nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 3Ths. Nguyễn Hồng Bắc *
gời Việt Nam định c ở nớc ngoài là
một trong những chủ thể tham gia vào
các quan hệ pháp luật tại Việt Nam. Thực tế,
vấn đề ngời Việt Nam định c ở nớc ngoài
cha có quan điểm thống nhất giữa các luật
gia ở trong nớc và quốc tế. Do vậy, bài viết
này chỉ đề cập một số cơ sở pháp lí quy định
về ngời Việt Nam định c ở nớc ngoài
theo pháp luật Việt Nam.
1. Trớc đây, thuật ngữ ngời Việt Nam
định c ở nớc ngoài đ đợc nhiều văn bản
pháp quy của Nhà nớc ta sử dụng nhng
cha có sự thống nhất về mặt thuật ngữ. Từ
năm 1982 trở về trớc, trong các văn bản
pháp quy của Nhà nớc thờng sử dụng thuật
ngữ Việt kiều, ngời Việt Nam ở nớc
ngoài, ngời Việt Nam sinh sống ở nớc
ngoài Đến năm 1983, thuật ngữ ngời
Việt Nam định c ở nớc ngoài đợc sử
dụng trong Quyết định số 84-HĐBT ngày
28/7/1983 của Hội đồng bộ trởng về chức
năng, quyền hạn, nhiệm vụ của Ban việt kiều
trung ơng. Theo Quyết định này, Ban việt
kiều trung ơng có nhiệm vụ theo dõi, nắm

Điều 2 Luật Quốc tịch Việt Nam 1998 thì
Ngời Việt Nam định c ở nớc ngoài là
công dân Việt Nam và ngời gốc Việt Nam
c trú, làm ăn, sinh sống lâu dài ở nớc
ngoài. Và thuật ngữ này đợc giải thích
N

* Giảng viên chính Khoa luật quốc tế
Trờng đại học luật Hà Nội
nghiên cứu - trao đổi
4 - Tạp chí luật học

thống nhất trong các văn bản pháp luật của Nhà
nớc từ đó đến nay. Nghị định số 81/2001/NĐ-
CP của Chính phủ ngày 5/11/2001 về việc ngời
Việt Nam định c ở nớc ngoài mua nhà ở tại
Việt Nam quy định: Ngời Việt Nam định
c ở nớc ngoài theo Nghị định này là công
dân Việt Nam và ngời gốc Việt Nam c trú,
làm ăn sinh sống lâu dài ở nớc ngoài đ
đợc quy định tại Luật quốc tịch Việt Nam
ngày 01/01/1999(Điều 2).
Qua các quy định trên, chúng ta nhận
thấy, ngời Việt Nam định c ở nớc ngoài
có thể đợc phân làm hai nhóm:
Thứ nhất, ngời Việt Nam định c ở
nớc ngoài là công dân Việt Nam c trú, làm

- Họ là ngời đ đợc thôi quốc tịch Việt
Nam và đ nhập quốc tịch nớc khác
Hiện nay có khoảng hơn 2 triệu ngời
Việt Nam định c ở trên 40 quốc gia trên thế
giới (theo số liệu của Uỷ ban ngời Việt
Nam định c ở nớc ngoài). Đa số họ là
ngời vẫn giữ quốc tịch Việt Nam nhng đ
nhập quốc tịch nớc ngoài. Khi c trú, làm
ăn sinh sống ở nớc ngoài, địa vị pháp lí của
ngời Việt Nam định c do pháp luật của
nớc sở tại quy định. Ngoài ra, địa vị pháp lí
của họ còn đợc quy định trong pháp luật
Việt Nam và các điều ớc quốc tế mà Việt
Nam kí kết với các nớc hữu quan.
2. Từ trớc đến nay, Đảng và Nhà nớc
ta luôn quan tâm đến những ngời Việt Nam
đang định c ở nớc ngoài. Quan điểm này
đ đợc thể hiện trong Điều 75 Hiến pháp
năm 1992: Nhà nớc bảo hộ quyền lợi
chính đáng của ngời Việt Nam định c ở
nớc ngoài. Nhà nớc tạo điều kiện để ngời
Việt Nam định c ở nớc ngoài giữ quan hệ
với gia đình và quê hơng, góp phần xây
dựng quê hơng, đất nớc. Quy định này
đợc mở rộng tại Điều 5 Luật quốc tịch Việt
Nam 1998: Nhà nớc Cộng hòa XHCN Việt
Nam bảo hộ quyền lợi chính đáng của ngời
Việt Nam ở nớc ngoài. Và khái niệm
ngời Việt Nam ở nớc ngoài cũng đ đợc


