Xây dựng Cộng đồng ASEAN theo Hiến chơng tạp chí luật học số 9/2008 39

Ths. Nguyễn Thị Kim Ngân *
heo Tuyờn b ho hp ASEAN II kớ ti
Bali, Indonesia thỏng 10/2003, Cng
ng kinh t ASEAN (ASEAN
Economic Community - AEC) c xỏc
nh l mt trong ba tr ct ca Cng ng
ASEAN.
(1)
Ban u Cng ng kinh t
ASEAN c d kin hỡnh thnh vo nm
2020 nhng sau ú thi hn ny c rỳt
ngn 5 nm.
(2)
Ti Hi ngh Cp cao ASEAN
ln th 13 ti Singapore thỏng 11/2007, cỏc
nh lónh o cp cao ASEAN ó nht trớ
thụng qua d tho v kớ Hin chng
ASEAN, trong ú khng nh cam kt ca
cỏc nc thnh viờn tip tc n lc xõy dng
thnh cụng Cng ng kinh t ASEAN.
Khon 5 iu 1 Hin chng ASEAN nờu
rừ mc tiờu xõy dng mt th trng v c
s sn xut chung n nh, thnh vng, cú

Hỡnh thnh Cng ng kinh t ASEAN
l thc hin bc i cui cựng ca hi nhp
kinh t quc t trong Tm nhỡn ASEAN
2020 nhm to dng khu vc kinh t
ASEAN n nh, thnh vng v cú tớnh
cnh tranh cao, trong ú hng hoỏ, dch v
v vn u t c lu chuyn thụng thoỏng
hn, kinh t phỏt trin ng u, nghốo úi
v phõn hoỏ kinh t-xó hi gim bt.
(4)

Trong xu th hin nay, vic hỡnh thnh Cng
ng kinh t ASEAN l rt cn thit bi
nhng lớ do sau:
Th nht, Cng ng kinh t ASEAN
c thnh lp nhm ỏp ng nhng ũi hi
tt yu bờn trong ca quỏ trỡnh hi nhp ca
T

* Ging viờn Khoa lut quc t
Tr
ng i hc Lut H
N
i

Xây dựng Cộng đồng ASEAN theo Hiến chơng 40 tạp chí luật học số 9/2008


Th hai, khi Cng ng kinh t
ASEAN hỡnh thnh, liờn kt kinh t trong
ASEAN s c tng cng, t ú gúp
phn i phú hu hiu vi mi e da cnh
tranh t Trung Quc v n . Hin nay,
Trung Quc v n l hai i th cnh
tranh trc tip ca ASEAN trong nhiu lnh
vc, c v thng mi ln thu hỳt u t
trc tip nc ngoi. Theo Din n thng
mi v phỏt trin Liờn hp quc
(UNTACD), khu vc chõu - Thỏi Bỡnh
Dng, Trung Quc ang l nc thu hỳt
vn u t nc ngoi ln nht. S tng
trng nhanh chúng ca nn kinh t Trung
Quc trong tng lai s cú kh nng lm
chuyn hng dũng chy ca ngun vn
u t vo ASEAN sang Trung Quc.
Trong khi ú, hng ro ti cỏc nc
ASEAN i vi hng hoỏ, dch v v vn
u t, cng nh thc tin kinh doanh hn
ch vn ang kỡm hóm s tng trng kinh
t trong khu vc cú 530 triu dõn nhng
mi ch chim cú 6% xut khu ca th
gii. Chớnh vỡ vy, m bo kh nng
cnh tranh ca khu vc v duy trỡ l mt
cc tng trng quan trng trong nn kinh
t ton cu, cỏc nc ASEAN cn tin hnh
liờn kt kinh t cp cao hn.
Th ba, Cng ng kinh t s giỳp cỏc
nc ASEAN trỏnh khi nguy c b ho tan

xỏc nh mun phỏt trin phi da vo ni
lc l ch yu v Cng ng kinh t
ASEAN l bin phỏp c la chn phỏt
huy tớnh nng ng ca cỏc nn kinh t
thnh viờn, thu hỳt vn u t nc ngoi
v h tr cỏc nc thnh viờn phỏt trin.
Th nm, sau s kin 11/9 ti M, phong
tro khng b ó lan rng trờn khp th gii.
Cỏc nc ASEAN cng nm trong im
ngm ca cỏc phn t khng b mun tin
hnh hot ng khng b phc v cỏc
mu kinh t, chớnh tr ca mỡnh. iu ny
ũi hi cỏc nc ASEAN phi hp tỏc xõy
dng mt cng ng liờn kt cht ch v
kinh t, to tin n nh v chớnh tr. ú
l nhng c s vng chc gii quyt cỏc
mõu thun ni ti din ra trong ni b khi,
em li li ớch cho tng thnh viờn cng nh
cho c khu vc.
2. Ni dung v bin phỏp trin khai
xõy dng Cng ng kinh t ASEAN
Theo cng Cng ng kinh t ASEAN
c thụng qua ti Hi ngh Cp cao ASEAN
ln th 13, Cng ng kinh t ASEAN c
hỡnh thnh vo nm 2015 s hng mc tiờu
to dng ASEAN thnh: Th trng chung
v c s sn xut gn kt ca khu vc, khu
vc kinh t cú tớnh cnh tranh cao, khu vc
kinh t phỏt trin ng u v khu vc kinh
t hi nhp vi nn kinh t th gii.

