nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 9/2007 51
Hồ Văn Phú *
ot ng u t - kinh doanh l hot
ng khụng th thiu bt kỡ quc gia
no nhm duy trỡ s tn ti v thỳc y s
phỏt trin ca mi quc gia. Hot ng ú
liờn quan n cỏc vn m ca th trng,
phỏt huy th mnh ca tng vựng, min
trong giao lu dõn s quc t thụng qua cỏc
quy nh phỏp lut ca tng quc gia m c
th bao gm cỏc quy nh v hỡnh thc u
t, hỡnh thc doanh nghip, cỏc lnh vc cho
phộp, khuyn khớch, hn ch u t kinh
doanh, cỏc quy nh v u ói m ch yu l
u ói v thu, ch s dng tớn dng,
qun lớ ngoi hi, ch s hu, s dng t
ai, bt ng sn, th tc u t v gii
quyt tranh chp.
Bng hot ng ú, cỏc nc ASEAN ó
khụng ngng phỏt trin trong nhng nm cui
ca th k XX, cú nc ó tr thnh nc
cụng nghip mi (NIC) v c khu vc tr
thnh khu vc kinh t nng ng chõu -
Thỏi Bỡnh Dng (khu kinh t t do AFTA).
Vi ý ngha nh vy, bi vit ny trỡnh by

1. i vi Thỏi Lan
Nh u t nc ngoi v nh u t
trong nc cú th tin hnh hot ng u t
kinh doanh ca mỡnh theo cỏc vn bn
phỏp lut tng ng, c th l:
H

* V phỏp lut quc t - B t phỏp nghiên cứu - trao đổi
52 tạp chí luật học số 9/2007
- Lut khuyn khớch u t quy nh cỏc
nguyờn tc v th tc khuyn khớch u t,
gm bo m u t, bo lónh, cỏc u ói
thu v phi thu ỏp dng thng nht cho nh
u t trong nc v nh u t nc ngoi;
- Lut v qun lớ cỏc khu cụng nghip
quy nh cỏc u ói do c quan qun lớ khu
cụng nghip cp cho cỏc i tng cú nh mỏy
hoc hot ng trong cỏc khu cụng nghip;
- Thụng bỏo ca c quan u t (BOI)
nm 2000, thụng bỏo ny thay cho thụng
bỏo ca BOI s 1/2536 nm 1993 quy nh
cỏc chớnh sỏch mi v cỏc tiờu chớ hng
khuyn khớch u t bao gm cỏc tiờu chớ
cho liờn doanh v danh mc cỏc khuyn

- Lut cụng ti nm 1965 quy nh trỡnh
t, th tc ng kớ thnh lp ca tt c cỏc
loi hỡnh doanh nghip hot ng u t -
kinh doanh ti Malaysia;
- Lut v cỏc khu t do nm 1990 quy
nh cỏc hot ng nhp khu i vi nguyờn
liu, ph tựng, mỏy múc, thit b v xut khu
cỏc thnh phm, hng hoỏ cụng nghip;
- Lut thu thu nhp nm 1967 quy nh
cỏc loi thu sut, ch min gim v ch
u ói, u ói c bit i vi cỏc loi
thu ny;
- Lut qun lớ ngoi hi nm 1953 quy
nh v khai bỏo, qun lớ, giỏm sỏt vic
thanh toỏn cho cỏc i tng khụng c trỳ
v ch bo m cỏn cõn thanh toỏn cho
trong nc v nc ngoi.
3. i vi Philippine
Philippine cú cỏc vn bn phỏp lut iu
chnh hot ng u t - kinh doanh núi chung
v u t nc ngoi núi riờng, c th l:
- Lut u t nm 1987 c sa i
theo Lut s 8756 quy nh cỏc tiờu chớ, iu
kin u t v cỏc ch khuyn khớch u
ói c ỏp dng cho cỏc d ỏn u t trong nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 9/2007 53
ú cú cỏc d ỏn u t nc ngoi;

