PHầN Mở ĐầU
1.Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
Xuất phát từ tình hình đổi mới của nền kinh tế thế giới, với những kinh
nghiệm thực tiễn và bài học của nhiều nớc trên thế giới. Đại hội Đảng toàn quốc
lần thứ VI đã đề ra 3 chơng trình mục tiêu lớn: Lơng thực, thực phẩm, hàng tiêu
dùng và hàng xuất khẩu. Khẳng định vị trí hàng đầu của ngành nông nghiệp nớc
ta trong vài thập kỷ tới. Tiếp đến Đại hội VIII và IX lại khẳng định lại một lần
nữa 3 chơng trình kinh tế trên trong đó nông lâm nghiệp phải phát triển sản xuất
hàng hoá theo hớng thị trờng gắn với công nghiệp chế biến đáp ứng nhu cầu trong
nớc, đẩy mạnh xuất khẩu, phát huy lợi thế so sánh, bảo vệ tài nguyên môi trờng
Trong số 10 mặt hàng nông sản, sản xuất xuất khẩu thì chè đang có xu h-
ớng ngày càng gia tăng. Cây chè đợc trồng nhiều ở các tỉnh miền núi phía bắc và
Lâm Đồng. Sản xuất chè trong nhiều năm qua đã phần nào đáp ứng đợc nhu cầu
về chè uống trong nớc, đồng thời còn xuất khẩu đạt kim ngạch hàng chục triệu
USD mỗi năm. Tuy có những thời điểm giá chè giảm làm cho đời sống của những
ngời trồng chè gặp không ít khó khăn nhng nhìn tổng thể thì cây chè vẫn giữ vị trí
quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho
một bộ phận đáng kể nhân dân vùng trung du, miền núi, vùng cao, vùng xa và góp
phần bảo vệ môi trờng sinh thái. Vì vậy việc sản xuất và chế biến chè xuất khẩu là
một hớng quan trọng nhằm thúc đẩy tốc độ tăng trởng của nông nghiệp và kinh tế
nông thôn nớc ta.
Việt nam là một quốc gia có nhiều lợi thế để phát triển cây chè hơn các nớc
khác, chúng ta có điều kiện về khí hậu, thổ nhỡng thích hợp cho cây chè phát
triển, có nguồn lao động dồi dào trong nông nghiệp và thị trờng tiêu thụ tiềm tàng
trong và ngoài nớc. Tuy nhiên lợng chè xuất khẩu còn rất hạn chế chỉ chiếm 2%
tổng sản lợng xuất khẩu của toàn thế giới. Vì vậy, để ngành chè Việt nam nói
chung và Tổng Công ty chè Việt nam nói riêng có đợc những bớc phát triển mới
trong việc xuất khẩu chè ra thị trờng Thế giới đó là một vấn đề hết sức cấp thiết.
Thực tế trong những năm vừa qua mặc dù đã có sự cố gắng nỗ lực trong
việc giải quyết vấn đề xuất khẩu chè, nhng Tổng Công ty vẫn đang gặp không ít
khó khăn, vớng mắc cần phải đợc giải quyết. Chính vì vậy, qua thời gian nghiên

-Hệ thống hoá hoạt động và quan điểm đờng lối của Đảng ta trong hoạt
động xuất khẩu nói chung và xuất khẩu chè nói riêng.
-Trên cơ sở phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu chè của Tổng công ty
chè, luận án đa ra những giải pháp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu chè.
6. Nội dung của luận án
Tên luận án: Một số giải pháp đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu chè ở Tổng
công ty chè Việt Nam.
Luận án ngoài phần mở đầu và kết luận gồm ba chơng:
Chơng I : Xuất khẩu và vai trò của hoạt động xuất khẩu chè đối với doanh
nghiệp sản xuất kinh doanh chè.
Chơng II : Phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu chè ở Tổng công ty
chè Việt Nam.
Chơng III: Phơng hớng và giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xuất khẩu chè trong
thời gian tới
kết luận
Chơng I
3
xuất khẩu và vai trò của hoạt động xuất khẩu
chè đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh
chè
1.1. Khái niệm xuất khẩu và vai trò của nó đối với
doanh nghiệp sản xuất kinh doanh chè
1.1.1. Khái niệm về xuất khẩu
Thơng mại quốc tế nói chung và xuất khẩu nói riêng là quá trình trao đổi
hàng hoá giữa các nớc thông qua mua bán nhằm mục đích tối đa hoá lợi nhuận.
Trao đổi hàng hoá là một hình thức của các mối quan hệ kinh tế xã hội và phản
ánh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa những ngời sản xuất kinh doanh hàng hoá riêng
biệt của các quốc gia. Xuất khẩu là lĩnh vực quan trọng nhằm tạo điều kiện cho
các nớc tham gia vào phân công lao động quốc tế, phát triển kinh tế và làm giàu
cho đất nớc.

