Tiểu luận
Một số biện pháp chỉ đạo hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp -
Trường THCS Hải Long
1
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (GDNGLL) ở trường phổ thông là hoạt
động được tổ chức diễn ra ngoài giờ lên lớp chính khóa nhằm giáo dục học sinh
theo mục tiêu giáo dục. Là sự tiếp nối hoạt động giáo dục trên lớp, là con đường
gắn lý thuyết với thực tế, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động.
Hoạt động GDNGLL, một trong những mảng hoạt động giáo dục quan trọng
ở nhà trường phổ thông, đặc biệt là THCS. Hoạt động này có ý nghĩa rất lớn đối
với quá trình giáo dục học sinh đó là: hỗ trợ đắc lực cho hoạt động giảng dạy trên
lớp, bởi thời gian trên lớp của học sinh chỉ có giới hạn, giáo viên khó có thể đi sâu
vào những chi tiết, cung cấp cho học sinh nhiều kiến thức ngoài sách giáo khoa,
góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng
sáng tạo của học sinh. Nội dung của hoạt động NGLL rất phong phú và đa dạng,
thể hiện qua các hoạt động do nhà trường tổ chức như: hoạt động văn hóa, hoạt
động văn nghệ, TDTT, tham quan, lao động, các hoạt động xã hội… Người giáo
viên có thể giải quyết vấn đề này ở những buổi tổ chức HĐNGLL, nếu biết khéo
lồng ghép. Nhờ đó mà các kiến thức tiếp thu được ở trên lớp có cơ hội được áp
dụng, mở rộng thêm qua thực tế, đồng thời có tác dụng nâng cao hứng thú học tập
cho HS đối với các tiết học chính khóa.
Hoạt động GDNGLL còn góp phần tạo ra năng lực tổ chức các hoạt động cá
nhân của học sinh, giúp học sinh hoàn thiện nhân cách và phát triển óc sáng tạo, sự
hoạt bát. Không ít những trường hợp, những tài năng khác của học sinh được bộc lộ
và phát hiện ở chương trình này.
Như vậy trong bối cảnh hiện nay: đất nước đang bước vào con đường hội
nhập với quốc tế, giáo dục cho học sinh đầy đủ các tố chất: Đức, Trí, Thể, Mỹ là
một yêu cầu mà các trường phổ thông phải chú trọng. Bên cạnh tri thức được tuyền
đạt, tiếp thu trên lớp học, hoạt động GDNGLL là một trong những phương thức
từ đó khẳng định vị trí của mình; là môi trường nuôi dưỡng và phát triển tính chủ
thể cho học sinh: chủ động, tích cực, độc lập và sáng tạo; là dịp tốt để thu hút cả ba
lực lượng giáo dục cùng tham gia giáo dục.
- HĐGDNGLL củng cố và khắc sâu kiến thức các môn học, mở rộng và
nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống xã hội, làm phong phú
3
thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh. Rèn luyện cho học
sinh các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi như kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ
năng tự đánh gía kết quả học tập, lao động, kỹ năng hòa nhập Bồi dưỡng thái độ
tự giác, tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội, hình thành tình
cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương, đất nước, có
thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và xã hội.
- HĐGDNGLL có phạm vi rộng (trong và ngoài nhà trường) phong phú đa
dạng; được tổ chức dưới sự hướng dẫn của người lớn trên cơ sở tạo điều kiện phát
huy tính tích cực sáng tạo của học sinh; được tiến hành tập thể trong đó mỗi học
sinh tham gia hoạt động với tư cách, ý thức của một thành viên trong tập thể nhất
định; HĐGDNGLL mang tính chất tự nguyện, tự giác phục vụ hoàn toàn lợi ích tập
thể, lợi ích xã hội chứ không vì lợi ích cá nhân; các hoạt động NGLL của học sinh
là của các em học sinh mới lớn đang tập làm người lớn nên yêu cầu không khó
khăn phức tạp như người lớn mà chỉ yêu cầu các em ứng dụng để kết hợp học tập
và giáo dục các em.
Việc thực hiện chương trình, kế hoạch HĐNGLL phải đảm bảo tính năng
động tuỳ thuộc vào điều kiện từng trường, từng địa phương; đồng thời người cán
bộ quản lý cũng cần vận dụng linh hoạt các chức năng quản lý trong công tác này,
đặc biệt chú trọng chức năng kiểm tra, cần đảm bảo nguyên tắc đánh giá: chính xác,
công bằng, động viên.
