THƯƠNG MẠI HOA CẮT CÀNH TRÊN THẾ GIỚI
VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA VIỆT NAM
Phm Xuân Tùng
1
Summary
"The world cut flower industry and floriculture in VIetnam "
The world cut flower industry is a dynamic and growing multi-million dolars worth business. During
the last few decades, though production area tends to decline in the more industrialized
economies, those developed countries are still the largest flower producers and consumers and
share the larger portion of world total production value of USD 35 billion. The Western Europe,
North America and Japan are still the largest cut flower consumers, but consumption is fast
increasing in some other important regions such as China, India, Eastern Europe. The European
Union occupies only 12% of world total production area, but generates 42% of the total production
value, the Netherlands being the largest holder of more than half of that.
All flower producing countries and /or regions build their competitiveness by minimizing cost of
production on the ground of vertical investment, promoting innovation and /or employing
geographical advantages. The developing countries to take the comparative advantages of their
more favourable climatic conditions, lower cost of land and labour as well as encouraging
government preference policies. On the contrary, the developed countries take the advantages of
their capability of vertical investment into technological development and innovation. Those
countries which based their competitiveness on non-stop innovation are always the stronger
competitors.
The mid 1990’s was a new start of floriculture in Viet Nam. Cut flower production exploded around
the large cities of Ha Noi, Ho Chi Minh, Hai Phong and spread out to other more distant provincial
areas. In Dalat, the “flower city” and its vinicities, production rapidly expanded by tenfold within just
a few years to meet the sharp increase in the market demand. However, as many farmers depart
from vegetable production to flower cultivation, the supply gains surplus causing decline in the
market price and growers’ income. Flower export becomes an ambitious target of many flower
growers that attracts much of government endowment and interest of local agricultural enteprises.
However, by the end of 2008, only 5% of the total production is exported by foreign companies,
which have in-hand all the capital resource, advanced production technology and international

Hàn Quc, Malaixia, Malawi, Zambia, N am
Phi, Mexico, ang dn tr thành nhng
i th cnh tranh y tham vng trên th
trưng xut khNu hoa. Vi th trưng tiêu
th ln nht vn là châu Âu, Bc M và
N ht Bn, khong cách vn chuyn ln và
tính d hư hao ca hàng hoa to ra nhng
khó khăn áng k v kho vn mà các nưc
này cn phi gii quyt. Tuy vy, các thành
viên mi tri dy này vn có th và thc s
ã và ang cnh tranh vi các i th ti
ch mt cách gay gt.
N hng năm gia thp k 90 ca th k
XX ánh du mt s khi u mi ca
ngh sn xut hoa Vit N am. Sn xut hoa
và cây cnh bùng n trưc tiên xung quanh
các thành ph ln như Hà N i, Hi Phòng,
Tp. H Chí Minh và lan rng sang các vùng
khác.  à Lt, sn xut m rng nhanh
chóng, gia tăng hàng chc ln v quy mô
ch trong vài năm do nhu cu gia tăng ca
th trưng tiêu dùng.
Quyt nh s 182 Q/TTg, ngày
3/9/1999, phê duyt D án “Phát trin sn
xut rau, hoa, qu giai on 1999-2010”
khng nh ch trương ln ca N hà nưc
trong vic Ny mnh phát trin ngh vưn
nói chung và ngành hàng hoa nói riêng.
N hng mc tiêu ln ca D án gm: i) áp
ng nhu cu tiêu dùng rau, hoa, qu ca

