LUẬN VĂN:

Bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ
chủ chốt cấp cơ sở Long An

1. Tính cấp thiết của đề tài
Sự nghiệp đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng đã và đang mang lại
những thành quả to lớn trong sự phát triển kinh tế - xã hội. Những năm qua, đất nước ta
đã từng bước thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, tạo được những tiền đề và điều
kiện cần thiết để chuyển sang thời kỳ phát triển mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,

thức lý luận và sự yếu kém vận dụng các quy luật, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 6/1987.
- Nguyễn Ngọc Long: Kinh nghiệm và lý luận, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số
01/1984; và Chống chủ nghĩa chủ quan duy ý chí, khắc phục bệnh kinh nghiệm và bệnh
giáo điều trong quá trình đổi mới tư duy lý luận. Trong sách: "Mấy vấn đề cấp bách về
đổi mới tư duy lý luận", Học viện Nguyễn ái Quốc, Hà Nội, 1988.
- Lê Hữu Nghĩa: Một số căn bệnh trong phương pháp tư duy của cán bộ ta, Tạp
chí Triết học, số 2/1988.
- Hoàng Chí Bảo: Từ tư duy kinh nghiệm đến tư duy lý luận, Tạp chí Thông tin lý
luận, số 6/1988 v.v
Tuy nhiên, đề cập tới bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
đồng bằng sông Cửu Long nói chung, ở Long An nói riêng thì hầu như chưa có công
trình nào.
3. Giới hạn của luận văn
Luận văn chỉ nghiên cứu những biểu hiện đặc trưng, bản chất, nguyên nhân của
bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn), gồm: Bí thư
Đảng ủy, Chủ tịch ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch
Hội đồng nhân dân, Phó Chủ tịch ủy ban nhân dân qua khảo sát thực tế ở Long An.
4. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
4.1. Mục đích

Trên cơ sở làm sáng tỏ bản chất, biểu hiện, tác hại và nguyên nhân của bệnh kinh
nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An, đề xuất một số giải pháp chủ yếu
để từng bước khắc phục và ngăn ngừa căn bệnh này.
4.2. Nhiệm vụ
- Tìm hiểu bản chất, những biểu hiện chủ yếu, tác hại cũng như nguyên nhân của
bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở trong quá trình đổi mới ở tỉnh Long
An.
- Trình bày một số giải pháp chủ yếu để từng bước khắc phục và ngăn ngừa bệnh
kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ này.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp của luận văn

Bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ
chủ chốt cấp cơ sở long an - bản chất,
biểu hiện và nguyên nhân

1.1. Bản chất và những biểu hiện chủ yếu của bệnh kinh nghiệm
1.1.1. Bản chất của bệnh kinh nghiệm
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, nhận thức là quá trình phản
ánh hiện thực khách quan bởi con người, là quá trình tạo thành tri thức về hiện thực
khách quan trong bộ óc con người. Nhờ có nhận thức, con người mới có tri thức về thế
giới. Tri thức là kết quả của quá trình nhận thức thế giới bởi con người. Nhận thức không
phải là một hành động nhất thời, giản đơn, máy móc, thụ động mà là một quá trình biện
chứng, tích cực, sáng tạo. Quá trình đó diễn ra theo con đường từ trực quan sinh động đến
tư duy trừu tượng rồi từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn. Đó cũng là quá trình nhận thức
đi từ hiện tượng đến bản chất, từ bản chất kém sâu sắc đến bản chất sâu sắc hơn. Kết quả
của quá trình đó đem lại cho con người những tri thức ở những trình độ khác nhau - kinh
nghiệm và lý luận. Tri thức kinh nghiệm và tri thức lý luận là hai trình độ khác nhau của
nhận thức nhưng thống nhất với nhau, bổ sung cho nhau.
Để nhận thức và cải tạo thế giới có hiệu quả, con người cần phải có cả kinh
nghiệm và lý luận. Kinh nghiệm có vai trò to lớn, không thể thiếu được trong cuộc sống
hàng ngày của con người và nhất là trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội - một sự
nghiệp rất mới mẻ và vô cùng khó khăn, phức tạp. ở đây không thể tìm câu giải đáp cho
mọi vấn đề của thực tiễn cách mạng đặt ra, từ trong sách vở hay bằng suy diễn thuần túy,
hoặc từ lý luận có sẵn. Chính kinh nghiệm đông đảo của quần chúng nhân dân trong xây
dựng chủ nghĩa xã hội sẽ đem lại cho chúng ta những bài học quý báu. Kinh nghiệm là cơ
sở để chúng ta khái quát, bổ sung phát triển lý luận đã có. Không có kinh nghiệm thì
không có lý luận, không có khoa học. Mọi tri thức của chúng ta hoặc trực tiếp, hoặc gián
tiếp đều nảy sinh từ kinh nghiệm thực tiễn. Song nếu tuyệt đối hóa vai trò của kinh

