Quan điểm của Hồ Chí Minh về việc công tác mặt trận dân
tộc thống nhất
I.Tính tất yếu xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất.
II. Quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựngmặt trận dân tộc thống nhất.
1.Dựng nước và giữ nước là sự nghiệp của toàn dân.

2.Đoàn kết dân tộc - nguồn sức mạnh của cách mạng .
III.Nguyên tắc xây dựng và hoạt động của mặt trận dân tộc thống nhất.
1.Hiệp thương dân chủ.
2.Hợp tác bình đẳng.
3.Đoàn kết chân thành, tôn trọng lẫn nhau.
4.Phối hợp và thống nhất hành động.
IV.Kết luận và bài học kinh nghiệm.
1.Xác định đúng kẻ thù, sắp xếp đúng bạn đồng minh.
2.Giải quyết đúng đắn các mối quan hệ trong nội bộ mặt trận.
3.Nâng cao sự lãnh đạo của Đảng trong mặt trận.
I.Tính tất yếu xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận Dân tộc Thống nhất bắt nguồn từ
quan điểm nhất quán của Người về vai trò quyết định của quần chúng trong lịch
sử, coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, Đảng chỉ có thể hoàn thành sứ
mệnh lịch sử của mình nếu biết tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân trong
Mặt trận Dân tộc Thống nhất rộng rãi chống kẻ thù chung và xây dựng đất nước.
Trong quá trình phát triển của cách mạng, tuy phải trải qua những bước thăng
trầm, song quan điểm đó luôn luôn nhất quán. Từ Hội Phản đế Đồng minh, Mặt
trận Dân chủ Đông Dương, Mặt trận Phản đế Đông Dương, Mặt trận thống nhất
chống phát xít đến Mặt trận Việt Minh, Mặt trận Liên việt, Mặt trận Dân tộc Giải
phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ, hoà bình
Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tất cả những thử nghiệm về lý luận và
thực tiễn các phong trào Mặt trận đã đi đến khẳng định những quan điểm đúng
đắn của Hồ Chí Minh về Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam.
1. Muốn giành được thắng lợi của cách mạng nói chung và xây dựng chủ nghĩa xã

với tư tưởng Hồ Chí Minh, chẳng những không tập hợp được lực lượng cách
mạng rộng rãi mà còn làm tăng thêm kẻ thù, giảm bớt bầu bạn, làm tổn hại cho sự
nghiệp cách mạng chung của cả dân tộc.
Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, khi Đảng ta chủ trương phát triển nền kinh tế
hàng hoá nhiều thành phần, Mặt trận cần thật thà hợp tác và phát huy vai trò của
mọi thành phần kinh tế, dù cho họ thuộc chế độ sở hữu nào, miễn là họ tuân theo
pháp luật, tích cực đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế, giải quyết việc làm,
nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động, đồng thời thúc đẩy
quá trình hội nhập kinh tế quốc tế một cách sâu rộng, góp phần nâng cao vị thế
nước ta trên trường quốc tế. Với tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận Dân tộc
Thống nhất, trên lĩnh vực kinh tế, chúng ta chủ trương hợp tác, cạnh tranh lành
mạnh, coi mọi người là những đối tác tin cậy, vừa hợp tác vừa đấu tranh để cùng
tồn tại và phát triển.
3. Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến tinh thần hợp tác thật thà, đoàn kết thực sựvà
Người đã thể hiện tinh thần ấy trong việc tranh thủ tập hợp được mọi người Việt
Nam yêu nước vào cuộc đấu tranh giành độc lập cho Tổ quốc qua các thời kỳ, kể
cả những người từng là quan lại trong triều đình phong kiến trước đây, những
người đã từng làm việc trong chế độ cũ mà không cố chấp quá khứ của họ. Muốn
cho họ thật lòng đi theo cách mạng, cách mạng phải thật lòng đến với họ. Đó
chính là truyền thống lấy đại nghĩa dân tộc làm trọng mà chiến thắng mọi trở
ngại, cảm hoá mọi con người. Theo tinh thần ấy, những chính sách, luật pháp
kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước ta ngày nay phải bảo đảm tính công bằng,
đồng bộ và tính nhất quán, nhằm gây niềm tin tưởng cho mọi thành viên trong xã
hội, tạo nên tâm lý ổn định và sẵn sàng mang công sức của mình đóng góp cho sự
nghiệp chung. Nếu chập chờn, do dự hoặc thiếu sự tin cậy lẫn nhau, không tạo
nên niềm tin, thì chỉ gây nên sự hoang mang, e ngại và giảm nhiệt tình của các
thành phần trong xã hội, đặc biệt là những thành phần hay mặc cảm rằng bị xem
nhẹ hoặc phân biệt đối xử.
