Đề án môn học
Đề án môn học
MỤC LỤC
MỤC LỤC
Lời mở đầu
Lời mở đầu
1
1
CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ
CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ
1, Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước
1, Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước
2
2
2,Hoạt động của ngân sách nhà nước
2,Hoạt động của ngân sách nhà nước
3
3
2.1 Thu NSNN
2.1 Thu NSNN
3
3
2.2 Chi NSNN
2.2 Chi NSNN
4
4
2.3 Lý luận về cân bằng ngân sách
2.3 Lý luận về cân bằng ngân sách
5
5
2.4 Lý thuyết về thâm hụt ngân sách

17
1,
1,
Đầu từ từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
Đầu từ từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
.
.
17
17
2,
2,
Nguyên tắc quản lý đầu tư từ nguồn vốn NSNN
Nguyên tắc quản lý đầu tư từ nguồn vốn NSNN
20
20
3
3
, Nội dung chủ yếu của cơ chế quản lý đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà
, Nội dung chủ yếu của cơ chế quản lý đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà
nước
nước
21
21
4,
4,
.
.
Cơ chế quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN
Cơ chế quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN
24

3,
Cơ chế quản lý cấp phát vốn
Cơ chế quản lý cấp phát vốn
27
27
VI,Cơ chế quản lý tín dụng ưu đãi của Nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ
VI,Cơ chế quản lý tín dụng ưu đãi của Nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ
bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
29
29
V,Cơ chế quản lý cấp phát vốn từ ngân sách nhà nước cho các doanh nghiệp
V,Cơ chế quản lý cấp phát vốn từ ngân sách nhà nước cho các doanh nghiệp
Nhà nước
Nhà nước
31
31
1.
1.
Quy chế quản lý tài chính đối với các doanh nghiệp nhà nước
Quy chế quản lý tài chính đối với các doanh nghiệp nhà nước
31
31
2.
2.
Đối tượng được cấp phát vốn bao gồm
Đối tượng được cấp phát vốn bao gồm
31
31
3.

3.Một số vấn đề cấp bách cần giải quyết trong quản lý đầu tư từ nguồn vốn
NSNN hiện nay.
NSNN hiện nay.
34
34
II, Hệ thống các giải pháp đổi mới cơ chế quản lý đầu tư từ nguồn vốn ngân
II, Hệ thống các giải pháp đổi mới cơ chế quản lý đầu tư từ nguồn vốn ngân
sách nhà nước
sách nhà nước
35
35
1,
1,
Đổi mới cơ chế quản lý nâng cao hiệu quả đầu tư từ nguồn vốn
Đổi mới cơ chế quản lý nâng cao hiệu quả đầu tư từ nguồn vốn
NSNN
NSNN
35
35
2. Đổi mới công tác kế hoạch đầu tư, đảm bảo nguồn NSNN được đầu tưu
2. Đổi mới công tác kế hoạch đầu tư, đảm bảo nguồn NSNN được đầu tưuđúng, phù hợp với kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất
đúng, phù hợp với kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của đấtnước 36
nước 36
3. Hoàn thiện cơ chế quản lý công tác giải ngân, xử lý nợ tồn đọng trong

LỜI MỞ ĐẦUTrong tiến trình đổi mới thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,
Trong tiến trình đổi mới thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,hàng năm Nhà nước dùng nhiều ngàn tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách nhà
hàng năm Nhà nước dùng nhiều ngàn tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách nhànước đầu tư vào các ngành, lĩnh vực xây dựng và phát triển kinh tế xã hội
nước đầu tư vào các ngành, lĩnh vực xây dựng và phát triển kinh tế xã hộiđất nước. Việc quản lý , sử dụng nguồn vốn này một cách có hiệu quả, chống
đất nước. Việc quản lý , sử dụng nguồn vốn này một cách có hiệu quả, chốnglảng phí, tiêu cực, tham nhũng.... đang là vấn đề được Đảng, Nhà nước cũng
lảng phí, tiêu cực, tham nhũng.... đang là vấn đề được Đảng, Nhà nước cũngnhư mọi công dân rất quan tâm.
như mọi công dân rất quan tâm.
Nước ta đang chuyển mình , những bước chuyễn mình kỳ diệu, một trong
Nước ta đang chuyển mình , những bước chuyễn mình kỳ diệu, một trongnhững thành công lớn của nước ta đó là trở thành thành viên chính thức của