ng lu chuyn t do hon ton, chc chn
hng ngn lao ng s di chuyn t cỏc nc
cú thu nhp thp, chi phớ dch v cng cng
cao sang cỏc nc cú thu nhp cao, chi phớ
dch v cng cng thp hn. ng thi,
ngi lao ng cng cú xu hng n lm
vic ti cỏc nc cú h thng bo m xó hi
tt. Quỏ trỡnh di chuyn ny s cú tỏc ng
khụng tt n s phỏt trin kinh t, n nh
Xây dựng Cộng đồng ASEAN theo Hiến chơng 42 tạp chí luật học số 9/2008

chớnh tr v lm mt cõn bng h thng an
sinh xó hi nhng nc cú trỡnh phỏt
trin cao hn.
Theo mt s nh nghiờn cu,
(8)
vi s
lu chuyn t do ca hng hoỏ, dch v, u
t, lao ng cú tay ngh v s lu chuyn t
do hn ca ngun vn nh ó phõn tớch,
Cng ng kinh t ASEAN trong tng lai
s c thit k theo mụ hỡnh l mt FTA
cng
(9)
hoc mt th trng chung tr.
(10)


chớnh l vic kớ kt Hip nh khung
ASEAN v hi nhp cỏc lnh vc u tiờn ti
Hi ngh Cp cao ASEAN ln th 10 thỏng
11/2004. Danh mc cỏc lnh vc u tiờn
c xỏc nh trong Hip nh bao gm 7
lnh vc hng hoỏ l dt may, ụ-tụ, in t,
g, thy sn, cao su, nụng sn v 4 lnh vc
dch v l y t, du lch, hng khụng, thng
mi in t (e-ASEAN). Hi ngh b trng
kinh t ASEAN ln th 37 ti th ụ Viờng
Chn (Lo) vo thỏng 9/2005 ó b sung
thờm lnh vc dch v tip vn (logistics)
vo danh mc, nõng tng s lnh vc u tiờn
hi nhp lờn 12. Cỏc lnh vc u tiờn hi
nhp c xỏc nh trờn c s nhng phõn
tớch v ti nguyờn thiờn nhiờn, k nng lao
ng, mc cnh tranh v chi phớ, mc
úng gúp v giỏ tr gia tng i vi nn kinh
t ASEAN Theo Hip nh khung, cỏc
nc ASEAN-6 bao gm Brunei, Indonesia,
Malaysia, Philippine, Singapore v Thỏi Lan
s loi b tt c thu quan i vi sn phm
ca cỏc lnh vc u tiờn vo ngy 1/1/2007
cũn i vi cỏc nc CLMV bao gm
Campuchia, Lo, Myanma v Vit Nam s l
ngy 1/1/2012. Hip nh khung c cỏc
nc ASEAN kớ kt vi mong mun thụng
qua vic y nhanh hi nhp cỏc lnh vc u
tiờn s kt hp c sc mnh kinh t ca
cỏc quc gia trong cỏc lnh vc chin lc

ASEAN có trách nhiệm:
- Đảm bảo việc triển khai các quyết định
có liên quan của hội nghị thượng đỉnh ASEAN;
- Điều phối công việc của các ngành
khác nhau thuộc phạm vi mình phụ trách, và
về các vấn đề có liên quan đến các hội đồng
cộng đồng khác;
- Đệ trình các báo cáo và khuyến nghị
lên hội nghị thượng đỉnh ASEAN về những
vấn đề thuộc phạm vi trách nhiệm.
Hội đồng Cộng đồng kinh tế ASEAN
họp ít nhất một năm hai lần và sẽ do bộ
trưởng kinh tế của quốc gia thành viên giữ
cương vị Chủ tịch ASEAN chủ trì. Mỗi quốc
gia thành viên ASEAN sẽ chỉ định một đại
diện quốc gia tham dự cuộc họp của Hội
đồng Cộng đồng kinh tế ASEAN. Hội đồng
Cộng đồng kinh tế ASEAN sẽ được hỗ trợ
bởi các quan chức cao cấp có liên quan. Trực
thuộc Hội đồng Cộng đồng kinh tế ASEAN
có các cơ quan cấp bộ trưởng chuyên ngành.
Theo Phụ lục 1 Hiến chương ASEAN, các
cơ quan trực thuộc Hội đồng Cộng đồng
kinh tế ASEAN bao gồm:
- Hội nghị bộ trưởng kinh tế ASEAN (AEM);
- Hội đồng Khu vực mậu dịch tự do
ASEAN (AFTA Council);
- Hội đồng Khu vực đầu tư ASEAN
(AIA Council);
- Hội nghị bộ trưởng tài chính ASEAN