Muốn đoàn kết thực sự và hợp tác thật thà, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh Mặt
trận phải có Cương lĩnh thật vững chắc, rất rộng rãi và thiết thực

đồng và sự khác biệt. Không có điểm tương đồng, chúng ta không thể tập hợp
được mọi giai tầng trong xã hội dưới ngọn cờ đại đoàn kết. Song, do trong Mặt
trận có nhiều giai tầng, nên sự khác biệt là điều đương nhiên. Để cho những yếu
tố khác biệt đó có thể cùng tồn tại và gắn kết với nhau trong Mặt trận và cùng
hành động vì mục tiêu chung, thì sự đấu tranh để đi đến thống nhất là rất cần
thiết. Tuy nhiên, đó không phải là cuộc đấu tranh nhằm loại trừ nhau, đấu tranh
để phân biệt kẻ thắng người thua, mà là dựa trên tinh thần “vì nước, vì dân”, đặt
lợi ích dân tộc lên trên hết, và phải tiến hành “trên lập trường thân ái”, học những
cái tốt của nhau, giúp nhau hiểu rõ cái sai, cùng nhau sửa chữa sai lầm, cùng nhau
tiến bộ.
Làm được như vậy là điều rất khó, nếu như động cơ đấu tranh không thật sự
vì nước, vì dân, không đặt lợi ích tối cao của dân tộc, lợi ích của sự nghiệp chung
của nhân dân lên trên hết, gạt bỏ mọi động cơ cá nhân, những định kiến hẹp hòi,
khắc phục cách nhìn phiến diện và thiển cận của cả hai phía, phía người phê bình
và phía người được phê bình.
Ngày nay, chúng ta đang tìm tòi, thử nghiệm những hình thức, bước đi, giải pháp
hữu hiệu trên con đường phát triển của dân tộc, đó là một sự nghiệp mới mẻ, chưa
có tiền lệ ở nước ta, nên thường nảy sinh những ý kiến khác nhau, đó là lẽ thường
tình. Có nhiều ý kiến hiến kế của những người tâm huyết với công cuộc đổi mới
đất nước, nhưng cũng đề phòng với những ý kiến không hẳn vì động cơ trong
sáng, vì sự nghiệp của dân tộc. Tư tưởng của Hồ Chí Minh về đấu tranh để đoàn
kết trong Mặt trận vẫn có giá trị hiện thực đối với chúng ta ngày nay, giúp chúng
ta phân biệt được tốt và xấu, đúng và sai, lành mạnh và cơ hội.
4. Giải quyết mối quan hệ giữa dân tộc với giai cấp trong Mặt trận Dân tộc Thống
nhất là một sáng tạo thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi vận dụng học thuyết
Mác - Lênin về giai cấp và đấu tranh giai cấp, về sứ mệnh lịch sử của giai cấp
công nhân vào hoàn cảnh cụ thể nước ta. Trong tác phẩm “Đường cách mệnh”,
Người đã chỉ rõ: Công nông là gốc của cách mệnh, tiếp theo đó, tư tưởng này
được khẳng định trong Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt và còn được bổ
sung: học trò, nhà buôn cũng là lực lượng cách mạng và Đảng phải tập hợp được

là hai lĩnh vực sản xuất cơ bản của xã hội. Công nhân và nông dân vẫn chiếm số
đông trong khối đoàn kết dân tộc. Xây dựng nền kinh tế tri thức đòi hỏi phát triển
mạnh mẽ đội ngũ lao động trí óc trong mọi lĩnh vực sản xuất, đời sống của xã hội.