1985, giá tr tiêu dùng là 12,5 t USD, năm
1990 khong 25 t, năm 1995 khong 31 t
và ưc tính s t 35 t trong 10 năm tip
theo (de Groot, 1998).  quy mô toàn cu,
Tây Âu, Bc M và N ht Bn là nhng khu
vc tiêu th hoa ct cành nhiu nht. Ch
riêng 25 nưc thuc Liên minh châu Âu
(European Union - EU) ã chi trung bình
13,5 t USD/nm trong giai on 2001-
2005 (CBI, 2006) cho tiờu dựng hoa ct
cnh, chim gn 50% tng mc tiờu dựng
hoa th gii (hỡnh 1). N m 2005, tiờu dựng
nhiu nht l c (4,03 t USD), Liờn hip
Anh (2,8 t), Phỏp (2,4 t), í (2,6 t) (CBI,
2006). N gi M chi khong mt 11 t
USD mi nm (FCH-Flower Council of
Holland-FCH, 2006), N ht Bn 5,4 t
(APEDA, 2000) (hỡnh 1).
Tng mc tiờu dựng ca Tõy u giai
on 2001-2005 gim khong 3,2%, trong
ú í gim 5,9%. S suy gim ny mt
phn do s bóo hũa mt s th trng,
phn khỏc do suy thoỏi kinh t v sc mua
ca ngi tiờu dựng (CBI, 2006). Trong khi
ú, cựng vi s tng trng kinh t v thu
nhp ca ngi dõn, tiờu dựng hoa ct cnh
cú xu hng gia tng mt s nc ụng
u, chõu v M Latin. Trung Quc
nhanh chúng tr thnh quc gia cú quy mụ
sn xut v tiờu dựng ln nht th gii vi

12
14
Tỷ USD
E
U
L
H
A
n
h
I
t
a
l
y
P
h
ỏ
p
Mỹ
N
h
ậ
t
B
ả
n

Hỡnh 1. Giỏ tr tiờu dựng hoa ct cnh ca mt s nc
Theo FCH (2006), H Lan cú mc tiờu

(2%) là các nưc sn xut hoa ch yu 
châu M, chim tng s 16% din tích hoa
ca th gii (EC, 2006).
Ch 25 nưc thuc EU ã sn xut 42%
(hình 3) giá tr tng sn lưng toàn cu
(8.634 t euro), trong ó, Hà Lan chim qúa
na. M sn xut 6%, Nht Bn 13%,
Trung Quc 7%, Canada và Colombia mi
nưc 3% giá tr sn lưng toàn cu (EC,
2006) (hình 3).

Hình 2. Diện tích hoa cắt cành của một số nước và vùng lãnh thổ (% tổng diện tích thế giới)

Hình 3. Giá trị tổng sản phm hoa cắt cành một số nước và vùng lãnh thổ
(% tổng sản phm thế giới)
Trung Quốc
Ấn Độ
EU
Mỹ
Nhật
Mexico
VLT Đài Loan

Brazil
Thái Lan
Colombia
Hàn Quốc
Còn lại
EU
Mỹ

th cnh tranh v ngun nhân công r và iu kin khí hu thun li. Năm 1995, kim
ngch nhp khNu t các nưc chm phát trin ch là 18 triu USD, năm 1999 là 45 triu
(ITC, 2001), năm 2003 trên 640 triu (DFAA, 2004) và năm 2005, ch riêng EU ã nhp
643 triu (CBI, 2006).
EU là th trưng nhp khNu hoa ct cành ln nht vi tng kim ngch 3,3 t euros
năm 2005, vi mc tăng trưng 3,3% /năm t 2001 n 2005, trong bi cnh tăng trưng
kinh t chm li và sc mua ca ngưi tiêu dùng suy gim (CBI, 2006). c và Anh là
các nưc nhp ln nht chim tương ng 25% và 23% tng kim ngch nhp khNu ca
EU. Hà Lan và Pháp ng th ba và th tư vi vi th phn tương ng là 14 và 13%. Tuy
vy, 78% sn phNm nhp khNu ca EU là trong ni b các nưc thuc EU và ch 22%
ưc nhp t bên ngoài. Hà Lan là nưc ng u EU v nhp khNu t bên ngoài, chim
56% th phn này. Tuy vy, mt phn ln hoa nhp khNu vào Hà Lan ưc tái xut sang
các nưc khác trong EU. Cùng vi Hà Lan, ngun cung ng t bên ngoài ch yu là các
nưc chm phát trin như Kenya (8%), Colombia (3%), Equador (3%) và Israel (3%)
(CBI, 2006).
Bc M là th trưng nhp khNu ln th hai. Riêng M nhp khNu 10% (de Groot,
1998) cho nhu cu tiêu dùng 11 t USD mi năm. Ngun nhp ca M ch yu t
Mexico (24%), Hà Lan (10%), Thái Lan (8%), Colombia (6%), Equador (5%), Costa
Rica (4%) (USDA, 2004). Nht Bn là th trưng nhp khNu hoa ln nht châu Á vi kim
ngch nhp khNu 179 triu USD năm 2006, tăng 40% so vi năm 2000. Ngun nhp hoa
ch yu ca Nht Bn là Hà Lan, Thái Lan, New Zealand, Australia, Trung Quc,
Malaysia, Colombia, vùng lãnh th ài Loan và Hàn Quc (Nishimura, 2007). Hà Lan và
Thái Lan mi nưc chim 16-17% th phn nhp khNu Nht Bn, tip theo là New
Zealand và Hàn Quc (14-15%), Australia và Colombia (6-7%) (JETRO, 2001).
Xuất khu: EU là khu vc xut khNu mnh nht vi tng kim ngch năm 2005 t 2,7
t euros và mc tăng trưng 1,1% trong giai on 2001-2005 (CBI, 2006). Hà Lan chim
ưu th vi 88% tng kim ngch xut khNu trong khu vc này. Xut khNu hoa ca EU din
ra ch yu trong ni b EU (86%). c là th trưng ln nht ca Hà Lan, chim 26% th
T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
6

