Đề án môn học kế toán Tài chính
LỜI MỞ ĐẦU
!"!#$%&'()*+,-.!"/$
*+-,+0!"()"%'!"1/+,-23$14
5$*2 +!$"6&7+*8(
9:1/+,;"<6-2 ++0!*
/2 +;=1-&'-;(
>//1+,!"*$"2(?;$ @
0$*! !"/1$ 8$";!8'*
/&-2 +(?@$;A+2 +B/8
1$"% C2%-,!D+-EC2 +(
F0$=;!"/C:-2 +2
+;G!+'H+-"C.+'
$-+-"ED% *-I:&-(
J;!8-H@0$*! !"/8-H+K+$"
&'-$,+0LMLN&O!P$Q2I'//--$"
2 +H(?&1+0&'/"H1-&'
-5.% /-10(R"*-"L+E+-+
-8-H@0$1+,&OE$*HK
0$D+-"+'8O !"L/$"Q+
'//$"&;&@"&'-$++01--(
S$"H/<'"$'&1-&6C
;(T1-10$"CU&';;+"$'.
" E(
VLW"0EX
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính Y
I. Những vấn đề cơ bản về hạch toán quá trình tăng giảm vốn cổ phần
trong công ty cổ phần:
]/G1
]>/G80`
]9`>/G80`
]F-e-f
]R[-e'1+,;bY1B!f
J"8*#$IE'/b/+Q.
cQ2 +$"-$@0!88`I(
1.2 Cổ phiếu:
Z[- \
9+'!"KQ*",;;+$"1+-
"(9+'!"K_21+,+-"A-L-
Q8*BC//+,1;(
J7C+'B"1$"G!"BC
1+-"(
Z9-!+'\
• Cổ phiếu phổ thông\!"!+';Q++I
g
/$"/
&21(JBC+'+1.+
/G1$".6+'8'`C$*8
1.8*,h$"Kh$">/G80`1(
• Cổ phiếu ưu đãi\E%+'+11BC;
&1.,h$"Kh$">/G80`!;8*
.BQ+`"@M/d! !a`&1+I
/$"!.Q1.!a+,1+
1$"."0<!1&1!U0(
• Cổ phiếu quỹ\!"+'a.2``$".:
K+-"!DG$H(i"$'"5*
Q+&OE$*!+'"(
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
9+';:00K!"+';-`*(?
+'&1+0!"*$";_;-`&.00D*(T -
+'&1+0-A-`+'(
]?:\
[a+-"+'&1<M!K+-"
"!A"/$*BC+'(JW!"2-`
+'2-W&-88'`\&'80&2K
+-"+'HH:`&'La/8$""'
EC<`0BBW!U1",&77-1
&1:L-(
2. Tìm hiểu về quá trình tăng giảm vốn trong công ty cổ phần:
2.1 Quy định chung về tăng giảm vốn điều lệ và tài khoản hạch toán
* Các văn bản có liên quan:
Z?1R/":lmYnn^m??ZR?9""Ynmn^mYnn^
2o*_$ @0$*! $"80!U+'8O
1+,(
Z?1R/":pmYnnqm??ZR?9""^mn^mYnnq
2o$ -!+'$"/.++-"+'
1A(
?M-1 "8`H&% *_@
0$*! -1+,+0% 8'-'$"&-
--":(>/G80`1+0LW2%+E-*
_@0$*! H/G1+2 (
?M'/": "$*! 1+,.*
_@-.+eI:@$*! f\
Z r-"+'/$M8`+-+!Q
&0.+E!.2 +MHK."
