Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sự nghiệp đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xớng đã và
đang mang lại những thành quả to lớn trong sự phát triển kinh tế - xã hội.
Những năm qua, đất nớc ta đã từng bớc thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế -
xã hội, tạo đợc những tiền đề và điều kiện cần thiết để chuyển sang thời kỳ
phát triển mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện
"dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh".
Trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam, một trong những yếu tố quan
trọng tạo nên thắng lợi của quá trình đổi mới là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp
cơ sở. Đội ngũ này giữ vị trí đặc biệt trong hệ thống chính trị, là cầu nối có
hiệu lực nhất giữa Đảng, Nhà nớc với nhân dân. Chính đội ngũ lãnh đạo chủ
chốt ở cơ sở là ngời chỉ đạo cuối cùng và trực tiếp đối mặt và giải quyết
những vấn đề cụ thể nảy sinh trong hoạt động thực tiễn ở cơ sở.
Tuy nhiên, đội ngũ này vẫn còn những hạn chế cha đáp ứng đợc yêu
cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Một trong những hạn chế đó là họ đã mắc phải bệnh kinh nghiệm. Bệnh
kinh nghiệm ở đội ngũ này đã gây tác hại rất lớn trong sự nghiệp đổi mới
phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn. Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở
Long An cũng không tránh khỏi căn bệnh này. Cùng những căn bệnh khác,
bệnh kinh nghiệm đang là trở lực đối với cán bộ, đảng viên Long An. Đặc
biệt là ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở. Nó đã làm cho hiệu quả tổ chức thực
tiễn của đội ngũ này bị hạn chế. Chính vì vậy, nghiên cứu "bệnh kinh nghiệm
ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An" là một vấn đề cần thiết. Làm
sáng tỏ bản chất, biểu hiện đặc trng, nguyên nhân chủ yếu của căn bệnh này
ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, để từ đó tìm ra phơng hớng và giải
pháp từng bớc khắc phục nó, một vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn
1
quan trọng và cấp bách đối với sự nghiệp đổi mới đất nớc theo định hớng xã
hội chủ nghĩa ở nớc ta hiện nay nói chung, Long An nói riêng.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài

của bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An, đề
xuất một số giải pháp chủ yếu để từng bớc khắc phục và ngăn ngừa căn
bệnh này.
4.2. Nhiệm vụ
- Tìm hiểu bản chất, những biểu hiện chủ yếu, tác hại cũng nh
nguyên nhân của bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở trong
quá trình đổi mới ở tỉnh Long An.
- Trình bày một số giải pháp chủ yếu để từng bớc khắc phục và ngăn
ngừa bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ này.
5. Cơ sở lý luận và phơng pháp của luận văn
5.1. Cơ sở lý luận
- Luận văn dựa trên cơ sở lý luận và phơng pháp luận của chủ nghĩa
duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, nhất là những nguyên lý lý
luận nhận thức mác xít. Đồng thời, luận văn cũng dựa trên t tởng Hồ Chí
Minh, các văn kiện của Đảng và Nhà nớc về lĩnh vực t tởng và lý luận nhận
thức, các văn kiện của tỉnh Đảng bộ Long An, ủy ban nhân dân tỉnh Long
An cũng nh các báo cáo của một số Đảng bộ huyện Long An.
- Luận văn kế thừa các t tởng khoa học của tác giả khác có liên quan
đến đề tài.
3
5.2. Về phơng pháp
Trong luận văn sử dụng tổng hợp các phơng pháp; phân tích - tổng
hợp, lịch sử - lôgíc, phơng pháp điều tra khảo sát thực tế.
6. Cái mới của luận văn
- Bớc đầu khái quát một số nét đặc thù của bệnh kinh nghiệm ở đội
ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở Long An. Qua đó vạch ra tác hại của căn bệnh này.
- Góp phần chỉ ra nguyên nhân của bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán
bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu để từng bớc khắc phục và ngăn
ngừa bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An.

