Những công ty gia đình Nhật Bản và bí quyết trường tồn
Đổi họ cho con rể, một tập tục cổ xưa tại Nhật Bản, đã mang đến giải pháp tuyệt
vời cho sự trường tồn của các công ty gia đình trong vài trăm năm qua. Một câu chuyện xưa giúp giải đáp cho chúng ta câu hỏi từ lâu ở Nhật Bản: Các
công ty gia đình tồn tại như thế nào trong trường hợp không có con trai đảm nhận
công ty?

Câu chuyện này bắt nguồn từ năm 717 sau công nguyên. Khi đó, thánh núi
Hakusan ghé thăm một tín đồ Phật giáo là Taicho Daishi trong giấc mơ và bảo ông
hãy tìm một suối nước nóng ở làng Awazu- nay là tỉnh Ishikawa. Daishi đã tìm ra nơi đó và bảo Garyo Hoshi - học trò của ông – xây một nhà khách
tại đây.

Về phần mình, Garyo Hoshi truyền bá đạo Phật cho các du khách và nhận một con
nuôi làm người thừa kế. Người này có tên Zengoro. Theo sách kỉ lục thế giới Guinness, đó là cách mà công ty gia đình lâu đời nhất trên
thế giới hình thành. Từ đó trở tới nay, khách sạn cùng cái tên Zengoro Hoshi vẫn
được truyền lại cho 46 thế hệ trong gia đình trong gần 1.300 năm.

Tuy nhiên, trong một đất nước mà con trai trong gia đình thường nắm quyền thừa
kế thì các ông chủ doanh nghiệp làm thế nào để luôn có con trai? Đó là một việc
đơn giản. “Khi gia đình chỉ có con gái, chúng tôi chấp nhận để chồng của con gái mang họ

Suzuki, là con nuôi đời thứ tư nắm quyền quản lý “Trong nhiều trường hợp, những công ty gia đình mà dưới quyền điều hành của
con rể hoạt động tốt hơn nhiều so với con ruột. Khi tôi quyết định đầu tư vào một
công ty trong danh sách mà vẫn thuộc sở hữu của một gia đình, những khó khăn
lớn đối với tôi là hoạt động điều hành và kế thừa trong công ty”, Yasuaki
Kinoshita, người phụ trách hoạt động đầu tư vào các doanh nghiệp Nhật Bản tại
công ty quản lý tài sản Nissay, nhận định. Tại công ty chứng khoán Matsui, chủ tịch đời thứ tư, ông Michio Matsui, được
nhận làm con nuôi của dòng họ Matsui, nhưng điều này cũng đồng nghĩa với việc
ông phải bỏ họ cũ.

“ Tôi là con trai cả trong gia đình, do vậy tôi hơi lưỡng lự khi một gia đình khác
nhận làm con nuôi. Nhưng bố mẹ tôi cho rằng có thể đó là số mệnh của tôi”, ông
nhớ lại. Song về mặt lịch sử, đổi họ không phải là một việc làm quá to tát bởi vì đơn giản
nhiều người còn không có họ”

“Cách đây chỉ 150 năm, người dân không có họ nếu họ không xuất thân từ một
tầng lớp xã hội quan trọng như võ sĩ đạo (Samurai). Và khi bạn thay đổi họ, điều
đó là bình thường bởi vì khi ấy bạn được trao một cái tên mới như một niềm vinh
dự hay một phần thưởng cho thành quả bạn đã đạt được. Nó trở thành niềm mong
ước của nhiều người”, nhà xã hội học Marico Fujiwara giải thích.
Nếu một người đàn ông làm con rể trong một gia đình làm kinh doanh, anh ta biết
họ sẽ mong đợi điều gì ở anh ta.

"Họ mong đợi bạn sẽ là một người chồng, người cha tốt, biết yêu thương và cũng
là một nhà kinh doanh giỏi”, nhà xã hội học Mariko Fujiwara nhận định. Giống như một thương vụ mà ở đó hai bên cùng có lợi, nếu những kì vọng được
nêu rõ ngay từ đầu, việc quản lý công ty có thể dễ dàng hơn so với khi hai người
đến với nhau bằng một mối tình lãng mạn.