II. THỰC TRẠNG CỦA HOẠT ĐỘNG GDNGLL TRONG CÁC NHÀ TRƯỜNG
THCS NÓI CHUNG , TRƯỜNG THCS ĐÔNG HƯNG B NÓI RIÊNG.
1. Thực trạng chung.
Thực tế công tác hoạt động GDNGLL hiện nay ở các trường THCS có một
hoạt động giáo dục trong nhà trường. Tuy nhiên, việc đầu tư cho giáo dục hiện nay
còn gặp nhiều hạn chế do nhiều nguyên nhân.
- Đội ngũ cán bộ giáo viên trong nhà trường được đào tạo cơ bản, có lòng
yêu nghề mến trẻ, có trách nhiệm đối với nhiệm vụ được giao. Giáo viên được giao
nhiệm vụ tổ chức giảng dạy hoạt động GDNGLL có chuyên môn phù hợp, có năng
lực trong giảng dạy.
- Chương trình hoạt động GDNGLL đã được thực hiện trong nhiều năm, có
tính ổn định, giáo viên giảng dạy đã có sự tích lũy về kinh nghiệm.
5
* Khó khăn:
- Điều kiện dân sinh, dân trí trên địa bàn tuy đã được cải thiện nhưng vẫn còn
gặp nhiều khó khăn; một bộ phận không nhỏ PHHS chưa thực sự quan tâm đến
việc học của con em gây không ít khó khăn cho nhà trường trong quá trình giáo dục
học sinh.
- Sự phát triển kinh tế, xã hội của địa phương kéo theo những tệ nạn xấu du
nhập tác động rất lớn đến sự phát triển nhân cách của học sinh, đặc biệt là những
trường hợp PHHS thiếu sự quan tâm đến con em mình.
- Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường còn nhiều thiếu thốn, thiếu đồ
dùng, thiết bị hỗ trợ cho hoạt động.
- Vẫn còn một vài giáo viên vẫn còn quan niệm cho rằng hoạt động
GDNGLL chỉ là một hoạt động hỗ trợ không mang tính quyết định đến chất lượng
giáo dục.
2.2. Thực trạng.
Hoạt động GDNGLL ở nhà trường THCS Hải Long có sự chỉ đạo và thực
hiện đúng với nội dung chương trình của Bộ GD&ĐT ban hành. Trong quá trình
thực hiện thường xuyên có sự đổi mới về hình thức và phương pháp tổ chức hoạt
động, tạo sự phong phú về nội dung và từng bước rút kinh nghiệm nâng cao chất
lượng hoạt động.
Ban giám hiệu nhà trường xây dựng kế hoạch hoạt động cho từng năm học,
phân công con người, tổ chức, chỉ đạo hoạt động trong năm học. Bên cạnh đó
này.
1.2. Phải xây dựng kế hoạch cụ thể cho từng thời gian, thời điểm hoạt động.
- Để thực hiện tốt công tác GD HĐNGLL, người quản lý phải xác định
được mục tiêu của công tác quản lý trên cơ sở bám sát mục tiêu HĐGDNGLL phù
hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường.
- Chọn lọc các hoạt động trọng tâm, hoạt động các ngày cao điểm trong
tháng phù hợp với hoạt động chính trị của địa phương hoặc của cả nước.
- Xác định các phương thức chủ yếu và các điều kiện cơ bản nhằm thực hiện
có hiệu quả công tác HĐNGLL.
- Phân công cụ thể cho các thành viên phụ trách chọn các giải pháp cụ thể
cho hoạt động.
7
- Cụ thể hóa kế hoạch thành lịch hoạt động năm - tháng - tuần.
Ví dụ:
* Kế hoạch năm: Quy mô trường.
Tháng
chủ
điểm
Hoạt
động
Mục
đích
YC
HT tổ
chức
LL
thực
hiện
Địa
điểm
Ghi
chú
* Kế hoạch tổ chức hoạt động (Tên hoạt động) Lớp Tuần
Mục
đích
YC
HT tổ
chức
LL
thực
hiện
Địa
điểm
Thời
gian
Người
PT
Yêu
cầu cơ
bản
Hiệu
quả
Ghi
chú
1.3. Tổ chức thực hiện kế hoạch đề ra.
- Nắm vững cấu trúc, nguyên tắc, quy trình tổ chức theo các bước một hoạt
động GD NGLL.
- Làm tốt công tác chuẩn bị.