của mọi ngành, mọi cấp, mọi đơn vị, đặc biệt là trong thời kỳ đất nước đang
của mọi ngành, mọi cấp, mọi đơn vị, đặc biệt là trong thời kỳ đất nước đangđẩy mạnh hoạt động đầu tư, cải cách tài chính công hiện nay.
đẩy mạnh hoạt động đầu tư, cải cách tài chính công hiện nay.
Đầu tư và quản lý đầu tư từ nguồn vốn Ngân sách nhà nước là vấn đề lớn
Đầu tư và quản lý đầu tư từ nguồn vốn Ngân sách nhà nước là vấn đề lớnvà rất nhạy cảm trong chính sách của Đảng và Nhà nước. Trong quá trình
và rất nhạy cảm trong chính sách của Đảng và Nhà nước. Trong quá trìnhnghiên cứu do trình độ hiểu biết cũng như là thời gian có hạn nên không thế
nghiên cứu do trình độ hiểu biết cũng như là thời gian có hạn nên không thếtránh được những sai sót. Em rất mong sự đóng góp của Thầy để lần sau em
tránh được những sai sót. Em rất mong sự đóng góp của Thầy để lần sau emhoàn thiện hơn về phương pháp luận cũng như nội dung
hoàn thiện hơn về phương pháp luận cũng như nội dung
Em xin chân thành cảm ơn!
Em xin chân thành cảm ơn!
3
3
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B


liền với chủ thể Nhà nước.
liền với chủ thể Nhà nước.
-
-
Ngân sách nhà nước (NSNN): Cho đến nay, thuật ngữ “ Ngân sách
Ngân sách nhà nước (NSNN): Cho đến nay, thuật ngữ “ Ngân sáchNhà nước” được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế , xã hội ở mọi
Nhà nước” được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế , xã hội ở mọiquốc gia. Song, quan niệm về Ngân sách Nhà nước thì lại chưa thống nhất.
quốc gia. Song, quan niệm về Ngân sách Nhà nước thì lại chưa thống nhất.Các nhà kinh tế Nga cho rằng: Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê các
Các nhà kinh tế Nga cho rằng: Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê cáckhoản thu chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của đất nước.
khoản thu chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của đất nước.
-
-
Luật ngân sách Nhà nước đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội
Luật ngân sách Nhà nước đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hộichủ nghĩa Việt Nam khoá IX, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 20-3- 1996 có

VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
Vai trò tất yếu của ngân sách Nhà nước ở mọi thời đại và trong mọi mô
Vai trò tất yếu của ngân sách Nhà nước ở mọi thời đại và trong mọi môhình kinh tế, là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế xã hội là vai trò quan
hình kinh tế, là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế xã hội là vai trò quantrọng của ngân sách Nhà nước trong cơ chế thị trường. Vai trò này, có thể đề
trọng của ngân sách Nhà nước trong cơ chế thị trường. Vai trò này, có thể đềcập đến ở một số nội dung sau:
cập đến ở một số nội dung sau:


Vai trò điều tiết trong lĩnh vực kinh tế: Nhà nước sử dụng ngân sách để
Vai trò điều tiết trong lĩnh vực kinh tế: Nhà nước sử dụng ngân sách đểđiều chỉnh các hoạt động kinh tế, sử dụng hiệu quả các khoản thu, chi ngân
điều chỉnh các hoạt động kinh tế, sử dụng hiệu quả các khoản thu, chi ngânsách. Thông qua các chính sách thuế và chính sách chi tiêu của chính phủ,
sách. Thông qua các chính sách thuế và chính sách chi tiêu của chính phủ,Nhà nước sẽ tạo ra một cơ cấu kinh tế mới phù hợp với tình hình phát triển


là thuộc về Nhà nước và không vì mục tiêu lợi nhuận. Mặt khác các khoản
là thuộc về Nhà nước và không vì mục tiêu lợi nhuận. Mặt khác các khoảnchi ngân sách cho việc thực hiện các vấn đề xã hội, thuế cũng được sử dụng
chi ngân sách cho việc thực hiện các vấn đề xã hội, thuế cũng được sử dụngđể thực hiện tái phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội.
để thực hiện tái phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội.


Vai trò điều chỉnh trong lĩnh vực thị trường: Chính phủ sử dụng ngân
Vai trò điều chỉnh trong lĩnh vực thị trường: Chính phủ sử dụng ngânsách để điều chỉnh sự bất bình ổn giá giá cả nhằm bình ổn giá cả và khốn
sách để điều chỉnh sự bất bình ổn giá giá cả nhằm bình ổn giá cả và khốnchế đẩy lùi nạn lạm phát một cách có hiệu quả.
chế đẩy lùi nạn lạm phát một cách có hiệu quả.
2. HOẠT ĐỘNG CỦA NSNN
2. HOẠT ĐỘNG CỦA NSNN
2.1 Thu NSNN
2.1 Thu NSNN
2.1.1 Khái niệm và đặc điểm
2.1.1 Khái niệm và đặc điểm
Thu NSNN được đặc trưng một số đặc điểm sau:


hiện hệ thống thu ngân sách.
hiện hệ thống thu ngân sách.
2.1.2 Nguồn thu NSNN
2.1.2 Nguồn thu NSNN
Quỹ NSNN được huy động từ nhiều lĩnh vực, nhiều nguồn và được thực
Quỹ NSNN được huy động từ nhiều lĩnh vực, nhiều nguồn và được thựchiện dưới các hình thưc cụ thể khác nhau:
hiện dưới các hình thưc cụ thể khác nhau:
Thứ nhất, căn cứ vào phạm vi phát sinh, các khoản thu NSNN chia thành
Thứ nhất, căn cứ vào phạm vi phát sinh, các khoản thu NSNN chia thànhhai loại lớn là thu trong nước và thu ngoài nước.
hai loại lớn là thu trong nước và thu ngoài nước.
Một là, thu trong nước bao gồm:
Một là, thu trong nước bao gồm:
+ Thu từ các hoạt động sản xuất kinh doanh.
+ Thu từ các hoạt động sản xuất kinh doanh.
+ Thu từ các hoạt động kinh doanh dịch vụ bao gồm cả thu sự nghiệp và
+ Thu từ các hoạt động kinh doanh dịch vụ bao gồm cả thu sự nghiệp vàthu từ các dịch vụ tài chính.
thu từ các dịch vụ tài chính.
+ Thu từ các hoạt động khác như thu về bán, cho thuê tài sản quốc gia,
+ Thu từ các hoạt động khác như thu về bán, cho thuê tài sản quốc gia,


chính quốc tế.
Thứ hai, căn cứ vào tính chất phát sinh có hai loại:
Thứ hai, căn cứ vào tính chất phát sinh có hai loại:
- Khoản thu thường xuyên: thuế,, phí, lệ phí...
- Khoản thu thường xuyên: thuế,, phí, lệ phí...
- Khoản thu không thường xuyên:thu nhận viện trợ từ nước ngoài, đi vay
- Khoản thu không thường xuyên:thu nhận viện trợ từ nước ngoài, đi vaytrong và ngoài nước, thu tiền phạt...
trong và ngoài nước, thu tiền phạt...
2.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN
2.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN
Thứ nhất, mức độ phát triển của nền kinh tế: đánh giá bằng tốc độ tăng
Thứ nhất, mức độ phát triển của nền kinh tế: đánh giá bằng tốc độ tăngtrưởng và giá trị tổng sản phẩm quốc nội giữa các thời kỳ. Một quốc gia có
trưởng và giá trị tổng sản phẩm quốc nội giữa các thời kỳ. Một quốc gia cótốc độ tăng trưởng kinh tế vững chắc, ổn định có số thu tương đối ổn định.
tốc độ tăng trưởng kinh tế vững chắc, ổn định có số thu tương đối ổn định.
Thứ hai, hiệu quả kinh tế của từng hoạt động đầu tư trong nền kinh tế: hiệu
Thứ hai, hiệu quả kinh tế của từng hoạt động đầu tư trong nền kinh tế: hiệuquả hoạt động đầu tư cao thúc đẩy việc tiết kiệm tiêu dùn của khu vực tư
quả hoạt động đầu tư cao thúc đẩy việc tiết kiệm tiêu dùn của khu vực tư


các nhiệm vụ của nhà nước.
Chi ngân sách có một số đặc trưng riêng:
Chi ngân sách có một số đặc trưng riêng:
Thứ nhất, chi NSNN luôn gắn chặt với những nhiệm vụ kinh tế, chính trị,
Thứ nhất, chi NSNN luôn gắn chặt với những nhiệm vụ kinh tế, chính trị,xã hội mà chính phủ phải đảm nhận trước mỗi quốc gia.
xã hội mà chính phủ phải đảm nhận trước mỗi quốc gia.
Thứ hai, tính hiệu quả của các khoản chi ngân sách đều là khoản cấp phát
Thứ hai, tính hiệu quả của các khoản chi ngân sách đều là khoản cấp phátkhông hoàn trả trực tiếp mang tính bao cấp. Vì vậy các nhà quản lý cần có
không hoàn trả trực tiếp mang tính bao cấp. Vì vậy các nhà quản lý cần có6
6
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
6
6
Đề án môn học
Đề án môn học
sự phân tích tính toán cẩn thận khi đưa ra các quyết định chi tiêu để tránh
sự phân tích tính toán cẩn thận khi đưa ra các quyết định chi tiêu để tránhđược những lãng phí không cần thiết.


chát thường xuyên để tài trợ hoạt động của cơ quan nhà nước. Chi thường
chát thường xuyên để tài trợ hoạt động của cơ quan nhà nước. Chi thườngxuyên gồm có:
xuyên gồm có:
+ Chi về chủ quyền quốc gia
+ Chi về chủ quyền quốc gia
+ Chi phí liên quan đến sự điều hành và duy trì hoạt đông của cơ quan
+ Chi phí liên quan đến sự điều hành và duy trì hoạt đông của cơ quannhà nước.
nhà nước.
+ Chi phí do sự can thiệp của nhà nước vào các hoạt động kinh tế, văn
+ Chi phí do sự can thiệp của nhà nước vào các hoạt động kinh tế, vănhoá, xã hội.
hoá, xã hội.
- Chi đầu tư: là tất cả các chi phí làm tăng thêm tài sản quốc gia, bao gồm:
- Chi đầu tư: là tất cả các chi phí làm tăng thêm tài sản quốc gia, bao gồm:+ Chi mua sắm máy móc, thiết bị và dụng cụ
+ Chi mua sắm máy móc, thiết bị và dụng cụ
+ Chi xây dụng và tu bổ công sở, đường sá, kiến thiết đô thị.
+ Chi xây dụng và tu bổ công sở, đường sá, kiến thiết đô thị.
+Chi thành lập doanh nghiệp nhà nước, góp vốn vào các công ty, đơn vị