cả kinh nghiệm và lý luận. Kinh nghiệm có vai trò to lớn, không thể thiếu
đợc trong cuộc sống hàng ngày của con ngời và nhất là trong sự nghiệp xây
dựng chủ nghĩa xã hội - một sự nghiệp rất mới mẻ và vô cùng khó khăn,
phức tạp. ở đây không thể tìm câu giải đáp cho mọi vấn đề của thực tiễn
cách mạng đặt ra, từ trong sách vở hay bằng suy diễn thuần túy, hoặc từ lý
5
luận có sẵn. Chính kinh nghiệm đông đảo của quần chúng nhân dân trong xây
dựng chủ nghĩa xã hội sẽ đem lại cho chúng ta những bài học quý báu.
Kinh nghiệm là cơ sở để chúng ta khái quát, bổ sung phát triển lý luận đã
có. Không có kinh nghiệm thì không có lý luận, không có khoa học. Mọi tri
thức của chúng ta hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp đều nảy sinh từ kinh nghiệm
thực tiễn. Song nếu tuyệt đối hóa vai trò của kinh nghiệm, coi kinh nghiệm
là tuyệt đối, "là chìa khóa vạn năng" cho phơng pháp t duy cũng nh trong
cải tạo thực tiễn thì sẽ rơi vào bệnh kinh nghiệm. Trong Đại từ điển Tiếng
việt, khái niệm "kinh nghiệm" đợc dùng để chỉ sự hiểu biết có thể áp dụng
hữu hiệu cho cuộc sống có đợc nhờ sự tiếp xúc; từng trải thực tế [7, tr. 948].
Điều này cũng có nghĩa, kinh nghiệm là một dạng tri thức phản ánh hiện
thực khách quan, cho nên xét về mặt nhận thức luận, kinh nghiệm là tính
thứ hai, thế giới khách quan là tính thứ nhất. Tức là nội dung mà kinh
nghiệm phản ánh thuộc thế giới khách quan. Kinh nghiệm chỉ có ở con ng-
ời, nhng nội dung của kinh nghiệm lại không phụ thuộc vào con ngời mà
chỉ phụ thuộc vào sự vật khách quan đợc kinh nghiệm đó phản ánh. Tuy
nhiên, kinh nghiệm không phải là sự thể hiện nội dung thụ động của nhận
thức bởi con ngời mà là kết quả của sự tác động tích cực của con ngời đối
với thế giới khách quan.
Xét về mặt lịch sử, nội dung của kinh nghiệm luôn có tính lịch sử
cụ thể. Kinh nghiệm là cái riêng nếu so với lý luận là cái chung. Kinh
nghiệm cũng phản ánh trình độ hoạt động thực tiễn và nhận thức của con
ngời ở một giai đoạn, một thời điểm lịch sử nhất định. Thế hệ trớc truyền lại
cho thế hệ sau những kinh nghiệm đã có. Thế hệ sau, khi kế thừa những

tính chất cảm tính của kinh nghiệm với t cách là một dạng tri thức cha hoàn
chỉnh, cha đầy đủ, mới phản ánh đợc những thuộc tính bên ngoài nhất định
của sự vật, hiện tợng. Ph. Ăngghen đã cho rằng, kinh nghiệm ban đầu cũng
7
còn nông cạn, cha sâu sắc, cha chính xác, cha phản ánh đợc tính tất nhiên.
Là kết quả của quá trình phản ánh thế giới hiện thực của con ngời, kinh
nghiệm có u thế ở chỗ là nó phản ánh sinh động, trực tiếp sự vật, hiện tợng.