- Phân chia các hoạt động của tuần, tháng, năm phù hợp với điều kiện nhà
trường.
chức, bồi dưỡng xây dựng hoạt động mẫu từ đó nhân rộng ra toàn trường.
- GV TPT quán triệt vai trò nhiệm vụ hoạt động đội trong đó có trách nhiệm
phối hợp tổ chức HĐGDNGLL. Cho GV TPT đi dự các lớp bồi dưỡng để nâng cao
năng lực phối hợp công tác giữa HĐGDNGLL với các hoạt động của đội thiếu
niên.
1.8. Xây dựng các điều kiện về CSVC cho hoạt động.
- Trang bị tủ sách hướng dẫn HDGDNNLL cho GVCN, TPT và BGH.
9
- Đối với học sinh: nên có những tài liệu tham khảo hoặc hướng dẫn các tài
liệu tham khảo để các em có thể tìm nghiên cứu trước khi tiến hành hoạt động.
- Tận dụng tất cả các cơ sở vật chất sẵn có của nhà trường, khai thác tiềm
năng cơ sở vật chất sẵn có của xã hội để tổ chức tốt hoạt động cho học sinh.
- Trang bị một số thiết bị tối thiểu để triển khai nội dung HĐGDNGLL như
cờ, trống, tăng âm, micro, nhạc cụ, dụng cụ TDTT, tủ sách, báo, phòng truyền
thống
- Làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục, đẩy mạnh công tác tham mư với các
cấp chính quyền Ban, ngành, Sở và địa phương đầu tư thêm về cơ sở vật chất trang
thiết bị trường học. Đặc biệt chú ý đối với trường DTNT là một trường đặc thù, để
ngoài giờ học trên lớp các em có điều kiện vui chơi, giải trí, sinh hoạt ngoài giờ
chính khóa.
2. Tổ chức thực hiện
2.1. Công tác chuẩn bị, lập kế hoạch:
- Công tác chuẩn bị cho một chương trình hoạt động GDNGLL là một bước
rất quan trọng, sự thành công hay thất bại đều phụ thuộc vào bước chuẩn bị này.
Bước đầu tiên cho hoạt động là khâu lập kế hoạch ngay từ đầu năm học, đặt
tên cho các hoạt động và xác định yêu cầu giáo dục cần phải đạt được như yêu cầu
về kiến thức, nhận thức, thái độ, kỹ năng. Thời gian cho hoạt động, lựa chọn nội
dung và hình thức hoạt động, trang trí, phương tiện vật chất… có liên quan để tổ
chức chương trình giáo dục. Phân công công việc cho từng bộ phận, dự kiến tình
huống xảy ra trong hoạt động, tranh thủ sự giúp đỡ của các đối tượng, các tổ chức
nhóm theo năng khiếu.
- Hoạt động hè.
* Khi chỉ đạo, tổ chức yêu cầu giáo viên đặc biệt chú ý đến việc tuân theo
các nguyên tắc tổ chức như: Tạo điều kiện để cho học sinh làm quen và biết tự
quản toàn bộ quá trình hoạt động mà giáo viên chỉ đóng vai trò là cố vấn. Nội dung
hoạt động phải luôn gắn với các yêu cầu giáo dục của nhà trường, xã hội ở thời
điểm cụ thể. Luôn đổi mới và đa dạng hóa các hình thức hoạt động phù hợp với
nhu cầu và hứng thú của học sinh. Đối với các tiết sinh hoạt lớp thì chỉ đạo theo
một kế hoạch thống nhất tiết sinh hoạt cuối tuần, sinh hoạt tháng.
* Chú ý đến quy trình tổ chức HĐ GDNGLL: Chỉ đạo giáo viên tuân thủ
theo 4 bước :
11
- Bước 1: Lựa chọn chủ đề hoạt động.
- Bước 2: Chuẩn bị cho hoạt động.
- Bước 3: Tiến hành và kết thúc hoạt động.
- Bước 4: Đánh giá kết quả hoạt động, tổ chức rút kinh nghiệm.
2.3. Kết thúc, tổ chức rút kinh nghiệm, đánh giá kết quả hoạt động:
Sau khi kết thúc một chương trình hoạt động, bao giờ cũng tổ chức tổng kết
rút kinh nghiệm, một bước không thể thiếu trong chương trình. Không thực hiện
được thì những lần tổ chức các hoạt động sau sẽ khó thành công được. Bởi vì trong
quá trình tổ chức (nhất là lần đầu) kinh nghiệm tổ chức chưa có, tất cả còn lúng
túng. Như vậy kể cả giáo viên và học sinh thấy được những tồn tại chưa làm được
cũng như thành công để những lần sau, chương trình sau sẽ tốt hơn. Qua kinh
nghiệm tổng kết có đánh giá khen thưởng động viên kịp thời. Thực hiện được như
vậy sẽ tránh được tình trạng “ Đánh trống bỏ dùi” mà trong nhiều hoạt động có
không ít tình trạng như vậy.
