MỞ ĐẦU
Ra đời trong những năm cuối thế kỷ 19, khi tờ Gia định báo được phát hành
(1865) thể loại bài phán ánh được sử dụng khá rộng rãi, đặc biệt từ khi báo chí cách
mạng Việt Nam ra đời, thể loại phản ánh trở thành một trong những thể loại quan
trọng, có tính chiến đấu cao, góp phần to lớn trong công tác tuyên truyền, cổ động
phong trào cách mạng. Đến nay, bài phản ánh trở thành một hệ thống trong các thể
loại báo chí và là thể loại cung cấp thông tin thời sự, nóng hổi, cần thiết nhất được
đông đảo công chúng tin tưởng, đón nhận.
Sở dĩ bài phản ánh được đi vào lòng của độc giả bởi đề tài của bài viết phong
phú, sinh động, cách thể hiện đa dạng, có ý nghĩa thực tiễn cao và gần gũi với công
chúng, đã phản ánh trung thực những vấn đề nóng hổi, bức xúc trong dư luận xã hội,
thoả mãng được nhu cầu, mong đợi của độc giả. Không những thế thể loại này xuất
hiện ngày càng nhiều trên các báo và số lượng bài trên một tờ báo.
Để sáng tạo một tác phẩm bài phản ánh hay, hấp dẫn phóng viên không chỉ nắm
được đặc trưng của thể loại mà còn phải hiểu cụ thể, sâu sắc từng vấn đề, lĩnh vực của
đời sống xã hội, có năng khiếu thẩm mỹ, có con mắt nghề nghiệp, có tâm hồn đạo đức
trong sáng“vị dân sinh” đòi hỏi người phóng viên phải nghiên cứu, tư duy, trau dồi,
tích luỹ, đam mê, yêu nghề trong quá trình tác nghiệp thì mới có khả năng hoàn thành
tác phẩm như mong muốn và được đông đảo công chúng đón nhận. Bài phản ánh hay
được thể hiện qua cách khai thác thông tin, sự kiện, vấn đề dựa trên những thực tế nảy
sinh trong đời sống xã hội.
Đối với bản thân, chỉ mới bước đầu tiếp cận môn học, thời lượng nghiên cứu và
phạm vi có hạn; kiến thức, vốn sống, kinh nghiệm tích tuỹ còn nhiều hạn chế, khả
năng thâm nhập, sâu sát với thực tiễn chưa nhiều nên bài viết chỉ đáp ứng một
phạm vi nhỏ của yêu cầu môn học, chất lượng bài viết chắc chắn sẽ chưa có chiều sâu
và còn nhiều thiếu sót Kính mong Giảng viên và bạn đọc tận tình đóng góp ý kiến.
Phần thứ nhất: SUY NGHĨ, ĐÁNH GIÁ VỀ MỘT YẾU TỐ, VẤN DỀ
BẤT KỲ CỦA BÀI PHẢN ÁNH HIỆN ĐẠI.
Chủ đề: Kỹ năng khai thác thông tin, tư liệu của phóng viên trong tác
phẩm bài phản ánh.
Theo quan niệm hiện đại bài phản ánh là thể loại báo chí thuộc nhóm thông tấn,

Để đáp ứng được điều đó đòi hỏi phóng viên phải được trang bị đầy đủ các kỹ
năng, phương pháp trong quá trình tác nghiệp như: nghiên cứu tài liệu, tư liệu liên
quan đến đề tài; thâm nhập thực tế nắm bắt, quan sát hiện tượng; phỏng vấn, chất vấn
những người có liên quan sự kiện, hiện tượng, tình huống nảy sinh.
Trong hoạt động báo chí, việc nghiên cứu thông tin, tư liệu góp phần quan trọng
trong việc cung cấp thông tin chính xác có sức thuyết phục cao. Thông tin thu được qua
phương pháp nghiên cứu tài liệu bao giờ cũng ổn định hơn và độ tin cậy cao hơn. Đây là
một yêu cầu tất yếu không thể thiếu trong đạo đức nghề nghiệp nhà báo. Trước khi định
thâm nhập vào một lĩnh vực nào đó để viết, một người làm báo có kinh nghiệm thường
cố gắng nghiên cứu, tìm hiểu trước về lĩnh vực đó, tạo ra những kiến thức nền, làm tiền
đề để thẩm định đúng đắn, đánh giá chính xác vấn đề, sự kiện, hiện tượng xảy ra. Việc
khai thác tài liệu phục vụ cho tác phẩm báo chí bao giờ cũng có khả năng gợi mở cho
hướng đi đúng đắn trong quá trình nhận thức thực tiễn của nhà báo. Tuy nhiên, trong
khai thác tài liệu cần phải biết lựa chọn những thông tin mới, chắc lọc thông tin cũ.
Ngoài việc nghiên cứu tư liệu nắm bắt thông tin, thì quan sát là một kỹ năng quan
trọng trong quá trình tác nghiệp. Có thể kết hợp quan sát từ bộ phận đến toàn thể, từ
gần đến xa, trong sự vận động, so sánh v.v…Người làm báo phải liên tục quan sát về
toàn bộ những điều xảy ra trong cuộc sống xung quanh, ghi chép lại những gì tai
nghe, mắt thấy, kết hợp với phân tích, đánh giá, qua đó rút ra những kết luận cần thiết,
nhằm phát huy độ tin cậy, xác thực từ những điều đã trực tiếp chứng kiến. Tuy nhiên
cần phải tránh việc sa vào những cái ngẫu nhiên, bất thường - không thể hiện đúng
bản chất của sự vật, hiện tượng.
Kết hợp với phỏng vấn dưới hình thức hỏi chuyện người khác để nắm bắt thông
tin, để thu thập thông tin. Những thông tin thu thập được từ cách làm này có tình thực
tiễn cao, giúp người viết nắm được những khía cạnh có liên quan đến con người, sự
kiện, sự việc, vấn đề để có thể phản ánh chúng một cách toàn diện, chính xác, kịp
thời trong các tác phẩm của mình.
Ngoài ra nhà báo có thể kết hợp với một số hoạt động khác như thâm nhập thực tế
cơ sở, dự họp báo và chuẩn bị đầy đủ các phương tiện tác nghiệp vụ (máy ảnh,
camera. Máy ghi âm, bút, sổ ghi chép ) trước khi đến hiện trường.