Mặt trận Dân tộc Thống nhất cần coi trọng đoàn kết đông đảo những người lao
động trí óc và lao động chân tay trong các lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp,
làm tăng thêm chất lượng của liên minh công nông và đóng vai trò nòng cốt trong
khối đại đoàn kết dân tộc. Đó là một thực tế khách quan. Cái cốt lõi trong quan
điểm của Hồ Chí Minh là đặt vấn đề giai cấp trong vấn đề dân tộc, giai cấp phải
phục tùng dân tộc và vai trò nòng cốt của liên minh công nông chính là ở chỗ nó
phải đoàn kết tập hợp được các giai tầng khác và làm cho Mặt trận Dân tộc
Thống nhất ngày càng mạnh lên, nếu không, khối liên minh công nông sẽ tự đánh
mất vai trò lịch sử của chính mình.
5. Mặt trận Dân tộc Thống nhất không phải là sách lược tạm thời mà là một chiến
lược lâu dài của cách mạng, đó là quan điểm rất cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí
Minh về Mặt trận Dân tộc Thống nhất. Xuất phát từ quan điểm đoàn kết lâu dài
với mọi người yêu nước và tiến bộ, Người cho rằng Mặt trận Dân tộc Thống nhất
chẳng những đóng vai trò quan trọng trong cách mạng dân tộc dân chủ, mà còn
đóng vai trò rất quan trọng trong cách mạng xã hội chủ nghĩa nữa.
4
Quan điểm đó khẳng định: ngày nay sau khi hoàn thành cách mạng giải phóng
dân tộc, tiến hành công cuộc xây dựng đất nước, thực hiện công nghiệp hoá, hiện
đại hoá, xoá nghèo nàn lạc hậu, chúng ta vẫn cần tiếp tục củng cố và phát huy vai
trò lịch sử quan trọng của Mặt trận Dân tộc Thống nhất. Rõ ràng sự nghiệp xây
dựng đất nước là sự nghiệp của hàng triệu triệu quần chúng chứ không phải là sự
nghiệp từ trên dội xuống. Vì vậy vẫn phải đoàn kết, tập hợp mọi người Việt Nam
yêu nước và tiến bộ, tán thành mục tiêu độc lập, tự do, hạnh phúc. Tiến hành xây
dựng đất nước, ở vào hoàn cảnh trong nước và quốc tế hiện nay, chúng ta vẫn
phải phân biệt rõ ai là bạn, ai là thù, vẫn phải thực hiện thêm bầu bạn, bớt kẻ thù
và khẳng định rằng mọi người yêu nước và tiến bộ là bạn của ta, mọi thế lực
chống phá sự nghiệp của nhân dân ta là kẻ thù của ta

những nhân tố mới, tìm ra thuận lợi và thấy rõ khó khăn, có chính sách Mặt trận
đúng đắn, phê phán những nhận thức sai lầm, thực hiện điều mà Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã chỉ rõ: Phải thêm bầu bạn, bớt kẻ thù. Chỉ có như vậy mới bảo vệ và
phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng trong tình hình mới, ra sức xây dựng,
củng cố phát triển Mặt trận Dân tộc Thống nhất ngày một lớn mạnh, phát huy
tiềm năng vĩ đại của dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộc xây dựng Tổ quốc
Việt Nam giàu mạnh, giữ vững độc lập tự chủ, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn
lãnh thổ của Tổ quốc Việt Nam yêu quý.
II. Quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựngmặt trận dân tộc thống nhất.
1. Dựng nước và giữ nước là sự nghiệp của toàn dân
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn quán triệt quan điểm cách mạng là sự
nghiệp của quần chúng, trong thực tiễn đấu tranh giành độc lập dân tộc trước
đây và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc ngày nay.