sa i nm 2003 v nhiu vn bn phỏp lut
khỏc cú liờn quan.
4. i vi Singapore
Vic thnh lp, hot ng u t kinh
doanh ca tt c cỏc doanh nghip trong
nc v nc ngoi ti Singapore u c
iu chnh bng cỏc lut nh: Lut ng kớ
kinh doanh, Lut cụng ti, Lut thu thu nhp,
Lut khuyn khớch m rng kinh t v cỏc
vn bn phỏp lut khỏc cú liờn quan.
5. i vi Vit Nam
Trong quỏ trỡnh i mi t nm 1986
n nay, trong lnh vc u t kinh doanh
Vit Nam ó ban hnh h thng lut gm
nhiu loi vn bn vi nhng ni dung khỏ
phong phỳ nhm phc v cho cụng cuc i
mi v cỏc hot ng u t kinh doanh ca
cỏc loi hỡnh doanh nghip. c bit t nm
2005 n nay, phc v cho cụng cuc hi
nhp quc t, Vit Nam ó chnh lớ, sa i,
b sung v ban hnh mi nhiu vn bn phỏp
lut núi trờn. Cú th nờu mt s vn bn in
hỡnh gm: Lut u t nm 2005, Lut
doanh nghip nm 2005, Lut thng mi
nm 2005, cỏc lut v thu v cỏc vn bn
phỏp lut khỏc cú liờn quan.
II. NI DUNG C BN CA PHP
LUT V U T - KINH DOANH
Vic nghiờn cu cỏc vn bn phỏp lut
v u t - kinh doanh ca cỏc nc ASEAN

gia nhng nh u t nc ngoi vi nhau
ti nc tip nhn u t ASEAN hoc gia
nhng i tng hng hoỏ, cỏc khon u t,
cỏc sn phm s hu trớ tu, dch v nc
ngoi vi nhau (gi tt l ch i x ti
hu quc - MFN), nguyờn tc u tiờn phỏt
trin trong ú cú cỏc ch khuyn khớch,
u ói u t i vi lnh vc, a bn,
ngnh ngh sn xut, kinh doanh dch v.
2. V hỡnh thc u t v hỡnh thc
doanh nghip
Ngoi cỏc hỡnh thc u t truyn thng
nh Vit Nam v cỏc nc ASEAN thng
ỏp dng l doanh nghip liờn doanh, doanh
nghip 100% vn u t nc ngoi, hp tỏc
kinh doanh trờn c s hp ng, cỏc nc
ASEAN cũn m ra cỏc loi hỡnh u t khỏc
a dng phong phỳ nhm mc ớch tng
cng huy ng vn nh hỡnh thc cụng ti
c phn trỏch nhim hu hn (cụng ti ny
c niờm yt trờn th trng chng khoỏn),
cụng ti u t m con (holding company),
cụng ti qun lớ qu u t, hỡnh thc mua li,
sỏp nhp c ỏp dng ph bin cỏc nc
nh Thỏi Lan, Singapore, Malaysia
Bờn cnh ú, cỏc nc ny cũn ỏp dng
khỏ rng rói mt s hỡnh thc t chc kinh
doanh nh cụng ti hp danh, chi nhỏnh,
doanh nghip mt ch.
3. V lnh vc khuyn khớch, hn ch

ỏp dng thu sut u ói, mc min gim
trờn c s cỏc tiờu chớ v lnh vc, a bn
u t, t l xut khu sn phm, trỡnh
cụng ngh. Thu sut ny cú s khỏc nhau
cỏc nc nhng ph bin t 10% n 35%
v nhỡn chung khụng u ói hn so vi quy
nh hin hnh ca phỏp lut Vit Nam. i
vi u ói v thu nhp khu, cỏc nc ny
ỏp dng min, gim thu nhp khu nh bin
phỏp tớch cc khuyn khớch u t, nht
l i vi hng hoỏ nhp khu phi thuc
vn u t hoc phi trc tip s dng cho
d ỏn. C th Thỏi Lan ch min hoc gim
50% thu nhp khu i vi mỏy múc, thit
b nhp khu thc hin d ỏn c c
quan qun lớ u t (BOI) cụng nhn l d
ỏn khuyn khớch u t. Trong khi ú, phỏp
lut ca Vit Nam quy nh l mỏy múc,
thit b ca tt c cỏc d ỏn u t c nhp
khu xõy dng c bn hỡnh thnh doanh
nghip u c min thu nhp khu.
Tng t nh quy nh ca phỏp lut Vit
Nam, hu ht cỏc nc ny u min hn
thu nhp khu i vi nguyờn, vt liu nhp
khu sn xut hng nhp khu. C th
Thỏi Lan min loi thu ny trong 5 nm i
vi d ỏn u t vo a bn c bit khuyn
khớch u t v xut khu ớt nht 30% sn
phm. Tuy vy, theo quy nh ca phỏp lut
Malaysia, nguyờn vt liu cú thu sut thu