Nguồn gốc và nội dung phản ánh của kinh nghiệm thuộc về hiện thực, về
đời sống thực tiễn hàng ngày của con ngời. Đây cũng chính là chỗ khác
nhau căn bản giữa kinh nghiệm với sự t biện suy luận thuần túy mang tính
chủ quan. Bởi vậy, trong quá trình phản ánh thế giới khách quan của con
ngời, kinh nghiệm luôn là yếu tố không thể thiếu đợc. Tuy nhiên cũng cần
phải thấy rằng, với tính chất phản ánh đó, tác dụng của kinh nghiệm là rất
có hạn, giá trị của sự khái quát cha sâu sắc. Nói cách khác, kinh nghiệm chỉ
phản ánh thích hợp cho những không gian, thời gian nhất định cụ thể mà
thôi, và trong những điều kiện, những tình huống mới xuất hiện thì kinh
nghiệm đó dễ trở nên bất cập. Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng: "Kinh nghiệm là
tốt, là quý báu song kinh nghiệm có hạn chế của nó, chẳng qua chỉ là từng
bộ phận chỉ thiên lệch về một phía mà thôi. Nếu đã có kinh nghiệm mà lại
biết thêm lý luận thì công việc tốt hơn nhiều " [48, tr. 324]. Là một trạng
thái phản ánh của ý thức, trong quá trình tác động tới đối tợng, kinh nghiệm
không thể tiếp cận tới cái phổ biến, cái bản chất sâu sắc bên trong của đối t-
ợng. Dựa vào kinh nghiệm, con ngời có thể nhận thức đợc cái riêng từ
những đối tợng cảm tính trực tiếp. Trong cái riêng, kinh nghiệm phản ánh
một cách sinh động, phong phú hơn. Mặc dù vậy, kinh nghiệm không thể
phản ánh đợc toàn bộ cái riêng trong sự tồn tại tất yếu của nó. Kinh nghiệm
bao giờ cũng mang tính riêng của một cá thể, nhóm, một giai cấp, một dân
tộc, một khu vực, trong một hoàn cảnh, một thời gian nhất định. Hơn nữa,
kinh nghiệm luôn là kinh nghiệm về cái đã qua, vì thế, kinh nghiệm không
thể trở thành khuôn mẫu để áp dụng một cách máy móc cho các đối tợng

còn phải thấy những kinh nghiệm khoa học - những kinh nghiệm thu nhận
9
đợc qua thực nghiệm khoa học. Những kinh nghiệm này là công cụ sắc bén
thúc đẩy nhận thức lên một trình độ cao hơn trong quá trình tiếp cận chân lý
nh Ăngghen đã chỉ rõ: "Trong kinh nghiệm, cái quan trọng chính là trí tuệ
mà ngời ta dùng để tiếp xúc với hiện thực. Một trí tuệ vĩ đại thực hiện đợc
những kinh nghiệm vĩ đại, và thấy đợc cái gì là quan trọng trong sự vận
động muôn vẻ của các hiện tợng" [46, tr. 687].
- Kinh nghiệm là điểm xuất phát, là cơ sở ban đầu vô cùng quan
trọng của quá trình nhận thức. Kinh nghiệm càng phong phú thì càng tạo ra
nhiều dữ kiện, tài liệu cho khái quát lý luận. Không có kinh nghiệm, khoa
học không thể phát triển đợc, khoa học đã và sẽ luôn luôn gắn liền với kinh
nghiệm. Thực tế lịch sử đã chứng minh, khoa học đã trở thành khoa học là
bởi lẽ nó đợc phát triển từ kinh nghiệm và khắc phục những mặt hạn chế
của kinh nghiệm. Tiến bộ khoa học ngày nay cũng không thể có đợc nếu
thiếu các ngành khoa học có tính chất thực nghiệm. Khoa học hiện đại biết
tới hàng tỷ dạng vật chất trong tự nhiên, hầu hết chúng đều đợc phát hiện ra
bằng con đờng thực nghiệm khoa học. Trong quá trình nhận thức và phát
triển t duy của nhân loại, kinh nghiệm có vai trò cực kỳ to lớn. Nếu thiếu
kinh nghiệm thì không có lý luận, lý luận xét ở góc độ nhất định chính là
kết quả của sự tổng kết khái quát kinh nghiệm. Nếu lý luận tách khỏi kinh
nghiệm, không xuất phát từ kinh nghiệm nói chung thì lý luận đó sẽ rất có
thể sẽ là một sự tởng tợng hoang đờng, hoặc là một sản phẩm thuần túy của
ý thích chủ quan mà thôi. Tất nhiên, không phải mọi lý luận đều đợc ra đời
trực tiếp từ kinh nghiệm. Do tính độc lập tơng đối của nó, lý luận có thể đi
trớc những dữ kiện kinh nghiệm. Tuy nhiên, điều đó vẫn không làm mất đi
mối liên hệ giữa lý luận và kinh nghiệm. Kinh nghiệm xét đến cùng vẫn là
cơ sở để chúng ta kiểm tra, sửa đổi, bổ sung phát triển lý luận đã có và tổng
kết khái quát thành lý luận mới. Lênin đã chỉ rõ: "Muốn hiểu biết thì phải
10

dạng.