+ Sử dụng khả năng vợt trội (hoặc những lợi thế) của công ty.
+ Giảm đợc chi phí cho một đơn vị sản phẩm do nâng cao khối lợng sản
xuất.
+ Nâng cao đợc lợi nhuận của công ty.
+ Giảm đợc rủi ro do tối thiểu hoá sự dao động của nhu cầu.
Khi một thị trờng cha bị hạn chế bởi thuế quan, hạn ngạch, các quy định
về tiêu chuẩn kỹ thuật.. hay năng lực của các tổ chức kinh doanh quốc tế cha đủ
thực hiện các hình thức cao hơn thì hình thức xuất khẩu đợc chọn vì ở xuất khẩu l-
ợng vốn ít hơn, rủi ro thấp hơn và thu đợc hiệu quả kinh tế cao trong thời gian
ngắn.
Đối với các doang nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu trớc khi bớc vào
nghiên cứu thực hiện các nghiệp vụ phải nắm bắt đợc các thông tin về nhu cầu
hàng hoá, thị hiếu, tập quán tiêu dùng, khả năng mở rộng sản xuất, giá cả và xu h-
ớng biến động của nó. Những điều này phải luôn trở thành nếp thờng xuyên trong
t duy của mỗi nhà kinh doanh xuất khẩu, để có thể nắm bắt đợc các cơ hội kinh
doanh trong Thơng mại Quốc tế.
Nh vậy, hoạt động xuất khẩu phát triển chắc chắn sẽ góp phần to lớn trong
sự đi lên của đất nớc, hội nhập cùng vào nền kinh tế thế giới.
5
Để có thể hiểu rõ hơn về hoạt động xuất khẩu, ta có thể tham khảo một số
t tởng của các trờng phái sau
1.1.2. Các lý thuyết về hoạt động xuất khẩu
1.1.2.1. Lý thuyết của trờng phái trọng thơng
Lý thuyết trọng thơng là nền tảng cho các t duy kinh tế vào khoảng những
năm 1450 đến năm 1650. Lý thuyết này cho rằng sự phồn vinh của một quốc gia
đợc đo bằng bằng lợng tài sản mà quốc gia đó cất giữ và thờng đợc tính bằng
vàng. Theo lý thuyết này chính phủ nên xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu và nếu
thành công họ sẽ nhận đợc giá trị thặng d mậu dịch tính theo vàng từ các nớc
khác.
Để một nớc có thể thặng d mậu dịch thì:

mỗi quốc gia phụ thuộc vào số hàng hoá và dịch vụ có sẵn hơn là phụ thuộc vào
vàng.
Theo Adam Smith, nếu thơng mại không bị hạn chế theo nguyên tắc phân
công thì các quốc gia có lợi ích từ thơng mại quốc tế - nghĩa là mỗi quốc gia có
lợi thế về mặt điều kiện tự nhiên hay do trình độ sản xuất phát triển cao sẽ sản
xuất ra những sản phẩm mà mình có lợi thế với chi phí thấp hơn so với các nớc
khác. Ông phê phán sự phi lý của lý thuyết trọng thơng và chứng minh rằng: mậu
dịch sẽ giúp cả hai bên đều gia tăng tài sản. Theo ông, nếu mỗi quốc gia đều
chuyên môn hoá vào những ngành sản xuất mà họ có lợi thế tuyệt đối, thì họ có
thể sản xuất đợc những sản phẩm có chi phí thấp hơn so với nớc khác để xuất
khẩu, đồng thời lại nhập khẩu những hàng hoá mà nớc này không sản xuất đợc
hoặc sản xuất đợc nhng có chi phí cao hơn giá nhập khẩu.
Nhờ sự chuyên môn hoá các nớc có thể gia tăng hiệu quả của mình bởi vì
ngời lao động sẽ lành nghề hơn do công việc đợc lặp lại nhiều lần, họ không mất
thời gian trong việc chuyển sản xuất sản phẩm này sang sản phẩm khác, do làm
một công việc lâu dài nên ngời lao động sẽ có nhiều kinh nghiệm, các sáng kiến
và các phơng pháp làm việc tốt hơn.
Mặc dù Adam Smith cho rằng, thị trờng chính là nơi quyết định nhng ông
vẫn nghĩ lợi thế của một nớc có thể là do lợi thế tự nhiên hay do nổ lực cả nớc đó.
Lợi thế tự nhiên liên quan đến các điều kiện tự nhiên và khí hậu. Lợi thế do nổ lực
là lợi thế có thể có đợc do sự phát triển của kỹ thuật và sự lành nghề.