nghiệm, coi kinh nghiệm là tuyệt đối, "là chìa khóa vạn năng" cho phương pháp tư duy
cũng như trong cải tạo thực tiễn thì sẽ rơi vào bệnh kinh nghiệm. Trong Đại từ điển Tiếng

thức lý tính. Tính chất cảm tính của kinh nghiệm nói lên tính chất, trình độ phản ánh của
kinh nghiệm. Kinh nghiệm phản ánh chủ yếu dựa vào quan sát trực quan, vào những hoạt
động có tính chất thực nghiệm và vào những quá trình trao đổi thông tin mang tính trực
tiếp giữa con người với thế giới và giữa con người với con người. Vả lại, kinh nghiệm
cũng đạt tới trình độ khái quát, trừu tượng hóa nhất định (tức là đã có sự tham gia của lý
tính) chứ không phải chỉ dừng lại ở những tập hợp tri giác, biểu tượng của quá trình nhận
thức cảm tính. Lênin đã chỉ ra rằng: Dòng kinh nghiệm nằm ở cơ sở nhận thức của chúng
ta, là không có lý tính, không có trật tự, không có tất cả cái gì phù hợp với quy luật là
quan điểm duy tâm chủ nghĩa [39, tr. 199]. Do đó, chỉ có thể xét tính chất cảm tính của
kinh nghiệm với tư cách là một dạng tri thức chưa hoàn chỉnh, chưa đầy đủ, mới phản
ánh được những thuộc tính bên ngoài nhất định của sự vật, hiện tượng. Ph. Ăngghen đã
cho rằng, kinh nghiệm ban đầu cũng còn nông cạn, chưa sâu sắc, chưa chính xác, chưa
phản ánh được tính tất nhiên. Là kết quả của quá trình phản ánh thế giới hiện thực của
con người, kinh nghiệm có ưu thế ở chỗ là nó phản ánh sinh động, trực tiếp sự vật, hiện
tượng. Nguồn gốc và nội dung phản ánh của kinh nghiệm thuộc về hiện thực, về đời sống
thực tiễn hàng ngày của con người. Đây cũng chính là chỗ khác nhau căn bản giữa kinh
nghiệm với sự tư biện suy luận thuần túy mang tính chủ quan. Bởi vậy, trong quá trình
phản ánh thế giới khách quan của con người, kinh nghiệm luôn là yếu tố không thể thiếu
được. Tuy nhiên cũng cần phải thấy rằng, với tính chất phản ánh đó, tác dụng của kinh
nghiệm là rất có hạn, giá trị của sự khái quát chưa sâu sắc. Nói cách khác, kinh nghiệm
chỉ phản ánh thích hợp cho những không gian, thời gian nhất định cụ thể mà thôi, và
trong những điều kiện, những tình huống mới xuất hiện thì kinh nghiệm đó dễ trở nên bất
cập. Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng: "Kinh nghiệm là tốt, là quý báu song kinh nghiệm có
hạn chế của nó, chẳng qua chỉ là từng bộ phận chỉ thiên lệch về một phía mà thôi. Nếu đã
có kinh nghiệm mà lại biết thêm lý luận thì công việc tốt hơn nhiều " [48, tr. 324]. Là
một trạng thái phản ánh của ý thức, trong quá trình tác động tới đối tượng, kinh nghiệm
không thể tiếp cận tới cái phổ biến, cái bản chất sâu sắc bên trong của đối tượng. Dựa vào

kinh nghiệm, con người có thể nhận thức được cái riêng từ những đối tượng cảm tính
trực tiếp. Trong cái riêng, kinh nghiệm phản ánh một cách sinh động, phong phú hơn.