Trong tác phẩm "Đường kách mệnh", đồng chí Nguyễn ái Quốc đã nói:
Kách mệnh là việc chung của dân chúng, chứ không phải là việc của một hai
người. Trong "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản", Mác và Ǎngghen chỉ rõ: "
Những người cộng sản phấn đấu cho sự đoàn kết và liên hợp của các đảng dân
chủ ở tất cả các nước". Lênin còn cho rằng chỉ một mình giai cấp vô sản tiến
hành cuộc đấu tranh một cách đơn độc "thì đó không những là một điều dại dột,
mà còn là một tội ác nữa".
Quan điểm cơ bản trên đã được thể hiện trong thực tiễn đấu tranh giành
và giữ chính quyền trước đây, cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc hiện nay. Mặt trận dân tộc thống nhất là sự thực hiện bằng tổ chức việc tập
hợp và phát huy sức mạnh toàn dân trong sự nghiệp chung: giải phóng dân tộc
và xây dựng đất nước. Từ ngày thành lập, Đảng ta đã coi Mặt trận dân tộc thống
nhất là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, và đã phê phán mọi biểu hiện coi nhẹ công
tác mặt trận, hạ thấp vai trò của quần chúng, coi thường nhân tố dân tộc trong
cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: công tác mặt trận là một công tác rất
quan trọng trong toàn bộ công tác cách mạng. Để hình thành được mặt trận, tập
hợp được hết thảy các lực lượng cách mạng và tiến bộ trong mỗi thời kỳ cách

trương, chính sách đúng nên đã nhanh chóng tập hợp lực lượng, liên hiệp hành
động với các giai cấp, các tầng lớp yêu nước, các đảng phái dân chủ, hình thành
Mặt trận dân chủ trong thời kỳ 1936-1939.
Vì vậy, Đảng đã phát động được một cao trào đấu tranh cách mạng đòi cải thiện
dân sinh, dân chủ, chống phản động thuộc địa, chống chủ nghĩa phátxít, chống
chiến tranh. Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, Đảng đặt nhiệm vụ giải
phóng dân tộc lên hàng đầu. Đồng chí Hồ Chí Minh về nước, cùng Ban Chấp
hành Trung ương Đảng hoàn chỉnh chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược.
Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ tám khoá I (tháng 5-1941), dưới sự lãnh đạo
trực tiếp của đồng chí Hồ Chí Minh đã chủ trương tạm gác khẩu hiệu tịch thu
ruộng đất của địa chủ, thành lập Mặt trận Việt Minh để mở rộng khối đoàn kết
dân tộc, tập trung mũi nhọn đấu tranh vào nhiệm vụ chống đế quốc, giành độc
lập dân tộc.
Dưới ngọn cờ đại đoàn kết của Mặt trận Việt Minh, nhân dân ta đã dấy
lên một cao trào kháng Nhật cứu nước sôi nổi và đều khắp, nắm vững thời cơ
đưa Cách mạng Tháng Tám 1945 đến thắng lợi. Chính quyền cách mạng vừa mới
thành lập, thì quân Pháp núp sau quân đội Anh trở lại xâm lược nước ta từ phía
Nam, còn quân Tưởng kéo vào phía Bắc. Trước tình thế hiểm nguy ấy, Đảng ta
và Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương mở rộng hơn nữa Mặt trận dân tộc thống
nhất. Tháng 5-1946, Mặt trận Liên Việt ra đời, khối đại đoàn kết dân tộc được
củng cố, làm hậu thuẫn vững chắc cho chính quyền cách mạng. Đảng đã áp dụng
nhiều biện pháp linh hoạt để thêm bạn, bớt thù, do đó đã đẩy lùi được mọi âm
mưu thâm độc của thù trong, giặc ngoài. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp
nghị Giơnevơ được ký kết, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng. Nhưng ở miền
Nam, đế quốc Mỹ đã thay thế thực dân Pháp, biến miền Nam nước ta thành thuộc
địa kiểu mới. Chúng trở thành kẻ thù chính của nhân dân miền Nam và của cả
dân tộc ta.
Trong hoàn cảnh mới, Đảng chủ trương thành lập ở mỗi miền một mặt trận dân
tộc thống nhất nhằm mở rộng và tǎng cường khối đoàn kết dân tộc để hoàn thành
cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước và đưa miền Bắc tiến lên chủ

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đã có bề dày lịch sử 3/4 thế kỷ. Sự trường tồn này là
hiếm có trong lịch sử các nước trên thế giới.