Ngày nay ngời ta thờng buôn bán, trao đổi các loại hàng hoá đã đợc sản
xuất công phu hơn là các nông phẩm hay tài nguyên thiên nhiên nguyên khai thác
7
hoặc sản phẩm thô. Quá trình sản xuất ra loại hàng hoá này phần lớn phụ thuộc
vào lợi thế do nỗ lực, thờng là kỹ thuật chế biến và khả năng sản xuất các loại sản
phẩm khác biệt với những sản phẩm khác.
Lợi thế tuyệt đối so sánh số lợng của một loại sản phẩm đợc sản xuất ra ở
hai nớc khác nhau với cùng một điều kiện sản xuất. Giả sử Việt nam có lợi thế
tuyệt đối so với Hàn Quốc về sản xuất gạo trong khi đó Hàn Quốc có lợi thế tuyệt

1
lợi thế tơng đối trong việc sản xuất vải. Theo quy luật của lợi thế so sánh hai quốc
gia sẽ cùng có lợi nếu mỗi quốc gia chuyên môn hoá sản xuất loại sản phẩm
mình có lợi thế so sánh hơn sau đó tiến hành trao đổi một phần sản phẩm cho
nhau.
Giả sử tỉ lệ trao đổi là 6 máy tính lấy 6 m vải thì Mỹ vẫn có lợi 2 m vải tức
là đã tiết kiệm đợc 1/2 giờ công còn Việt Nam tiết kiệm đợc 3 giờ công do có lợi
3 máy tính.
Nh vậy qua ví dụ trên ta thấy đợc lợi ích của việc trao đổi sản phẩm giữa
các quốc gia thông qua việc xuất nhập khẩu hàng hoá. Sự chuyên môn hoá sản
xuất những sản phẩm mà mình có lợi thế để xuất khẩu và nhập khẩu những sản
phẩm bất lợi hơn sẽ giúp cho việc sử dụng tốt nhất, hiệu quả nhất nguồn lực của
mỗi nớc. Bên cạnh đó còn làm tăng sản lợng và chất lợng sản phẩm, tạo điều kiện
mở rộng khả năng tiêu dùng của mỗi quốc gia. Vì vậy đây chính là tính tất yếu
của việc mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu này.
1.1.3. Vai trò hoạt động xuất khẩu chè
1.1.3.1. Đối với nền kinh tế quốc dân nói chung
Với xu thế ngày nay, trong sự khắc nghiệt của nền kinh tế thị trờng và nền
kinh tế Thế giới đã khẳng định: Một đất nớc có đợc thiên nhiên u đãi đến đâu đi
nữa, nhng nếu không hội nhập vào thơng mại quốc tế, thì nền kinh tế tự cung tự
cấp đó sẽ bị kiệt quệ, yếu kém, không tài nào có thể vực dậy đợc, không theo kịp
đợc xu hớng phát triển của nền kinh tế quốc tế và sẽ bị tụt hậu. Vì thế ở Đại hội
VI Trung ơng Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng và Nhà nớc ta đã nhận thức một
cách sâu sắc là: Chỉ có mở rộng ngoại thơng, hội nhập thơng mại quốc tế mới cho
phép chúng ta đánh giá đúng khả năng trình độ, sự phát triển của nền kinh tế Việt
Nam. Vì vậy xuất khẩu đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và
hoạt động xuất khẩu chè cũng là sự đóng góp không nhỏ góp phần vào hoạt động
xuất khẩu Việt Nam.
- Xuất khẩu chè tạo nguồn vốn không nhỏ cho nhập khẩu thiết bị, công
nghệ... phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc.

chuyển dịch cơ cấu kinh tế:
Thứ nhất, chỉ xuất khẩu những sản phẩm thừa so với nhu cầu tiêu dùng nội
địa. Trong trờng hợp nền kinh tế còn lạc hậu và chậm phát triển sản xuất về cơ
bản cha đủ tiêu dùng, nếu chỉ thụ động chờ ở sự thừa ra của sản xuất thì xuất khẩu
10
chỉ bó hẹp trong một phạm vi nhỏ và tăng trởng chậm, do đó các ngành sản xuất
không có cơ hội phát triển. Thực tế trong những năm vừa qua thì số lợng chè sản
xuất ra trong nớc đã phần nào đáp ứng đợc nhu cầu tiêu dùng trong nớc, ngoài ra
còn khoảng 27% sản lợng sản xuất để phục vụ cho xuất khẩu.
Thứ hai, coi thị trờng thế giới là mục tiêu để tổ chức sản xuất và xuất khẩu.
Quan điểm này tác động tích cực đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản
xuất, thể hiện:
+ Xuất khẩu chè tạo điều kiện cho các ngành cùng có cơ hội phát triển.