nhận được do quan sát trực tiếp trong cuộc sống, lao động, sản xuất, mà còn phải thấy
những kinh nghiệm khoa học - những kinh nghiệm thu nhận được qua thực nghiệm khoa
học. Những kinh nghiệm này là công cụ sắc bén thúc đẩy nhận thức lên một trình độ cao
hơn trong quá trình tiếp cận chân lý như Ăngghen đã chỉ rõ: "Trong kinh nghiệm, cái
quan trọng chính là trí tuệ mà người ta dùng để tiếp xúc với hiện thực. Một trí tuệ vĩ đại
thực hiện được những kinh nghiệm vĩ đại, và thấy được cái gì là quan trọng trong sự vận
động muôn vẻ của các hiện tượng" [46, tr. 687].
- Kinh nghiệm là điểm xuất phát, là cơ sở ban đầu vô cùng quan trọng của quá
trình nhận thức. Kinh nghiệm càng phong phú thì càng tạo ra nhiều dữ kiện, tài liệu cho
khái quát lý luận. Không có kinh nghiệm, khoa học không thể phát triển được, khoa học
đã và sẽ luôn luôn gắn liền với kinh nghiệm. Thực tế lịch sử đã chứng minh, khoa học đã
trở thành khoa học là bởi lẽ nó được phát triển từ kinh nghiệm và khắc phục những mặt
hạn chế của kinh nghiệm. Tiến bộ khoa học ngày nay cũng không thể có được nếu thiếu
các ngành khoa học có tính chất thực nghiệm. Khoa học hiện đại biết tới hàng tỷ dạng vật
chất trong tự nhiên, hầu hết chúng đều được phát hiện ra bằng con đường thực nghiệm
khoa học. Trong quá trình nhận thức và phát triển tư duy của nhân loại, kinh nghiệm có
vai trò cực kỳ to lớn. Nếu thiếu kinh nghiệm thì không có lý luận, lý luận xét ở góc độ
nhất định chính là kết quả của sự tổng kết khái quát kinh nghiệm. Nếu lý luận tách khỏi
kinh nghiệm, không xuất phát từ kinh nghiệm nói chung thì lý luận đó sẽ rất có thể sẽ là
một sự tưởng tượng hoang đường, hoặc là một sản phẩm thuần túy của ý thích chủ quan
mà thôi. Tất nhiên, không phải mọi lý luận đều được ra đời trực tiếp từ kinh nghiệm. Do
tính độc lập tương đối của nó, lý luận có thể đi trước những dữ kiện kinh nghiệm. Tuy
nhiên, điều đó vẫn không làm mất đi mối liên hệ giữa lý luận và kinh nghiệm. Kinh
nghiệm xét đến cùng vẫn là cơ sở để chúng ta kiểm tra, sửa đổi, bổ sung phát triển lý luận
đã có và tổng kết khái quát thành lý luận mới. Lênin đã chỉ rõ: "Muốn hiểu biết thì phải
bắt đầu tìm hiểu, nghiên cứu từ kinh nghiệm, từ kinh nghiệm mà đi đến cái chung" [41,
tr. 220]. Sinh thời Hồ Chí Minh cũng đã chỉ rõ: "Lý luận là sự tổng kết những kinh

nghiệm của loài người, là sự tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại
trong quá trình lịch sử" [49, tr. 497]. Kinh nghiệm cũng như lý luận đều là kết quả của