IV. KẾT QUẢ, NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ.
1. Kết quả.
Vai trò của hoạt động GDNGLL trong quá trình giáo dục là rất quan trọng,
qua thực tế hoạt động ở trường THCS Đông Hưn B học sinh được lôi cuốn vào các
ra nhà trường đều thực hiện rất thuận lợi.
3. Nguyên nhân và bài học kinh nghiệm.
Để chỉ đạo thực hiện tốt chương trình hoạt động ngoài giờ lên lớp, muốn học
sinh tham gia đầy đủ, hứng thú và có hiệu quả người lãnh đạo cần phải:
- Tập trung nghiên cứu tốt các công văn, chỉ thị hướng dẫn của ngành, từ đó
đề ra kế hoạch hoạt động cho năm học.
- Kết hợp với kế hoạch của trường, đội thiếu niên theo chủ đề từng tháng để
lên kế hoạch hoạt động.
- Có kiến thức hiểu biết xã hội rộng rãi.
- Có năng lực và tâm huyết với nghề nghiệp.
- Xây dựng thời gian hoạt động sinh hoạt tuần, tháng theo chủ điểm.
13
- Tổ chức, chỉ đạo hợp lý cho từng nội dung hoạt động.
- Động viên, khen thưởng kịp thời những cá nhân làm tốt; phê bình, kiểm
điểm nghiêm khắc đối với những cá nhân vi phạm quy định.
C. KẾT LUẬN
1. Kết luận.
- Sau khi nghiên cứu về công tác GDHĐNGLL ở trường THCS tôi nhận
thấy: Hoạt động GDNGLL là một hoạt động giáo dục có ý nghĩa quan trọng ở
trường THCS. Hoạt động này phong phú, đa dạng cùng với các hoạt động dạy học
trên lớp và các hoạt động khác gắn bó chặt chẽ, bổ sung cho nhau, xen kẽ nối tiếp
nhau được tiến hành đồng thời ở trường THCS sẽ tạo nên một kết quả tổng hợp là
đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện về: Đức, Trí, Thể, Mỹ.
- Từ thực trạng về công tác GDHĐNGLL ở trường THCS Đông Hưng B nói
riêng, các trường THCS trong huyện, tỉnh nói chung, có thể thấy tổ chức được các
hoạt động GDNGLL ở trường THCS đã thực hiện được nguyện vọng của không ít
của các em học sinh và giáo viên. Một điều có thể khẳng định chắc chắn rằng: Sau
một chương trình hoạt động, trước hết là không khí học tập của học sinh trong
trường nhộn nhịp hẳn lên, các em ham học hơn, thân thiện hơn … Có thể từ bỏ
những tật xấu lâu nay các em mắc phải từ việc tiếp thu, thu nhận được ở chương
A. ĐẶT VẤN ĐỀ 1
15
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2
I. Cơ sở lý luận 2
II. Thực Trạng của hoạt động GDNGLL trong các nhà trường
THCS nói chung, trường THCS Hải Long nói riêng. 3
1. Thực trạng chung 3
2. Thực trạng hoạt động GDNGLL ở trường THCS Hải Long 4
III. Giải pháp và tổ chức thực hiện 6
1. Giải pháp 6
2. Tổ chức thực hiện 9
IV. Kết quả, nhận xét, đánh giá 11
1. Kết quả 11
2. Nhận xét, đánh giá 12
3. Nguyên nhân và bài học kinh nghiệm 12
C. KẾT LUẬN 13
1. Kết luận 13
2. Kiến nghị 13
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Một số bài giảng bồi dưỡng CBQL
16
2. Chương trình HĐGDNGLL THCS – NXB Giáo dục
3. Giáo trình QL THCS – NXB Đại học sư phạm 1
4. Tập san nghiên cứu QL – NXB Đại học quốc gia
5. Phương pháp QLGD – NXB Hà Nội
6. Nâng cao QLGD – NXB Đại học quốc gia
7. Bài giảng QLGD – Hà Minh Tuấn
8. Giáo trình QLGD – NXB Đại học Hà Nội.
17