cho nh nc v cụng dõn nc s ti).
4. V ch s hu, s dng t ai
v bt ng sn
a s cỏc nc ASEAN u ỏp dng ch
s hu t ai v bt ng sn i vi
cụng dõn v nh u t mang quc tch ca
mỡnh. Tuy vy, cng ging nh Vit Nam
cỏc nc ny u khụng cụng nhn hoc
khụng cho phộp t chc, cỏ nhõn nc ngoi
s hu t m ch cho s dng t vi nhng
iu kin rt cht ch. C th, Indonesia, nghiên cứu - trao đổi
56 tạp chí luật học số 9/2007
cỏ nhõn hoc t chc nc ngoi khụng
thnh lp doanh nghip theo phỏp lut
Indonesia thỡ ch c quyn s dng t;
Philippine, ngi nc ngoi khụng c
phộp s hu t, tr trng hp tha k.
5. V chớnh sỏch tớn dng v qun lớ
ngoi hi
V tớn dng, tr Singapore v Thỏi Lan
l nhng nc i x bỡnh ng gia cụng ti
trong nc v cụng ti nc ngoi trong vic
vay vn, cũn li cỏc nc ASEAN khỏc u
ỏp dng mt s hn ch nht nh i vi
cụng ti nc ngoi. Chng hn, Indonesia,
cụng ti cú khụng quỏ 49% vn nc ngoi
mi c vay vn t cỏc ngõn hng thng

trong nc vi ngi lao ng nc ngoi
hoc gia nhng ngi lao ng nc ngoi
vi nhau ti nc s ti.
7. V th tc u t - kinh doanh
Nhm huy ng vn ti a trong v
ngoi nc phc v cho mc ớch u t
chung, phỏt trin kinh t quc dõn, th tc
u t ca cỏc nc ASEAN u c ci
thin, n gin hoỏ, to iu kin cho nh
u t trong ton b cỏc khõu t cp giy
phộp n qun lớ, trin khai v hot ng
cỏc d ỏn u t. Tuy nhiờn, hin nay ch cú
Vit Nam duy trỡ ch cp giy phộp u
t v thnh lp doanh nghip trờn c s ng
kớ cp giy chng nhn u t v thm tra
cp giy chng nhn u t, cũn cỏc nc
ASEAN khỏc, nh u t nc ngoi v nh
u t trong nc u tuõn theo ch ng
kớ thnh lp doanh nghip mt cỏch thng
nht ti c quan ng kớ cụng ti hoc u ban
chng khoỏn.
8. V t chc qun lớ hot ng u t
Hin nay, hu ht cỏc nc ASEAN
u thnh lp c quan nh nc v u t
chung vi nhim v ch yu l xem xột,
cp giy chng nhn u ói cho c nh u
t trong nc v nh u t nc ngoi nghiên cứu - trao đổi

hoc). Vic ỏp dng lut nc ngoi iu
chnh quan h u t, quan h hp ng
trong trng hp nht nh hoc gii quyt
tranh chp u t cng c tha nhn rng
rói cỏc nc ny nht l i vi cỏc tranh
chp cú yu t nc ngoi.
thc hin cỏc bin phỏp bo m núi
trờn, nht l bin phỏp v gii quyt tranh
chp u t ũi hi cỏc nc phi quy nh
trong h thng phỏp lut ca mỡnh v tham
gia mt s iu c quc t cú liờn quan,
nh Cụng c Washington nm 1965 v gii
quyt tranh chp u t gia nh nc v
cụng dõn ca nh nc khỏc (vit tt l Cụng
c ICSID), Cụng c New York nm 1958
v cụng nhn v thi hnh quyt nh ca
trng ti nc ngoi. n nay, tr Vit Nam
v Thỏi Lan, cỏc nc cũn li u tham gia
Cụng c ICSID, cũn Cụng c New York
nm 1958 thỡ hu ht cỏc nc ASEAN u
l thnh viờn. iu ỏng chỳ ý l ni dung
ca hai cụng c núi trờn, c bit l Cụng
c New York nm 1958 ó c c th hoỏ
trong mt s vn bn quy phm phỏp lut
Vit Nam nh B lut t tng dõn s Vit
Nam nm 2004, Lut u t nm 2005, Ngh
nh s 78/2007/N-CP ngy 11/5/2007 v
u t theo hỡnh thc BOT, BTO, BT.
Ngoi cỏc nc ASEAN, hin nay cỏc
quy nh v u t - kinh doanh núi trờn cũn