Do đó có thể nói, ý nghĩa tích cực hay tiêu cực của kinh nghiệm còn tùy thuộc vào quan
niệm và cách xử lý của chủ thể đối với kinh nghiệm. Vả lại, kinh nghiệm có tính chất trực
quan dễ nhận biết và có vai trò không thể thiếu được trong cuộc sống hàng ngày của con
người nên chúng dễ bị con người tuyệt đối hóa. Những người cường điệu hoặc tuyệt đối
hóa kinh nghiệm trong việc giải quyết những vấn đề của cuộc sống đặt ra là những người
mắc bệnh kinh nghiệm.
Trong triết học, bệnh kinh nghiệm được hiểu là khuynh hướng tư tưởng và hành
động tuyệt đối hóa kinh nghiệm, coi kinh nghiệm là duy nhất. Biểu hiện của người mắc
bệnh kinh nghiệm là đề cao thái quá kinh nghiệm, coi thường lý luận, tri thức khoa học.
Vận dụng kinh nghiệm để giải quyết những vấn đề thực tiễn một cách máy móc dẫn đến
áp đặt kinh nghiệm trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn. Sai lầm của người
mắc bệnh kinh nghiệm còn thể hiện ở chỗ họ nhân danh đề cao thực tiễn để hạ thấp lý
luận, nhưng thực tiễn mà họ đề cao là thực tiễn được hiểu bằng vô số các sự kiện riêng lẻ
trong đời thường. Hơn nữa, họ nắm thực tiễn chỉ ở những biểu hiện vụn vặt, bề ngoài.
Trong khi đó, họ nắm lý luận một cách chấp vá và thiếu hệ thống nên họ càng hạ thấp lý
luận. Một sai lầm nữa của người mắc bệnh kinh nghiệm về phương diện nhận thức luận
và phương pháp luận là ở chỗ, họ không nắm được thực chất mối quan hệ biện chứng
giữa tri thức kinh nghiệm và tri thức lý luận, giữa lý luận và thực tiễn. Họ chỉ biết xem
xét sự thật một cách giản đơn máy móc. Lênin đã chỉ rõ: "Nếu xét các sự thật trong chỉnh
thể của chúng trong mối liên hệ của chúng thì sự thật không những bao giờ cũng "bướng
bỉnh", mà còn là những chứng cứ chắc chắn chứng minh được. Nếu xét sự việc nhỏ đó
không trong chỉnh thể của chúng không trong mối liên hệ của chúng, nếu chúng bị tách
rời nhau và bị lựa chọn tùy tiện thì chúng thật đúng chỉ là những trò chơi hay là một thứ
tệ hơn nữa [38, tr. 436]. Những người mắc bệnh kinh nghiệm thường lấy sự từng trải của
bản thân, kinh nghiệm của bản thân làm tiêu chí duy nhất cho nhận thức và hành động.
Họ không hiểu được rằng, những kinh nghiệm của bản thân họ chỉ có ý nghĩa hẹp, cục
bộ, chứ không mang tính phổ biến tất yếu. Những kinh nghiệm đó chỉ là sự khái quát từ

một thực tiễn, một hoàn cảnh cụ thể riêng biệt, và trong nhiều trường hợp chúng chỉ mới
phản ánh được cái bề ngoài ngẫu nhiên.

tôi, xét về bản chất hai khái niệm này vẫn được sử dụng như nhau, song giữa chúng có sự
khác biệt. Khi ta dùng khái niệm "chủ nghĩa kinh nghiệm là muốn đề cặp đến một
khuynh hướng trong lý luận nhận thức cho rằng, kinh nghiệm là nguồn gốc của tri thức,
coi nội dung của tri thức chỉ là sự mô tả kinh nghiệm đó. Khi chúng ta dùng khái niệm
"bệnh kinh nghiệm" là muốn đề cặp đến những sai lầm trong nhận thức cũng như trong
hoạt động thực tiễn do con người đã tuyệt đối hóa vai trò của kinh nghiệm, hạ thấp vai trò
lý luận. Khái niệm "bệnh" ở đây cần được hiểu như một "trạng thái" tư tưởng không lành
mạnh, biểu hiện bằng những chủ trương, thái độ không đúng đắn [69, tr. 71].
Với bệnh kinh nghiệm, trong hoạt động thực tiễn, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở rơi
vào tình trạng mò mẫm, sự vụ tùy tiện trong việc thực thi các, chủ trương, chính sách của
Đảng, Nhà nước, làm ảnh hưởng đến tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Bản thân họ cũng trở nên bảo thủ, trì trệ bởi phương pháp hành động cũ mang tính kinh
nghiệm. Đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An ngoài những biểu hiện
chung còn có những nét đặc thù riêng.
1.1.2. Những biểu hiện chủ yếu của bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ
chốt cấp cơ sở Long An
1.1.2.1. Vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong giai đoạn hiện nay
Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng vai trò, vị trí của đội ngũ cán bộ chủ chốt
cấp cơ sở và tăng cường xây dựng, củng cố bồi dưỡng đội ngũ này. Về lý luận cũng như
thực tiễn đều khẳng định, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có vững, có mạnh thì địa phương
mới mạnh, quốc gia mới mạnh. Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có vai trò đặc biệt quan trọng
trong việc lãnh đạo, quản lý các mặt kinh tế chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc
phòng của địa phương. Cấp cơ sở là nơi thực thi mọi nhiệm vụ chính trị trong từng thời
kỳ, nơi biến đường lối của Đảng, Chính sách của Nhà nước và cấp trên thành hiện thực.
Đồng thời, đây cũng là nơi kiểm nghiệm, phản ánh, cung cấp một cách khách quan những