Chẳng hạn, khi sản xuất chè xuất khẩu phát triển thì nó cần rất nhiều sự hỗ
trợ của các ngành khác nh : công nghiệp chế tạo máy móc, công nghiệp điện, giao
thông vận tải và nó cũng đỏi hỏi chính sự phát triển của các ngành này
+ Xuất khẩu chè tạo điều kiện mở rộng thị trờng sản phẩm chè, góp phần
ổn định sản xuất, tạo ra lợi thế kinh tế nhờ quy mô.
+ Xuất khẩu chè tạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp đầu vào cho sản
xuất chè, tăng thêm về nguồn nguyên liệu cho sản xuất và chế biến, mở rộng khả
năng tiêu dùng của một quốc gia. Ngoại thơng cho phép một nớc có thể tiêu dùng
tất cả các mặt hàng với số lợng lớn hơn nhiều lần giới hạn sản xuất của quốc gia
đó.
+ Xuất khẩu chè còn có vai trò thúc đẩy chuyên môn hoá, tăng cờng hiệu
quả sản xuất chè của Việt Nam trên thị trờng thế giới. Nó cho phép chuyên môn
hoá sản xuất chè phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu. Ngày nay đối với việc
sản xuất những sản phẩm công nghệ cao thì : mỗi một loại sản phẩm ngời ta
nghiên cứu thử nghiệm ở nớc thứ nhất, chế tạo ở nớc thứ hai, lắp ráp ở nớc thứ ba,
tiêu thụ ở nớc thứ t và thanh toán thực hiện ở nớc thứ năm. Nh vậy, hàng hoá sản
xuất ra ở một nớc và tiêu thụ ở nhiều nớc khác nhau cho thấy tác động ngợc trở

xuất chè có thu nhập rất cao nh :Trần Phú, Nghĩa Lộ, Yên Bái, Phú Sơn, Mộc
Châu.
Để tăng thêm thu nhập cải thiện ngời làm chè, các hộ làm chè đã kết hợp
làm kinh tế gia đình theo mô hình VAC gắn liền kinh tế vờn nhà, vờn đồi, đem
lại nguồn thu nhập đáng kể góp phần quan trọng để ổn định đời sống nhất là
những khi việc sản xuất kinh doanh của xí nghiệp gặp khó khăn. Nhiều gia đình ở
công ty chè Sông Cầu, Phú Sơn , Trần Phú , Đạt mức thu nhập kinh tế gia đình
(VAC) từ 18-223 triệu đồng /năm/hộ , đặc biệt là công ty chè Mộc Châu vùng
đặc sản cây mơ , cây mận có giá trị kinh tế cao hàng năm có tới 30-40% số hộ
gia đình có thu nhập từ cây mơ, cây mận đạt từ 12-18 triệu đồng/ năm, có gia đình
thu nhập đạt 40-50 triệu đồng /năm .Nhờ có thu nhập từ các cây trồng khác và
12
làm kinh tế phụ đã giúp cho cây chè phát triển ổn định, lâu dài và tạo thành một
vùng sản xuất hàng hoá lớn. Do sản xuất và kinh doanh có hiệu quả mà đời sống
vật chất và văn hoá của ngời làm chè đợc nâng lên. Theo báo cáo năm 1999 của
Tổng công ty chè thì có khoảng 30% hộ khá, giàu, 55% số hộ trung bình và số hộ
nghèo đói là 15%, cho đến năm 2000 con số này lần lợt là 33% , 60%, 7%. Đây là
dấu hiệu tích cực đối với ngành chè và ngời lao động.
- Xuất khẩu chè là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy sự phát triển các mối
quan hệ kinh tế đối ngoại.
Xuất khẩu và các mối quan hệ kinh tế đối ngoại có mối tác động qua lại
phụ thuộc lẫn nhau. Hoạt động xuất khẩu chè là một loại hoạt động chủ yếu cơ
bản và là hình thức ban đầu của hoạt động kinh tế đối ngoại, từ đó nó thúc đẩy
các mối quan hệ khác phát triển theo nh du lịch quốc tế, bảo hiểm quốc tế, tín
dụng quốc tế... Ngợc lại, sự phát triển của các ngành này lại là những điều kiện
tiền đề cho hoạt động xuất khẩu phát triển.
Xuất khẩu nói riêng và ngoại thơng nói chung dẫn tới sự thay đổi của
những loại hàng hoá có thể tiêu dùng đợc trong nền kinh tế bằng hai cách:
+ Cho phép khối lợng hàng tiêu dùng khác với số hàng hoá đợc sản xuất ra.
+ Cho phép một sự thay đổi có lợi cho phù hợp với các đặc điểm của sản

xuất, marketing và sự phân phối, sự mở rộng trong việc cấp giấy phép xuất nhập
khẩu các mặt hàng khác.