Tuy nhiên, kinh nghiệm dù có vai trò quan trọng đến đâu thì nó
cũng chỉ mới đem lại sự hiểu biết về các mặt riêng lẻ, về các mối liên hệ
bên ngoài của sự vật và còn rời rạc, cha thể nắm đợc cái tất yếu, mối quan
hệ bản chất của các sự vật, hiện tợng. Do đó "sự quan sát dựa vào kinh
nghiệm tự nó không bao giờ có thể chứng minh đợc đầy đủ tính tất yếu"
[46, tr. 718]. Kinh nghiệm có chứa đựng nội dung khách quan trong quá
trình phản ánh đối tợng, song trong sự phản ánh, chủ thể kinh nghiệm giữ
vai trò đặc biệt quan trọng cho việc xác định ý nghĩa của nó đối với toàn bộ
quá trình phản ánh. Do đó có thể nói, ý nghĩa tích cực hay tiêu cực của kinh
nghiệm còn tùy thuộc vào quan niệm và cách xử lý của chủ thể đối với kinh
nghiệm. Vả lại, kinh nghiệm có tính chất trực quan dễ nhận biết và có vai
trò không thể thiếu đợc trong cuộc sống hàng ngày của con ngời nên chúng
dễ bị con ngời tuyệt đối hóa. Những ngời cờng điệu hoặc tuyệt đối hóa kinh
nghiệm trong việc giải quyết những vấn đề của cuộc sống đặt ra là những
ngời mắc bệnh kinh nghiệm.
Trong triết học, bệnh kinh nghiệm đợc hiểu là khuynh hớng t tởng
và hành động tuyệt đối hóa kinh nghiệm, coi kinh nghiệm là duy nhất. Biểu
hiện của ngời mắc bệnh kinh nghiệm là đề cao thái quá kinh nghiệm, coi
thờng lý luận, tri thức khoa học. Vận dụng kinh nghiệm để giải quyết
những vấn đề thực tiễn một cách máy móc dẫn đến áp đặt kinh nghiệm
trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn. Sai lầm của ngời mắc
bệnh kinh nghiệm còn thể hiện ở chỗ họ nhân danh đề cao thực tiễn để hạ
thấp lý luận, nhng thực tiễn mà họ đề cao là thực tiễn đợc hiểu bằng vô số
các sự kiện riêng lẻ trong đời thờng. Hơn nữa, họ nắm thực tiễn chỉ ở những
biểu hiện vụn vặt, bề ngoài. Trong khi đó, họ nắm lý luận một cách chấp vá
và thiếu hệ thống nên họ càng hạ thấp lý luận. Một sai lầm nữa của ngời
12
mắc bệnh kinh nghiệm về phơng diện nhận thức luận và phơng pháp luận là
ở chỗ, họ không nắm đợc thực chất mối quan hệ biện chứng giữa tri thức

kinh nghiệm đã có các nhà khoa học trợt dài sang chủ nghĩa duy tâm.
