Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
http://tailieutonghop.com
1
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
LỜI NÓI ĐẦU
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đã mang lại một sự đổi
mới toàn diện trên mọi lĩnh vực. Chuyển đổi nền kinh tế nước ta từ
kế hoạch tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường có
sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN. Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ VI đã đánh dấu bước ngặt quan trọng của nền
kinh tế đất nước, từng bước đưa nước ta hoà nhập vào nền kinh tế
thế giới bằng các quan hệ kinh tế đối ngoại nói chung và các quan
hệ thương mại nói riêng ngày càng phong phú và đa dạng. Đảng và
Nhà nước ta đã nhận định rằng việc tham gia các quan hệ mua bán
quốc tế là “nhằm giới thiệu, thúc đẩy khai thác tiềm năng và thế
mạnh của đất nước trên cơ sở đó tiến hành phân công lại lao động
xã hội. Khai thác mọi tiềm năng để sản xuất sản phẩm xuất khẩu,
đồng thời thông qua hoạt động nhập khẩu để tranh thủ khai thác
được thế mạnh về vốn, công nghệ của nước ngoài cho phù hợp với
điều kiện, hoàn cảnh của nước ta để thúc đẩy quá trình tái sản xuất,
tiêu dùng phát triển kịp thời với tiến trình chung của nhân loại.
Nhập khẩu có vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế của nước ta
hiện nay. Nhập khẩu tác động một cách trực tiếp và quyết định đến sản xuất và đời
sống trong nước. Nhập khẩu bổ sung các hàng hoá trong nước không sản xuất được
http://tailieutonghop.com
2
2
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
4
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
http://tailieutonghop.com
5
5
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG
NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ
I. SỰ CẦN THIẾT VÀ VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN
CỦA MỖI QUỐC GIA - CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU
1. Sự cần thiết của công tác nhập khẩu
Bất cứ nơi nào có thương mại đặc biệt là thương mại quốc tế
hoạt động mạnh thì thì những nơi đó có nền kinh tế phát triển, tuy
vấn đề này không phải lúc nào Chính Phủ quan tâm đúng mức cần
thiết với vai trò của nó. Nước ta và một số nước khác trước đây
cũng có lúc xem xét độc lập kinh tế như một đòi hỏi phải xây
dựng một nền kinh tế độc lập hoàn chỉnh, tức là mang tính hoàn
toàn tự cấp tự túc. Thực tế đã chứng minh rằng ngày nay không có
một quốc gia nào dù to lớn như Liên Xô trước đây, Mỹ và Trung
Quốc có đủ sức xây dựng một nền kinh tế tự cung tự cấp vì no vô
cùng tốn kém về vật chất và thời gian. Nước ta và một số nước
Đông Âu trước đây đã thực hiện nền kinh tế đóng dẫn đến tình
trạng kinh tế lạc hậu, đình đốn. Ngược lại, các nước theo đuổi
chính sách tự do như Hàn Quốc và các nước khác thuộc khối
ASEAN đã có một bước tiến lâu dài trong việc phát triển kinh tế
http://tailieutonghop.com
6
6
là vay mượn công nghệ nước ngoài trong thời kỳ đầu của công
nghiệp hóa.
Thực chất ở đây, nhập khẩu hàng hoá là việc mua bán hàng
hoá từ các tổ chức kinh tế, các công ty nước ngoài và tiến hành
tiêu thụ hàng hoá nhập khẩu tại thị trường nội địa hoặc tái xuất với
mục đích thu lợi nhuận và nối liền sản xuất và tiêu dùng với nhau.
Xu thế nhập khẩu bổ sung để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng
cũng là một tất yếu, thông qua đó nước ta có thể từng bước thay
đổi, hoàn thiện cơ cấu tiêu dùng của nhân dân theo hướng hiện đại
hoá. Điều đó cũng đồng thời dẫn đến việc nâng cao kỹ thuật công
nghệ sản xuất trong nước. Do vậy, Nhà nước ta đã đề ra chính sách
nhập khẩu chặt chẽ, có chon lọc, nhất là nhập khẩu vật tư thiết bị,
máy móc, kỹ thuật công nghệ để tăng cường tiếp thu công nghệ
nước ngoài, từ đó phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước.