phân phi có hiu qu và s a dng phong phú ca các sn phNm hoa. V trí a lý thun
li  trung tâm châu Âu, cơ s h tng tt, kh năng u tư và s hiu bit toàn din là
các nhân t cơ bn to ra sc sáng to năng ng ca Hà Lan. Mc dù cũng cnh trên lĩnh
vc giá, Hà Lan không ph thuc hoàn toàn vào vic ct gim các chi phí v nhân công,
vt liu và vn u tư. Sc mnh cnh tranh ca t nưc này là kh năng sáng to cái
mi, th hin  năng sut, cht lưng, s a dng sn phNm, trình  chuyên môn và trình
 công ngh.
Tuy vy,  nhng th trưng mà giá thành h là vn  quan trng thì Hà Lan s
vp phi nhng i th cnh tranh quyt lit như mt s nưc châu Phi (Kenya,
Zambabwe, Zambia, Nam Phi) và M Latinh (Colombia, Equador). Các nưc châu Phi
có li th cnh tranh  các yu t cơ bn như khí hu thun li, giá t, nhân công và
nưc tưi r. Ngưc li, thiu nhng yu t kích thích sáng to công ngh, thiu h
thng phân phi, thiu vn  phát trin trình  chuyên môn và công ngh cao trên
T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
7
din rng và th trưng ni a yu là nhng hn ch cơ bn ca các nưc này. Vì vy,
h sn xut nhng mt hàng hoa ít yêu cu trình  công ngh cao và cung cp cho th
trưng th gii mt khi lưng áng k các sn phNm này vi giá thành h. Các nưc
M Latinh có ưc li th cnh tranh da vào nhiu yu t, trong ó u tư chiu sâu
v công ngh là yu t cơ bn. Din tích sn xut hoa tăng nhanh chóng nh thu hút
ưc nhiu vn u tư nưc ngoài. Colombia là nưc xut khNu hoa ct cành ng th
hai trên th gii vi kim ngch xut khNu trên 550 triu USD mi năm (Batt, 2000).
Trong vòng 30 năm, sn xut hoa ct cành ca Colombia phát trin ngon mc và
chim lĩnh 10% th trưng th gii. Nhng yu t cơ bn to nên s phát trin vưt bc
ó là: i) iu kin khí hu c bit thun li cho sn xut các loi hoa ct cành ôn i
truyn thng; ii) Chi phí sn xut thp (chi phí nhà kính và lao ng, cưc phí vn
chuyn n th trưng M), iii) Khong cách vi gn th trưng M, iv) S h tr ti a
ca Chính ph. Hip hi nhng nhà xut khNu hoa Colombia (Ascolflores), hình thành
năm 1986, to nên sc mnh rt áng k ca ngành hàng hoa (Batt, 2000). Ascolflores
hat ng rt mnh m trong qung bá thương hiu hoa Colombia, h tr kinh phí

