻ sẽ bị bỏ qua .
Việc thanh toán những yêu cầu đòi bồi thường chính đáng sẽ chậm lại
Các doanh nghiệp bảo hiểm thường cảnh giác với những hành vi gian lận bảo
hiểm, do đó sẽ điều tra rất kỹ khi họ nghi ngờ có hành vi gian lận. Quy trình giải
quyết bồi thường rất chặt chẽ sẽ được áp dụng để hạn chế gian lận bảo hiểm, chắc
chắn sẽ làm cho việc giải quyết bồi thường những yêu cầu đòi bồi thường chính
6 GVHD : TRẦN NGUYÊN ĐÁN
đáng bị chậm lại. Thời gian và chi phí điều tra này sẽ gây ra lãng phí cho các
doanh nghiệp bảo hiểm, và số phí này cũng kết chuyển vào chi phí doanh nghiệp
bảo hiểm làm phí bảo hiểm cũng tăng cao.

cho ngân sách nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội…
Trong 7 tháng đầu nằm 2011, tổng doanh thu phí bảo hiểm gốc ước đạt 20.194
tỷ đồng, tăng 18.8% so với cùng kỳ năm 2010, trong đó tổng doanh thu phí bảo
hiểm phi nhân thọ ước đạt 11.647 tỷ đồng, tăng 21%
7 GVHD : TRẦN NGUYÊN ĐÁN
Song, thị trường bảo hiểm Việt Nam đang phải đối mặt với thách thức từ
nhiều hành vi trục lợi bảo hiểm, với thủ đoạn tinh vi, đa dạng, gây thất thoát lớn
về tài chính của Nhà nước.
Trên thực tế, trục lợi bảo hiểm đã và đang diễn ra ở hầu hết các nghiệp vụ bảo
hiểm, không những có tác động xấu đến xã hội, làm giảm lợi nhuận và uy tín của
doanh nghiệp bảo hiểm mà còn ảnh hưởng tới sự phát triển bền vững của ngành
bảo hiểm .
Rất nhiều vụ trục lợi bảo hiểm được thực hiện do hành vi cán bộ bảo hiểm cấu kết
với khách hàng mua bảo hiểm cho hàng hóa đã bị tổn thất từ trước để rút tiền bảo
hiểm.
Doanh nghiệp bất lợi, khách hàng chịu thiệt
Những vụ trục lợi xảy ra trong ngành bảo hiểm thời gian gần đây đã khiến
công luận càng lo ngại hơn về khả năng cấu kết ăn chia giữa khách hàng và người
của công ty bảo hiểm để lập hồ sơ khống nhận tiền bồi thường .
“Hành vi gian dối trong quá trình làm hồ sơ bảo hiểm không phải là mới,
mà thường xuyên xảy ra vì liên quan đến quyền lợi của cả 2 bên: khách hàng và
người làm thủ tục bồi thường với cơ chế bảo hiểm thì trong một số trường hợp
cũng dễ xảy ra chuyện ăn chia khi nhận tiền”, một chuyên gia bảo hiểm nhận xét
Theo các chuyên gia ngành bảo hiểm, hành vi này trước mắt gây bất lợi cho
các doanh nghiệp bảo hiểm, nhưng về lâu về dài sẽ ảnh hưởng đến người mua bảo
hiểm vì phải chịu khoản phí cao hơn từ các nhà kinh doanh bảo hiểm.
Thủ đoạn trục lợi ngày càng đa dạng phức tạp .
Chủ tàu sau khi ký kết hợp đồng bảo hiểm cho con tàu của mình, đã cấu kết
bắt tay với chủ tàu khác tháo dỡ trang thiết bị máy móc trên tàu chuyển đi nơi
khác, hoặc tổ chức vứt máy của tàu ra giữa biển rồi đánh chìm tàu để khai báo tàu

Theo số liệu thống kê sơ bộ của 6 DNBH PNT – Bảo Việt, PVI, PJICO,
ABIC, MIC, PTI thì mấy năm gần dây số lượng trục lợi diễn ra ngày càng nhiều,
quy mô ngày càng tăng, số tiền ngày càng lớn và tình trạng trục lợi diễn ra chủ yếu
ở nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới (Trong bảo hiểm Phi nhân thọ), cụ thể như bảng
sau:
9 GVHD : TRẦN NGUYÊN ĐÁN
Năm 2007 Năm 2008 Năm 2009
Số vụ
phát hiện
Số tiền
(Tr.đ)
Số vụ phát
hiện
Số tiền
(Tr.đ)
Số vụ phát
hiện
Số tiền
(Tr.đ)
8.095 75.400 10.688
Tăng 32%
năm 2007
257.988
Tăng 242%
năm 2007
8.775
Giảm 22%
năm 2008
86.792
Giảm 197%