căn cứ cho việc bổ xung hoàn thiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Hiệu
quả của đường lối, chính sách được thể hiện một cách sinh động cũng tại đây. Trong quá
trình đổi mới những năm qua và trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông
nghiệp, nông thôn hiện nay, đội ngũ cán bộ đảng viên dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cán

Vùng đất Long An mới được khai phá khoảng trên 300 năm lại được thiên nhiên ưu đãi,
cộng với tình trạng ấp, xã mới, không nằm giữa lũy tre xanh bao bọc như ở đồng bằng
sông Hồng; do điều kiện tự nhiên như vậy, người dân Long An cấu kết với nhau không
bền vững như người dân ở Bắc Bộ và Trung Bộ vì họ sống theo bờ kênh, rạch đằng trước
là thuyền qua lại, xung quanh là vườn cây ăn trái, đằng sau là ruộng vườn. Do đó, những
tri thức kinh nghiệm này chủ yếu dựa vào sự quan sát của bản thân cá nhân là chủ yếu, và
phạm vi áp dụng là rất hạn chế. Trong khi đó, bệnh kinh nghiệm ở Bắc Bộ và Trung Bộ
thường dựa trên cơ sở tuyệt đối hóa kinh nghiệm của cộng đồng làng, xã và được tích lũy từ
nhiều thế hệ nối tiếp nhau, từ đời nọ sang đời kia. Như vậy, nếu bệnh kinh nghiệm ở cán
bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Bắc Bộ và Trung Bộ đã mang tính "cộng đồng", "xã hội" nhất định
thì bệnh kinh nghiệm ở cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An mang tính cá nhân nhiều hơn,
phạm vi áp dụng hẹp hơn.
- Biểu hiện thứ hai là bệnh kinh nghiệm ở Đồng bằng sông Cửu Long nói chung
ở cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An nói riêng chịu sự tác động nhiều của bệnh chủ quan
duy ý chí của bản thân người cán bộ chủ chốt. Bệnh chủ quan duy ý chí là một sai lầm,
trong đó chủ thể vừa mắc phải bệnh chủ quan, lại vừa rơi vào chủ nghĩa duy ý chí. Bệnh
chủ quan chỉ thể hiện khuynh hướng tuyệt đối hóa vai trò của chủ thể trong nhận thức và
hành động. Phủ nhận hoàn toàn hay một phần nào bản chất và tính quy luật của hiện thực
khách quan. Bệnh chủ quan duy ý chí có nhiều biến thể phức tạp và trở thành mầm mống
cho nhiều căn bệnh trong nhận thức, trong đó có bệnh kinh nghiệm. Thực tế cho thấy,
trong việc tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước thường có sự
can thiệp và áp đặt theo ý muốn chủ quan cũng như kinh nghiệm của bản thân cán bộ chủ
chốt cấp cơ sở. Hơn nữa, bệnh kinh nghiệm và bệnh chủ quan duy ý chí có chung nguồn
gốc là tình trạng yếu kém về trình độ văn hóa và không hiểu vai trò của lý luận. Có thể
nói rằng, bệnh chủ quan duy ý chí ở Đồng bằng Sông Cửu Long nói chung và ở Long An

nói riêng không phải là chủ quan duy ý chí dựa trên thế giới quan duy tâm chủ nghĩa mà
là dựa trên cơ sở tuyệt đối hóa tri thức kinh nghiệm thông thường của cá nhân là chủ
yếu. Nếu bệnh chủ quan duy ý chí ở Bắc Bộ và Trung Bộ trước đây thường gắn liền với
nhiệt tình cách mạng thái quá thì bệnh chủ quan duy ý chí ở Nam Bộ lại gắn liền với tâm