- Sản xuất chè xuất khẩu giúp doanh nghiệp thu hút đợc nhiều lao
động, tạo ra thu nhập ổn định, tạo ra ngoại tệ để nhập khẩu vật phẩm tiêu dùng,
các dây chuyền công nghệ có liên quan đến sản xuất và chế biến chè, vừa đáp ứng
đợc nhu cầu ngày càng cao của nhân dân và thu đợc ngoại tệ để phục vụ cho qua
trình tái đầu t.
-Doanh nghiệp tiến hành hoạt động xuất khẩu chè có cơ hội mở rộng
quan hệ buôn bán kinh doanh với nhiều đối tác nớc ngoài có thể thông qua đối tác
tiêu thụ chè của mình mà doanh nghiệp có đợc những thông tin, nguồn sản phẩm
mới, công nghệ mới mà ngay thị trờng trong nớc đang cần.
Thông qua hoạt động xuất khẩu chè mà doanh nghiệp có điều kiện, cơ hội
để liên doanh, liên kết hợp tác để sản xuất, tiêu thụ những loại sản phẩm mới ngay
tại nớc mình hoặc các nớc khác.
Ngoài ra việc xuất khẩu đa mặt hàng chè ra thị trờng quốc tế còn giúp
nghành chè hiểu, xác định đợc mình nên chú trọng vào loại chè nào. Cần nâng
14
cao chất lợng, đổi mới mẫu mã, bao bì và hạ giá thành cho phù hợp nhất với thị
hiếu của thị trờng quốc tế nhằm thu đợc lợi nhuận tối đa.
1.2. Các hình thức xuất khẩu chè
Với mục tiêu là đa dạng hoá các hình thức kinh doanh xuất khẩu, nhằm
phân tán và chia sẻ rủi ro, từ trớc tới nay các doanh nghiệp chè thờng lựa chọn
các hình thức xuất khẩu chủ yếu là:
1.2.1. Xuất khẩu trực tiếp
Kinh doanh xuất khẩu chè trực tiếp là việc xuất khẩu các loại chè
do chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị sản xuất trong nớc
sau đó xuất khẩu những mặt hàng này ra nớc ngoài với danh nghĩa là hàng của
doanh nghiệp mình. Đây là hình thức mà các doanh nghiệp ở Việt Nam thờng áp
dụng nhất kể từ khi nhà nớc cho phép mọi doanh nghiệp đều đợc tham gia xuất
khẩu.

Hình thức xuất khẩu uỷ thác đợc tiến hành theo các bớc sau:
- Ký hợp đồng nhận uỷ thác xuất khẩu chè cho doanh nghiệp chế biến
trong nớc.
- Thay mặt ký hợp đồng với phía nớc ngoài, làm thủ tục giao hàng và
thanh toán tiền.
- Về phần tìm kiếm doanh nghiệp nhập khẩu chè ở nớc ngoài là do sự
thoả thuận giữa doanh nghiệp chế biến chè và doanh nghiệp ngoại th-
ơng.
- Nhận phí uỷ thác xuất khẩu chè từ doanh nghiệp chế biến trong nớc.
Ưu điểm của hình thức xuất khẩu này là mức độ rủi ro thấp do không phải
chịu trách nhiệm về giá cả tăng hay giảm bất thờng, ngời đứng ra xuất khẩu chè
không phải là ngời chịu trách nhiệm cuối cùng. Đặc biệt, với tình hình khan hiếm
vốn nh hiện nay các doanh nghiệp ngoại thơng thờng áp dụng hình thức này do
không cần huy động vốn để mua chè. Tuy nhận tiền ít nhng nhận tiền nhanh cần
ít thủ tục và tơng đối tin cậy.
1.2.3. Xuất khẩu theo nghị định th giữa hai chính phủ
Đây là hình thức xuất khẩu chè (thờng là để trả nợ) đợc ký theo nghị định
th giữa hai chính phủ. Xuất khẩu chè theo hình thức này có nhiều u đãi nh : khả
năng thanh toán chắc chắn ( do nhà nớc trả cho doanh nghiệp chế biến chè xuất
khẩu), giá cả chè nhìn trung có thể chấp nhận đợc, doanh nghiệp chế biến không
16
phải lo nghĩ về đầu ra cho chè mà mình sản xuất Trên thực tế hiện nay, thì hình
thức này rất ít đợc áp dụng. Nhà nớc chỉ giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp nào có
khả năng về tài chính, năng lực sản xuất nhất. Thông thờng thì Tổng Công ty chè
Việt Nam thực hiện hình thức này. Hình thức này còn thực hiện là việc trả nợ cho
Nga và các nớc Đông Âu, theo chơng trình đổi dầu lấy lơng với iraq của Liên
Hợp Quốc.
