Phòng GDĐT Duy Tiên
Đơn vò: Trường THCS Duy Minh
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM KHAI THÁC TRIỆT ĐỂ MÔ HÌNH ĐỂ GIẢNG
DẠY MÔN SINH HỌC LỚP 8
Đơn vò trường : THCS DUY MINH
Tổ KHTN
GV: ĐỖ THỊ THU HÀ
Năm học : 2010- 2011

1
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- Xã hội hiện nay là xã hội thông tin, kinh tế tri thức toàn cầu hóa lao động
con người hiện đại đòi hỏi phải thay đổi việc dạy học, lượng thông tin cứ sau
10 năm lại phải tăng gấp đôi, giáo dục phổ thông không cung cấp một lượng
kiến thức đủ dùng cho người học suốt đời. Vì vậy nhiệm vụ Giáo dục đào tạo
là phải bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh là chủ yếu.
- Mục đích giáo dục hiện nay là phải đào tạo những con người có khả năng
đáp ứng, có kinh nghiệm, giao tiếp tốt, năng lực hợp tác, năng lực tự khẳng
đònh mình. Đó phải là những con người có nhu cầu và kỹ năng tự học để
thường xuyên đổi mới tri thức để bắt kòp những đổi mới của khoa học và của
xã hội.
Trong giảng dạy sinh học ngoài việc truyền thụ những kiến thức cơ bản, đồng
thời phải lồng ghép việc giáo dục cho học sinh có ý thức bảo vệ cơ thể khỏe,
lành mạnh …. Trong các năm học qua để giáo dục học sinh có thức tốt trong ý
thức bảo vệ sức khỏe tôi luôn lồng ghép vấn đề này vào trong bài dạy, và tôi
nhận thấy đã đạt được một số hiệu quả nhất đònh và tôi tiếp tục áp dụng
phương pháp này vào trong năm học và trong những năm học tiếp theo với hy
vọng góp phần nâng cao được ý thức cho học sinh để bảo vệ cơ thể mình từ đó

cái hay, cái đẹp cái tốt trong cuộc sống. Đối với bộ môn sinh học trong trường
trung học cơ sở góp phần cho học sinh có được những kiến thức cơ bản và
cung cấp những hiểu biết khoa học về đặc điểm cấu tạo và mọi hoạt động
sống của con người. Trên cơ sở đó, đề ra các biện pháp vệ sinh, rèn luyện
thân thể, bảo vệ và tăng cường sức khỏe.
-Dạy sinh học 8 nhằm hình thành ở học sinh những hiểu biết vềà đặc điểm cấu
tạo,các bộ phận và chức năng của cơ thể con người. Nhằm giúp học sinh trong
việc tìm hiểu cơ thể của con người ngừơi qua các bài học, đặc biệt trên mô
hình thưc tế. Từ đó có thể nhận biết các cơ quan , bộ phận trên cơ thể mình,
rèn luyện kỹ năng nghiên cứu bộ môn, giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ
cơ thể,vệ sinh một cách hợp lý, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu giáo
dục trung học cơ sở.
2. Nhiệm vụ:
- Nhiệm vụ trang bò tri thức, hình thành ở học sinh những kiến thức cơ bản có
hệ thống về các đặc điểm hình thái cấu tạo, chức năng của các cơ quan cơ thể
người.
3
- Nhiệm vụ phát triển năng lực nhận thức, rèn luyện các kỹ năng, nhận thức
cảm tính, kỹ năng quan sát, chú ý ghi nhớ nhận thức lý tính,kỹ năng so sánh,
phân tích, tổng hợp, khái quát hóa trừu tượng hóa, cụ thể hóa,hệ thống hóa.
Đây là những kỹ năng cầøn thiết cho việc tự học và học tập liên tục sau này.
- Nhiệm vụ giáo dục: Dạy học sinh 8 góp phần:
+Giaó dục giới tính cho lứa tuổi học sinh lớp 8 để phòng được môït số vấn đè
nhạy cảm của lứa tuổi này.
+ Giáo dục thế giới quan khoa học, vạch rõ mối quan hệ giữa các cơ quan
trong cơ thể.
+ Giáo dục tình cảm, đạo đức cho học sinh, bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ vẻ
đẹp là góp phần giáo dục thẩm mỹ.
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Mục tiêu