$;++,M0QC.$"-2 +(
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính s
-&0.'(
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính q
?HH ;'/@0$*! ;$"$&
2;.&'-M2x"&0e?[fjyJG$&
2z(?"&0".B'MbGH""0$"M
,180!U(t$;+21!1.M -
+'(
['$"/2+0-"&0j\
Bên Nợ\+0-- +$I+-!"0G$&2
Bên Có\+0-- +$I+-!"@G$&2
Dư có\+0-G$&2 ;
?"&0j'"^"&0+Y
Z ?"&0jy);+z\+0-$;+M*! 1
BC$(
Z ?"&0jYy?2$z\+0-+,! 2+-"$"
-+-"+'2--!"0{
Z ?"&0y)&-z\+0-$&2&-$H
"2Q'".{
2.2 Phương pháp kế toán tăng vốn điều lệ
[+-"+'/$e&0.+
.+00"$+,M0Qf&'-+0-*
+'-1DA-\
J.?[!8eYf\*2+-"+'(
J.?[!8e^^^^j{f\0.2"+,
J.?[jejYf\&0! -+-"6E -
+'+-"
9;?[jejYf\&0! C-+-"!E
-+'+-"
9;?[jejf\@$;+M -
nguồn thặng d vốn thì công ty cha đợc điều chỉnh tăng vốn điều lệ bằng nguồn vốn
này.
Đối với số thặng d vốn thu đợc từ khoản chênh lệch giá giữa giá bán với
mệnh giá cổ phiếu đợc phát hành để thực hiện các dự án đầu t thì công ty cổ phần
Trn Th Thu Thy K toỏn 46D
ỏn mụn hc k toỏn Ti chớnh l
chỉ đợc sử dụng để bổ sung vốn điều lệ sau 3 năm kể từ khi dự án đầu t đã hoàn
thành đa vào khai thác sử dụng.
Đối với khoản chênh lệch giữa giá bán với mệnh giá cổ phiếu đợc phát hành
để cơ cấu lại nợ, bổ sung vốn kinh doanh thì công ty cổ phần chỉ đợc bổ sung tăng
vốn điều lệ sau 1 năm kể từ thời điểm kết thúc đợt phát hành.
Những nguồn thặng d nêu trên đợc chia cho các cổ đông dới hình thức cổ
phiếu theo tỷ lệ sở hữu cổ phần của từng cổ đông. Khi có quyết định bổ sung vốn
điều lệ từ thặng d vốn, nếu công ty phát hành cổ phiếu mới cho cổ đông theo tỷ lệ
vốn góp của họ, kế toán ghi:
Nợ TK 411 (4112): ghi giảm số thặng d vốn do chuyển thành vốn điều lệ.
Có TK 411 (4112): ghi tăng vốn góp theo mệnh giá
Đồng thời, tổng giá trị cổ phiếu đã phát hành theo mệnh giá đợc ghi đơn vào
bên Nợ TK 010 Cổ phiếu lu hành
2.3 Phơng pháp kế toán giảm vốn điều lệ.
Khi có quyết định giảm vốn điều lệ, nếu công ty mua và hủy bỏ một số lợng
cổ phiếu quỹ có mệnh giá tơng ứng với số vốn tơng ứng đợc điều chỉnh giảm theo
phơng án đợc Đại hội đồng cổ đông biểu quyết thông qua, căn cứ vào số cổ phiếu
mà công ty mua lại và hủy bỏ ngay tại ngày mua, kế toán ghi:
Nợ TK 411 (4111):ghi giảm vốn góp theo mệnh giá
Nợ TK 411 (4112): phần chênh lệch giữa mệnh giá cổ phiếu nhỏ hơn giá mua
lại, hoặc
Có TK 411 (4112): phần chênh lệch giữa mệnh giá cổ phiếu lớn hơn
giá mua lại
Có TK liên quan (111, 112): giá mua lại cổ phiếu trên thị trờng.
Đồng thời ghi giảm giá trị cổ phiếu đã phát hành theo mệnh giá bằng bút
toán: Có TK 010 Cổ phiếu lu hành
Công ty cổ phần cũng có thể giảm vốn điều lệ bằng cách điều chỉnh giảm
mệnh giá cổ phần mà không làm thay đổi số lợng cổ phần. Theo hình thức này, công
ty thu hồi cổ phiếu của các cổ đông và phát lại cổ phiếu mới với mệnh giá đã đợc
điều chỉnh giảm. Số vốn của từng cổ đông giảm đúng bằng số lợng cổ phần của từng
cổ đông nhân với chênh lệch giữa mệnh giá cũ với mệnh giá mới và công ty phải
thanh toán lại số tiền này cho các cổ đông. Khi hoàn lại tiền cho các cổ đông, kế
toán ghi tơng tự nh trờng hợp thu hồi, hủy bỏ cổ phiếu ở trên.