Chẳng hạn nh Poanh - Carê do không hiểu phép biện chứng của quá trình
nhận thức từ hiện tợng đến bản chất và từ bản chất cấp một đến bản chất sâu
hơn đã cho rằng, phát minh ra Radium đã lật đổ nguyên lý bảo toàn năng l-
ợng cũng nh hầu hết tất cả những nguyên lý cũ khác của vật lý học. Từ đó,
ông đa ra kết luận duy tâm về mặt nhận thức luận nh sau: Không phải giới
tự nhiên đem lại cho chúng ta (hay ép buộc chúng ta phải nhận) những khái
niệm về không gian và thời gian, mà chính chúng ta đem những khái niệm
ấy lại cho giới tự nhiên, phàm cái gì không phải là t tởng đều là h vô thuần
túy [39, tr. 312].
Nh vậy, bệnh kinh nghiệm có tác hại vô cùng to lớn đối với quá
trình nhận thức chân lý. Nó gây ra tâm lý ngại học tập và bảo thủ trong tổ
chức hoạt động thực tiễn của ngời cán bộ lãnh đạo, quản lý. Nó góp phần
củng cố tâm lý đề cao già làng, trởng bản thái quá, cũng nh tâm lý coi th-
ờng lớp trẻ. Nó cũng làm cho ngời ta không hiểu đúng vai trò của đội ngũ
trí thức, của lý luận.
Để hiểu rõ bệnh kinh nghiệm trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản
lý nói chung ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An nói riêng, chúng
ta cần xác định và phân biệt rõ hơn khái niệm "bệnh kinh nghiệm và khái
niệm" chủ nghĩa kinh nghiệm". Theo chúng tôi, xét về bản chất hai khái
niệm này vẫn đợc sử dụng nh nhau, song giữa chúng có sự khác biệt. Khi ta
dùng khái niệm "chủ nghĩa kinh nghiệm là muốn đề cặp đến một khuynh h-
ớng trong lý luận nhận thức cho rằng, kinh nghiệm là nguồn gốc của tri
thức, coi nội dung của tri thức chỉ là sự mô tả kinh nghiệm đó. Khi chúng ta
dùng khái niệm "bệnh kinh nghiệm" là muốn đề cặp đến những sai lầm
14
trong nhận thức cũng nh trong hoạt động thực tiễn do con ngời đã tuyệt đối
hóa vai trò của kinh nghiệm, hạ thấp vai trò lý luận. Khái niệm "bệnh" ở
đây cần đợc hiểu nh một "trạng thái" t tởng không lành mạnh, biểu hiện
bằng những chủ trơng, thái độ không đúng đắn [69, tr. 71].

sở. Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những ngời lĩnh hội các chủ trơng,
đờng lối, chỉ thị, Nghị quyết từ cấp trên để triển khai, vận dụng trong thực
tế trên địa bàn ấp, xã do mình phụ trách. Họ đã cùng Đảng bộ cơ sở xây
dựng những chủ trơng, chính sách cụ thể phù hợp với địa phơng mình.
Chính đội ngũ này trực tiếp chỉ đạo và tham gia tổ chức thực hiện chủ tr-
ơng, chính sách đó, đồng thời kiểm tra, uốn nắn khuynh hớng lệch lạc trong
tổ chức thực hiện.
Những công việc của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là hết sức cụ thể.
Họ là ngời trực tiếp nhận và xử lý những yêu cầu của dân. Họ phải giải
quyết những công việc nh xác nhận hồ sơ, lý lịch, ký tên, đóng dấu, chăm
lo mọi mặt về đời sống kinh tế văn hóa, y tế, giáo dục, quan tâm tới các gia
đình chính sách, chống các tệ nạn xã hội v.v Có một điểm đặc thù là cán
bộ chủ chốt cấp cơ sở khi giải quyết những công việc lớn nhỏ, họ vừa phải
thực hiện với trách nhiệm của một cán bộ lãnh đạo lại vừa là một công dân
bình thờng đang sống trong cùng làng, xóm với nhiều mối quan hệ cụ thể.