tập và phân biệt được chúng với hàng loạt các đối tượng khác.
-Mức độ tái hiện: Người học nhớ lại những điều kiện đã họcvà có thể nhớ
lại chúng 1 cách đầy đủ, chính xác :
-Mức độ kỹ năng: Người học có thể vận dụng trí thức mà mình đã họcvào
các tình huống quen thuộc tương tự như các tình huống đã học trước đó.
-Mức đùộâ biến hoá (sáng tạo): Trên cơ sở nắm vững trí thức, kỹ năng; kỹ
xảo họ có thể vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo trong các tình huống.
- Mặt khác phương pháp dạy học còn tạo khả năng hình thành, phát triển
những phẩm chất tốt đẹp cho người học.
3.Ưu điểm của nhóm phương pháp dạy học trực quan( quan sát-mô tả).
Nói chung các phương pháp dạy học rất phong phú và đa dạng có hàng
trăm phương pháp đã được mô tả và hàng chục cách phân loại khác nhau,
nhưng trong chương trình sinh học 8, nhóm phương pháp dạy học quan
sát-mô tả đóng vai trò rất quan trọng.
Nhờ có phương pháp dạy học trực quan( quan sát và mô tả) mà người
giáo viên hướng dẫn học sinh lónh hội được những trí thức q báu về trí thức
sinh học, về kỹ năng, kỹ xão nắm lý thuyết . Từ đó đúc kết những kinh
nghiêïm của bản thân. Ghi nhớ kiến thức một cách sâu sắc.
Tùy từng bài mà giáo viên lựa chọn những phương pháp cho phù hợp,thể
hiện tính đặc trưng của bô môn cũng như phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của
các em . Để giúp các em khám phá về cơ thể mình, ứng dụng trong cuộc
sống,nhất là khi kinh nghiệm sống còn hạn chế, vốn hiểu biết còn nghèo nàn,
5
các biểu tượng tích lũy còn hạn chế, các em còn nặng về tư duy hình rượng cụ
thể, tư duy thực nghiệm thì việc xây dựng các khái niệm đòi hỏi phải lấy “trực
quan” làm điểm tựa.
Việc lựa chọn đúng đắn và sự kết hợp hài hòa các phương pháp dạy học
nhằm đạt hiệu quả phụ thuộc nhiều vào trình độ, nghệ thuật sư phạm và lòng
nhiệt tình, tất cả mọi khó khăn sẽ vượt qua, nếu có lòng nhiệt tình và ý thức
trách nhiệm cao đối với sự nghiệp giáo dục thế hệ tương lai cho đất nước.

