nghiªn cøu - trao ®æi
§Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi
35 TS. D−¬ng TuyÕt Miªn *
hụ nữ chiếm vai trò quan trọng trong đời
sống xã hội. Tuy nhiên, so với nam giới,
phụ nữ vẫn còn phải chịu nhiều thiệt thòi.
Trong tình trạng nghèo khổ, phụ nữ là người
chịu nhiều thiệt thòi nhất về ăn uống, sức
khoẻ, giáo dục, đào tạo, cơ hội có việc làm
và các nhu cầu khác. Bên cạnh đó, phụ nữ
còn phải gánh chịu những thiệt thòi khác do
việc họ trở thành nạn nhân của tội phạm.
Phụ nữ là nạn nhân của tội phạm trước hết
phải kể đến các nạn nhân bị xâm hại về tình
dục mà điển hình nhất là trường hợp nạn
nhân của tội hiếp dâm. Một cuộc nghiên cứu
được tiến hành ở Mỹ với cái tên “Hiếp dâm
ở Mỹ” đã dự đoán rằng hàng năm ở đất
nước này có khoảng 683.000 phụ nữ bị hiếp
dâm. Còn theo thống kê của FBI, có

không có ý định trình bày các vấn đề liên
quan đến nạn nhân của tội hiếp dâm mà chỉ
nói về thiệt hại về tâm lý mà người phạm tội
gây ra cho nạn nhân của tội này.
Thiệt hại mà tội phạm hiếp dâm gây ra
cho nạn nhân không chỉ đơn thuần là thiệt
hại về thể chất mà còn là những thiệt hại về
tinh thần mà nhiều khi không gì có thể bù
đắp được, bởi vì “Hậu quả mà nạn nhân của
P
* Giảng viên Khoa luật hình sự
Trường Đại học Luật Hà Nội nghiªn cøu - trao ®æi
36 §Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi

tội hiếp dâm phải gánh chịu có thể là bị
chấn thương (về tinh thần), bị sốc, đau đớn
về thể xác, bị lây nhiễm các bệnh về tình dục
trong đó có bệnh HIV hoặc có thai. Những
hậu quả này không chỉ tồn tại trong một thời
gian ngắn mà có thể là tồn tại trong một thời
gian dài sau khi vụ hiếp dâm xảy ra”.
(3)
Có
thể nói, đời sống vật chất cũng như tinh thần
của tất cả các nạn nhân của tội hiếp dâm đều
có nhiều trở ngại, bất ổn. Đặc biệt là thời
gian đầu, sau khi tội phạm hiếp dâm xảy ra,

Một số nhà khoa học khác bao gồm:
Rothbaum, Foa, Murdock, Riggs và Walsh
cũng tiến hành điều tra nghiên cứu về phản
ứng tâm lý của nạn nhân tội hiếp dâm (bao
gồm cả trường hợp hiếp dâm hoàn thành và
chưa đạt) trong tuần đầu tiên và 12 tuần tiếp
theo kể từ khi tội hiếp dâm xảy ra thì thu
được kết quả như sau: Ngay trong tuần đầu
tiên, 94% nạn nhân rơi vào trạng thái sốc
mạnh về tâm lý và chán nản, sau 3 tháng kể
từ khi xảy ra vụ hiếp dâm vẫn còn tới 47% bị
rơi vào trạng thái nói trên.
(5)
Một nhóm khác
bao gồm Atkeson, Calhoun, Resic & Ellis
khi nghiên cứu về phản ứng tâm lý của
người phụ nữ sau hai tuần kể từ khi vụ hiếp
dâm xảy ra thì họ nhận thấy điều chủ yếu
xảy ra đối với nạn nhân của tội hiếp dâm là
hoảng sợ, chán nản, những trạng thái tâm lý
bất thường khác, hoạt động bất thường của
cơ quan sinh dục, tự kỷ ám thị và có vấn đề
về sự điều chỉnh hành vi về mặt xã hội. Các
nhà nghiên cứu nhận thấy sau khi trở thành
nạn nhân của tội hiếp dâm, trong thời gian
đầu, rất hiếm phụ nữ có thể trở lại cuộc sống
bình thường. Thậm chí sau một năm kể từ
ngày tội phạm được thực hiện, trạng thái bất
thường về tâm lý nói trên vẫn còn tồn tại.
(6)