Trong 76 năm qua, Mặt trận liên tục phát triển qua những chặng đường đấu tranh
gay go quyết liệt của dân tộc, của cách mạng. Đấu tranh thắng lợi, Mặt trận lại
lớn lên cả về số lượng lẫn chất lượng. Điều đó đã trở thành một quy luật là:
“Đoàn kết - đấu tranh”
Đấu tranh thắng lợi để có đoàn kết cao hơn, rộng hơn.
Ngày nay, trong đổi mới chúng ta không hay dùng và cũng không cần phải dùng
khái niệm “đấu tranh”, hay “đấu tranh giai cấp” như trước kia, nhưng trong thực
tế, chúng ta luôn phải đoàn kết để đấu tranh trên các mặt trận: tư tưởng, chính
trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quân sự, ngoại giao…, đấu tranh thắng lợi để có đoàn
kết cao hơn như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng đúc kết:
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công.
Mặt trận đóng vai trò quan trọng không thể thiếu được trong cách mạng như vậy,
cho nên Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã nêu rõ:
“… Đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai
cấp nông dân và đội ngũ trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng là đường lối chiến
lược nhất quán của cách mạng Việt Nam; là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu
và là nhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi bền vững của sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
1
Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 cũng ghi: “Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam và các thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân
dân… Nhà nước tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên hoạt
động có hiệu quả”
2
.
Trong thực tế, nhờ đoàn kết, đấu tranh thắng lợi mà Mặt trận Tổ quốc ngày nay
đã phát triển rộng lớn, vững chắc chưa từng có, đảm đương được những nhiệm vụ

Hiệp thương, tự nó đã nói nên tính chất bình đẳng, bao hàm sự nhân nhượng,
thậm chí không loại trừ cả sự thỏa hiệp khi cần thiết, theo đúng nghĩa tích cực của
khái niệm này. Ở khía cạnh khác, hiệp thương cũng là sự thể hiện của văn hóa
dân chủ. Trong hiệp thương dân chủ thì hiệp thương là cách thức, phương thức,
còn dân chủ vừa là tiền đề vừa là mục tiêu, mục đích. Hiệp thương dân chủ thực
chất cũng là công tác dân vận, công tác vận động quần chúng theo đường lối,
quan điểm của Đảng. Đây cũng chính là yêu cầu lãnh đạo của Đảng đối với Mặt
trận phải đạt tới, tức là đảm bảo sự thành thật, tin cậy, là tôn trọng, là không mang
tính quyền uy để phối hợp thống nhất hành động nhằm tăng cường sự đoàn kết,
sự đồng thuận trong xã hội và nhân dân.
2.Hợp tác bình đẳng,
3.Đoàn kết chân thành, tôn trọng lẫn nhau,
4.Phối hợp và thống nhất hành động.
Trong sinh hoạt Mặt trận, các thành viên tự do bày tỏ ý kiến của mình, cùng nhau
bàn bạc, hiệp thương dân chủ đề đạt tới sự nhất trí, không mệnh lệnh, không áp
đặt. Nếu có những ý kiến khác trên những vấn đề cụ thể thì cùng nhautrao đổi,
thuyết phục, giúp đỡ nhau giải quyết. Trong hoạt động, các thành viên thoả thuận
với nhau về chương trình hành động chung và có nghĩa vụ giúp đỡ nhau, phối hợp
thống nhất hành động để thực hiện chương trình đã thoả thuận. Bốn nguyên tắc đó
có quan hệ mật thiết với nhau, nhưng nguyên tắc một và bốn là rất quan trọng.