Phần thứ hai: THỰC HÀNH VIẾT MỘT BÀI PHẢN ÁNH
KHOA CHUYÊN MÔN KỸ THUẬT - TRƯỜNG QUÂN SỰ QUÂN KHU 5:
Giữ vững thi đua từ việc nêu gương điển hình
6 tháng đầu năm 2012, tập thể Khoa đạt đơn vị dẫn đầu cụm
thi đua khối 5 khoa giáo viên. Qua tổng kết năm vẫn tiếp tục
giữ vững danh hiệu. Nhân tố mới: Khoa Chuyên môn-Kỹ thuật
lần đầu tiên trong hơn 10 năm qua đã giữ vững ngọn cờ trong
phong trào thi đua của Trường Quân sự Quân khu 5.
Với chức năng nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cho các đối tượng là nhân viên
chuyên môn kỹ thuật như y tá, quản lý viên, quân nhu, nhân viên nấu ăn, bảo quản
viên, quân khí viên, sĩ quan dự bị từ hạ sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp trong
lực lượng vũ trang Quân khu. Trong thời gian qua, tập thể cán bộ nhân viên Khoa
luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Theo Đại tá Trần Ngọc Trung, Chủ nhiệm khoa, thì mặt bằng trình độ giáo viên
chủ yếu là trung cấp, 71,4% quân số là quân nhân chuyên nghiệp. Trong năm tập thể
Khoa hạ quyết tâm, đồng tâm hiệp lực xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện.
Với quyết tâm đó, trong 6 tháng đầu năm 2012 tập thể Khoa đạt đơn vị dẫn đầu
cụm thi đua khối 5 khoa giáo viên. Qua tổng kết năm vẫn tiếp tục giữ vững danh hiệu.
Nhân tố mới Khoa Chuyên môn-Kỹ thuật lần đầu tiên trong hơn 10 năm qua đã giữ
vững ngọn cờ trong phong trào thi đua quyết thắng của Trường Quân sự Quân khu 5
Để đạt được kết quả trên, năm qua Ban chủ nhiệm Khoa đã tập trung lãnh đạo, chỉ
đạo đột phá vào nâng cao chất lượng chuyên môn, phấn đấu “dạy tốt, học tốt, chấp
hành kỷ luật nghiêm” là nội dung hàng đầu được đề cập thường xuyên trong các cuộc
họp chi bộ hằng tháng, các buổi giao ban hằng tuần. Với phương châm “nghề dạy
nghề”, “Người trước truyền bí quyết cho người sau”, “Người giỏi kèm người chưa
giỏi”, “Người đi trước dạy người đi sau”, cán bộ, nhân viên các tổ bộ môn phát huy vai
trò chủ động sáng tạo, cùng nhau học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, từ
việc sử dụng, soạn bài giảng bằng vi tính, sử dụng hiệu quả thư viện điện tử để cập nhật
các nguồn thông tin thời sự phục vụ công tác chuyên môn; kết hợp nhuần nhuyễn giữa
phương pháp giảng dạy truyền thống với hiện đại, vừa trình chiếu, vừa có mô hình học

giảng dạy, đưa các nhiệm vụ trọng tâm vào Nghị quyết hàng tháng, trong quá trình
lãnh đạo khoa đã tạo điều kiện hết sức để mọi cán bộ, giáo viên hoàn thành tốt nhiệm
vụ, đặc biệt khoa luôn chú trọng công tác nêu gương điển hình trong mọi hoạt động
nhằm thúc đẩy phong trào thi đua.
Đã trở thành nhân tố mới bứt phá trong thi đua, hy vọng rằng, Khoa sẽ lập nhiều
thành tích hơn nữa, xứng đáng là ngọn cờ đầu trong phong trào thi đua quyết thắng
Trường quân sự Quân khu 5.
Bài và ảnh: Quang Hùng
KẾT LUẬN
Có thể nói, với những ưu thế của mình, thể loại bài phản ánh được sử dụng khá
phổ biến. Những bài phản ánh hay không dừng lại ở việc cung cấp phản ánh thông tin
đơn thuần mà còn đem lại cách nhìn, cách nghĩ cho người đọc về vấn đề, sự kiện nảy
sinh, nhằm phản ánh lại sự kiện, tạo độ tin cậy cao. Bài phản ánh được xem là thể loại
được đông đảo công chúng đón nhận và tin tưởng.
Xã hội ngày càng phát triển, những chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước
không ngừng được hoàn thiện, những vấn đề mới trong xã hội không ngừng này sinh,
các sự kiện, vấn đề mang tính thời sự ngày càng nhiều Thể loại bài phản ánh cơ bản
đã đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của công chúng, nhất là đáp ứng nhanh, kịp
thời những tin tức thời sự nóng hổi Cùng với sự phát triển của thời đại và xu hướng
cua báo chí hiện đại thì năng lực tư duy, sự hiểu biết kiến thức và bản lĩnh của phóng
viên ngày càng nâng cao, cũng như sự phát triển của thể loại phỏng vấn ngày càng
khẳng định vai trò, vị thế của mình và được đông đảo công chúng đón nhận.