-
Đảm bảo mục tiêu tăng truởng kinh tế, ổn định đời sống nhân dân.
Đảm bảo mục tiêu tăng truởng kinh tế, ổn định đời sống nhân dân.
2.3.
2.3.
Lý luận về cân bằng ngân sách
Lý luận về cân bằng ngân sách
7
7
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
7
7
Đề án môn học
Đề án môn học
Theo lý thuyết cổ điển về cân bằng ngân sách, “mỗi năm số thu phải ngang
Theo lý thuyết cổ điển về cân bằng ngân sách, “mỗi năm số thu phải ngangvới số chi”. Nội dung của lý thuyết được thể hiện ở các khía cạnh :
với số chi”. Nội dung của lý thuyết được thể hiện ở các khía cạnh :
-
-
Sự thăng bằng giữa thu và chi phải có thật.
Sự thăng bằng giữa thu và chi phải có thật.
-
-
Không được dùng đến tín dụng của Chính phủ, trừ trường hợp đặc
Không được dùng đến tín dụng của Chính phủ, trừ trường hợp đặc


độ thâm hụt, người ta sử dụng so với GDP hoặc so với tổng số thu trongNSNN. Thâm hụt ngân sách do một số nguyên nhân chủ yếu sau:
NSNN. Thâm hụt ngân sách do một số nguyên nhân chủ yếu sau:
-
-
Hiệu quả thấp của nền sản xuất xã hội, sự kém hiệu quả của các mối
Hiệu quả thấp của nền sản xuất xã hội, sự kém hiệu quả của các mốiquan hệ kinh tế với bên ngoài.
quan hệ kinh tế với bên ngoài.
-
-
Cơ cấu không hợp lý của các khoản chi ngân sách.
Cơ cấu không hợp lý của các khoản chi ngân sách.
-
-
Cơ chế quản lý ngân sách kém hiệu quả.
Cơ chế quản lý ngân sách kém hiệu quả.
Thâm hụt NSNN đang là một vấn đề bức xúc mà Chính phủ Việt Nam phải
Thâm hụt NSNN đang là một vấn đề bức xúc mà Chính phủ Việt Nam phảiđối mặt. Thực trạng thâm hụt ngân sách Việt Nam những năm gần đây:
đối mặt. Thực trạng thâm hụt ngân sách Việt Nam những năm gần đây:
Bảng 1: Cân đối ngân sách nhà nước Việt Nam
Bảng 1: Cân đối ngân sách nhà nước Việt Nam
Đơn vị :tỷ đồng

1
Tổng thu
Tổng thu
NSNN
NSNN
90749
90749
103888
103888
123860
123860
142210
142210
166900
166900
183000
183000
2
2
Tổng chi
Tổng chi
NSNN
NSNN
108961
108961
129773
129773
148208
148208
176602

Đề án môn học
Theo công bố dự toán NSNN năm 2005:
Theo công bố dự toán NSNN năm 2005:
Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Sinh Hùng vừa ký ban hành quyết định công
bố dự toán ngân sách nhà nước năm nay với tổng các nguồn thu ước đạt
183.000 tỷ đồng, trong đó tổng thu ngân sách đạt 181.000 tỷ đồng, viện trợ
không hoàn lại khoảng 2.000 tỷ đồng.
Trong tổng số thu ngân sách năm 2005, thuế vẫn là nguồn thu chủ yếu của
Trong tổng số thu ngân sách năm 2005, thuế vẫn là nguồn thu chủ yếu của
Nhà nước, đạt 145.300 tỷ đồng. Thu thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu
Nhà nước, đạt 145.300 tỷ đồng. Thu thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu
nhập doanh nghiệp đạt lớn nhất, ước đạt 47.210 tỷ và 41.622 tỷ đồng, cao
nhập doanh nghiệp đạt lớn nhất, ước đạt 47.210 tỷ và 41.622 tỷ đồng, cao
hơn con số thực thu 41.060 tỷ và 37.329 tỷ tương ứng trong năm 2004.
hơn con số thực thu 41.060 tỷ và 37.329 tỷ tương ứng trong năm 2004.
Thuế xuất nhập khẩu trong năm nay cũng ước đạt con số 21.260 tỷ so với
Thuế xuất nhập khẩu trong năm nay cũng ước đạt con số 21.260 tỷ so với
20.420 tỷ đồng trong năm ngoái. Thu thuế tiêu thụ đặc biệt đạt 14.674 tỷ
20.420 tỷ đồng trong năm ngoái. Thu thuế tiêu thụ đặc biệt đạt 14.674 tỷ
đồng, thuế tài nguyên 12.463 tỷ đồng trong năm nay.
đồng, thuế tài nguyên 12.463 tỷ đồng trong năm nay.
Bên cạnh các khoản thu chính từ thuế, các khoản thu phí, lệ phí và thu
Bên cạnh các khoản thu chính từ thuế, các khoản thu phí, lệ phí và thu
ngoài thuế dự kiến đạt 35.243 tỷ đồng trong năm 2005. Việt Nam cũng sẽ
ngoài thuế dự kiến đạt 35.243 tỷ đồng trong năm 2005. Việt Nam cũng sẽ
nhận được một khoảng viện trợ nước ngoài không hoàn lại, ước đạt 2.000 tỷ
nhận được một khoảng viện trợ nước ngoài không hoàn lại, ước đạt 2.000 tỷ
đồng, tương đương năm 2004.
đồng, tương đương năm 2004.
Nếu kể cả khoản ngân sách từ năm ngoái, tổng thu năm nay sẽ đạt con số

