SỰ TÍCH ĐÌNH LÀNG ĐA HÒA Ngày xưa ở làng Đa-hòa có một ông thầy phù thủy cao tay, tên là Dọng. Không những
ông có nhiều phép lạ mà còn có lòng thương người.
Từ lâu, ông được bầu làm hương trưởng, và được dân trong vùng kính phục.
Hồi ấy làng Đa-hòa gặp mấy năm hạn hán, mùa mất liên tiếp, dân tình cơ cực. Nhiều
người phải đem vườn ruộng đi cầm đi bán. Nhưng giá gạo ngày một cao, ruộng ngày một
hạ. Cuối cùng ruộng đất của dân đều vào tay mấy tên trọc phú. Thấy vậy, ông Dọng nghĩ
cách để cứu giúp người nghèo. Ông bảo bọn nhà giàu:
- Thần thánh phù hộ cho các người, bao nhiêu ruộng nhà nghèo đều lấy về ban cho một
số người có của. Đó là lộc thánh. Nhưng nếu không biết tạ ơn thì rồi có lúc sẽ bị thánh
phạt đấy.
Biết ông là người có thể thông được với thần, bọn nhà giàu lo sợ, hỏi ông:
- Muốn tạ ơn thánh thì phải làm gì?
Ông Dọng đáp:
- Làng ta vốn không có đình. Thánh ngự về không có cái mà ở. Vậy phải mau mau dựng
một cái đình.
- Dựng đình tốn kém lắm sao có thể làm nổi.
- Nhà giàu bỏ của, nhà nghèo bỏ công, mỗi người vun đắp một tý thì việc lớn không mấy
chốc mà thành. Nếu được như vậy, tôi tuy bất tài cũng xin đứng ra đốc công.
- Đình khắc có đình! Nhưng đánh người là có tội, đánh bậc "cao niên" tội lại càng nặng.
Kẻ nào đánh ta thì phải đền tội. Ta không nói chơi đâu!
Đoạn ông mang gậy nón đi sang làng Vạn-phước để bắt đền. Tới nơi, ông vào đình Vạn-
phước, ngả gậy nón ngay ở gian giữa mà ngồi.
Rồi ông cởi áo giở chỗ bị đánh phân vua với những người dân Vạn-phước có mặt:
- Các ông các bà xem. Đánh người không phải là chuyện chơi. Bọn những tên Giáp tên
Ất ở làng này vô cớ gây sự đánh ta. Kẻ nào sinh sinh sự thì sự sự sinh! Sẽ phải đền đình!
Nói thế rồi ông cứ ngồi ở giữa gian vót đũa và xe chỉ. Có ai hỏi làm thế để làm gì thì ông
trả lời "đính nèo" (tức nói lái là néo đình).
Bọn lý hào làng Vạn-phước được bọn phú thương xúi giục, ra đình đuổi ông Dọng đi.
Ông không đi, nói:
- Các ông phải trả lời cho tôi cái chuyện người làng này, những tên Giáp tên Ất, tự dưng
vô cớ đánh tôi. Tôi được rửa nhục rồi thì sẽ đi ngay!
Chúng hỏi:
- Ông muốn rửa nhục thế nào?
- Kẻ nào đánh tôi thì phải làm đình để đền.
- Không làm đình thì sao?
- Không làm đình thì vay tạm đình này rồi sẽ đền sau.
chẳng ăn thua. Cuối cùng, chúng bàn buộc thừng vào cổ trâu, ra roi cho trâu kéo, tuy vậy
chúng chỉ làm một công việc vô ích: mọi dây thừng đều đứt, còn gậy của ông vẫn vững
như trời trồng.
Ông Dọng phá lên cười:
- Thế là thua cuộc rồi nhé!
Rồi ngoảnh mặt về phía dân, ông nói:
- Xin đồng dân nhớ cho, nếu làng ta có mất đình, chẳng phải tại tôi. Đó là do bọn tên
Giáp tên Ất nó sinh sự sự sinh. Bắt chúng nó làm lại đình khác để đền!
Nửa đêm hôm ấy, trời bồng nổi phong ba, sẩm chớp đùng đùng, gió rít từng cơn rất dữ.
Giữa lúc ấy người ta nghe xen vào những tiếng như tiếng kèn trống cùng những tiếng
truyền lệnh của ông Dọng: - "Nâng lên! Hạ xuống Xích về bên trái ". Đình làng Vạn-
phước thốt nhiên bay bổng lên không trung cùng với cả những hòn đá tảng kê chân cột;
đình vượt qua các lũy tre rồi tiến đến bờ sông lối sang làng Đa-hòa.
Ông Dọng đã đợi ở đấy từ lâu. Ông ngồi lên chiếc nón tu lờ bơi sang sông theo đình để
điều khiển. Đình vượt qua sông là là mặt nước. Sau đó đình bay bổng về Đa-hòa rồi hạ
xuống một cách êm thấm trên cái nền mới đắp. Lại có những tiếng hô của ông Dọng và
tiếng ồn ào dội lên ở đây, được một chốc thì vắng lặng như tờ. Soát lại mọi chỗ, ông
Dọng chỉ thấy có một viên đá tảng bị rơi lúc vượt sông, còn mọi thứ đều không hề suy
suyển. Cuộc chuyển đình hoàn thành một cách chu đáo.
Sáng hôm sau, dân làng Vạn-phước nhìn đến đình thì thấy chỉ còn một cái nền trơ trọi.
Họ đến nhà của mấy tên phú thương đòi đình.
Mấy tên này lo lắng, bèn họp bọn hào lý bắt đệ đơn lên quan tố cáo ông Dọng ăn trộm
- Cải đã lên lá.
Ông Dọng cười:
- Bẩm quan, một bên mất đình chỉ nói cải vừa trổ lá, còn đình làng tôi thì bìm bìm đã
mọc lên tận nóc. Xin mời quan về khám hư thực.
Quan về khám đình làng Đa-hòa thì quả thấy xung quanh đình, bờ giậu đã mọc xanh kín,
ở sân đình cây cối um tùm: đặc biệt là dây bìm bìm đã leo lên tới nóc. Thấy vậy, quan
đành xử cho ông thắng cuộc.
Bọn hào lý làng Vạn-phước chịu thua kiện, cắm cổ ra về. Sau đó, do dân làng buộc tội,
mấy tên phú thương đã đánh ông Dọng ngày xưa tức là bọn tên Giáp tên Ất phải ngửa cổ
đền cho làng Vạn-phước một cái đình khác.
Người ta nói đình làng Đa-hòa cho đến nay vẫn còn, một cột cái của nó vẫn để lơ lửng vì
thiếu mất một hòn đá tảng lúc vượt sông.