Khóa h
ọc LTðH môn Hóa –Thầy Ngọc
Lý thuyết trọng tâm về
Axit Cacboxylic

Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Tổng ñài tư vấn: 1900 58-58-12
- Trang | 1
-LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM VỀ AXIT CACBOXYLIC
TÀI LIỆU BÀI GIẢNGI. KHÁI NIỆM CHUNG
1. ðịnh nghĩa
Axit cacboxylic là những hợp chất hữu cơ mà phân tử có nhóm cacboxyl (-COOH) liên kết trực tiếp với
nguyên tử C hoặc nguyên tử H.
2. Phân loại
Có 2 cách phân loại axit:
- Theo cấu tạo gốc hiñrocacbon: Axit no, không no, thơm
VD:

CH
3
COOH CH
2
=CH-COO H
COOH
a. axetic a. acrylic a. benzoic



- Khi ñốt cháy:
2 2
H O CO
n = n
.

Ngoài ra, cũng cần chú ý ñến các dãy có công thức dạng C
n
H
2n-2
O
x
(no, mạch hở, 2 chức hoặc không no,
một nối ñôi, mạch hở, ñơn chức) khi ñốt cháy:
2 2
H O CO
n < n
và
2 2
axit CO H O
n = n - n
.

2. ðồng phân
Ngoài ñồng phân về mạch C, axit còn có ñồng phân loại nhóm chức với este.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Tính axit và ảnh hưởng của nhóm thế
- Axit cacboxylic là các axit yếu nhưng có ñầy ñủ tính chất của một axit (5 tính chất: làm ñỏ quỳ tím, tác
dụng với kim loại giải phóng hiñro, tác dụng với bazơ/oxit bazơ, muối).

2
ClCOOH < CHCl
2
COOH < CHF
2
COOH.
2. Phản ứng tạo thành dẫn xuất của axit
Khóa h
ọc LTðH môn Hóa –Thầy Ngọc
Lý thuyết trọng tâm về
Axit Cacboxylic

Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Tổng ñài tư vấn: 1900 58-58-12
- Trang | 2
-Các phản ứng thế nhóm –OH trong nhóm chức –COOH của axit cacboxylic tạo thành các dẫn xuất.
a. Phản ứng este hóa
Tổng quát:

+ o
H , t
2
RCOOH + R'OH RCOOR' + H O
 →
←

Chú ý các ñặc ñiểm của phản ứng:



b. Phản ứng thế ở gốc thơm
Khi nhóm –COOH gắn với nhân thơm, phản ứng thế tiếp theo xảy ra khó khăn hơn và ưu tiên vào vị trí m-
:
CO O H
+ H O -NO
2
O H
NO
2
+ 3H
2
O
axit m-nitroben z o ic
axit benzoic

c. Phản ứng cộng vào gốc không no
3 2 3
CH CH=CHCOOH + Br CH CHBrCHBrCOOH
→

IV. ðIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG
1. ðiều chế
- Trong phòng thí nghiệm:
+
Oxh hiñrocacbon, ancol:
+
4 3
o
2

3
CHO (phương pháp chủ yếu trước ñây):
3 2 3
1
2
o
xt, t
CH CH=O + O CH COOH
→

+
ði từ metanol và CO (phương pháp hiện ñại và kinh tế nhất):
3 3
o
xt, t
CH OH + CO CH COOH
→

2. Ứng dụng

Giáo viên: Vũ Khắc Ngọc
Nguồn: Hocmai.vn