Chùa Đại Giác và mối tình công
chúa
Chùa Đại Giác là tên một ngôi chùa cổ nhất miền Nam, tọa lạc ở Cù lao Phố – một
hòn đảo nằm giữa sông Đồng Nai, phía đông nam TP.Biên Hòa. Tương truyền từ
ngôi chùa này, đã tạo nên một thiên tình sử ngang trái và cảm động. Yêu đơn phương
Theo thư tịch cổ, chùa Đại Giác được dựng từ năm 1412. Ban đầu chỉ là một cái am nhỏ
lợp tranh thờ Phật, về sau khi cư dân dần dần đông đúc mới xây dựng thành một ngôi
chùa lớn (năm 1665) và được xem là một trong những ngôi chùa cổ nhất miền Nam.
Tương truyền, thời chúa Nguyễn Ánh bị quân Tây Sơn truy đuổi, ông đã cùng bầu đoàn
thê tử đến đất Đồng Nai và nương náu ở chùa này. Lúc ấy, người con gái thứ ba của chúa
tên là Ngọc Anh, tuy tuổi còn nhỏ nhưng đã tỏ ra uyên thâm Phật học, thích ăn chay
trường và tụng kinh niệm Phật… Khi đoàn người tiếp tục bôn tẩu, Ngọc Anh đã xin được
ở lại chùa Đại Giác, nương mình vào cửa Phật vì không muốn bị cuốn vào cuộc binh đao,
tranh giành quyền lực. Năm 1802, Nguyễn Ánh đánh dẹp được nhà Tây Sơn, lên ngôi lấy
hiệu là Gia Long. Sau khi yên vị và vỗ an dân chúng, vua xuống chiếu triệu hồi công
chúa Ngọc Anh về kinh đô Phú Xuân. Không thể cãi mệnh vua cha, công chúa từ giã
ngôi chùa thân thương mà lòng còn luyến tiếc cuộc sống thanh bần nơi cửa Phật. Về đến
Huế, công chúa nguyện sẽ không lấy chồng mà vẫn ăn chay niệm Phật, vui cùng câu kinh
tiếng kệ nơi phủ riêng của mình để cầu cho quốc thái dân an…
Lúc ấy, ở phương Nam nổi lên một vị thiền sư mà tên tuổi trỗi vượt ở sự đạo hạnh, thông
kim bác cổ và khả năng thuyết giảng về Phật pháp đặc biệt xuất chúng. Đó là thiền sư
Liễu Đạt Thiệt Thành. Không ai biết thiền sư sinh năm bao nhiêu, nhưng ông được mô tả
là người có vóc dáng cao lớn, khuôn mặt phúc hậu, giọng nói rất truyền cảm… Nhờ
những khả năng xuất sắc ấy mà ông là vị sư đầu tiên của miền Nam được vua Gia Long
phong là Quốc sư.
Khi vua Minh Mạng nối ngôi vua cha, ông đã cho vời thiền sư Liễu Đạt Thiệt Thành về
kinh đô để thuyết pháp cho hoàng tộc và triều đình. Tuy nhiên, điều ít ai ngờ là ngay khi
gặp và nghe thiền sư giảng giải, công chúa Ngọc Anh đã đem lòng yêu thương – một

thấy bàn tay của hòa thượng rồi tiện thiếp sẽ hân hoan ra về”. Cảm động trước tấm lòng
của công chúa, thiền sư đã đưa bàn tay qua ô cửa nhỏ ra bên ngoài. Công chúa nắm lấy
bàn tay đó, vừa khóc vừa hôn một cách say đắm, nước mắt ướt đẫm bàn tay của vị thiền
sư…

Nửa đêm hôm đó, khi cả chùa Đại Giác đang say ngủ thì tịnh thất phát hỏa. Lúc mọi
người chạy ra dập lửa thì tịnh thất đã cháy rụi, nhục thân của thiền sư Liễu Đạt Thiệt
Thành cũng đã cháy đen. Điều kỳ lạ là ở bức vách chánh điện vẫn còn bài kệ của thiền sư
viết bằng mực đen: “THIỆT đức rèn kinh vẹn kiếp trần/THÀNH không vẩn đục vẫn trong
ngần/LIỄU tri mộng huyễn chơn như huyễn/ĐẠT đạo mình vui đạo mấy lần” (những chữ
in đầu câu ghép thành tên thiền sư, là do người sau muốn thể hiện bằng chữ quốc ngữ
như thế – NV).
Công chúa đã ở lại chờ lo xong hậu sự cho thiền sư. Ba ngày sau đó, nàng uống thuốc
độc quyên sinh tại hậu viên chùa Đại Giác, kết thúc một mối tình đơn phương và ngang
trái.
Chùa Đại Giác nay thuộc ấp Nhị Bình, xã Hiệp Hòa, TP.Biên Hòa (Đồng Nai).