Về kiến thức :
Nắm vững cấu tạo tế bào, mô, về hoạt động sống. Vò trí cấu tạo các cơ quan,
hệ cơ quan trong cơ thể liên quan đến chức năng sinh lí.
Hiểu cơ chế , quy luật của quá trình sinh lí xảy ra của cơ thể trongquá trình
sống, sự trao chất, sự điều khiển của hệ thần kinh.
Về kỹ năng :
Biết quan sát, vẽ hình, lập sơ đồ, theo dõi các thí nghiệm và làm các báo cáo
nhỏ
Biết tiến hành các thí nghiệm đơn giản.
Có kỹ năng phân tích, so sánh, tổng hợp, rút ra những kết luận khái quát
- Dạng bài: chủ yếu là các bài : Cấu tạo ngoài, cấu tạo trong
- Hình thức: GV có thể: sử dụng để hình thành kiến thức mới, củng cố kiến
thức nhận biết các bộ phận trên cơ thể người.
-Cho học sinh quan sát mô hình nhằm tăng cường bồi dưỡng kỹ năng kỹ xảo
trong khi lónh hội kiến thức mới, khám phá khoa học.
* Tổ chức tiết học:
- Học sinh quan sát hình, thông tin SGK đặc biệt mô hình để xác đònh vò trí
các bộ phâïn trên cơ thể mình.
- Học sinh thảo luận nhóm thống nhất câu trả lời
- Làm phiếu học tập để ghi lại nội dung (nếu có)
4.Nội dung
Cơ thể người là một thể thống nhất, và thống nhất với môi trường sống có khả
năng trao đổi vâït châùt với môi trường chung quanh,phát triển và sinh sản.Cơ thể
được cấu tạo bởi các loại mô và các cơ quan : mô và cơ quan liên kết thành moat
khối thống nhát.các cơ quan họp thành những hệ cơ quan và bộ máy.
Sự thống nhất giữa cấu tạo và chức năng được tháy rõ trong các cơ quan, hệ cơ
quan cũng như trong bộ máy.Thành ống tiêu hóa có cấu tạo chung gióng nhau,
nhưng mỗi đoạn của ống tiêu hóa có những đạc điểm riêng để phù hợp với chức
năng mỗi đoạn. Tương tự đối với bộ máy tuần hoàn, ngoài những đặc điểm cấu
tạo chung, mỗi loại mạch với chức năng riêng biệt đã có sự biến đổi phù hợp,

được những nhận thức về đổi mới phương pháp, sử dụng các phương
pháp một cách tích cực và vận dụng trong thiết kế bài giảng.
- Do đó soạn bài giảng chuẩn bò lên lớp đóng vai trò đầu tiên có tính
chất quyết đònh.
- Xác đònh bài học để chọn phương pháp và phương tiện dạy học cho phù
hợp.
QUY TRÌNH THIẾT KẾ BÀI GIẢNG :
• Bước 1 : Xác đònh mục tiêu của bài.
- Mục tiêu của bài đặt ra cho học sinh cần đạt được sau khi đọc bài đó.
- Mục tiêu của bài học chỉ đạo toàn bộ nội dung , phương pháp dạy học,
nội dung và phương pháp đánh giá ( hệ thống câu hỏi và bài tập).
8
- Trong mục tiêu nêu rõ sau khi học phần đó học sinh cần tiến hành các
hoạt động để có được kiến thức mới nào? Có thái độ tích cực nào?
- Các bài soạn thuộc mỗi dạng có thể có những mục tiêu chung giống
nhau, chỉ khác nhau ở đối tượng cụ thể.
• Bước 2 : Xác đònh phương pháp dạy học chủ yếu :
Việc xác đònh phương pháp sao cho đơn giản phù hợp giúp học sinh tự lực
ở mức độ cao nhất để tìm tòi phát hiện kiến thức mới, đồng thời phù hợp với
đối tượng học sinh, việc lựa chọn phương pháp căn cứ vào mục tiêu cụ thể,
nội dung cụ thể và đặc điểm của mỗi phương pháp và sự phối hợp giữa chúng.
* Thí dụ :
- Nêu và giải quyết vấn đề.
- Sử dụng câu hỏi và nội dung bài tập để hình thành nội dung bài học.
- Sử dụng tranh vẽ trong khi giảng dạy.
- Phương pháp học tập theo nhóm.
- Thảo luận, tổng kết.
• Bước 3 : Chuẩn bò đồ dùng dạy học :
- Trên cơ sở xác đònh nội dung, phương pháp dạy học chủ yếu, giáo viên
xác đònh đồ dùng cần thiết cho bài học.