2. Vai trò của hoạt động nhập khẩu
http://tailieutonghop.com
8
8
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Nhập khẩu là một trong 2 hoạt động cấu thành nên nghiệp vụ
xuất nhập khẩu, là một bộ phận không thể thiếu được trong hoạt
động ngoại thương của mỗi quốc gia. Nó tác động trực tiếp đến
sản xuất và đời sống, thể hiện sự phụ thuộc gắn bó lẫn nhau nhau
giữa nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới. Nó tác động tích
cực đến sự phát triển cân đối và khai thác tiềm năng, thế mạnh của
nền kinh tế mỗi quốc gia về sức lao động, vốn cơ sở sản xuất, tài
nguyên và khoa học kỹ thuật. Đặc biệt trong tình hình kinh tế thế
giới hiện nay, các nước không ngừng thống nhất, mở rộng buôn
nguyên vật liệu đầu vào là việc sử dụng có hiệu quả ngoại tệ tiết
kiệm để nhập khẩu vật tư hàng hoá phục vụ cho quá trình tái sản
xuất mở rộng, do đó tạo ra sự phát triển vượt bậc của sản xuất xã
hội tiêt kiệm chi phí và thời gian tạo ra sản phẩm.
http://tailieutonghop.com
10
10
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Tuy nhiên việc phát huy hết vai trò của nhập khẩu còn phụ
thuộc vào đường lối, phương hướng, quan điểm của mỗi quốc gia.
Vậy ở nước ta vai trò của nhập khẩu được phát huy thế nào?
Chúng ta đều biết quan hệ kinh tế quốc tế trong chế độc tập
trung bao cấp của nền kinh tế nước ta chỉ thu hẹp trong phạm vi
một vài nước XHCN trên các khoản viện trợ và mua bán theo nghị
định đã làm thui chột hoạt động nhập khẩu. Sự quản lý quá sâu của
Nhà nước đã làm mất đi tính linh hoạt, uyển chuyển của hoạt động
nhập khẩu, do đó không phát huy được vai trò của nó trong việc
phát triển kinh tế xã hội. Chủ thể của hoạt động nhập khẩu trong
cơ chế cũ là những doanh nghiệp Nhà nước độc quyền thụ động,
cơ cấu tổ chức cồng kềnh và kém năng động dẫn đến công tác
nhập khẩu trì trệ, không đáp ứng được nhu cầu hàng hoá trong
nước. Trong hoàn cảnh đó Đại hội Đảng VI là bước đột phá đưa
đến sự chuyển mình của nước ta thoát khỏi nền kinh tế cứng nhắc.
Chuyển sang nền kinh tế mới với xu hướng toàn cầu hoá, khu vực
hoá hoạt động nhập khẩu đã phát huy lớn mạnh được vai trò của
nó. Nhập khẩu tác động đến nền kinh tế nước ta ở những điểm sau:
Nhập khẩu góp phần phát triển sản xuất, chuyển dich cơ cấu
kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Với
định hướng phát triển nền kinh tế xã hội của Đảng, chính sách kinh
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
và khả năng của nền kinh tế trong nước đáp ứng đầy đủ nhu cầu
thị hiếu của nhân dân.
Nhập khẩu còn có vai trò tích cực thúc đẩy xuất khẩu, góp
phần nâng cao chất lượng hàng nhập khẩu, tạo môi trường thuận
lợi cho việc xuất khẩu hàng hoá của nước ta xích gần tiêu chuẩn
quốc tế. Khi đó buộc các doanh nghiệp phải hình thành sản xuất
kinh doanh phù hợp với thị trường, đồng thời phải hoàn thiện tốt
công tác quản lý đào tạo phù hợp với xã hội chung của thị trường
nhằm tạo ra nhiều cơ hôi mới trong quan hệ với các đối tác nước
ngoài trên cơ sở mang lại lợi ích cho cả hai bên. Tuy nhiên, để
phát huy hết vai trò của hoạt động nhập khẩu thì việc tuân thủ các
hình thức nhập khẩu cũng như xác định rõ các nhân tố ảnh hưởng
đến hoạt động nhập khẩu và hiểu rõ về các công cụ quản lý nhập
khẩu của Nhà nước có ý nghĩa rất quan trọng đối với quá trình
kinh doanh nhập khẩu nhằm đạt được hiệu suất cao nhất.
3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động nhập khẩu
3.1- Các chế độ chính sách luật pháp
Đây là yếu tố mà các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập
khẩu buộc phải nắm rõ và tuân theo một cách vô điều kiện bởi nó
thể hiện ý chí của mỗi quốc gia, sự thống nhất chung của quốc tế,
http://tailieutonghop.com
13
13
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
nó bảo vệ lợi ích chung của các tầng lớp trong xã hội, lợi ích của
các nước trên thương trường quốc tế.
