397

TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, tập 72B, số 3, năm 2012 CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG Ở HUYỆN HẢI LĂNG,
TỈNH QUẢNG TRỊ
Hà Xuân Vấn
1
, Nguyễn Thị Tuyến
2
1
Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
2
Huyện Hải Lăng, Quảng Trị

Tóm tắt. Bài báo trình bày và đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động ở
huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động ở huyện
Hải Lăng diễn ra trên cả ba lĩnh vực: cơ cấu ngành sản xuất: nông lâm ngư nghiệp,
công nghiệp – xây dựng, thương mại - dịch vụ và chuyển dịch trong nội bộ ngành;
cơ cấu lao động xem xét theo vùng sản xuất của huyện, cơ cấu lao động theo trình
độ của chuyên môn kỹ thuật. Từ đó, nêu lên sáu giải pháp nhằm thúc đẩy tiến trình
chuyển dịch cơ cấu lao động phù hợp với cơ cấu kinh tế ở huyện Hải Lăng tỉnh
Quảng Trị.

1. Mở đầu
Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật công nghệ để phát triển lực lượng sản xuất và chuyển
dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại là hai nội dung của công nghiệp hóa, hiện đại
hóa ở Việt Nam. Trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động chuyển

tỉ trọng khu vực công nghiệp - xây dựng và thương mại – dịch vụ. Năm 2005 giá trị
nông lâm ngư nghiệp đạt 311.498 triệu đồng, chiếm tỉ lệ 66,8% thì năm 2009 đạt
362.203 triệu đồng chiếm tỉ lệ 53,6%; tương ứng khu vực công nghiệp xây dựng đạt
46.652 triệu đồng, tỉ lệ 10% và 107.927 triệu đồng tỉ lệ là 16%; thương mại – dịch vụ
108.475 triệu đồng, tỉ lệ 23,2% và 205.507 triệu đồng, tỉ lệ 30,4%. Rõ ràng, tỉ lệ khu
vực các ngành công nghiệp xây dựng và thương mại dịch vụ tăng cả về số tuyệt đối lẫn
tỉ lệ, đáng chú ý là giá trị của hai khu vực nói trên đã chiếm đến 46,4% trong tổng giá trị
sản xuất của huyện. Sự tăng lên của hai khu vực nói trên sẽ kéo theo chuyển dịch cơ cấu
lao động trên địa bàn huyện.
Bảng 1. Cơ cấu lao động theo ngành kinh tế ở huyện Hải Lăng thời kỳ 2005-2009
2005 2006 2007 2008 2009
Chỉ tiêu
Số LĐ

(người)

Tỉ lệ
(%)
Số LĐ

(ngườ
i)
Tỉ lệ
(%)
Số LĐ

(người)

Tỉ lệ
(%)

77,8 31.020

76,5
CNXD 2.927 6,5 3.023 6,7 2.451 5,2 3.033 6,7 3.214 7,9
TMDV 4.905 11,0 6.149 13,6 6.551 13,9 6.594 14,6 6.075 15,0
Ngành khác 365 0,8 308 0,7 436 0,9 385 0,9 257 0,6
(Nguồn: Niên giám thống kê huyện Hải Lăng năm 2010).
Ở bảng 1, nguồn lao động của huyện khá dồi dào, lao động trong các ngành
nông lâm ngư nghiệp, chiếm 76,5% so với tổng số lao động; lao động trong các ngành
công nghiệp xây dựng và thương mại dịch vụ xấp xỉ 23%, điều đó nói lên Hải Lăng là
huyện mà lao động thuần nông chiếm số lượng lớn. Tuy nhiên, trong cả thời kỳ từ năm
2005 đến 2009, so với nền kinh tế của huyện thì việc chuyển dịch lao động trong các
ngành sản xuất đã có những bước tiến đáng chú ý; năm 2005, lao động trong các ngành
công nghiệp xây dựng chiếm tỉ lệ 6,5% so với tổng số lao động và tăng dần các năm 399