1.3 Nội dung hoạt động xuất khẩu của doanh
nghiệp sản xuất kinh doanh chè
Nội dung cơ bản của hoạt động xuất khẩu chè cũng tơng tự nh nội dung cơ

- Doanh nghiệp xuất khẩu những loại chè mà mình sản xuất.
- Doanh nghiệp xuất khẩu những loại chè mà thị trờng cần.
- Doanh nghiệp sản xuất những loại chè giống nh thị trờng thế giới không
phân biệt sự khác nhau về văn hoá, xã hội, ngôn ngữ, phong tục tập quán... và
biên giới quốc gia.
Sản phẩm chè cũng giống nh các sản phẩm khác là cũng tồn tại một chu kỳ
sống của sản phẩm. Chu kỳ này là tiến trình phát triển việc tiêu thụ một loại chè
cụ thể bao gồm 4 giai đoạn nh sau : Thâm nhập Phát triển Bão hoà - Thoái
trào. Việc xuất khẩu chè đang ở giai đoạn 1 và 2 gặp thuận lợi nhất. Tuy nhiên, có
khi sản phẩm chè đã ở giai đoạn 4 nhng nhờ việc thực hiện các biện pháp xúc
tiến tiêu thụ ( quảng cáo, cải tiến hệ thống tổ chức tiêu thụ, giảm giá bán, khuyến
mãi ) ng ời ta có thể đẩy mạnh đợc xuất khẩu.
Ngày nay, xu hớng xuất khẩu những loại chè mà thị trờng cần và xuất khẩu
những loại chè giống nhau ra các thị trờng là phổ biến. Còn xuất khẩu những loại
chè mà doanh nghiệp sản xuất ra chỉ bó hẹp trong một lĩnh vực
Nh vậy, việc lựa chọn loại chè xuất khẩu, ngoài yêu cầu phải đạt tiêu chuẩn
chất lợng quốc tế, đáp ứng nhu cầu thị trờng thì còn phải phù hợp với khả năng
cũng nh kinh nghiệm của từng doanh nghiệp chế biến chè xuất khẩu. Điều này
đòi hỏi phải có sự phân tích đánh giá cẩn thận những đặc điểm nội tại của doanh
nghiệp chế biến chè xuất khẩu đó cũng nh dự đoán đợc cơ hội hay bất lợi khi đa
sản phẩm chè của mình ra thị trờng quốc tế. Đồng thời doanh nghiệp cần dự đoán
xu hớng biến động của thị trờng cũng nh cơ hội và thách thức mà mình sẽ gặp
phải trên thị trờng thế giới.
1.3.3. Lựa chọn khách hàng
18
Sau khi đã lựa chọn đợc loại chè và thị trờng xuất khẩu phù hợp, doanh
nghiệp muốn thâm nhập vào thị trờng đó thì cần phải lựa chọn các đối tác đang
hoạt động trên thị trờng đó để thực hiện các kế hoạch kinh doanh của mình. Việc
lựa chọn đúng đối tác giao dịch sẽ tránh cho doanh nghiệp sản xuất chè những
phiền toái không đáng có, những mất mát, rủi ro dễ gặp phải trong quá trình kinh

Nói chung với những khách hàng khác nhau, tuỳ thuộc vào đặc điểm của thị
trờng và khả năng mà doanh nghiệp chè có thể lựa chọn những phơng thức giao
dịch khác nhau.
1.3.5. Đàm phán, ký kết hợp đồng xuất khẩu
Đàm phán, ký kết hợp đồng xuất khẩu chè là một trong những khâu quan
trọng trong hoạt động xuất khẩu. Việc đàm phán phải căn cứ vào nhu cầu về sản
phẩm chè trên thị trờng, đối thủ cạnh tranh, khả năng điều kiện và mục tiêu của
doanh nghiệp cũng nh mối quan hệ giữa doanh nghiệp và đối tác.
Có các hình thức đàm phán sau mà doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh chè
thờng áp dụng:
+ Đàm phán qua th tín
+ Đàm phán qua điện thoại
+ Đàm phán bằng cách gặp gỡ trực tiếp
1.3.6. Thực hiện hợp đồng, giao hàng và thanh toán tiền
Sau khi đã ký kết hợp đồng, các đơn vị kinh doanh xuất khẩu chè phải thực
hiện hợp đồng mà mình ký kết, tiến hành sắp xếp những việc phải làm, ghi thành
bảng theo dõi tiến độ thực hiện hợp đồng... Đây là một công việc phức tạp đòi hỏi
phải tuân thủ luật lệ quốc gia và quốc tế, đồng thời phải bảo đảm đợc quyền lợi
quốc gia và uy tín kinh doanh của đơn vị xuất khẩu.