Hoạt động nhập khẩu được tiến hành giữa các chủ thể ở các
quốc gia khác nhau bởi vậy nó chịu sự tác động của chế độ, chính
Ta có thể hình dung hoạt động nhập khẩu giống như một
chiếc cầu nối giữa hai thị trường tạo ra sự phù hợp, gắn bó cũng
như phản ánh sự tác động qua lại giữa chúng, phản ánh sự biến
động của một thị trường. Cụ thể như sự tồn đọng, giá cả, giảm nhu
cầu về một mặt hàng ở thị trường trong nước sẽ làm ngay lập tức
lượng hàng đó thông qua chiếc cầu nhập khẩu và ngược lại. Cũng
như vậy thị trường ngoài nước quyết định tới sự thoả mãn nhu cầu
trên thị trường trong nước, sự biến động của nó về khả năng cung
cấp, về sản phẩm mới, về sự đa dạng hoá dịch vụ cũng được phản
ánh qua chiếc cầu nhập khẩu để tác động trên thị trường nội địa.
3.4- Sự ảnh hưởng của nền sản xuất trong và ngoài nước
Sự phát triển của nền sản xuất, của những doanh nghiệp sản
xuất trong nước sẽ tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ đối với hàng
http://tailieutonghop.com
15
15
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
nhập ngoại, tạo ra những sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu làm
giảm hẳn nhu cầu về hàng nhập khẩu. Mặt khác, nền sản xuất
trong nước kém phát triển, trình độ khoa học kỹ thuật chưa đạt đến
một trình độ nhất định thì không thể sản xuất những mặt hàng đòi
hỏi công nghệ cao mà trong nước có nhu cầu sản xuất hoặc nếu
sản xuất được thì chất lượng lại không đạt yêu cầu...lúc đó nhu cầu
về hàng nhập ngoại tăng lên. Nói tóm lại, nếu sản xuất trong nước
dù phát triển hay không cũng ảnh hưởng tới hoạt động nhập khẩu.
Trong khi đó, sự phát triển của nền sản xuất ở nước ngoài sẽ
tạo ra những sản phẩm mới và hiện đại, sẽ thúc đẩy hoạt động
nhập khẩu. Tuy nhiên không phải lúc nào sản xuất trong nước
phát triển thì hoạt động nhập khẩu bị thu hẹp mà nhiều khi để
cung cấp vốn, đảm trách việc thanh toán một cách thuận lợi nhanh
chóng, chính xác cho các doanh nghiệp. Hoạt động nhập khẩu sẽ
không thực hiện được nếu như không có sự phát triển của hệ thống
ngân hàng. Dựa trên các mối quan hệ, uy tín nghiệp vụ thanh toán
liên ngân hàng rất thuận tiện cho các doanh nghiệp tham gia vào
hoạt động nhập khẩu vì sẽ được đảm bảo về mặt lợi ích và trong
http://tailieutonghop.com
17
17
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
nhiều trường hợp có uy tín với ngân hàng đứng ra bảo lãnh hay
cho vay với lượng vốn lớn, kịp thời tạo điều kiện cho doanh
nghiệp có được cơ hội kinh doanh.
3.7- Ảnh hưởng của những nhân tố khác.
Ngoài các nhân tố trên, còn có một số nhân tố khác cũng ảnh
hưởng nhất định đến hoạt động nhập khẩu.
Ảnh hưởng của phong tục tập quán, thói quen tiêu dùng của
mỗi quốc gia sẽ quyết định đến lượng hàng cũng như hình thức
kinh doanh nhập khẩu.
Ảnh hưởng của sự phát triển kỹ thuật công nghệ trên thế giới
làm đa dạng hoá chủng loại tạo ra những nhu cầu do đó cũng đẩy
mạnh hoạt động nhập khẩu.
Sự xuất hiện của liên kết kinh tế ở phạm vi khu vực và trên
phạm vi toàn thế giới: khi tham gia vào các khối liên kết kinh tế
(ASEAN, EU, APEC... ) thì mọi quốc gia đềi giành cho nhau
những ưu đãi đặc biệt về thuế quan, các chính sách khuyến khích...
do đó sẽ làm cho giá hàng hoá nhập khẩu rẻ hơn nên hoạt động
nhập khẩu sẽ gia tăng.
http://tailieutonghop.com
hướng, chính sách luật pháp của Nhà nước cũng như của quốc tế.
Đặc điểm: trong nhập khẩu tự doanh thì doanh nghiệp phải
đứng mũi chịu sào tất cả. Đây là hoạt động phải được xem xét cẩn
thận ngay từ bước ban đầu là nghiên cứu thông tin cho đến việc ký
kết hợp đồng bởi doanh nghiệp phải tự bỏ vốn của mình chịu mọi
phí tổn giao dịch, nghiên cứu thị trường, giao nhận, lưu kho, chi
phí để tiêu thụ hàng hoá, các khoản thuế phải nộp khi doanh
nghiệp tự doanh, doanh nghiệp được trích kim ngạch nhập khẩu và
khi tiêu thụ hàng hoá doanh nghiệp phải chịu thuế doanh thu, thuế
mặt hàng. Thông thường, doanh nghiệp chỉ cần lập một hợp đồng
với bên nước ngoài còn hợp đồng mua bán trong nước sau khi
hàng về sẽ lập sau.