chính theo luật cơ bản quy định. Có hai mô hình tổ chức hành chính tươngđương với nó là hai mô hình tổ chức hệ thống NSNN là :
đương với nó là hai mô hình tổ chức hệ thống NSNN là :
9
9
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
9
9
Đề án môn học
Đề án môn học
-
-
Mô hình tổ chức hành chính liên bang (Mỹ, Canada, Đức...), hệ thống
Mô hình tổ chức hành chính liên bang (Mỹ, Canada, Đức...), hệ thốngNSNN được tổ chức thành ba cấp: NS liên bang, NS bang và NS địa
NSNN được tổ chức thành ba cấp: NS liên bang, NS bang và NS địaphương
phương
-
-
Mô hình tổ chức hành chính thống nhất (Anh, Pháp, Nhật...), hệ thống
Mô hình tổ chức hành chính thống nhất (Anh, Pháp, Nhật...), hệ thống


nhiệm vụ thu chi và nguồn thu cũng như trong cân đối ngân sách các cấpchính quyền Nhà nước. Đây là nội dung quan trọng nhất trong phân cấp
chính quyền Nhà nước. Đây là nội dung quan trọng nhất trong phân cấpNSNN: theo các điều khoản trong chương III của Luật NSNN:
NSNN: theo các điều khoản trong chương III của Luật NSNN:
+về thu: mỗi cấp ngân sách đều có các khoản thi được hưởng trọn vẹn
+về thu: mỗi cấp ngân sách đều có các khoản thi được hưởng trọn vẹn100% và các khoản thu được phân chia theo tỷ lệ % nhất định. Riêng ngân
100% và các khoản thu được phân chia theo tỷ lệ % nhất định. Riêng ngânsách địa phương còn được khoản thu trợ cấp từ ngân sách cấp trên.
sách địa phương còn được khoản thu trợ cấp từ ngân sách cấp trên.
+ Về chi tiêu: mỗi cấp ngân sách đều có các khoản chi thường xuyên và chi
+ Về chi tiêu: mỗi cấp ngân sách đều có các khoản chi thường xuyên và chiđầu tư
đầu tư
Giải quyết quan hệ chu trình ngân sách, tức là quan hệ về quản lý trong chu
Giải quyết quan hệ chu trình ngân sách, tức là quan hệ về quản lý trong chutrình vận động của NSNN, từ khâu lập ngân sách đến chấp hành và quyết

Đề án môn học
CHƯƠNG II:KHÁI QUÁT VỀ ĐẦU TƯ TỪ NGUỒN VỐN
CHƯƠNG II:KHÁI QUÁT VỀ ĐẦU TƯ TỪ NGUỒN VỐN
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
I
I
, Khái quát về đầu tư
, Khái quát về đầu tư
1, Đầu tư
1, Đầu tư
Đầu tư theo nghĩa rộng có thể hiểu là quá trình bỏ vốn (bao gồm cả tiền,
Đầu tư theo nghĩa rộng có thể hiểu là quá trình bỏ vốn (bao gồm cả tiền,nguồn lực và công nghệ) để đạt được một mục đích (hay mục tiêu) nhất
nguồn lực và công nghệ) để đạt được một mục đích (hay mục tiêu) nhấtđịnh.
định.
Đó có thể là mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hộiv.v....
Đó có thể là mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hộiv.v....
Trong hoạt động kinh tế, đầu tư là quá trình bỏ vốn (tiền, nhân lực, nguyên
Trong hoạt động kinh tế, đầu tư là quá trình bỏ vốn (tiền, nhân lực, nguyênliệu công nghệ....) vào các hoạt động sãn xuất kinh doanh và dịch vụ nhằm
liệu công nghệ....) vào các hoạt động sãn xuất kinh doanh và dịch vụ nhằm