6. MÔ HÌNH CƠ QUAN PHÂN TÍCH THÍNH GIÁC
A.MÔ HÌNH NỮA CƠ THỂ NGƯỜI
-Mô hình nữa cơ thể người là mô hình tổng hợp toàn bộ cơ thể con người giúp
học sinh hiểu rõ được về vò trí,cấu tạo các cơ quan bộ phận của cơ thể . Học
sinh có thể nhìn thấy ,sờ,hình dung được các bộ phận trong cơ thể người như
thế nào. Từ đó xác đònh được các cơ quan trên cơ thể mình một cách chính
xác,và biết q trọng bản thân, bảo vệ cơ thể mình khỏi bò thương,giữ gìn sức
khỏe của mình. Giáo viên đònh hướng cho học sinh tìm hiểu chi tiết về các bộ
phận,áp dụng cho từng tiết học, bài học.Một mô hình có thể sử dụng cho
nhiều bài học
-Sử dụng cho các bài dạy cụ thể:
Bài 2: Cấu tạo cơ thể người
Bài 17: Tim và mạch máu
Bài 20: Hô hấp và các cơ quan hô hấp
Bài 24: Tiêu hóa và các cơ quan tiêu hóa
Bài 43 : Giới thiệu chung hệ thần kinh
Chi tiết:
Bài 2: Cấu tạo cơ thể người
GV Giới thiệu mô hình nữa cơ thể người
HS quan sát hình 2.2/8 SGK Các cơ quan của cơ thể người
Đối chiếu với mô hình cơ thể người ,
1.Từ đó xác đònh các bộ phận của cơ thể người ?
-Các phần cơ thể người: đầu, thân, các chi (Trên, dưới)
2.Xác đònh vò trí cơ hoành : ngăn khoang ngực và khoang bụng
3.Các bộ phận ở khoang ngực: tim ,phổi
10
-Các bộ phận ở khoang bụng: gan, dạ dày, ruột non,ruột già…
*Nếu có thể gở ra từng bộ phận cho học sinh quan sát,xác đònh các bộ phận
của các cơ quan, sau khi học sinh thảo luận, GV cho học sinh xác đònh trên
các cơ quan trên mô hình.

thuyết trình giúp các em theo dõi bài giảng một cách rõ ràng.
1.Cấu tạo tim:
11
-Xác đònh vò trí của tim nằm trong lồng ngực
-Lấy phần tim để cho học sinh quan sát, xác đònh các phần của tim
+ 2 Tâm nhó , 2 tâm thất
+ Tâm thất quay xuống,tâm nhó ở trên
GV gỡ tim ra để học sinh thấy được:
+ Thành tâm thất dày hơn thành tâm nhó, và các van tim.
2.Mạch máu:
+Xác đònh vò trí của động mạch vành phải ,động mạch vành trái,động
mạch phổi,tónh mạch chủ trên ,tónh mạch chủ dưới,cung động mạch chủ.
+ Thấy được sự phân bổ các mạch máu động mạch và tónh mạch
Bài 43: Giới thiệu chung hệ thần kinh
Khi học chương hệ thần kinh và giác quan : ngoài những câu hỏi để làm nổi
bật trọng tâm của bài, của chương cần nêu thêm một số câu hỏi gợi sự tò mò,
hiểu sâu hơn để các em tự giải thích một số hiện tượng xảy ra trong đời sống
hằng ngày, tạo hứng thú khi học như sau:
+Vì sao khi ăn nhiều và ngon miệng thì sau đó lười làm việc và buồn ngủ?
+Vì sao bộ não và tủy sống lại nằm trong hộp sọ và trụ sống?
12
+Vì sao khi bò tổn thương ở vùng đầu thì nguy hiểm hơn các vùng khác
trong cơ thể?
+Vì sao khi bò cảm cúm, viêm họng dẫn đến viêm tai giữa?
Học sinh xác đònh vò trí các bộ phận của hệ thần kinh trên mô hình nữa cơ thể
người:
+ Bộ não nằm trên đầu
+ Tủy sống nằm trong cột sống
+ Các dây thần kinh phân bốâ khắp cơ thể
B. MÔ HÌNH BỘ XƯƠNG

