VẺ ĐẸP KẾT NỐI
TRUYỀN THỐNG VÀ HIỆN ĐẠI
Đẹp, bởi bảng màu lộng lẫy vàng son - đen - đỏ - trắng.
Độc đáo, bởi hội họa sơn mài của Việt Nam, là một trong những nước có khí hậu
nhiệt đới, quê hương của loài cây có nhựa, sớm có nghề làm đồ mĩ thuật sơn thủ
công, đã chuyển sang sáng tác thành công tranh mĩ thuật giá vẽ. Một cuộc cách
mạng nghệ thuật lớn, đầy ý nghĩa đã và đang tiến triển không ngừng.
Thực mà không thực; phá cách và cách điệu; ấn tượng và biểu hiện; biểu hiện và
trừu tượng; ngây thơ và lý trí; bản năng và dân gian là những bút pháp luôn đan
xen, kết nối nhau trong tạo hình bố cục, khám phá tìm tòi của các họa sĩ hiện đại.
Đó là những ngôn ngữ, phong cách riêng của từng tác giả, tác phẩm, liên tục ra
đời, kể từ cuộc cách mạng sơn ta - sơn mài từ những năm 30 - 40 thế kỷ XX, đến
nay đã có ngót một thế kỷ tuổi đời nghệ thuật.
Sơn mài Việt Nam luôn tự ý thức được mình trên hành trình lao động - sáng tạo:
Dân tộc - Hiện đại, là mục đích, đặc thù và cũng là cốt cách của sơn mài Việt Nam.
Trong thời giao lưu - hội nhập, sơn mài Việt Nam vẫn phát triển tiếp biến trong
dòng chảy chung của văn hóa nhân loại. Về tính cách, chỉ với một bảng màu vàng
son - đen - đỏ - trắng. Nó gần giống như lịch sử lâu đời của quốc họa Trung Hoa
láng giềng vốn chỉ có “mực Tầu - giấy xuyến chỉ” mà làm nên danh giá cho văn
hóa Đại Hán tộc. Hoặc với phương Tây, chỉ có “mầu dầu - vải gai” mà làm nên
một nền hội họa lớn, từ Trung cổ, Phục Hưng đến đương đại.
Trở lại với phòng tranh sơn mài Việt Nam 2008. Nếu so với lớp họa sĩ mĩ thuật
Đông Dương, thì sơn mài thời ấy hầu như chỉ có một bút pháp “ấn tượng - tân cổ
điển Gauguin” - Thuật ngữ của người đương thời - thì nay đã có những bước tiến

sáng bình yên, Phạm Đức Phong với Bến thuyền Tam Cốc, Thạch Phước với Văn
minh lúa nước, Nguyễn Xuân Tiến với Khúc nhạc thu, Hồ Hữu Thủ với Thôn nữ,
Ngô Văn Sắc với Thương nhớ đồng quê, Ngô Thành Nhân với Bình Yên, Phạm
Minh Tuấn với Ký tự Tất cả là một tập hợp thế giới cái đẹp đa dạng, đa mầu, đa
sắc đầy bí mật, được khám phá, khai mở trước thiên nhiên, con người và cuộc
sống. Đẹp, luôn là lý tưởng “cứu rỗi”, là giấc mơ “Chân - Thiện - Mĩ” với người
nghệ sĩ - họa sĩ. Gần 100 tác giả tác phẩm (chính xác là 78 tác giả tác phẩm) đều là
những tài năng, cá tính nghệ thuật của sơn mài Việt Nam truyền thống - hiện đại.
Dè xẻn, tiết độ trong màu sắc vốn là bảng màu của sơn mài Việt Nam. Nhưng âm
vang và tính huyền thoại của nó lại đầy ắp tâm tưởng và lý tính của nghệ thuật đến
vô cực - vô biên của triết học phương Đông, châu á. Đó cũng chính là điểm quy tụ
nổi bật của ký ức thẩm mĩ sơn mài Việt Nam.