(8)
Những cuộc
nghiên cứu gần đây được tiến hành ở Mỹ và
New Zealand cho thấy nạn nhân của tội hiếp
dâm cần được điều trị về tâm lý với các
chứng bệnh như sự phiền muộn, sự căng
thẳng thần kinh, trạng thái bị kích động, lạm
dụng rượu và ma tuý do bị cưỡng bức
chiếm tỷ lệ cao hơn rất nhiều so với những
công dân bình thường khác.
(9)

Ở Việt Nam, hiện vẫn chưa có cuộc
nghiên cứu nào nói về trạng thái tâm lý của
người phụ nữ sau khi bị hiếp dâm. Nguyên
nhân dẫn đến hiện tượng này có thể là do
tâm lý của người phương Đông ngại động
chạm tới vấn đề nhạy cảm hoặc cũng có thể
là do quan niệm coi nhẹ, chưa đánh giá hết
hậu quả tâm lý của tội hiếp dâm. Để có thể
nghiên cứu sâu về vấn đề này, với sự trợ
giúp của một số cộng sự, tác giả đã tiến hành
cuộc thăm dò trên địa bàn của các quận nội
thành Hà Nội. Tác giả đã thu được thư hồi
âm với kết quả như sau: Có một số người
thừa nhận mình từng là nạn nhân của tội hiếp
dâm, một số người khác thừa nhận mình
từng bị quấy rối tình dục. Trong số những
nạn nhân của tội hiếp dâm chỉ có rất ít người
đã từng tố cáo với cơ quan chức năng về thủ

hiếp dâm. Thời gian đầu, T.H ngủ ít và luôn
gặp ác mộng trong giấc ngủ. Mặt khác, ở
quê, N.T.H không thể sống nổi bởi những lời nghiªn cøu - trao ®æi
38 §Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi

đàm tiếu của xóm làng và bởi cảm giác xấu
hổ, nhục nhã mỗi khi nhìn thấy ánh mắt của
dân làng. Với sự giúp đỡ của người thân,
T.H lên Hà Nội lập nghiệp và làm việc trong
một xưởng may. Ba năm sau, T.H lấy chồng.
Tuy nhiên, trong thời gian đầu của cuộc hôn
nhân, T.H thường xuyên có cảm giác sợ
quan hệ tình dục với chồng vì vụ hiếp dâm
năm nào luôn ám ảnh. Chỉ đến khi sinh con
đầu lòng, T.H mới dần dần trở lại cuộc sống
bình thường.
Điều đáng kinh ngạc ở đây là trong số
các nạn nhân nói trên thì có những nạn nhân
ở tình trạng bị hiếp dâm bởi chính người
thân trong gia đình (như bố đẻ, bố chồng,
cha dượng, chú ruột, anh trai…) và rất ít nạn
nhân trong số này dám đứng ra tố cáo thủ
phạm. Điều đáng nói là sau khi vụ việc xảy
ra, không phải bất kì nạn nhân của vụ hiếp
dâm nào cũng có điều kiện chuyển đến địa
phương khác để sinh sống. Họ phải nhẫn
nhục sống trong sự khinh rẻ của họ hàng,

đánh bằng roi và sẽ còn đau hơn rất nhiều
việc giao cấu. B.K phải chịu đựng sự tha
hoá về đạo đức của người bố cho đến khi
em 19 tuổi. Biết rõ hành vi của bố là sai trái
nhưng B.K không thể tố cáo vì bố em là trụ
cột kinh tế của gia đình và đặc biệt là B.K
không muốn mẹ biết vì sợ mẹ đau khổ và
hạnh phúc gia đình tan nát. Trong thư của
mình, B.K viết em rất ghê sợ bố và ghê sợ
luôn cả những người khác giới và đặc biệt
em rất sợ mọi người biết mình từng bị hiếp
dâm, với B.K cảm giác xấu hổ, mất tự tin
luôn thường trực…
Tất nhiên, những số liệu trên chưa thể
phản ánh hết những hậu quả về tâm lý mà tội
hiếp dâm gây ra cho nạn nhân nhất là khi
còn nhiều nạn nhân vì những lý do khác
nhau đã không dám cũng như không thể bộc
lộ nỗi niềm của họ. Tuy nhiên, điều không
thể phủ nhận được là hậu quả về tâm lý mà nghiªn cøu - trao ®æi
§Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi
39