(7 đốt sống cổ, 12 đốt sống ngực, 5 đốt sống thắt lưng, 5đốt sống cùng)
+ Xương chi : gồm
-Xương chi trên: xương bả vai, xương cánh tay, xương trụ, xương quay, xương cổ
tay. Xương bàn tay, xương ngón tay.
-Xương chi dưới: xương đai hông,xương đùi, xương bánh chè(đầu gối),xương
chày lớn, xương mác nhỏ, xương bàn chân, xương cổ chân, xương ngón chân.
3.Các loại xương
Học sinh xác đònh trên mô hình bộ xương các loại xương:
+ Xương ngắn
+ Xương dài
+ Xương dẹt
Học sinh nêu tên các loại xương
-Xương dài: xương cánh tay, xương ống tay, xương đùi, xương ống chân.
14
-Xương ngắn: xương đốt sống, đốt ngón tay, đốt ngón chân
-Xương dẹt: xương đai vai, xương đai hông, xương hộp sọ
4. Các loại khớp:
Học sinh xác đònh trên mô hình các loại khớp
+ Khớp động
+ Khớp bán động
+ Khớp bất động
Học sinh nêu tên một số loại khớp
-Khớp động: Khớp bả vai, khớp cùi chỏ, cổ tay, khớp háng, đầu gối, cổ chân, cổ.
-Khớp bán động: xương cột sống
- Khớp bất động
KẾT QUẢ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
I.KẾT QUẢ
Sau một thời gian dài, vận dụng những giải pháp trên,tôi nhận thấy kết
quả học tập của học sinh về môn sinh hocï có những kết quả đáng khích lệ, các
học sinh đã hứng thú trong khi học môn sinh học,thích tìm tòi khám phá khoa

III.KẾT LUẬN
Từ những việc là và kết quả trên ,trong bất kỳ tiết dạy nào,giáo viên cũng
phải tạo điều kiện tốt cho học sinh có hứng thú trong khi học,cảm xúc thật
sự.Giáo viên dạy tốt thì học sinh học tốt,giáo viên luôn luôn có trách nhiệm
trong khi giảng dạy,tự học tự tìm hiểu nghiên cứu để nâng cao tay nghề trong
chuyên môn.
Từ góc độ cảm nhận của những giờ lên lớp đạt yêu cầu,đã đem lại những kết
quả đáng khích lệ trong quá trình tìm tòi đổi mới vận dụng phương pháp giảng
dạy để góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và hiệu quả giáo dục hiện nay.
Tóm lại, muốn các em học tốt, ta cần phải đặt vấn đề dạy tốt ở từng tiết
dạy của mình. Phương pháp dạy - học bao giờ cũng phản ảnh tình cảm giảng
dạy. Chính cái tình cảm này tạo cho người Thầy thể hiện thiên chức của
mình : “ Dạy chữ và dạy người, càng yêu người bao nhiêu, càng yêu nghề bấy
nhiêu” là vậy. Dạy cho các em những bài học về cơ thể người để các em nắm
vững kiến thức khoa học về con người, đồng thời biết giữ gìn sự tồn tại của
mỗi con người trong mối quan hệ chung và sự tồn tại của nhân loại.
Với một số ý từ thực tiễn của dạy bộ môn, đặc biệt với chương trình
thay sách giáo khoa lớp 8 vừa mới lại vừa khó, hy vọng những điều trình bày
trên sẽ đặt cho bản thân những đònh hướng cụ thể để hoàn thành nhiệm vụ
giảng dạy phần chương trình học về cơ thể người.
16
D. CÁC ĐỀ XUẤT KHẮC PHỤC
2. Về phía các cấp quản lí giáo dục:
- Cần trang bị cho các trường học đầy đủ cơ sở vật chất và đạt tiêu chuẩn
- Cần cung cấp đầy đủ dụng cụ, thiết bị dạy học ở tất cả các môn
- Xây dựng thêm một số phòng thực hành, phòng chức năng, thư viện,
hội trường để GV dễ dàng tổ chức các buổi thực hành, buổi tọa đàm
đúc rút kinh nghiệm để đề ra biện pháp kịp thời cho các em
- Tăng cường công tác tài chính để hổ trợ cho giáo trong các tiết dạy
3. Về phía gia đình