dùng cũng như các hoạt động nhân đạo khác
dùng cũng như các hoạt động nhân đạo khác
Thứ hai, có thể hiểu khái niệm đầu tư theo quan điểm tái sản xuất mở rộng.
Thứ hai, có thể hiểu khái niệm đầu tư theo quan điểm tái sản xuất mở rộng.Đầu tư thực tế là quá trình chuyển hoá vốn thành các yếu tố cần thiết cho
Đầu tư thực tế là quá trình chuyển hoá vốn thành các yếu tố cần thiết choviệc tạo ra năng lực sản xuất, tạo ra những yếu tố cơ bản, tiên quyết cho quá
việc tạo ra năng lực sản xuất, tạo ra những yếu tố cơ bản, tiên quyết cho quátrình phát triển sản xuất. Đây là hoạt động mang tính chất thường xuyên của
trình phát triển sản xuất. Đây là hoạt động mang tính chất thường xuyên củamọi nền kinh tế và là cơ sở của sự phát triển tăng trưởng kinh tế.
mọi nền kinh tế và là cơ sở của sự phát triển tăng trưởng kinh tế.
Đầu tư vào hoạt động kinh tế luôn được biểu hiện dưới mục tiêu kinh tế cụ
Đầu tư vào hoạt động kinh tế luôn được biểu hiện dưới mục tiêu kinh tế cụthể. Chính vì vậy, các hoạt động đầu tư luôn phải vạch ra được các mục tiêu
thể. Chính vì vậy, các hoạt động đầu tư luôn phải vạch ra được các mục tiêucụ thể. Xác định cụ thể mục tiêu, là nhân tố đảm bảo cho hoạt động đầu tư


tiếp được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: mua cổ phiếu, tín
tiếp được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: mua cổ phiếu, tínphiếu, tín dụng....
phiếu, tín dụng....
sĐầu tư gián tiếp là hinh thức đầu tư khá phát triển hiện nay. Những người
sĐầu tư gián tiếp là hinh thức đầu tư khá phát triển hiện nay. Những ngườicó vốn hoặc họ không biết kinh doanh hoặc họ không thích nghề này và
có vốn hoặc họ không biết kinh doanh hoặc họ không thích nghề này vàkhông có điều kiện để tham gia hoạt động đầu tư trực tiếp đã lựa chọn hình
không có điều kiện để tham gia hoạt động đầu tư trực tiếp đã lựa chọn hìnhthức đầu tư gián tiếp. Mặt khác, hình thức đầu tư này, Chính phủ của một số
thức đầu tư gián tiếp. Mặt khác, hình thức đầu tư này, Chính phủ của một sốnước trên thế giới đã thông qua các chương trình tài chính cho Chính phủ
nước trên thế giới đã thông qua các chương trình tài chính cho Chính phủcủa một số nước vay với một tỷ lệ lãi suất ưu đãi cũng là một hình thức đầu
của một số nước vay với một tỷ lệ lãi suất ưu đãi cũng là một hình thức đầu



các công ty cổ phần trong các doanh nghiệp không làm thay đổi vốn của
các công ty cổ phần trong các doanh nghiệp không làm thay đổi vốn củadoanh nghiệp, nhưng có khả năng tạo ra năng lực quản lý mới, năng lực xã
doanh nghiệp, nhưng có khả năng tạo ra năng lực quản lý mới, năng lực xãhội mới.
hội mới.
Tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước ta hiện nay là một hình
Tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước ta hiện nay là một hìnhthức đầu từ chuyển dịch. Quyền sở hữu nhà nước toàn bộ tái sản của doanh
thức đầu từ chuyển dịch. Quyền sở hữu nhà nước toàn bộ tái sản của doanhnghiệp sẻ từng bước chuyển sang các thành phần kinh tế khác. Sự chuyển
nghiệp sẻ từng bước chuyển sang các thành phần kinh tế khác. Sự chuyểndịch quyền sở hữu như vậy có thể tạo điều kiện cho các doanh nghiệp áp
dịch quyền sở hữu như vậy có thể tạo điều kiện cho các doanh nghiệp ápdụng phương pháp quản lý mới.
dụng phương pháp quản lý mới.
Đầu tư phát triển là hình thức đầu tư quan trọng và chủ yếu. Người có vốn

12
Đề án môn học
Đề án môn học
Hiện nay, Chính phủ không áp dụng một hình thức đầu tư nào bắt buộc với
Hiện nay, Chính phủ không áp dụng một hình thức đầu tư nào bắt buộc vớimọi thành phần kinh tế. Nhà nước thực hiện những biện pháp can thiệp nhất
mọi thành phần kinh tế. Nhà nước thực hiện những biện pháp can thiệp nhấtđịnh để đảm bảo cho thị trường vốn đầu tư phát triển phù hợp với tăng
định để đảm bảo cho thị trường vốn đầu tư phát triển phù hợp với tăngtrưởng kinh tế, sử dụng các chính sách nhằm khuyến khích đầu tư phát triển
trưởng kinh tế, sử dụng các chính sách nhằm khuyến khích đầu tư phát triểnphù hợp với tăng trưởng kinh tế, sử dụng các chính sách khuyến khích đầu
phù hợp với tăng trưởng kinh tế, sử dụng các chính sách khuyến khích đầutư vào các lĩnh vực khác nhau nhằm làm cho thị trường vốn phát triển ổn
tư vào các lĩnh vực khác nhau nhằm làm cho thị trường vốn phát triển ổnđịnh.
định.
Đầu tư cũng có thể được phân làm nhiều loại theo nhiều tiêu thức khác