T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
8
• Trung hn, n 2010: ưa din tích hoa ct cành lên 10.000 ha, sn xut 5,7 t cành,
vi năng sut 450.000 nhân dân t/ha (tăng 20% so vi 2007), t giá tr tng sn lưng
9 t nhân dân t; xut khNu 30% t kim ngch 100 triu USD;
• Dài hn, n 2020: t giá tr tng sn lưng 20 t nhân dân t (chim 20% sn
lưng c nưc), xut khNu 50%, t kim ngch 700 triu USD (Yunnan KeYi flower
Co. Ltd.).
Vi s h tr tư vn và k thut ca ITC và h tr tài chính ca Chính ph Thy S
(500 ngàn USD) Vân N am ã ưa ưc ngành hàng hoa ct cành t 16 ha năm 1991 lên
10.600 ha vi giá tr tng sn lưng 415 triu USD và kim ngch xut khNu 30 triu USD
vào năm 2004 (mc tiêu ca năm 2010 (ITC, 2004)). N ăm 2003, Vân N am cũng ã xây
dng ưc sàn u giá hoa quc t ti Côn Minh (Kunming International Flora Austion Co.
Ltd. - KIFA) (Costa et al., 2004) trên din tích 11 ha vi tng mc u tư 11,87 triu euros.
H thng u giá ca KIFA ưc áp dng theo phuơng thc ca sàn Aalsmeer Flower
Austion (VBA) ca Hà Lan (Evans, 2007).
III. SN XUT VÀ THƯƠN G MI HOA CT CÀN H  VIT N AM
1. Tiềm năng và hiện trạng
Sn xut hoa ct cành ca Vit Nam hin nay tp trung  xung quanh mt s ô th ln.
Xung quanh Hà Ni có trên 1000 ha, tp trung ch yu  các huyn T Liêm, ông Anh
và huyn Mê Linh, Vĩnh Phúc. Các loi hoa ct cành ch yu là hng, cúc, ào, lay-ơn,
cNm chưng, Hi Phòng vi trên 300 ha, cung cp mt lưng áng k (ch yu là
hoa lay-ơn) cho th trưng ti ch, Hà N i và mt s tnh lân cn phía Bc. Sapa là a
bàn có tim năng i vi mt s hoa ưa lnh, nhưng sn xut còn  quy mô nh vi
mt s hecta trng hoa hng. Mt s tnh duyên hi min Trung bt u phát trin sn
xut hoa ct cành theo hưng hàng hóa, ch yu  phc v nhu cu tiêu dùng ti ch,
vi chng loi tương i hn ch.  phía N am, không k Lâm ng, thành ph H Chí
Minh có các huyn Hoóc Môn, Bình Chánh, Gò Vp, Th c và các tnh Tin Giang,
ng Tháp là ngun cung cp hoa (và cây cnh) áng k. Tuy nhiên, các a bàn này
ch sn xut ch yu mt s loi hoa nhit i (phong lan, cúc móng rng, cúc i óa,