Trong trờng hơp công ty kinh doanh bị thua lỗ3 năm liên tiếp và có số lỗ lũy
kế bằng 50% vốn của các cổ đông trở lên nhng vẫn cha mất khả năng thanh toán nợ
đến hạn và vẫn có khả năng phục hồi, Đại hội đồng cổ đông sẽ quyết định giảm vốn
để bù lỗ. Việc giảm vốn để bù lỗ có thể thực hiện bằng cách thu hồi cổ phiếu quỹ cũ
rồi đổi lại cổ phiếu có mệnh giá thấp hơn hay đổi một số cổ phiếu cũ lấy một số cổ
phiếu mới theo một tỷ lệ xác định mà vẫn giữ nguyên mệnh giá cổ phần cũ. Kế toán
giảm vốn điều lệ trong trờng hợp này thì cũng tiến hành tơng tự nh các trờng hợp
trên.
Trờng hợp doanh nghiệp giải thể hay phá sản, sau khi thanh toán hết các
khoản nợ, số vốn điều lệ còn lại (nếu có) sẽ đợc chia cho các thành viên theo tỷ lệ
vốn góp. Căn cứ vào mức phân chia cho các thành viên, kế toán ghi
Nợ TK 411: số vốn điều lệ còn lại chia cho các thành viên
Có TK liên quan (3388, 111,112)
2.4 Cổ phiếu quỹ và kế toán cổ phiếu quỹ
9+'8O$"&'-+'8O\.8`?1
R/":lmYnn^m??ZR?9""Ynmn^mYnn^$"?1R/
":pmYnnqm??ZR?9""^mn^mYnnq
Trn Th Thu Thy K toỏn 46D
ỏn mụn hc k toỏn Ti chớnh
2.4.1 Khỏi nim\Cổ phiếu quỹ hay cổ phiếu mua lại là số cổ phiếu do chính
công ty phát hành và đợc công ty mua lại bằng nguồn vốn hợp pháp. Số cổ phiếu
công ty có số nợ phảI thu quá hạn lớn hơn 10% tổng số vốn của các cổ đông; công
ty cha hội tụ đủ yêu cầu về tăng vốn điều lệ, vốn pháp định theo quy định của pháp
luật hiện hành hay công ty sử dụng nguồn vốn vay và vốn chiếm dụng từ các tổ chức
tài chính, tín dụng, pháp nhân và cá nhân để mua cổ phiếu quỹ.
Trn Th Thu Thy K toỏn 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính Y
T&-1=&1.+,80!U2
+$"-.!"$.G1||11
`M/80!U2 +eb-.+.!M
8`*sjcQ2 +f}BC+,.;
*& M8`+-+!Q$"*! 11
;+,+b.+2 +.+N+!+,
J"J(
91+,;8*%8'`$ -+'8OM8
`+-+!Q "(/G18'`$ 2Hh2I
d6+'8OG% *_@0$*!