1.2- Nhập khẩu uỷ thác
Khái niệm: Nhập khẩu uỷ thác là hoạt động hình thành
giữa một doanh nghiệp trong nước có vốn ngoại tệ riêng và có nhu
cầu nhập khẩu một loại hàng hoá nhưng lại không có quyền tham
gia quan hệ xuất nhập khẩu trực tiếp đã uỷ thác cho một doanh
nghiệp có chức năng trực tiếp giao dịch ngoại thương tiến hành
nhập khẩu theo yêu cầu của mình.
http://tailieutonghop.com
20
20
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Bên nhận uỷ thác phải tiến hành đàm phán với nước
ngoài để nhập khẩu hàng hoá theo yêu cầu của bên uỷ thác và
được hưởng một phần thù lao gọi là phí uỷ thác.
Đặc điểm: Trong hoạt động nhập khẩu này doanh nghiệp
nhận uỷ thác không phải bỏ vốn, không phải xin hạn nghạch (nếu
có), không phải nghiên cứu thị trường hàng nhập mà chỉ đứng ra
phải gánh vác.
Trong nhập khẩu liên doanh, doanh nghiệp đứng ra nhập
hàng sẽ được tính kim ngạch nhập khẩu nhưng khi đưa hàng về
tiêu thụ thì chỉ tính doanh số trên số hàng tính theo tỷ lệ vốn góp
và chỉ chịu thuế doanh thu trên số hàng đó.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu trực tiếp phải thực hiện 2
hợp đồng:
- Một hợp đồng mua hàng với nước ngoài
http://tailieutonghop.com
22
22
Tài liệu được sưu tầm từ nguồn internet và chính tác giả chia sẻ
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
- Một hợp đồng liên doanh với doanh nghiệp khác
Sự phân chia trên là dựa vào chủ thể của hoạt động nhập
khẩu, nếu quan tâm đến hình thức thanh toán trong hoạt động này
thì có thể thấy 2 hình thức chính là mua bán, thanh toán bằng tiền
và thanh toán bằng hàng hay còn gọi là mua bán đối lưu. Mua bán
bằng tiền là hình thức thông thường và trong phạm vi ở đây cần
quan tâm đến hình thức nhập khẩu đối lưu hay đổi hàng.
1.4- Nhập khẩu đối lưu
Khái niệm: nhập khẩu đổi hàng cùng với trao đổi bù
trừ là 2 loại nghiệp vụ chủ yếu của buôn bán đối lưu, nó là một
hình thức nhập khẩu gắn với xuất khẩu, thanh toán trong hợp đồng
này không phải dùng tiền mà dùng chính bằn hàng hoá. Ở đây mục
đích của nhập khẩu hàng không chỉ để thu lãi từ hoạt động nhập
khẩu mà còn nhằm để xuất được hàng thu cả lãi từ hoạt động xuất.
Đặc điểm: Hoạt động này rất có lợi bởi cùng một hợp
đồng mà có thể tiến hành cùng một lúc hoạt động xuất và nhập, do
đó có thể thu lãi từ 2 hoạt động.
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu trực tuyến miễn phí
Doanh nghiệp nước tái xuất phải tính toán chi phí ghép
mối bạn hàng xuất và nhập sao cho có thể thu được số tiền lớn hơn
tổng chi phí bỏ ra để tiến hành hoạt động.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu trực tiếp được tính kim
ngạch xuất và nhập, doanh số tính trên giá trị hàng xuất do đó phải
chịu thuế doanh thu.
Hàng hoá không nhất thiết phải chuyển về nước tái xuất
mà có thể chuyển thẳng sang nước thứ 3, nhưng trả tiền thì phải
luôn do người tái xuất thu từ người nhập khẩu và trả cho người
xuất khẩu. Nhiều khi người tái xuất còn thu được lợi tức về tiền
hàng do thu được nhanh và trả chậm.
Trên đây đã khái quát một số hình thức nhập khẩu thông dụng
ở nước ta hiện nay, cho dù là hình thức nào thì các bước tiến hành
hoạt động nhập khẩu ở doanh nghiệp xuất nhập khẩu cũng theo
một trình tự chung.
2. Các công cụ quản lý nhập khẩu của Nhà nước
Mỗi quốc gia trên thế giới sử dụng công cụ khác nhau để
quản lý hoạt động nhập khẩu, có những nước đánh thuế cao đối
http://tailieutonghop.com
25
25
Copyright: Tài liệu đại học ©