trng hoa ti à Lt. Hasfarm, Bonnie Farm là nhng công ty ln ã gt hái nhiu
thành công.
Trong nhng năm qua, do có khá nhiu nông dân chuyn t sn xut rau sang sn
xut hoa, cung có xu hưng vưt cu, làm cho giá hoa và thu nhp ca ngưi trng hoa
suy gim áng k. Xut khNu hoa tr thành mt nguyn vng, mt mc tiêu bc xúc ca
nhng ngưi trng hoa và thu hút ưc nhiu s quan tâm ca N hà nưc và u tư ca
các doanh nghip. ã có nhiu c gng nhm ci thin trình  công ngh, qung bá hình
nh ca ngành hàng hoa à Lt, xây dng thương hiu và th nghim xut khNu, nhưng
cho n nay, ngoài mt s doanh nghip nưc ngoài có sn vn, công ngh và th trưng,
vn chưa có kênh xut khNu chính thc nào thc s thành công áng k. Trên 95% sn
lưng hoa à Lt vn ưc tiêu th trong nưc. Ch khong 5% lưng hoa ưc xut
chính thc thông qua các công ty có 100% vn u tư nưc ngoài, ch yu là Hasfarm,
công ty ln nht m ương 95% lưng hoa xut khNu ca c nưc năm 2006 (BTM,
2007), t kim ngch 8,179 triu USD, gp 3,36 ln năm 2000 (TT TM-DL-T, 2006).
2. hững vấn đề
Kt qu t mt s nghiên cu gn ây (Poulish et al., 2003; P. X. Tùng et al., 2004)
cho thy mt s vn  căn bn ca ngành hàng hoa: i) Thiu nhn thc tt v yêu cu
cht lưng trong tt c các khâu trong dây chuyn cung ng, ii) Thiu k năng cn thit
 sn xut nhng cành hoa có cht lưng cao thc s, iii) Rt ít ngưi sn xut có kh
năng u tư công ngh cn thit, iv) Thiu năng lc bo qun, vn chuyn lnh, v) Rt ít
ngưi sn xut, kinh doanh hoa áp dng k thut x lý sau thu hach, vi) Hu ht ngưi
sn xut hoa thiu hiu bit tt v th trưng và vii) Thiu thông tin ngành hàng ngay ti
các cơ quan chc năng ca N hà nưc  h tr lp k hach sn xut và tip th.
Cho n nay, xut khNu vn là vn  khó tip cn i vi hu ht các doanh
nghip trong nưc. Chưa có doanh nghip nào thc s thành công như nhng nhà xut
khNu chính ngch n nh và vng vàng. Trong rt nhiu nguyên nhân k thut và xã
hi, vi các doanh nghip, thiu ging hoa thích hp vi th trưng mc tiêu, thiu
công ngh sn xut thích hp, thiu quy trình kim soát cht lưng thích hp, thiu
iu kin x lý, bo qun và thiu ngun cung ng hoa là nhng nguyên nhân cơ bn
nht (Poulish et al., 2003; P. X. Tùng, 2004 và P. X. Tùng et al., 2004).


2. APEDA (Agricultural & Processed Food Products Export Development Authority,
India), 2000. World Trade in Floriculture. 2000.
3. Batt, P., 2000. Strategic lessons to emmerge from an analysis of selected flower
export nations. J. Internat. Food & Agribusiness Marketing, N o. 11 (3).
4. BTM (Bộ thương mại), 2007. Agrivina Co. Ltd. - Vietnam, nhà xut khNu hoa ln
nht trong na u 2007. ).
5. CBI (Center for Promotion of Imports from developing countries), 2006. CBI
market survey: the cut flowers and foliage market in the EU.
6. Costa, J. M., . Borde và A. Vander Ploeg, 2004. Ornamental production in China.
FlowerTech 2004, vol. 7/N o 3, p 18-21.
7. De Groot, 1998. Floriculture worldwide - Trade and consumption patterns. Proc.
World Conference on Horticultural Research, 17-20 June 1998, Rome, Italy.
8. DFAA (Dutch Flower Auction Association), 2004. Annual Report 2004.

T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
11
9. EC (European Commission), 2005. Commission staff on the situation of the flowers
and ornamental plants sector, Working document. Directorate General for
Agriculture and Rural Development.
10. Evans, A., 2007. Flower austions around the world. Floraculture International Online,
N ay 2007 issue.
11. FCH (Flower Council of Holland), 2006. Flower consumption in the US.

12. GADIFOcenter (Guangxi Agriculture Information Center), 2006. Beijing
becomes the consumer market of largest flowers.
13. ITC (International Trade Center), UCTAD/WTO, 2001a. Product profile: Cut
flower & Foliage. Business sector round table discussion document. Third UN
Conference on the Least Development Countries, Brussel, 16 May 2001.
14. ITC (International Trade Center), UCTAD/WTO, 2001b. Cut Flowers in Yunnan