Vì thế, trong cách làm của họ luôn phải thấu lý, đạt tình. Tất cả những chủ
trơng, chính sách từ Trung ơng đến Tỉnh, huyện và cuối cùng là xã có đến
đợc dân hay không, có trở thành hiện thực sống động hay không đều nhờ
vào tài trí của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở. Để hoàn thành nhiệm vụ,
ngời cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải không ngừng phấn đấu học tập, rèn
luyện, tiếp thu những tri thức mới đồng thời gạt bỏ những t tởng, tâm lý lạc
hậu, những lối suy nghĩ giản đơn, kinh nghiệm, giáo điều v.v Cũng nh
16
những cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở trong cả nớc nói chung, cán bộ
chủ chốt cấp cơ sở Long An nói riêng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ
của mình đang phải vợt qua nhiều trở lực khó khăn. Một trong những trở
lực đó là bệnh kinh nghiệm.
1.1.2.2. Những biểu hiện đặc thù chủ yếu của bệnh kinh nghiệm
ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An
- Biểu hiện đầu tiên của bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ

của lý luận. Có thể nói rằng, bệnh chủ quan duy ý chí ở Đồng bằng Sông
Cửu Long nói chung và ở Long An nói riêng không phải là chủ quan duy ý
chí dựa trên thế giới quan duy tâm chủ nghĩa mà là dựa trên cơ sở tuyệt đối
hóa tri thức kinh nghiệm thông thờng của cá nhân là chủ yếu. Nếu bệnh chủ
quan duy ý chí ở Bắc Bộ và Trung Bộ trớc đây thờng gắn liền với nhiệt tình
cách mạng thái quá thì bệnh chủ quan duy ý chí ở Nam Bộ lại gắn liền với
tâm lý "liều lĩnh" "tùy tiện" "tự do cá nhân" của các cán bộ chủ chốt cấp cơ
sở. Một ngời cứ bám chặt lấy kinh nghiệm của bản thân áp đặt cho thực tiễn
thì cũng không khác gì ngời đem ý muốn chủ quan của mình, áp đặt cho
thực tiễn không tính đến hoàn cảnh điều kiện lịch sử cụ thể. Thực tế ở Long
An vừa qua cũng chỉ rõ điều này. Khi nền kinh tế của đất nớc đang chuyển
sang nền kinh tế thị trờng và hoạt động sản xuất, dịch vụ chịu sự điều tiết
của các quy luật thị trờng nh việc sản xuất lúa, đay, mía, khoai, sắn v.v ở
Long An vẫn cứ đợc làm theo kinh nghiệm, theo ý thích riêng của một số
cán bộ chủ chốt ở cơ sở. Do đó, việc hàng hóa không đáp ứng đợc yêu cầu
của thị trờng dẫn đến hiện tợng thừa lúa, thừa khoai, thừa mía. Nhng lại
thiếu lúa, khoai, mía với chất lợng cao đáp ứng đòi hỏi của thị trờng, dẫn
đến sự thua thiệt của ngời sản xuất. Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở không dựa
vào kiến thức kinh tế, kiến thức khoa học để lãnh đạo, chỉ đạo hớng dẫn ng-
ời dân tiến hành sản xuất mà chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân và sự
cảm nhận của bản thân để đề ra các kế hoạch sản xuất trên địa bàn mình phụ
18
trách. Khi thị trờng không cần những hàng hóa đó thì tỏ ra lúng túng và thiếu
sự quan tâm đến ngời sản xuất.
- Biểu hiện thứ ba là bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt
cấp cơ sở Long An gắn chặt với bệnh giáo điều chủ nghĩa. Hai căn bệnh
này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau vì chúng có chung nhiều nguồn gốc.