IV.Kết luận và bài học kinh nghiệm
Tư tưởng chỉ đạo của Hồ Chí Minh về công tác mặt trận dân tộc thống nhất là
hoàn toàn đùg đắn và phát huy hiệu quả.Giúp cho cách mạng Việt Nam giành hết
thắng lợi này đến thắng lợi khác.Nó đã để lại những bài học vô cùng qúy giá
1. Xác định đúng kẻ thù, sắp xếp đúng bạn đồng minh
Muốn có chính sách mặt trận đúng đắn, trước hết phải xác định đúng kẻ thù cụ
thể, trước mắt. Điều đó đòi hỏi phải có lập trường giai cấp vững vàng, nhãn quan
chính trị sâu sắc, nhạy bén. Trong đấu tranh cách mạng, không thể chỉ nêu ra kẻ
thù chung chung, mà phải chỉ rõ kẻ thù cần phải đánh đổ trong từng giai đoạn
chiến lược, có khi trong từng thời kỳ của một giai đoạn. Có như vậy mới tập

từ khi thành lập, Đảng ta đã đánh giá đầy đủ vị trí của giai cấp nông dân Việt
Nam, giai cấp đông đảo nhất, chiếm 95% số dân, là bạn đồng minh cách mạng và
trung thành nhất của giai cấp công nhân Việt Nam. Hai giai cấp công nhân và
nông dân có liên minh chặt chẽ mới phát huy đầy đủ sức mạnh, thực hiện triệt để
nhiệm vụ giải phóng dân tộc và giai cấp. Sự liên minh của hai giai cấp công nhân
và nông dân ở nước ta là nền tảng vững chắc của Mặt trận dân tộc thống nhất.
Đảng ta xác định rõ vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân, vai trò nòng cốt của
liên minh công - nông, vị trí quan trọng của tầng lớp trí thức, tiểu tư sản và ra sức
tập hợp đông đảo lực lượng về phía cách mạng, đồng thời đánh giá cao truyền
thống yêu nước của mọi tầng lớp nhân dân. Đảng đã lôi cuốn giai cấp tư sản dân
tộc, một bộ phận hoặc từng cá nhân xuất thân từ giai cấp phong kiến địa chủ có
tinh thần yêu nước tham gia cách mạng giải phóng dân tộc. Trong giai đoạn cách
mạng dân tộc dân chủ, Đảng hết sức chú ý phân tích thái độ chính trị của các giai
cấp, các tầng lớp, nhất là các tầng lớp trên để tranh thủ mọi khả nǎng có thể tranh
thủ nhằm tǎng cường mặt trận dân tộc rộng rãi để chống đế quốc và tay sai.
Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta tiếp tục lắng nghe, tìm hiểu quan
điểm, tư tưởng và thái độ chính trị của các giai cấp, các tầng lớp để kịp thời đề ra
những chủ trương chính sách đúng đắn, những hình thức tổ chức sát hợp để tập
hợp lực lượng đông đảo, nhằm củng cố khối đoàn kết dân tộc, xây dựng thành
công chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
2. Giải quyết đúng đắn các mối quan hệ trong nội bộ mặt trận
Để tránh tả và hữu khuynh trong việc thực hiện chính sách đoàn kết dân tộc,
Đảng ta đã giải quyết đúng đắn các mối quan hệ trong nội bộ mặt trận. Mối quan
hệ giữa dân tộc và giai cấp Mặt trận là tổ chức tập hợp lực lượng dân tộc chống
đế quốc xâm lược và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Nó bao gồm nhiều giai cấp, tầng
lớp được tập hợp, đoàn kết trên cơ sở chương trình hành động chung. Các giai
cấp trong mặt trận đều thống nhất về lợi ích chung của dân tộc. Đối với giai cấp
công nhân, lợi ích chung của dân tộc và lợi ích riêng của giai cấp là nhất trí.
Nhưng đối với các giai cấp khác, thì lợi ích riêng của giai cấp và lợi ích chung
của dân tôc có mặt nhất trí và có mặt không nhất trí. Vì vậy, Đảng phải nêu ra

chúng cơ bản. Nhưng phong trào vững chắc phải là phong trào cách mạng của
quần chúng cơ bản. Chỉ khi nào phong trào đó mạnh mới bảo đảm tranh thủ được
tầng lớp trên. Đồng chí Nguyễn Vǎn Cừ đã phân tích: muốn lôi cuốn được tầng
lớp trên tham gia đấu tranh vì quyền lợi của dân tộc thì điều "cốt yếu là do lực
lượng đấu tranh của quần chúng". Vận động các dân tộc ít người là một trong
những công tác quan trọng bậc nhất của mặt trận, của chính quyền cách mạng.