điều" [49, tr. 499].
Trong hoạt động thực tiễn, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An thường dựa vào
kinh nghiệm là chủ yếu, trong việc tiếp thu áp dụng kinh nghiệm nhiều khi thiếu phân
tích, chọn lọc để vận dụng phù hợp với điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể của địa
phương. Giáo điều kinh nghiệm là một trong những yếu kém của đội ngũ cán bộ chủ chốt
cấp cơ sở Long An. Thực tiễn đã chứng minh, vùng đất Long An chủ yếu là vùng ngập
lũ, 2/3 diện tích bị ngập lũ với điều kiện sinh thái nước ngọt và bị phèn thì rất thích hợp
cho việc trồng cây tràm để phục vụ cho môi trường sinh thái, ngăn được lũ và phục vụ
cho các công trình xây dựng có giá trị cao. Một hecta trồng tràm sau 5 năm có thể thu lãi
từ 30 - 50 triệu. Nhưng do chưa nhận thức đầy đủ, do dựa vào kinh nghiệm bản thân là
chủ yếu và áp dụng kinh nghiệm của một số tỉnh khác một cách máy móc, lãnh đạo chủ
chốt một số xã ở Long An đã chủ trương chuyển từ đất trồng tràm sang đất trồng lúa
nước. Hàng chục ngàn hecta trồng tràm bị tàn phá, dẫn đến ảnh hưởng môi trường sinh
thái. Hơn nữa, hiệu quả kinh tế của trồng lúa không cao bằng trồng tràm. Điều này đã làm
cho sản xuất gặp rất nhiều khó khăn, đời sống của bà con lao động bị ảnh hưởng nghiêm
trọng.
- Biểu hiện thứ tư là bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long
An chịu ảnh hưởng của tâm lý nông dân gia trưởng tự do, tâm lý "liều lĩnh" "phiêu lưu"
dám làm miễn là có lợi. Do điều kiện, hoàn cảnh lịch sử, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long
An phổ biến xuất thân từ trung nông có điền sản lớn. Do đó, họ có vị thế trong sản xuất
và trong xã hội. Họ có điều kiện kinh tế và điều kiện phát triển kinh tế gia đình. ở họ
đã hình thành tính tự do tự phát, thói quen tin vào kinh nghiệm của bản thân. Khi sản
xuất có thất bại họ không lo chết đói. Vì vậy họ hay "liều lĩnh" phiêu lưu, muốn là làm.
Tâm lý này gắn kết rất chặt với bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
Long An. Việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Long An cũng chưa thật tốt đã làm cho

bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An ít nhiều mang sắc thái
gia trưởng. Nhưng so với miền Bắc và miền Trung thì nó không nặng nề bằng. Đối với
Long An thì đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở những huyện vùng Đồng Tháp Mười
mắc bệnh kinh nghiệm nặng hơn so với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở thị xã, các huyện gần

chính những kinh nghiệm đó. Do đó, trong chỉ đạo và hoạt động thực tiễn, họ thiếu dự
kiến, chỉ thấy việc trước mắt, không thấy việc lâu dài, thấy cục bộ, bộ phận mà không
thấy tổng thể, thấy cái riêng mà không thấy cái chung, chấp hành chỉ thị, nghị quyết của
cấp trên một cách máy móc. Khi đã tuyệt đối hóa vai trò của kinh nghiệm thì cũng có
nghĩa là bảo thủ, thích "ổn định" ngại thay đổi, có tâm lý ăn non, ăn chắc. Mác đã từng
nói, người tiểu nông thù nghịch với sự thay đổi, nhất là những thay đổi đột ngột. Những
yếu tố này lại được bồi đắp, củng cố trong một thời gian dài bởi cơ chế quản lý tập trung
quan liêu, bao cấp - cơ chế tạo cho con người thói quen ỷ lại, mọi cái đều trông chờ vào
cấp trên. Thực tiễn cuộc sống luôn luôn vận động, biến đổi không ngừng, vẫn là một địa
bàn của xã ấy, vẫn những con người ấy vẫn nghề thủ công ấy, nhưng yêu cầu sản xuất
của năm sau khác năm trước, vấn đề cụ thể xảy ra ngày hôm nay khác ngày hôm qua.
Nhưng một số cán bộ cơ sở trong việc xử lý những vấn đề mới nảy sinh vẫn dùng phương
pháp cũ. Cách nghĩ và cách làm cũ không còn thích hợp. Thậm chí một số cán bộ chủ
chốt cấp xã, khi chuẩn bị nội dung hội nghị còn sao chép lại nghị quyết của cấp trên hoặc
của nhiệm kỳ trước. Qua khảo sát thực tế ở Long An cho thấy, nhìn chung đội ngũ cán bộ
chủ chốt cấp cơ sở còn mang nặng bệnh kinh nghiệm, thiếu khả năng khái quát, phân
tích. Đặc biệt là ở vùng sâu như Đồng Tháp Mười, các xã vùng hạ ở các huyện phía Nam
(Cần Đước, Cần Giuộc). Nhiều Bí thư, Chủ tịch đã mạnh dạn đề xuất việc tổ chức những
đợt đi tham quan thực tế ở các địa phương khác để học hỏi. Nhưng bên cạnh đó cũng còn
nhiều cán bộ ở một số xã vẫn yên phận không dám mạnh dạn tìm phương thức mới cho
sản xuất ở địa phương mình. Trong tổ chức hoạt động thực tiễn thực hiện chủ trương,
đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước thường là nặng về kinh nghiệm theo thói
quen, thụ động và mang tính tình huống cụ thể nghĩ thế nào làm thế đấy chứ chưa chủ
động tìm kiếm những hình thức tổ chức thực tiễn linh hoạt. Vì thế, chưa phát huy được