Chẳng hạn nh, sự yếu kém về trình độ văn hóa, khoa học, ý thức sai lầm về
vai trò lý luận, sự lời biếng học tập của cán bộ v.v Có thể nói đặc trng chủ
yếu của bệnh giáo điều ở Long An là giáo điều kinh nghiệm, là áp dụng

cơ sở Long An chịu ảnh hởng của tâm lý nông dân gia trởng tự do, tâm lý
"liều lĩnh" "phiêu lu" dám làm miễn là có lợi. Do điều kiện, hoàn cảnh lịch
sử, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An phổ biến xuất thân từ trung nông có
điền sản lớn. Do đó, họ có vị thế trong sản xuất và trong xã hội. Họ có điều
kiện kinh tế và điều kiện phát triển kinh tế gia đình. ở họ đã hình thành
tính tự do tự phát, thói quen tin vào kinh nghiệm của bản thân. Khi sản xuất
có thất bại họ không lo chết đói. Vì vậy họ hay "liều lĩnh" phiêu lu, muốn là
làm. Tâm lý này gắn kết rất chặt với bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ
chủ chốt cấp cơ sở Long An. Việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Long
An cũng cha thật tốt đã làm cho bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ
chốt cấp cơ sở Long An ít nhiều mang sắc thái gia trởng. Nhng so với miền
Bắc và miền Trung thì nó không nặng nề bằng. Đối với Long An thì đội ngũ
cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở những huyện vùng Đồng Tháp Mời mắc bệnh
kinh nghiệm nặng hơn so với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở thị xã, các huyện
gần thị xã Tân An.
Trên đây là những biểu hiện đặc thù chủ yếu của bệnh kinh
nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An. Vậy bệnh kinh
nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An hiện nay có biểu
hiện cụ thể gì?
20
Về nhận thức, bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ
sở Long An là đề cao kinh nghiệm cảm tính, coi thờng tri thức lý luận, tri
thức khoa học. Trớc đây Ăngghen đã từng chỉ rõ: "Sự khinh thờng lý luận là
con đờng chắc chắn nhất đa chúng ta đến chỗ suy nghĩ theo lối tự nhiên chủ
nghĩa, tức là suy nghĩ sai" [46, tr. 508]. Nhng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ
chốt cấp cơ sở Long An cha thấy hết hậu quả đó. Nhiều cán bộ chủ chốt cấp
xã, nhất là những ngời đã có tuổi, đã trải qua nhiều năm công tác, có kinh
nghiệm xử lý các công việc cụ thể thờng mắc rất nặng căn bệnh này và
không thấy hết hậu quả của nó. Trong tác phẩm "sửa đổi lề lối làm việc" khi
đề cập tới tình trạng này, Bác Hồ đã chỉ rõ: "Có những cán bộ đảng viên cũ

luôn vận động, biến đổi không ngừng, vẫn là một địa bàn của xã ấy, vẫn
những con ngời ấy vẫn nghề thủ công ấy, nhng yêu cầu sản xuất của năm
sau khác năm trớc, vấn đề cụ thể xảy ra ngày hôm nay khác ngày hôm qua.
Nhng một số cán bộ cơ sở trong việc xử lý những vấn đề mới nảy sinh vẫn
dùng phơng pháp cũ. Cách nghĩ và cách làm cũ không còn thích hợp. Thậm
chí một số cán bộ chủ chốt cấp xã, khi chuẩn bị nội dung hội nghị còn sao
chép lại nghị quyết của cấp trên hoặc của nhiệm kỳ trớc. Qua khảo sát thực
tế ở Long An cho thấy, nhìn chung đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở còn
mang nặng bệnh kinh nghiệm, thiếu khả năng khái quát, phân tích. Đặc biệt
là ở vùng sâu nh Đồng Tháp Mời, các xã vùng hạ ở các huyện phía Nam
(Cần Đớc, Cần Giuộc). Nhiều Bí th, Chủ tịch đã mạnh dạn đề xuất việc tổ
chức những đợt đi tham quan thực tế ở các địa phơng khác để học hỏi. Nh-
ng bên cạnh đó cũng còn nhiều cán bộ ở một số xã vẫn yên phận không
dám mạnh dạn tìm phơng thức mới cho sản xuất ở địa phơng mình. Trong
tổ chức hoạt động thực tiễn thực hiện chủ trơng, đờng lối, chính sách của
Đảng và Nhà nớc thờng là nặng về kinh nghiệm theo thói quen, thụ động và
mang tính tình huống cụ thể nghĩ thế nào làm thế đấy chứ cha chủ động tìm
22
kiếm những hình thức tổ chức thực tiễn linh hoạt. Vì thế, cha phát huy đợc
sức mạnh tổng hợp để nhằm giải quyết có hiệu quả những mục tiêu trọng
tâm tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Do đó hiện nay, Long
An vẫn còn lúng túng cha giải quyết đợc chuyện cây con, chuyện đê bao
chống lũ và định hớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế Vì vậy đời sống nhân
dân rất thấp. Theo thống kê khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, thì Long
An là một tỉnh có thu nhập bình quân đầu ngời đứng thứ 11/12 tỉnh. Đến
năm 2000 thu nhập bình quân ở Long An mới đạt (330 USD/ngời/năm).