EK$!.+'8O`d6(
2.4.3 Tài khoản sử dụng\
F-`+'8Oe+'!f.&'-+0-?[jl
y9+'!z}?"&0";&'$"/2+0-\
Bên Nợ\+0-- +$I+-@-%'e-f
+'!(
Bên Có\+0-- +$I!"0-`%'e-f
+'!e-+-"d6((f
Dư Nợ\-%'e-f+'! <(
J$Q-`+'!+0-?[jl!"-%'e-
fG-$"-+:!8%'+'$ !+'(
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính ^
6
S.\
F:%'
+'
! ;
Đề án môn học kế toán Tài chính j
G-`+'a+-"M -.E
$"J.?[nny9+'!"z
[K1D+'!M8'`+
;~8*&'-\
J.?[jY\0!.Q+W+M`-+'
"0K
J.e9;f?[jejYf\+,! C--+-"$
-+'!(
9;?[jl\0-+'!(
GE-`+'!M -\9;?[nne
@-`+'!"f(
?.++'8Oa$"^@1&1
h2I$"$-1BH6E$*! H1
+,+0d6+'8OG0$*! 1(9-K
&'-.+;8'`6+'8Oa.H"B
e+,+E+-+0$*! f
?;!- +$I!8'@0$$"-+'
8O!"/C +$I+-L-1
+,(9:$H$QEBC8`!Q+-+$"'/":
"R/":,"-12oIA+
-2 +;EB+0-- +$I!8(
3. Sự khác biệt giữa kế toán Việt Nam và kế toán quốc tế trong việc quy
định phương pháp hạch toán tăng giảm vốn cổ phần
?@YnnsK!"&'/"M~%
8'$*&'-y"0z1+0!"G!.&'5!
!.Q1$"$ !+'W8#"!"!G
"02 +(
?&;M&'-) J&1+,!C
+'2+-"HC+'"B""0,
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính s
2 +(9I!"+'8#;.+00$""
&0Yy,K&-7ze@Ynnsf'Y„
+'() -$Q=;#!"1+,
b$D*"/&0,":([0y,
K&-Yz) J=.!"C/,
"2 +$I:&'!(?&;+'W
8#"17C!"C+' &1<!
"CKC+'"=&1+00#!"…
;&0!.".&17
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính q
CC+'"()H$Q+'W8O&1.--
!"/"02 +(
J"=M8`&'-) J2"&0Y+,
-`+'W8#.DW2HKE
eƒƒƒf2_G$&2IR„G$BC
G$0W&'-() +0-$Q=Qx
"$H/&0.LM!""0&H"0W&'
-!+0-G$
> -K$*+'8O=%E8W(>
~%&'-8'$" ~%) J=a;
C%`-2%'/$ ";!"
-1' ;+'8O.2``K
&-(?M1! 8'+'8O+0.-…$""
&0$&2(?&;'/&'-) J!;8`
$"2oI$ -=Lh!UG$$"' +
$I-+'8O()H$Q-2 +&% $ -
"a&1'+0-$"W(
> !"b&"'/&'-(?;;C
8`$*+'8OQ 2 +1-
-((A+-2 ++0-/-A7- +$I
+-1H!"---":$".
%1--((
?$-1;C&-H;C%
2$ -((*"ˆ/$"%!&'-$
EB;%"1
F,W-",@&@B%8-232a$ -
+'8O-1'`K&-(J'&1.
@&`+ ."M+W:,;5L0
.,EW$"WD`K&-(
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
Đề án môn học kế toán Tài chính l
T/*&;!";1~`&'+-"
+'=.+N+!+'!"+'8O(iG'/1
&-,+0- +'!$,=%U+'$"
!"†+'8O†&-0(9;D%232a80!Ua
!"-1';&!.2I$ -+'
8O(
)*!U$ -+'8O;0B'$*!
1$"&NM%d! K.Bv+,$"
+0*_$*! $"d! Kv+,(R;
/-+'8O+0.&-5B'/1
&0,H(9+:$/SJ"H&ˆ$
1"!()/@$ H_!.
$euQ+1m-``$f50
L(
)"+:$+,"5.-$"?[s^ky9+:":z
'+:6?[YjYy9+:0z'+:!"!($"/*
!"'+:$@$QH50B*'0
W&'-$"--&'80&22 +(
- Trong quá trình giảm vốn cổ phần:
+ ?@Ynns-+'8O!"$*W*KLA
$,'-1' ;+'8O.2``
K&-(?M1! 8'+'8O+0.-
…$""&0$&2(?&;'/&'-) J!