quan trọng trong nền kinh tế quốc dân:
-
-
Đây là nguồn đầu tư chủ yếu, quyết định sự phát triển cơ sơ hạ tầng
Đây là nguồn đầu tư chủ yếu, quyết định sự phát triển cơ sơ hạ tầngkỹ thuật và cơ sở hạ tầng xã hội. Là nền tảng để thực hiện công
kỹ thuật và cơ sở hạ tầng xã hội. Là nền tảng để thực hiện côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Nhà nước của bất kỳ quốc gia nào
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Nhà nước của bất kỳ quốc gia nàocũng đặc biệt quan tâm đến vấn đề đầu tư này.
cũng đặc biệt quan tâm đến vấn đề đầu tư này.
-
-
Trong tiến trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội
Trong tiến trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa ở nước ta, đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tạo nên
chủ nghĩa ở nước ta, đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tạo nênthành phần kinh tế nhà nước. Thành phần này đóng vai trò chủ đạo
thành phần kinh tế nhà nước. Thành phần này đóng vai trò chủ đạo


hiệu quả quản lý nhà nước cũng như không ngừng cải thiện đời sốngnhân dân.
nhân dân.
Mọi hoạt động đầu tư chứa đựng trong nó các nội dung cơ bản:
Mọi hoạt động đầu tư chứa đựng trong nó các nội dung cơ bản:
13
13
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
13
13
Đề án môn học
Đề án môn học
+ Mục tiêu của hoạt động đầu tư.
+ Mục tiêu của hoạt động đầu tư.
+ Vốn đầu tư từ đâu và các điều kiện khác nhau của việc sử dụng vốn nay.
+ Vốn đầu tư từ đâu và các điều kiện khác nhau của việc sử dụng vốn nay.
+ Phương thức tiến hành đầu tư (đầu tư trực tiếp, hay gián tiếp..)
+ Phương thức tiến hành đầu tư (đầu tư trực tiếp, hay gián tiếp..)
+Thời gian đầu tư bao nhiêu lâu và tính như thế nào.
+Thời gian đầu tư bao nhiêu lâu và tính như thế nào.
+ Hiệu quả của hoạt động đầu tư.
+ Hiệu quả của hoạt động đầu tư.
Mọi hoạt động đầu tư, đặc biệt là đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước
Mọi hoạt động đầu tư, đặc biệt là đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nướcđều được thực hiện qua dự án đầu tư. Những nội dung trên thể hiện cụ thể,

các chức năng lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm tra dự án nhằm đảmbảo các phương diện thời gian, nguồn lực (chi phí ) và độ hoàn thiện (chất
bảo các phương diện thời gian, nguồn lực (chi phí ) và độ hoàn thiện (chấtlượng) dự án . Quản lý dự án được thực hiện trong tất cả các giai đoạn khác
lượng) dự án . Quản lý dự án được thực hiện trong tất cả các giai đoạn khácnhau của chu trình dự án. Bao gồm cả quản lý vĩ mô và quản lý vi mô
nhau của chu trình dự án. Bao gồm cả quản lý vĩ mô và quản lý vi mô
2, Vốn đầu tư
2, Vốn đầu tư
Vốn đầu tư là loại vốn tích luỹ được của các cá nhân, tập thể và nhà nước
Vốn đầu tư là loại vốn tích luỹ được của các cá nhân, tập thể và nhà nướcnhằm thực hiện đầu tư phát triển sản xuất. Nếu chỉ dừng lại ở phạm vi là
nhằm thực hiện đầu tư phát triển sản xuất. Nếu chỉ dừng lại ở phạm vi làvốn tích luỹ theo khái nệm thông thường thì ít có quốc gia nào trên thế giới
vốn tích luỹ theo khái nệm thông thường thì ít có quốc gia nào trên thế giớihiện nay có khả năng đầu tư lớn. Vốn đầu tư có thể hiểu rộng hơn bao gồm
hiện nay có khả năng đầu tư lớn. Vốn đầu tư có thể hiểu rộng hơn bao gồm


quan trọng của Nhà nước được sử dụng vào các mục tiêu ưu tiên trong công14
14
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
14
14
Đề án môn học
Đề án môn học
cuộc xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội”. Hiện nay vốn ODA được hiểu
cuộc xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội”. Hiện nay vốn ODA được hiểutheo nhiều cách khác nhau.
theo nhiều cách khác nhau.
-
-
Theo tính chất, vốn ODA bao gồm các vốn viện trợ không hoàn lại,
Theo tính chất, vốn ODA bao gồm các vốn viện trợ không hoàn lại,các khoản vay ưu đãi với lãi suất thấp và các ưu đãi khác.
các khoản vay ưu đãi với lãi suất thấp và các ưu đãi khác.
-
-
Theo mục đích là vốn hỗ trợ cho sự phát triển các cơ sở hạ tầng kinh
Theo mục đích là vốn hỗ trợ cho sự phát triển các cơ sở hạ tầng kinh