sức mạnh tổng hợp để nhằm giải quyết có hiệu quả những mục tiêu trọng tâm tạo điều
kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Do đó hiện nay, Long An vẫn còn lúng túng chưa
giải quyết được chuyện cây con, chuyện đê bao chống lũ và định hướng chuyển dịch cơ
cấu kinh tế Vì vậy đời sống nhân dân rất thấp. Theo thống kê khu vực Đồng bằng Sông
Cửu Long, thì Long An là một tỉnh có thu nhập bình quân đầu người đứng thứ 11/12 tỉnh.

triển, người nông dân chỉ quen làm ăn với những công cụ thô sơ, kỹ thuật lạc hậu theo
phương thức canh tác cổ truyền, bằng sự nỗ lực của cơ bắp là chủ yếu thì tất nhiên kiến
thức khoa học kém phát triển. Trong điều kiện như vậy, dần dần hình thành thói quen của
người dân Long An nói chung và cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở nói riêng tổ chức sản xuất và
làm việc theo kinh nghiệm là chủ yếu. Trong suy nghĩ, họ muốn dừng lại ở cái cụ thể,
cảm tính, trực quan, tư duy khái quát kém phát triển. Trong những điều kiện như vậy, họ
ngày càng ỷ lại vào thiên nhiên, thiếu sáng kiến, ngại đổi mới, họ thường lấy kinh
nghiệm cá nhân để thực hiện công việc. Hơn nữa, sự kém phát triển của giao thông đã
ảnh hưởng rất lớn đến việc nảy sinh bệnh kinh nghiệm. Long An là một tỉnh gồm 13
huyện và 1 thị xã trong đó khu vực Đồng Tháp Mười là một vùng quan trọng của tỉnh,
cung cấp trên 50% sản lượng lương thực, trên 50% sản lượng gạo xuất khẩu của tỉnh.
Nhưng hiện nay vùng Đồng Tháp Mười, mặc dù được Trung ương và tỉnh đầu tư nhưng
giao thông đường bộ còn rất kém phát triển. Nhân dân ở những vùng sâu, vùng xa gặp
nhiều khó khăn, kinh tế kém phát triển. Toàn tỉnh có tới 115/183 xã, phường chưa có chợ,
có tới 28/183 xã, phường chưa có đường giao thông đến trung tâm xã. Tất cả những điều
này đã tạo "cơ hội", điều kiện thuận lợi cho bệnh kinh nghiệm nảy sinh, tồn tại và phát
triển. Đã thế, môi trường xã hội còn lạc hậu, chậm phát triển, Long An còn 24.575 hộ
nghèo chiếm 8,5% số hộ trong tỉnh, 27/183 xã có tỷ lệ nghèo chiếm 15% trở lên. Phương
tiện nghe nhìn còn rất hạn chế, đặc biệt là những xã ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới
như huyện Tân Hưng, Vĩnh Hưng , Mộc Hóa, Tân Thạnh Trình độ học vấn của nhân
dân thấp còn tới 46,8% người dân mới học đến cấp I (xem phụ lục 2). Đối với những xã
trong 9 huyện bị ngập lụt, những xã vùng ngập mặn (Huyện Cần Giuộc, Cần Đước, Châu
Thành) thì thiếu thốn nguồn nước sạch chỉ có 317 giếng nước sạch/183 xã phường, thị