tiếp theo, đến năm 2009 đạt tỉ lệ 7,9%, và ngành dịch vụ tương ứng năm 2005, tỉ lệ 11%,
tăng dần các năm đến năm 2009, lao động trong ngành này chiếm 15%. Bảng trên cũng
cho thấy năm 2007, do một số nhà máy và cơ sở sản xuất trên địa bàn đang trong quá
trình tổ chức lại sản xuất do làm ăn kém hiệu quả nên làm giảm tỉ lệ lao động. Đầu năm
2009, khi cụm công nghiệp làng nghề Diên Sanh đi vào hoạt động, khôi phục được làng
nghề truyền thống đã thu hút lao động trở lại và tỉ lệ lao động trong các ngành này tăng
dần. Nhìn chung ,tỉ lệ lao động khu vực các ngành công nghiệp – dịch vụ ở Hải Lăng
còn thấp so với thành phố Đông Hà (tỉnh Quảng Trị), tỉ lệ lao động trong các ngành
thương mại – dịch vụ 44,9% (năm 2009), tỉ lệ công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chiếm
17,7% và nông lâm ngư nghiệp chỉ còn 37,4%; hoặc huyện Triệu Phong (thuộc tỉnh)
cũng có tỉ lệ lao động các khu vực công nghiệp và dịch vụ trên 30%.
Năm 2005

là trồng trọt, chăn nuôi.
Do ứng dụng tiến bộ công nghệ mới, lao động trong nông nghiệp không những
giảm từ 89,2% (2005) còn 84,8% (2009) mà còn chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa
cây trồng, vật nuôi (lao động ngư nghiệp tăng từ 6,3% năm 2005 lên 9,4% năm 2009,
lao động lâm nghiệp tăng từ 4,5% năm 2005 lên 5,8% trong năm 2009) và phát triển
lâm nghiệp hàng hóa, phát triển các lợi thế của huyện. Việc bố trí lại lao động trong
ngành nông lâm ngư nghiệp không những đã gia tăng nguồn thu nhập mà còn giải quyết
việc làm cho lao động ở địa phương.
Trong nhóm ngành công nghiệp, ở Hải Lăng chủ yếu là công nghiệp chế biến
với kỹ thuật thủ công là chủ yếu. Các nghề chế biến truyền thống: làm bún, bánh, chế
biến thủy sản, nấu rượu, nghề đan, thêu ren, dệt, xăm lưới,…giá trị sản xuất công
nghiệp chế biến chiếm tỉ trọng lớn, năm 2005 đạt 46.148 triệu đồng, tỉ lệ 98,92%, đến
năm 2009 tương ứng là 105.152 triệu đồng chiếm 97,43%. Nhóm công nghiệp khai thác 400

chiếm tỉ trọng nhỏ, năm 2005 có 22 cơ sở sản xuất đạt 504 triệu đồng, tỉ lệ 1,08% đến
năm 2009 có 18 cơ sở sản xuất đạt 2775 triệu đồng , tỉ lệ 2,57%.
Bảng 2. Lao động sản xuất công nghiệp huyện Hải Lăng thời kỳ 2005-2009
Đơn vị tính: Người
Ngành 2005 2006 2007 2008 2009
Tổng số 2.927 3.023 2.451 3.033 3.214
Công nghiệp khai thác 94 98 123 189 197
Công nghiệp chế biến 2.833 2.925 2.328 2.844 3.017
(Nguồn: Niên giám thống kê huyện Hải Lăng năm 2010).
Ở bảng 2, số lao động công nghiệp khai thác chiếm tỉ trọng nhỏ cả về số lượng
tuyệt đối lẫn tỉ lệ. Lao động công nghiệp chế biến chiếm tỉ trọng cao. Ở đây, lao động
công nghiệp có dịch chuyển sang công nghiệp khai thác, xây dựng nhưng còn chậm.
Điều đó cho thấy, lao động công nghiệp của huyện chủ yếu trong các ngành tiểu thủ