tội phạm hiếp dâm gây ra cho nạn nhân là

về tâm lý để giúp cho người phụ nữ (là nạn
nhân của tội hiếp dâm) có thể tâm sự (có thể
gặp gỡ trực tiếp hoặc bằng thư) để họ trút
nhẹ gánh nặng tâm lý, có thể vợi bớt nỗi đau
đang đè nặng trong lòng họ. Đồng thời, việc
tư vấn sẽ giúp họ có thể quên quá khứ,
hướng tới tương lai, từ đó có thể dần dần
sống thanh thản hơn và hoà nhập được vào
cuộc sống của cộng đồng. Hiện nay ở nước
ta trên thực tế có một số trung tâm tư vấn
nhưng hoạt động của những trung tâm này
mới chỉ dừng lại ở việc tư vấn về pháp lý
nhưng chưa có trung tâm tư vấn về tâm lý
dành riêng cho đối tượng là những phụ nữ
không may mắn (những đối tượng là nạn
nhân của tội phạm tình dục). Để hoạt động
của các trung tâm tư vấn về tâm lý nói trên
có hiệu quả thì cần phải xác định đây là
những trung tâm tư vấn miễn phí vì lý do
nhân đạo và nhân viên của trung tâm phải là
người có trình độ chuyên môn tốt, có kinh
nghiệm về cuộc sống, biết thông cảm, chia
sẻ với nỗi đau của người khác và đặc biệt là
không được phép tiết lộ về danh tính của
người tâm sự. Ở nhiều nước trên thế giới,
những trung tâm này hoạt động được sự tài
trợ của các tổ chức nhân đạo phi chính phủ
hoặc cũng có thể do nhà nước tài trợ. Nhân
viên của trung tâm thường là luật sư, giảng
viên đại học, bác sĩ tâm lý, công tố viên,

nguyên họ, đệm, địa chỉ chi tiết của nạn
nhân (chỉ có bỏ bớt phần đuôi của tên, giữ
lại chữ cái đầu tiên của tên nạn nhân). Điều
này gây bất lợi rất lớn đến cuộc sống tiếp
theo của nạn nhân và nạn nhân sẽ gặp nhiều
khó khăn nếu họ muốn tiếp tục sống yên ổn
ở chỗ ở cũ (cũng như nơi làm việc) bởi việc
thay đổi chỗ ở cũng như tìm việc làm mới
không phải là điều dễ dàng. Do vậy, các
phương tiện thông tin đại chúng khi làm
nhiệm vụ đưa tin của mình thì không được
tiết lộ danh tính của nạn nhân cũng như chụp
ảnh nạn nhân đưa lên mặt báo./.

(1).Xem: “Violence Against Women”, Our
BodiesOurselves For The New Century 1998. The
Boston Women’s Health Book Collective, New York:
Touchstone, tr. 158.
(2). Số liệu từ Phòng tổng hợp, Toà án nhân dân tối cao.
(3), (9).Xem: The rape Report: An overview of rape
in Malaysia 2002, Rastam, Alida (ed), AWAM/
SIRD, Kuala lumpur Vinlin Press, tr. 11, 14.
(4), (5), (6), (7), (8).Xem: Patricia A. Resick, “The
Psypological Impact of rape”, Journal of Interpersonal
Violence, Vo 8. No 2. June 1993. tr. 223, 124.

VẤN ĐỀ TRẺ EM
Tiếp theo trang 20
vì công việc trong gia đình thường không có
giờ giấc và thời gian biểu cố định, do đó hiện

cuộc đấu tranh cho sự bình đẳng và tiến bộ
của phụ nữ./.