tớng Chính phủ về một số chính sách đối
với ngời Việt Nam ở nớc ngoài, Quyết
định số 114/2001/QĐ-TTg ngày 31/7/2001
của Thủ tớng Chính phủ về việc sửa đổi, bổ
sung một số điều của Quyết định số 210 nói
trên. Theo Quyết định số 114/2001/QĐ thì
khi về nớc:
- Công dân Việt Nam định c ở nớc
ngoài mang hộ chiếu Việt Nam, ngời gốc
Việt Nam mang hộ chiếu nớc ngoài và thân
nhân của họ cùng đi (gồm vợ hoặc chồng, bố
mẹ vợ hoặc chồng, con riêng của vợ hoặc
chồng, con nuôi hợp pháp) có giấy xác nhận
của cơ quan đại diện ngoại giao, lnh sự Việt
Nam ở nớc sở tại hoặc của ủy ban về ngời
Việt Nam định c ở nớc ngoài về mối quan
hệ gia đình nói trên thì đợc hởng giá các
loại dịch vụ, giá vé đi lại trên các phơng
tiện giao thông vận tải nh áp dụng đối với
ngời Việt Nam ở trong nớc.
- Ngời gốc Việt Nam mang hộ chiếu
nớc ngoài có công trong sự nghiệp giải
phóng dân tộc, xây dựng đất nớc có giấy
xác nhận của cơ quan đại diện ngoại giao,
lnh sự Việt Nam ở nớc sở tại hoặc của ủy
ban về ngời Việt Nam ở nớc ngoài đợc
miễn lệ phí thị thực khi nhập cảnh, xuất cảnh
Việt Nam. Các loại phí, lệ phí khác áp dụng
đối với 2 loại trên theo các mức thu nh
ngời Việt Nam ở trong nớc.

quan nhà nớc có thẩm quyền của Việt Nam
áp dụng pháp luật để điều chỉnh các quan hệ
mà ngời Việt Nam định c ở nớc ngoài
tham gia tại Việt Nam.
Trong thời gian thờng trú hoặc tạm trú
tại Việt Nam, ngời Việt Nam định c ở
nớc ngoài đợc phép mua nhà để ở gắn với
quyền sử dụng đất tại Việt Nam. Vấn đề này
đợc quy định tại Nghị định số 81/2001/NĐ-
CP ngày 15/11/2001 về việc ngời Việt Nam
định c ở nớc ngoài mua nhà tại Việt Nam.
Thực tế những năm gần đây, các tranh chấp
phát sinh từ việc ngời Việt Nam định c ở
nớc ngoài mua nhà ở tại Việt Nam dới
hình thức gửi tiền về nhờ ngời thân ở trong
nớc đứng tên mua hộ xảy ra khá phổ biến,
có trờng hợp họ mua nhà để ở với ý định sẽ
xin về định c nhng cũng có trờng hợp họ
mua nhà để kinh doanh. Trớc thực tế đó,
Nhà nớc ta cho phép họ đợc mua nhà tại
Việt Nam. Theo nghị định số 81/2001/NĐ-
CP, ngời Việt Nam định c ở nớc ngoài
đợc mua nhà để ở gắn với quyền sử dụng
đất tại Việt Nam nếu thuộc đối tợng là:
- Ngời về đầu t lâu dài tại Việt Nam;
- Ngời có công đóng góp với đất nớc;
- Nhà văn hóa, nhà khoa học có nhu cầu
về hoạt động thờng xuyên tại Việt Nam;
- Ngời có nhu cầu về sống ổn định tại
Việt Nam.

quốc tịch Việt Nam nhng Quyết định số
114/2001/QĐ-TTg lại sử dụng thuật ngữ
ngời Việt Nam ở trong nớc Nếu chúng
ta giải quyết tốt các vấn đề này sẽ là cơ sở
pháp lí vững chắc để các cơ quan nhà nớc
có thẩm quyền giải quyết các vấn đề phát
sinh khi ngời Việt Nam định c ở nớc
ngoài tham gia vào các quan hệ pháp luật tại
Việt Nam./.