401

(Nguồn: Niên giám thống kê huyện Hải Lăng năm 2010).
Ở bảng 3, số lượng lao động trong ngành thương mại dịch vụ gia tăng qua các
năm về số lượng tuyệt đối (từ 3695 lao động năm 2005 lên 4232 lao động năm 2009)
nhưng xét về tỉ lệ thì có xu hướng giảm dần, từ 75,33% (2005) xuống 74,6% (2009),
trong lúc đó, lao động trong lĩnh vực khách sạn, nhà hàng không những tăng dần về số
lượng mà còn tăng tỉ lệ từ 1210 lao động (2005) với tỉ lệ 24,67% lên 1843 lao động
(2009) tỉ lệ 25,4%. Điều này có thể lý giải, có một bộ phận lao động thương mại dịch vụ
bán lẻ, xuất thân từ nông nghiệp, trình độ thấp, hoặc vừa làm nông nghiệp vừa làm
thương mại và dịch vụ nên tuy số lượng tăng nhưng do xu hướng cạnh tranh gay gắt sẽ
dẫn tới những cơ sở thương mại nhỏ giảm dần. Lĩnh vực khách sạn nhà hàng đòi hỏi
vốn lớn, có trình độ chuyên môn đó cũng là xu hướng đang phát triển của Huyện.
Nhìn chung, cơ cấu ngành sản xuất và nội bộ các ngành sản xuất, lao động đã có
sự chuyển dịch đúng hướng, tuy nhiên lao động chuyển dịch còn chậm, một trong
những nguyên nhân quan trọng đó là chưa triển khai ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mạnh mẽ
nhằm thúc đẩy phân công lao động và chậm thực hiện công tác đào tạo nghề cho lao
động về tiềm năng lợi thế của huyện hiện có.
2.2. Xét theo cơ cấu vùng kinh tế
Huyện Hải Lăng có 3 vùng rõ rệt, vùng núi và gò đồi, đồng bằng và vùng cồn cát ven
biển.
Năm 2005 Năm 2009

Biểu đồ 2. Tỉ lệ lao động được phân bố theo vùng
Phân bố lao động trên địa bàn huyện tương đối hợp lý. Quá trình chuyển dịch
lao động trong năm qua cho thấy, lao động ở vùng cồn cát ven biển tăng lên cả số lượng
lẫn tỉ lệ, từ 4937 lao động (2005) tỉ lệ 11% lên 5216 lao động (2009) tỉ lệ 12,86%. Sở dĩ

là yêu cầu cần thiết để có nguồn nhân lực đáp ứng phát triển kinh tế xã hội. Trong 5
năm qua huyện đã mở 96 lớp bồi dưỡng, đào tạo nghề cho người lao động với 2604 học
viên, góp phần giải quyết việc làm mới cho hơn 4300 lao động trong đó xuất khẩu lao
động 283 người. Hiện nay, số lao động đã qua đào tạo của huyện là 12.348 người, trong
đó lao động có trình độ cao đẳng và đại học, trên đại học là 2921 người.
Bảng 4. Cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn kỹ thuật
ở huyện Hải Lăng thời kỳ 2005 – 2009
2005 2009
Trình độ chuyên môn kỹ thuật
Số lượng
(lao động)
Tỉ lệ (%)
Số lượng
(lao động)
Tỉ lệ (%)
Tổng số 44.765 100 40.566 100
- Không có chuyên môn kỹ thuật 35.157 78,54 26.632 65,7
- Chứng chỉ sơ cấp nghề 1.278 2,85 2.556 6,3
- Công nhân kỹ thuật 4.381 9,79 4.582 11.3
-Trung học chuyên nghiệp 2.595 5,8 3.875 9,6
-Cao đẳng, đại học trở lên 1.354 3,02 2.921 7,2
(Nguồn: Niên giám thống kê huyện Hải Lăng năm 2010).
Số liệu bảng 4 cho thấy, lao động không có chuyên môn kỹ thuật giảm dần từ
35.157 người, tỉ lệ 78,54% (2005) xuống 26.632 người, tỉ lệ 65,7% (2009); các chỉ số
trình độ chuyên môn từ sơ cấp đến công nhân kỹ thuật, trung cấp chuyên nghiệp, cao
đẳng đại học ngày càng tăng, trong đó trình độ sơ cấp, trung cấp và cao đẳng đại học
tăng gấp đôi so với năm 2005. Điều đó, phản ánh sự phát triển cơ cấu lao động đòi hỏi
ngày càng cao về trình độ chuyên môn kỹ thuật.
Từ thực trạng cơ cấu lao động của huyện Hải Lăng trong thời kỳ 2005 – 2009,
có những vấn đề đặt ra sau đây:

hóa; đẩy mạnh trồng rừng và khai thác có kế hoạch, thực hiện phương thức nông lâm
kết hợp, phát triển mô hình trang trại vườn đồi và vườn rừng.
- Ngành công nghiệp, dịch vụ: Phát triển các ngành công nghiệp dựa trên nguồn
nguyên liệu có lợi thế của địa phương; phát triển công nghiệp chế biến lương thực, thực
phẩm và chế biến lâm sản; phát triển công nghiệp vật liệu xây dựng; xây dựng mô hình
sản xuất với các nghề ở nông thôn; kết hợp nuôi trồng thủy sản với du lịch sinh thái; tạo
môi trường khuyến khích đầu tư phát triển các loại hình du lịch.
Hai là, Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, gắn đào tạo nghề với ứng dụng
tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.
Thực hiện tốt xã hội hóa giáo dục, tích cực hoàn thành phổ cập trung học trong
độ tuổi; đầu tư trung tâm dạy nghề huyện, mở rộng cơ sở dạy nghề ở tuyến xã, đồng
thời tổ chức các lớp liên thông trung cấp, cao đẳng nghề ở huyện; đào tạo nghề gắn với
xúc tiến và giới thiệu việc làm; khuyến khích các hộ gia đình, cá nhân liên kết nhau ứng 404

dụng tiến bộ kỹ thuật mới; huyện hỗ trợ chuyên gia và vốn để thực hiện các lớp bồi
dưỡng cho các nghề cần khai thác ở địa phương.
Ba là, Phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp nông thôn.
Thực hiện tốt công tác quy hoạch, xây dựng nông thôn mới; xây dựng trung tâm
thương mại huyện và mạng lưới chợ nông thôn; mở rộng mạng lưới giao thông nông
thôn; xây dựng đường liên thông, liên xã; nâng cấp mạng lưới điện thoại, đảm bảo điện
nước cho sản xuất và sinh hoạt.
Bốn là, Thực hiện phân bố lại dân cư, cân đối lại lao động giữa các tiểu vùng và
các ngành theo từng giai đoạn.
Tăng dân cư vùng núi và gò đồi, nhằm khai thác tài nguyên rừng, phát triển kết
hợp nông lâm; giảm dân vùng đồng bằng, tăng nhanh dân thị trấn gắn với mở rộng
thương mại dịch vụ; thu hút dân nuôi trồng thủy sản, gắn nuôi trồng thủy sản với du lịch
Năm là, Đẩy mạnh xuất khẩu lao động.

Kinh tế, Đại học Huế, 2011.
7. Tạp chí Kinh tế Phát triển, số 3/2007
8. Một số giải pháp nhằm chuyển dịch cơ cấu lao động trong thời kỳ công nghiệp hóa,
hiện đại hóa ở Việt Nam, Website http://caohockinhte.info.
9. Cổng thông tin điện tử của UBND huyện Hải Lăng, website
http://hailang.quangtri.gov.vn.

LABOR STRUCTURE TRANSFER
IN HAI LANG DISTRICT, QUANG TRI PROVINCE
Ha Xuan Van
1
, Nguyen Thi Tuyen
2
1
College of Economics, Hue University
2
Hai Lang district, Quang Tri Province

Abstract. The study presented and estimated the labor structure transfer in Hai
Lang district, Quang Tri province. This process takes place in three areas, namely
agriculture, forestry, fish – breeding, industry – contruction, commercial services.
Transfer in internal profession was also examined. The labour structure was
considered according to producing regions of the district and the levels of
specialized technology. Based on the findings, this research offered sixsolutions to
the promotion of the labour structure transfer process, which is relevant to the
economic structure in Hai Lang district, Quang Tri province.