nghiên cứu - trao đổi
10
Tạp chí luật học số 5/2003

ThS. Phạm Văn Báu *
hc tin u tranh phũng nga v
chng ti phm nhng nm qua cng
nh hin nay cho thy, tỡnh trng ua xe trỏi
phộp, c bit l ua xe ụ tụ, xe mỏy din ra
rt phc tp, vi phm nghiờm trng cỏc quy
nh v an ton giao thụng ng b v trt
t an ton giao thụng ụ th, e do gõy
thit hi cho tớnh mng, sc kho ca con
ngi, ti sn ca c quan, t chc, cỏ nhõn.
Thc tin ú ũi hi phi x lớ hỡnh s
nhng ngi cú hnh vi t chc ua xe trỏi
phộp v ua xe trỏi phộp. Trc khi Nh
nc ban hnh B lut hỡnh s (BLHS) nm
1999, vỡ cha c quy nh thnh nhng
ti danh riờng nờn nhng hnh vi t chc
ua xe trỏi phộp v ua xe trỏi phộp c x
lớ về ti gõy ri trt t cụng cng. Liờn
ngnh t phỏp trung ng l B ni v
nay l B cụng an, Vin kim sỏt nhõn dõn
ti cao, Tũa ỏn nhõn dõn ti cao ó ban hnh
Thụng t liờn tch s 10/TTLT ngy

m trt t an ton giao thụng hoc ngi cú
trỏch nhim gii tỏn cuc ua xe trỏi phộp;
. ua xe ni tp trung ụng dõn c;
e. Thỏo d cỏc thit b an ton khi
phng tin ua;
g. Tỏi phm ti ny hoc ti t chc ua
xe trỏi phộp.
3. Phm ti trong trng hp tỏi phm
T
* Ging viờn chớnh Khoa luật hình sự
Trng i hc lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 5/2003 11

nguy him hoc gõy hu qu rt nghiờm
trng, thỡ b pht tự t 5 nm n 15 nm;
4. Phm tội gõy hu qu c bit
nghiờm trng thỡ b pht tự t 12 nm n
20 nm".
Nghiờn cu quy nh ca BLHS nm
1999 v ti ua xe trỏi phộp v Thụng t
liờn tch s 10/TTLT ngy 31/12/1996, tham
kho thc tin u tranh phũng - chng ti
phm ny trong thi gian va qua chỳng tụi
thy cũn mt s vng mc cn c thỏo
g cú nhn thc thng nht v ti phm
ny. Trong cỏc vng mc ú cú vng mc
v vn li ca ngi phm ti ua xe trỏi

Theo ni dung ny cú th hiu ti
ua xe trỏi phộp cú th c thc hin vi
li c ý trc tip hoc c ý giỏn tip cng cú
ngha li ca ngi phm ti i vi cỏc
hu qu l thit hi cho sc kho hoc ti
sn ca ngi khỏc l li c ý.
Ti liu hi ngh tp hun chuyờn sõu
BLHS nm 1999 do Ban ch o tp hun
chuyờn sõu BLHS phỏt hnh thỏng 6/2000 li
khng nh: "Ti phm c thc hin vi li
c ý trc tip" v c th thờm "nhng khụng
mong mun hu qu thit hi xy ra".
(2)

Thụng t liờn tch s 10/TTLT ngy
31/12/1996 quy nh:
a. Mi trng hp ua xe trỏi phộp cú t
hai xe tham gia tr lờn u b coi l hnh vi
gõy ri trt t cụng cng v ngi ua xe trỏi
phộp phi b truy cu trỏch nhim hỡnh s v
ti ny theo khon 1 iu 198 BLHS nm.
(3)

b. Ngi ua xe trỏi phộp nu gõy thit
hi n tớnh mng, sc kho ca ngi khỏc
hoc gõy thit hi nghiờm trng n ti sn,
m thit hi xy ra do li vụ ý thỡ ngoi vic
b truy cu trỏch nhim hỡnh s theo khoản
1 iu 198 BLHS nm cũn b truy cu trỏch
nhim hỡnh s theo iu 186 BLHS nm.

nhiều tội: Tội đua xe trái phép và một trong
các tội sau, tội giết người, tội cố ý gây
thương tích, tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư
hỏng tài sản tuỳ tính chất của hậu quả thực
tế đã xảy ra. Chúng tôi đồng tình với quan
điểm này.
Nếu quan điểm trên đây được chấp nhận
thì có mâu thuẫn mới nảy sinh đòi hỏi phải
giải quyết là: Thừa nhận tội đua xe trái phép
là tội cố ý trực tiếp nhưng vô ý đối với các
hậu quả thiệt hại xảy ra và căn cứ vào quy
định của khoản 1 Điều 207 BLHS năm thì
thấy là trong trong CTTP cơ bản của tội
phạm này có hai loại lỗi cố ý và vô ý (hỗn
hợp lỗi) lỗi cố ý đối với hành vi đua xe trái
phép và lỗi vô ý đối với hậu quả là thiệt hại
cho sức khoẻ hoặc tài sản của người khác.
Điều này trái với lí luận về lỗi bởi "là biểu
hiện của mặt chủ quan của tội phạm, lỗi
luôn luôn là lỗi đối với tất cả những tình tiết
khách quan được phản ánh trong CTTP cơ
bản. Do vậy, không thể có những loại lỗi
khác nhau đối với những tình tiết khách
quan khác nhau trong cùng CTTP cơ
bản".
(4)
Phải chăng lí luận về hỗn hợp lỗi đã
hoặc sẽ thay đổi cho phù hợp với quy định
của luật thực định? Hay khi quy định tội đua
xe trái phép các nhà làm luật không tính đến


truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm
tội thêm về tội vi phạm quy định về điều
khiển phương tiện giao thông đường bộ
(Điều 202 BLHS năm 1999) mặc dù hành vi
đua xe trái phép đồng thời cũng vi phạm
quy định về điều khiển phương tiện giao
thông đường bộ. Nếu người đua xe trái phép
cố ý đối với hậu quả tức mong muốn xâm
phạm tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người
khác hoặc tuy không mong muốn nhưng vẫn
có ý thức để mặc cho các hậu quả thiệt hại
cho tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người
khác thì cần truy cứu trách nhiệm hình sự
người phạm tội về nhiều tội. Tội đua xe trái
phép và tội giết người hoặc tội cố ý gây
thương tích hoặc tội huỷ hoại tài sản của
người khác.
Theo chúng tôi sửa đổi và quy định tội
đua xe trái phép là tội có CTTP hình thức
như tội tổ chức đua xe trái phép thì:
Thứ nhất, vẫn có sự phân hóa TNHS
giữa hai tội này, hành vi tổ chức đua xe trái
phép có tính chất nguy hiểm cao hơn hành
vi đua xe trái phép nên khung hình phạt
giữa hai tội vẫn có sự phân biệt như luật
hiện hành quy định;
Thứ hai, phù hợp với tính nguy hiểm
cao cho xã hội của hành vi đua xe trái phép
và tình hình phạm tội này hiện nay, đáp ứng

người nên bị coi là tội phạm ngay khi hành vi
này được thực hiện là rất cần thiết.
Nếu quy định tội đua xe trái phép là tội
có CTTP hình thức thì trong CTTP cơ bản
của tội này chỉ có dấu hiệu hành vi, bỏ dấu
hiệu đã bị xử phạt hành chính về hành vi
này mà còn vi phạm còn các dấu hiệu gây
thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người
khác và dấu hiệu đã bị kết án về tội này
chưa được xóa án tích sẽ được quy định là
tình tiết tăng nặng định khung ở khung 2;
tình tiết gây thiệt hại cho tính mạng hoặc
gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ,
tài sản của người khác (điểm a khoản 2) sẽ
được chuyÓn lªn khoản 3; tình tiết gây nghiên cứu - trao đổi
14
Tạp chí luật học số 5/2003

hu qu rt nghiờm trng khon 3 chuyn
lờn khon 4. T nhng phõn tớch trờn theo
chỳng tụi, ti ua xe trỏi phộp cần c
sa i nh sau:
iu 207. Ti ua xe trỏi phộp
1. Ngi no ua trỏi phộp xe ụ tụ, xe
mỏy hoc cỏc loi xe khỏc cú gn ng c
thỡ b pht
2. Phm ti thuc mt trong cỏc trng

nghiờm trng (khon 3) s c chuyn lờn
khon 4 ca iu 206 tng t nh quy
nh ca iu 207 sa i trờn õy.
(6)(1), (4).Xem: Giỏo trỡnh Lut hỡnh s Vit Nam,
Trng i hc lut H Ni, Nxb. Cụng an nhõn dõn,
H.2002, tr.528, 112.
(2).Xem: Ti liu tp hun chuyờn sõu BLHS nm
1999 phỏt hnh thỏng 6/2000, tr.244.
(3).Xem: Thụng t liờn tch s 10/TTLT ngy
31/12/1996 cỏc vn bn v hỡnh s, dõn s, kinh t,
v t tng -Tũa ỏn nhõn dõn ti cao, H.1998.
(5).Xem: Bỏo cụng an nhõn dõn s 1652 ngy
30/6/2003. Theo bi bỏo ny ngy 25/6/2003 phú th
trng c quan cnh sỏt iu tra Cụng an thnh ph
H Chớ Minh ó chớnh thc kớ quyt nh thay i
quyt nh khi t v ỏn v khi t b can t ti ua
xe trỏi phộp sang ti gõy ri trt t cụng cng vỡ v
ua xe trỏi phộp ờm 24/5/2003 cha gõy ra hu qu
thit hi cho sc kho, ti sn ca ngi khỏc, các
i tng ua xe trỏi phộp cng cha b x pht hnh
chớnh hoc b kt ỏn v ti này. Theo chỳng tụi vic
thay i ti danh t ti ua xe trỏi phộp sang ti gõy
ri trt t cụng cng cng khụng tha ỏng bi hnh
vi gõy ri trt t cụng cng ch CTTP khi ó gõy ra
hu qu nghiờm trng hoc ó b x pht hnh chớnh
hoc ó b kt ỏn v ti ny cha c xoỏ ỏn tớch
m cũn vi phm, v ua xe trỏi phộp ờm 24/5/2003