chc cao cp v cỏc c quan trc thuc thc
hin cỏc nhim v nh ó nờu trong Ph lc
1 ca Hin chng ASEAN.
4. Tỏc ng ca vic hỡnh thnh Cng
ng kinh t ASEAN
a. Tỏc ng i vi ASEAN
Mt trong nhng ni dung hp tỏc ch
yu v c bit quan trng ca ASEAN l
thỳc y t do hoỏ thng mi v liờn kt
kinh t ni khi. Kt qu hp tỏc kinh t
thng mi ca ASEAN trong thi gian qua
tuy ó t c nhng thnh tu nht nh
nhng cha cú s phỏt trin vt bc v
thc s cha tng xng vi tim nng ca
mi quan h gia cỏc nc thnh viờn. Vic
hỡnh thnh Cng ng kinh t ASEAN vo
nm 2015 s gúp phn nõng cao nng lc
cnh tranh, tng cng thu hỳt vn u t
nc ngoi vo ASEAN ng thi s cng
c mi quan h gia cỏc nn kinh t thnh
viờn v a ASEAN tr thnh mt khi cú
s liờn kt cht ch v kinh t, hot ng
hiu qu v nng ng hn. Ngoi ra, Cng
ng kinh t ASEAN cng to iu kin
thun li cỏc nc thnh viờn tranh th
v phỏt huy li th ca mi nc, thỳc y
trao i thng mi v u t ni khi. S
b sung li th cnh tranh giỳp cỏc nc
thnh viờn chm phỏt trin hn cú c hi rỳt
ngn khong cỏch phỏt trin, tng bc tin

thnh viờn. Khi Cng ng kinh t ASEAN
hỡnh thnh, s cnh tranh gia cỏc nn kinh
t v doanh nghip ca cỏc nc ASEAN
ngy cng quyt lit. Di ỏp lc cnh tranh,
nhng ngnh, doanh nghip sn xut khụng
hiu qu s gp khú khn v phi thu hp sn
xut thm chớ b phỏ sn. iu ny dn n
tht nghip gia tng, phõn hoỏ giu nghốo
cng rừ nột. ú l nhng nguy c tim n
cho nhng bt n nh v xung t xó hi
cỏc nc thnh viờn. Nhn thc rừ tỏc ng
hai chiu ca vic hỡnh thnh Cng ng
kinh t ASEAN cú ý ngha rt quan trng
giỳp cỏc nc ASEAN a ra cỏc bin phỏp
Xây dựng Cộng đồng ASEAN theo Hiến chơng tạp chí luật học số 9/2008 45

v l trỡnh thớch hp trong quỏ trỡnh dn hin
thc hoỏ Cng ng kinh t ASEAN.
b. Tỏc ng i vi Vit Nam
i vi Vit Nam, vic tham gia tin
trỡnh hỡnh thnh Cng ng kinh t ASEAN
s cú tỏc ng to dng thng mi. iu
ú cú ngha l hng hoỏ dch v trong nc
vi chi phớ cao s c thay th bng hng
hoỏ dch v nhp khu vi chi phớ thp
thụng qua d b cỏc ro cn thng mi. S
liu ca Vin kinh t chớnh tr th gii cho

(3).Xem:ASEANCharter
(4).Xem: Tm nhỡn ASEAN nm 2020, Hip hi
cỏc quc gia ụng Nam , Nxb. Chớnh tr quc gia,
H Ni 1998.
(5).Xem: Hng ti AEC: Vn cũn nhiu thỏch thc,
Bỏo kinh t Vit Nam in t http://www. ven.org.vn
(6). Nm 2006 GDP trờn u ngi theo PPP (tớnh
theo sc mua ngang giỏ) ca cỏc nc ASEAN l:
Myanma 2000 USD, Lo 2.500 USD, Campuchia
3.300 USD, Vit Nam 3.400 USD, Indonesia 4.400
USD, Philippine 5.400 USD. Trong khi ú Singapore
33.000 USD, Brunei 25.000 USD, Malaysia 12.500
USD, Thỏi Lan 9.600 USD (Ngun: http://www.
aseansec.org/stat/Table1.xls).
(7).Xem: ASEAN Economic Community Blueprint

(8).Xem: Ti liu Hi tho Nõng cao hiu qu hi
nhp kinh t ASEAN ca Vit Nam, B ngoi giao,
thỏng 7/2007.
(9). Bờn cnh s lu chuyn t do ca hng hoỏ, dch
v v u t nh trong Khu vc mu dch t do
ASEAN- AFTA, Cng ng kinh t ASEAN s c
thit k b sung thờm hai ni dung mi l s lu
chuyn ngun vn v lao ng cú tay ngh cao.
(10). Cng ng kinh t ASEAN s khụng phi l mt
th trng chung hon chnh bi yu t vn v lao
ng khụng c t do lu chuyn hon ton. Trong
Cng ng kinh t ASEAN, cỏc yu t ny c to
iu kin lu thụng t do hn so vi Khu vc mu
dch t do ASEAN - AFTA.