Trên đây là những biểu hiện cụ thể chủ yếu của bệnh kinh nghiệm ở
đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An cũng nh những tác hại của nó.
1.2. Nguyên nhân của bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán
bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An

quen làm ăn với những công cụ thô sơ, kỹ thuật lạc hậu theo phơng thức
canh tác cổ truyền, bằng sự nỗ lực của cơ bắp là chủ yếu thì tất nhiên kiến
thức khoa học kém phát triển. Trong điều kiện nh vậy, dần dần hình thành
thói quen của ngời dân Long An nói chung và cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở nói
riêng tổ chức sản xuất và làm việc theo kinh nghiệm là chủ yếu. Trong suy
nghĩ, họ muốn dừng lại ở cái cụ thể, cảm tính, trực quan, t duy khái quát
kém phát triển. Trong những điều kiện nh vậy, họ ngày càng ỷ lại vào thiên
nhiên, thiếu sáng kiến, ngại đổi mới, họ thờng lấy kinh nghiệm cá nhân để
thực hiện công việc. Hơn nữa, sự kém phát triển của giao thông đã ảnh hởng
rất lớn đến việc nảy sinh bệnh kinh nghiệm. Long An là một tỉnh gồm 13
huyện và 1 thị xã trong đó khu vực Đồng Tháp Mời là một vùng quan trọng
của tỉnh, cung cấp trên 50% sản lợng lơng thực, trên 50% sản lợng gạo xuất
khẩu của tỉnh. Nhng hiện nay vùng Đồng Tháp Mời, mặc dù đợc Trung ơng
và tỉnh đầu t nhng giao thông đờng bộ còn rất kém phát triển. Nhân dân ở
những vùng sâu, vùng xa gặp nhiều khó khăn, kinh tế kém phát triển. Toàn
tỉnh có tới 115/183 xã, phờng cha có chợ, có tới 28/183 xã, phờng cha có đ-
ờng giao thông đến trung tâm xã. Tất cả những điều này đã tạo "cơ hội",
24
điều kiện thuận lợi cho bệnh kinh nghiệm nảy sinh, tồn tại và phát triển. Đã
thế, môi trờng xã hội còn lạc hậu, chậm phát triển, Long An còn 24.575 hộ
nghèo chiếm 8,5% số hộ trong tỉnh, 27/183 xã có tỷ lệ nghèo chiếm 15%
trở lên. Phơng tiện nghe nhìn còn rất hạn chế, đặc biệt là những xã ở vùng
sâu, vùng xa, vùng biên giới nh huyện Tân Hng, Vĩnh Hng , Mộc Hóa, Tân
Thạnh Trình độ học vấn của nhân dân thấp còn tới 46,8% ngời dân mới
học đến cấp I (xem phụ lục 2). Đối với những xã trong 9 huyện bị ngập lụt,
những xã vùng ngập mặn (Huyện Cần Giuộc, Cần Đớc, Châu Thành) thì
thiếu thốn nguồn nớc sạch chỉ có 317 giếng nớc sạch/183 xã phờng, thị
trấn. Đời sống của nhân dân và cán bộ khó khăn, thiếu thốn nên ngời ta
ngại học; ngời dân còn phải lo cái ăn, ít có điều kiện lo cái chữ.
Tất cả những điều đó đã làm cho nhân dân và cán bộ gặp nhiều khó