Chính sách đối với các dân tộc ít người là một bộ phận trong chính sách đại đoàn
kết dân tộc của Đảng. Đảng đã chỉ rõ, phải tranh thủ tầng lớp trên có ảnh hưởng
đối với quần chúng ở vùng dân tộc ít người, "cụ thể là đoàn kết với họ, đồng thời
giáo dục, cải tạo họ, phê bình những thiếu sót của họ. Muốn tranh thủ tầng lớp
trên, phải đi sâu vào quần chúng, phát động tư tưởng quần chúng nông dân lao
động vùng dân tộc ít người". Mấu chốt của vấn đề đoàn kết các dân tộc anh em là
phải thực hiện chính sách bình đẳng dân tộc, làm cho miền núi tiến kịp miền
xuôi, vùng cao tiến kịp vùng thấp về kinh tế và vǎn hoá, nâng cao đời sống vật
chất và tinh thần của nhân dân lao động, chống tư tưởng dân tộc lớn, dân tộc hẹp
hòi, tự ti dân tộc. Để đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo, Đảng đưa ra chính
sách tự do tín ngưỡng và giáo dục quần chúng nhân dân lao động phân biệt tín
ngưỡng với những hoạt động lợi dụng tôn giáo để chống lại chính sách và pháp
luật của Nhà nước. Phải nâng cao trình độ giác ngộ chính trị của giáo dân, làm
cho họ phân biệt rõ địch - ta, ra sức đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống vật
chất và tinh thần. Đối với tầng lớp trên trong tôn giáo, Đảng chủ trương đoàn kết
với họ trên tinh thần yêu nước chân chính và giúp đỡ họ hiểu biết đường lối,
chính sách của cách mạng, vận động họ cùng với đồng bào theo các tôn giáo làm
những việc có ích cho Tổ quốc, chống lại mọi âm mưu chia rẽ dân tộc và phá
hoại của kẻ thù. Trong việc xây dựng mặt trận, Đảng giải quyết đúng đắn mối
quan hệ giữa đoàn kết và đấu tranh. Đoàn kết một chiều, thiếu đấu tranh trong
thực tế dẫn đến phá vỡ khối đoàn kết, thủ tiêu mặt trận. Do đó, trong mặt trận cần
thiết phải có đấu tranh nhằm mục đích thực hiện cương lĩnh chung của mặt trận.
Đấu tranh vượt quá cương lĩnh là phạm sai lầm tả khuynh, trái lại, thiếu đấu tranh
để thực hiện cương lĩnh là hữu khuynh, dẫn đến mất đoàn kết.

củng cố vững chắc, đồng thời tính chất rộng rãi của mặt trận được phát huy đầy
đủ. Về phần mình, Đảng không ngừng phấn đấu nâng cao nǎng lực lãnh đạo bằng
sự hoàn thiện đường lối chiến lược, đổi mới chủ trương, sách lược cho phù hợp
với tình hình, nhiệm vụ và cải tiến phong cách, phương thức làm việc trong mặt
trận, chống tác phong quan liêu, mệnh lệnh, thiếu kiên trì giáo dục, thuyết phục.
Kinh nghiệm lịch sử trước đây và hiện nay ở nước ta cũng như ở các nước cho
thấy: phản kích vào những người cộng sản để hòng chia rẽ bộ phận trung kiên
nhất của cách mạng với quần chúng là một thủ đoạn có tính chiến lược của chủ
nghĩa đế quốc và các thế lực phản động. Bài học thành công của Đảng ta về xây
dựng khối đoàn kết thống nhất dân tộc thông qua hình thức tổ chức các mặt trận
là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, xuyên suốt quá trình cách mạng nước ta từ trước
đến nay. Sự cố kết giữa Đảng ta với Mặt trận Việt Minh, Mặt trận Liên Việt, Mặt
trận dân tộc giải phóng miền Nam trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân
tộc và thống nhất đất nước trước đây, cũng như với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
hiện nay trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ
nghĩa là một sức mạnh không gì có thể phá vỡ nổi. Trong công cuộc đổi mới hiện
nay, Đảng ta không ngừng tự đổi mới, nhằm nâng cao nǎng lực lãnh đạo cách
mạng nước ta trong giai đoạn mới. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ngày càng mở
rộng, tập hợp mọi thành phần, lực lượng của đất nước, tạo thành sức mạnh tổng
hợp làm nên sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và vǎn minh tiến
lên chủ nghĩa xã hội.