trấn. Đời sống của nhân dân và cán bộ khó khăn, thiếu thốn nên người ta ngại học; người
dân còn phải lo cái ăn, ít có điều kiện lo cái chữ.
Tất cả những điều đó đã làm cho nhân dân và cán bộ gặp nhiều khó khăn trong
cuộc sống, không có điều kiện học tập nâng cao trình độ về mọi mặt. Như vậy đã gián
tiếp hoặc trực tiếp góp phần làm cho bệnh kinh nghiệm nảy sinh và tồn tại trong cán bộ
và nhân dân Long An. Cũng như nhiều tỉnh trong vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, Long

lợi ở đội ngũ cán bộ, Cùng với những nguyên nhân khác, cơ chế tập trung quan liêu bao
cấp góp phần làm nảy sinh và củng cố quan niệm giản đơn cho rằng, cán bộ chủ chốt cấp
cơ sở không cần học cũng làm được việc miễn là "chịu làm", chịu thực hiện theo đúng
hướng dẫn của cấp trên. Chính sự tuyệt đối hóa cái gọi là "chịu làm" đã dẫn đến xem nhẹ,
không chú trọng đến việc nâng cao trình độ về mọi mặt cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở.
Trong khi đó cũng còn quan niệm "sống lâu lên lão làng". Tâm lý cho rằng, đối với cán
bộ chủ chốt cấp cơ sở chủ yếu phải là "chịu làm" nên không chú ý đến nâng cao trình độ
văn hóa, nghiệp vụ để họ có điều kiện hoàn thành nhiệm vụ. Cơ chế tập trung quan liêu
bao cấp bao trùm cả lĩnh vực nhận thức, lý luận. Chân lý có lúc được coi là thẩm quyền
của các cấp lãnh đạo và được mặc nhiên thừa nhận. Mọi quan điểm, tư tưởng lý luận đều
được ban phát từ cấp trên, cán bộ cấp dưới chỉ việc chờ đón, thực hiện. Cán bộ có nói gì,
viết gì chỉ là giải thích, minh họa, ca tụng ý kiến của cấp trên nhờ sự viện dẫn ví dụ v.v
Điều này lý giải cho tình trạng "xuôi chiều" trong tư duy của nhiều cán bộ chủ chốt cấp
cơ sở, tạo ra những cán bộ thụ động, ỷ lại, dựa dẫm và chỉ tâm niệm thừa hành, mệnh
lệnh, chỉ thị của cấp trên thiếu nỗ lực chủ quan, không cần phải trăn trở, tìm tòi nghiên
cứu sáng tạo trong tư duy và hoạt động thực tiễn. Rõ ràng, trong cơ chế đó thì bệnh kinh
nghiệm khó tránh khỏi. Tất cả những điều trên đã ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả lãnh
đạo, quản lý ở cơ sở và là điều kiện để bệnh kinh nghiệm cũng như các căn bệnh khác
tiếp tục tồn tại trong đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An. Mặc dù, cơ chế tập
trung quan liêu bao cấp đã được Đảng và Nhà nước ta kiên quyết xóa bỏ, song ảnh hưởng
của nó không thể khắc phục ngày một ngày hai được. Bởi lẽ, đa số cán bộ chủ chốt cấp
cơ sở Long An điều được sinh ra, lớn lên và trưởng thành trong cơ chế đó.

1.2.2. Sự yếu kém về trình độ lý luận, sự thiếu ý thức phấn đấu, học tập rèn
luyện vươn lên của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
Long An
Có thể nói, trình độ lý luận của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Long An còn
yếu kém và bất cập là một trong những nguyên nhân trực tiếp làm nảy sinh bệnh kinh
nghiệm cũng như các căn bệnh khác. Bởi lẽ, trình độ lý luận yếu kém sẽ làm cho họ mãi
mãi dừng lại ở trình độ kinh nghiệm và như vậy trong nhận thức của họ sẽ không vượt