1.4. Đặc điểm cung cầu thị trờng chè và Các nhân tố cơ
bản ảnh hởng đến xuất khẩu chè của Việt nam
1.4.1. Đặc điểm thị trờng tiêu thụ chè
Ngoài những đặc điểm của thị trờng hàng hoá nói chung, thị trờng tiêu thụ
sản phẩm nông nghiệp cũng nh thị trờng tiêu thụ sản phẩm chè có những đặc
điểm riêng đó là:
-Tính ổn định và tơng đối ít co giãn về mặt cung cầu.
Chúng ta đều biết các sản phẩm chè là loại phục vụ trực tiếp cho nhu cầu
cơ bản của đời sống con ngời, tuy nhiên không phải vì sản phẩm trên thị trờng
nhiều và rẻ mà ngời tiêu dùng cần nhiều sản phẩm hơn, mà do những giới hạn về
20

phá hoại lực lợng sản xuất và gây tổn thất cho cả ngời sản xuất và ngời tiêu dùng
sản phẩm chè. Để hạn chế sự biến động của thị trờng sản phẩm chè theo thời vụ
thì :
Về phía ngời sản xuất phải tạo ra đợc các giống trái vụ, thay đổi cơ cấu
mùa vụ để thay đổi động thái cung đáp ứng tốt hơn, kinh tế hơn cho thị trờng.
Về ngời kinh doanh phải biết phát triển công nghiệp chế biến, dự trữ hoặc
nhập khẩu để điều hoà cung cầu.
Về phơng diện Nhà Nớc phải có sự can thiệp để điều hoà cung cầu nhất là
đối với sản phẩm nông nghiệp thiết yếu có tác động đến đời sống dân c bằng hệ
thống chính sách bảo trợ hàng nông sản.
21
- Để phát triển thị trờng tiêu thụ sản phẩm chè gắn liền với việc khai thác
và sử dụng lợi thế so sánh các điều kiện tự nhiên, thời tiết khí hậu và những điều
kiện sản xuất khác
Nhu cầu về sản phẩm chè của con ngời rất đa dạng cả về số lợng, chất lợng,
chủng loại, nhng xét trên góc độ thị trờng thì ngời ta chỉ chấp nhận mức giá tối
thiểu hợp lý. Trong khi đó xét về khía cạnh cung, mỗi loại sản phẩm chè chỉ có
thể phát triển thích hợp nhất với các điều kiện tự nhiên, cho nên mỗi vùng, mỗi
quốc gia chỉ có thể sản xuất và tung ra thị trờng những sản phẩm mà họ có u thế
hay lợi thế so sánh thực sự. Đặc biệt, trong nền kinh tế thị trờng việc khai thcs lợi
thế so sánh đã buộc sản xuất nông nghiệp chỉ có thể cung cấp cho thị trờng những
sản phẩm chè mà thị trờng cần và điều kiện sản xuất cho phép. Bởi vì cây chè là
cây trồng chỉ có thể sinh trởng, phát triển và cho sản phẩm kinh tế trong những
môi trờng tự nhiên nhất định mà thôi. Chính vì vậy thị trờng sản phẩm chè hình
thành nguồn cung theo luồng, theo tuyến hay khu vực và có thể phát sinh hiện t-
ợng cạnh tranh không hoàn hảo trên thị trờng. Trong khi đó bất kỳ ngời sản xuất
nào cũng muốn đa ra thị trờng những sản phẩm chè mà mình có u thế nhất. Bởi
vậy, cùng một loại sản phẩm muốn cạnh tranh thắng lợi trên thị trờng, con đờng
duy nhất là các cơ sở sản xuất phải, các quốc gia phải biết tận dụng lợi thế của
mình về đất đai, thời tiết, khí hậu, về lao động, cũng nh phải biết ứng dụng những

phụ thuộc vào bộ phận sản phẩm chè đợc dùng để tiêu thụ nội bộ trong tổng sản
phẩm chè đợc sản xuất ra, cho nên tiết kiệm và tiêu dùng hợp lý bộ phận sản
phẩm chè tiêu dùng nội bộ là biện pháp quan trọng bên cạnh việc đẩy mạnh sản
xuất chè để tăng khối lợng sản phẩm chè cung ứng ra thị trờng.
Khả năng cung thực tế của sản lợng chè hàng hoá phụ thuộc vào các yếu tố
cơ bản sau :
- Giá cả sản phẩm chè hàng hoá trên thị trờng:
Trong đại đa số trờng hợp, giá cả đóng vai trò là tham số điều chỉnh quan
hệ cung cầu và theo đó điều chỉnh dung lợng và nhịp độ tiêu thụ của thị trờng .