Phát huy truyền thống của các thế hệ ông, cha trong thực hiện các nhiệm
vụ kể trên, Mặt trận Tổ quốc đã:
1. Thực sự trở thành khối đại đoàn kết toàn dân rộng lớn chưa từng có trong lịch
sử, góp phần thực hiện thành công Cương lĩnh và Chiến lược cách mạng của
Đảng.
2. Phát huy được sức mạnh của Liên minh công nông trí trong phát triển kinh tế -
xã hội, xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị
trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
3. Tham gia phát triển văn hoá, khoa học, coi văn hoá là một động lực to lớn

tranh bảo vệ độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và đặc biệt là khắc phục 4 nguy
cơ mà Hội nghị đại biểu toàn quốc của Đảng giữa nhiệm kỳ khoá VII đã chỉ ra.
Trước hết, Mặt trận cần góp phần vào việc đổi mới và củng cố hệ thống chính
trị mà Mặt trận là một thành viên quan trọng. Nhiệm vụ hàng đầu của yêu cầu này
là phải “Đổi mới tư duy chính trị”.
Hệ thống chính trị nước ta bao gồm: Hệ thống tổ chức chính trị; hệ thống tư duy
chính trị; hệ thống cơ chế vận hành của tổ chức chính trị. Thực tiễn lịch sử cho
thấy: Trước và sau Đại hội VI của Đảng, hệ thống chính trị vẫn được duy trì như
cũ, nhưng từ Đại hội VI trở đi nhờ đổi mới hệ thống tư duy chính trị và cải tiến
hệ thống cơ cấu vận hành tổ chức chính trị mà đã có được thành công to lớn.
Ngày nay chúng ta đạt được nhiều thắng lợi trong đổi mới, nhưng nhìn về phía
“Mặt trận đối lập” thì những tiền đề dẫn đến nguy cơ khủng hoảng mớiđã nảy
mầm, ta cần phải đề phòng. Phải có tư duy chính trị mới để ngăn ngừa cuộc
khủng hoảng mới không để nó xảy ra. Muốn vậy, Mặt trận phải góp phần tích cực
vào nhiệm vụ này mà quan trọng nhất là góp phần nâng cao trình độ lý luận của
cán bộ, đảng viên để đủ sức nắm bắt được thực tiễn, phát hiện ra chân lý cách
mạng.
Hơn lúc nào hết, hiện nay Mặt trận có tổ chức liên minh công, nông, trí vững
mạnh (có cả trí thức trong nước, ngoài nước, có nhiều “Lao động trí thức” làm
việc trong các công nghệ cao). Họ có thể đóng góp được nhiều về mặt lý luận và
nắm bắt thực tiễn. Vấn đề là ở chỗ biết tổ chức và có cơ chế vận hành của tổ chức
đó như thế nào.
Vừa qua đã xuất hiện các tổ chức như “Liên kết 4 nhà” trong nông nghiệp, hay
tập thể các nhà giáo có tâm huyết góp ý với giáo dục… Trong việc chống tham
nhũng chúng ta có thể có tổ chức của những “Phản biện nhân dân” như kiểu
những Gián nghị đại phu thời Lý, Trần. Thời Lý, ngoài Ngự sử đài còn có các
quan Gián nghị đại phu. Thời Trần đặt thêm chức “Hàm Gián nghị đại phu” tức
không phải là quan chức mà là những người dân thường trung thực, dám đứng ra
góp ý, can ngăn những điều làm sai trái của vua, quan… Thiết nghĩ Mặt trận có
đầy đủ khả năng và điều kiện để làm các việc này, vì Mặt trận lúc nào cũng là