Theo các hình thức sử dụng, vốn ODA có thể cấp cho các dự án (kỹthuật, hay cơ bản...); cũng có thể cấp cho các hoạt động không dưới
thuật, hay cơ bản...); cũng có thể cấp cho các hoạt động không dướidạng dự án như cân bằng cán cân thanh toán, trả nợ nứơc ngoài để đạt
dạng dự án như cân bằng cán cân thanh toán, trả nợ nứơc ngoài để đạtđược một số mục tiêu khác, hỗ trợ theo chương trình thông qua Chính
được một số mục tiêu khác, hỗ trợ theo chương trình thông qua Chínhphủ và Chính phủ có thể sử dụng nó để cho vay lại
phủ và Chính phủ có thể sử dụng nó để cho vay lại
Trong nền kinh tế thị trường vốn luôn luôn là vấn đề quan tâm của các
Trong nền kinh tế thị trường vốn luôn luôn là vấn đề quan tâm của cácnhà đầu tư, kinh doanh. Sự vận động của thị trường vốn phụ thuộc vào
nhà đầu tư, kinh doanh. Sự vận động của thị trường vốn phụ thuộc vàotốc độ tăng trưởng và sự ổn định kinh tế, các chủ doanh nghiệp dựa vào
tốc độ tăng trưởng và sự ổn định kinh tế, các chủ doanh nghiệp dựa vàonguồn vốn vay ngân hàng hoặc có thể qua quỹ hộ trợ phát triển quốc gia

nhóm sau:
+Vốn ngân sách nhà nước sử dụng để đầu tư theo kế hoạch của Nhà
+Vốn ngân sách nhà nước sử dụng để đầu tư theo kế hoạch của Nhànước... không có khả năng thanh toán.
nước... không có khả năng thanh toán.
+Vốn tín dụng ưu đãi thuộc ngân sách nhà nước có khả năng thu hồi
+Vốn tín dụng ưu đãi thuộc ngân sách nhà nước có khả năng thu hồiđược xác định trong chỉ tiêu kế hoạch hàng năm.
được xác định trong chỉ tiêu kế hoạch hàng năm.
15
15
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
15
15
Đề án môn học
Đề án môn học
+ Vốn hỗ trợ phát triển chính thức ODA
+ Vốn hỗ trợ phát triển chính thức ODA
+ Vốn tín dụng thương mại... được áp dụng theo cơ chế tự vay, tự trả và
+ Vốn tín dụng thương mại... được áp dụng theo cơ chế tự vay, tự trả vàthực hiện đầy đủ các thủ tục đầu tư và điều kiện vay vốn.
thực hiện đầy đủ các thủ tục đầu tư và điều kiện vay vốn.
+Vốn huy động các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế.


cấp phát vốn cho đầu tư của nước ta có nhiều bước chuyển quan trọng.
cấp phát vốn cho đầu tư của nước ta có nhiều bước chuyển quan trọng.Hình thức đầu tư bằng nguồn vốn với lãi suất ưu đãi được mở rộng.
Hình thức đầu tư bằng nguồn vốn với lãi suất ưu đãi được mở rộng.Những công trình đầu tư sản xuất, kinh doanh có khả năng thu hồi
Những công trình đầu tư sản xuất, kinh doanh có khả năng thu hồichuyển sang hình thức cho vay vốn tín dụng với lãi suất ưu đãi. Hình
chuyển sang hình thức cho vay vốn tín dụng với lãi suất ưu đãi. Hìnhthức đầu tư trực tiếp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước thu hẹp lại.
thức đầu tư trực tiếp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước thu hẹp lại.Cấp phát vốn ngân sách nhà nước chỉ cho các công trình văn hóa, xã hội,
Cấp phát vốn ngân sách nhà nước chỉ cho các công trình văn hóa, xã hội,cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội, các hoạt động nghiên cứu cơ bản không có
cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội, các hoạt động nghiên cứu cơ bản không cókhả năng thu hồi vốn; vốn vay ưu đãi cũng được quản lý theo kế hoạch

Vốn ngân sách nhà nước hổ trợ cho các địa phương đầu tư vào vấn đềquan trọng của địa phương.
quan trọng của địa phương.
Vốn tín dụng đầu tư của nhà nước được hình thành từ các nguồn vốn của
Vốn tín dụng đầu tư của nhà nước được hình thành từ các nguồn vốn củaNhà nước và chuyển sang cho các thành phần kinh tế khác vay với sự ưu đãi
Nhà nước và chuyển sang cho các thành phần kinh tế khác vay với sự ưu đãi16
16
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
Phạm Thị Thuỷ - Lớp: QLKT-45B
16
16