;8`$"2oI$ -=Lh!UG$$"
' +$I-+'8O()H$Q-2 +&%
$ -"a&1'+0-$"W(J'-2
+-$"+,lãi - lỗH'@5+0!"!$"775
;%! $*!
Trần Thị Thu Thủy – Kế toán 46D
ỏn mụn hc k toỏn Ti chớnh Y
]t&?[jly9+'8Oz\
$?[jlZ9+'8OM8`?["24+0--
` ;$"HH'/@0+'2-1+,
!+'2:1;+-"1A(t+'
!5%E-+-"/&0M8`+-+!Q$*
K&-(?.+1!+'2:1+-"
DI:G+'d6$#$3H-`+'&
$"5+00%'+$"$BC$"2$+,e
J.?[jZJG$&2f(`!"$Q&'?[jlZ
9+'8O!8`9;y`-%'+'8O.-+-"
^Zjw(
J$Q:H@Ynns99-SJ2/
&0jZqw(W&1+0/K+:$*!"Bv
C&'@$!1!*$C2%-"95%
24"./0L&2(c -2%-"-1
18;.K!.pwm@K+:a6$"
;. 80;!"!W
)Q/$!"&1 $"
/$!"H!""-"-1+,+0_-$"-
:-A(
- )ề vấn đề giảm vốn cổ phần:
][ông ty mua lại cổ phiếu do chính công ty mình phát hành DI
:G+'d6$#$3H-`+'&$"5+0
0%'+$"$BC$"2$+,eJ.?[jZ
JG$&2f(`!"$Q&'?[jlZ9+'
8O!8`9;y`-%'+'8O.-+-"
Kd6z*"2o' +$I>d6+'8O()ì vậy phải hủy
bỏ nghiệp vụ Hủy bỏ cổ phiếu quỹ nhằm đảm bảo tính hợp lý trong công tác hạch
toán.
+ Khó khăn cho việc tính chi phí mua lại cổ phiếu và xuất cổ phiếu đem bán
?8-H!+'-+:+-&'-ó thể hạch
toán nh sau\
Trn Th Thu Thy K toỏn 46D
ỏn mụn hc k toỏn Ti chớnh Y^
J.?[9+'!ejlf
J.?[9+:":es^kf
9;?[?*ef?FJ>eYf{
J'+:+-8-H!+'.$"?[jlZ
9+'!H&-+-"+'a!"&'-5+
&;&@E8-H:-+,-+-"eh2I
ỏn mụn hc k toỏn Ti chớnh Yk
Kết luận
Thông qua sự phân tích ở trên, chúng ta đã thấy đợc phơng pháp hạch toán đối
với các hoạt động tăng giảm vốn trong công ty cổ phần cũng nh có thêm những hiểu
biết nhất định về cổ phiếu quỹ. Điều này giúp cho quá trình hạch toán đợc rõ ràng
và hiệu quả hơn. Nghiệp vụ tăng giảm vốn điều lệ là một nghiệp vụ thông thờng
trong hoạt động của công ty cổ phần. Nếu kế toán viên không cập nhật đợc những sự
thay đổi trong chế độ kế toán hiện hành và không có đủ chuyên môn về nghiệp vụ
thì sẽ gặp nhiều khó khăn trong công tác hạch toán. Nghiệp vụ tăng giảm vốn điều
lệ của công ty nếu không đợc hạch toán đúng đắn thì sẽ không tính ra một cách
chính xác nguồn vốn của công ty và trên bảng cân đối kế toán, những thông số sẽ bị
sai lệch và dẫn đến cổ tức chia cho các cổ đông là không chính xác. Các nghiệp vụ
bị hạch toán sai lệch trong công ty cổ phần đều gây nên những hậu quả nhất định
nhng đặc biệt những nghiệp vụ tăng giảm vốn những việc liên quan trực tiếp tới
những ngời tham gia sáng lập công ty là những nghiệp vụ cần đợc xem xét một cách
cẩn trọng và toàn diện.
Trn Th Thu Thy K toỏn 46D
Copyright: Tài liệu đại học ©