- Giá cả của sản phẩm cạnh tranh : Sự xuất hiện các sản phẩm mới, sản
phẩm thay thế, và giá cả của chúng sẽ ảnh tới lợng cung của sản phẩm chè hàng
hoá trên thị trờng .
- Giá cả các yếu tố đầu vào .
- Trình độ chuyên môn hoá và tập trung hoá sản xuất nông nghiệp.
Ngoài ra vốn, công nghệ cũng ảnh hởng tới cung sản phẩm chè hàng hoá
trên thị trờng. Sự phát triển của công nghệ chế biến và mức độ tiếp cận với công
nghệ và kỹ thuật chế biến tiên tiến trên thế giới đã tạo ra những giá trị sử dụng
mới, chất lợng cao hơn, tạo ra những quan hệ mới trong cung cầu, kích thích
mở rộng và phát triển thị trờng .
- Các nhân tố về cơ chế, chính sách lu thông sản phẩm chè của chính phủ
trong từng thời kỳ và hiệu lực của chúng.
- Môi trờng tự nhiên mà trớc hết là đất đai và khí hậu.
1.4.2.2. Cầu về sản phẩm chè
Nhu cầu về sản phẩm chè của xã hội có rất nhiều loại khác nhau.. Đó là
nhu cầu chè cho tiêu dùng trong nớc và nhu cầu chè xuất khẩu.
Về phơng diện kinh tế mà xét chúng ta thấy có hai loại nhu cầu sau :
Một là nhu cầu tự nhiên mà thực chất là nhu cầu về sản phẩm chè của dân
c tính theo số lợng dân số. Đây là phơng diện mà các nhà chính sách cần tính tới
nhằm thiết lập giải pháp để cân bằng cung cầu trong phát triển .
Hai là nhu cầu kinh tế, đợc hiểu là nhu cầu có khả năng thanh toán, hay là

ngay cả khi đã có cơ hội kinh doanh. Có vốn giúp doanh nghiệp thực hiện các
hoạt động kinh doanh của mình một cách dễ dàng hơn , có điều kiện tận dụng các
cơ hội để thu đợc lợi nhuận cho doanh nghiệp mình. Đặc biệt, mặt hàng chè là
mặt hàng nông sản, nếu công ty có vốn lớn sẽ có điều kiện để mua hàng tại thời
điểm có lợi nhất với giá rẻ nhất và sẽ xuất bán khi nhu cầu của khách hàng tăng
lên .
Sự trờng vốn cũng tạo ra khả năng nắm bắt thông tin nhanh chóng hơn,
chính xác hơn do có điều kiện sử dụng các thông tin hiện đại. Ngoài ra, nó còn
cho phép công ty thực hiện các công cụ maketing quốc tế trên thị trờng về giá cả,
24
cách thức phân phối, hoạt động quảng cáo và xúc tiến bán hàng, do vậy mà tạo
điều kiện xuất khẩu đợc nhiều hơn .
* Nhân tố con ngời :
Trình độ chuyên môn và năng lực làm việc của mỗi thành viên trong các
doanh nghiệp kinh doanh ty là yếu tố cơ bản quyết định sự thành công trong kinh
doanh. Xét về tiềm lực doanh nghiệp thì con ngời là vốn quý nhất đánh giá sức
mạnh của công ty đó nh thế nào.Trong hoạt động xuất nhập khẩu từ khâu nghiên
cứu thị trờng, tìm kiếm nguồn hàng, khách hàng đến công tác giao dịch kí kết hợp
đồng, thực hiện hợp đồng nếu thực hiện bởi những cán bộ nhanh nhẹn , trình độ
chuyên môn cao và lại có kinh nghiệm thì chắc chắn sẽ đem lại hiệu quả cao,
hoạt động xuất khẩu cũng sẽ đợc tiến hành một cách liên tục và suôn sẻ. Nếu các
yếu tố trên không đợc đáp ứng thì mọi cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp có tốt
thế nào đi chăng nữa cũng bị đổ bể và sẽ gây ra những đổ vỡ lớn cho doanh
nghiệp đó
* Nhân tố bộ máy quản lý, tổ chức điều hành.
Trong hoạt động kinh doanh, hoạt động quản lý con ngời là rất quan trọng,
một hệ thống tổ chức quản lý hợp lý sẽ giúp các nhà lãnh đạo sử dụng tốt hơn
nguồn lực của công ty. Nếu một bộ máy quản lý cồng kềnh, bất hợp lý sẽ dẫn đến
hiệu quả hoạt động kém, chi phí cho quản lý lớn làm giảm lợi nhuận .
Căn cứ trên tình hình thực tế hiện nay, các doanh nghiệp hiện nay đang