Ngôi miếu Nổi đặc biệt ở Sài Gòn
Miếu Nổi nằm giữa mênh mông sông nước trên sông Vàm Thuật, đoạn chảy qua
quận 12 và quận Gò Vấp (TP.HCM). Có mặt ở cù lao này gần 3 thế kỷ, không ai
biết chính xác miếu Nổi được dựng lên từ năm nào. Câu chuyện về miếu Nổi chỉ còn
lại những giai thoại, mà những thế hệ ông bà từng sinh sống ở đây kể lại cho con
cháu mình nghe.
Ngôi miếu hiếm có
Cách đây 300 năm, khu vực quận Gò Vấp và quận 12 bây giờ chỉ là những cánh đồng bao
la chạy dài theo con sông Vàm Thuật (xưa gọi là Bến Cát). Nổi lên giữa sông là một cồn
đất nhỏ hình bàn chân, có diện tích khoảng 2.500 mét vuông. Lúc đầu cù lao này bỏ
hoang, chỉ là khu đất với cây dại mọc um tùm như bất kỳ một nơi nào của Sài Gòn – Gia
Định thuở ấy.
Không có sử sách nào ghi chép lại ngôi miếu được tạo dựng từ năm nào. Những người
già sinh ra ở khu vực này cũng không biết chính xác năm nó ra đời. Tương truyền, vào
thế kỷ 18, một người đàn ông chài lưới trên đoạn sông này đã chài phải xác chết của một
người phụ nữ. Ông đem chôn cái xác lên cù lao này. Nhờ đó mà cuộc sống sông nước của
ông khấm khá hơn. Tiếng lành đồn xa, những ngư dân khác cũng theo nhau tới thắp
hương, cầu phúc trước ngôi mộ mỗi đêm giăng lưới với hi vọng sẽ có nhiều tôm cá,
thuyền ghe thuận lợi đi về. Dần dà, không chỉ những ngư dân chài lưới quanh khúc sông
Vàm Thuật mà những chủ ghe thuyền buôn bán qua đây cũng nán lại thắp hương, dâng
lễ. Các cụ bô lão trong vùng bèn tập hợp con cháu, góp công của xây dựng ngôi miếu to
hơn, đề phòng những lúc nước to, lũ lớn.
Một truyền thuyết khác lại kể rằng, cách đây gần hai trăm năm, một ngư phủ quăng lưới
đánh cá trên dòng sông Bến Cát (thuộc xã Hạnh Thông, tổng Bình Trị Thượng huyện Gò
Vấp, tỉnh Gia Định, nay thuộc TP.HCM) đã vớt được một pho tượng mà lúc ấy người ta
cho rằng đó là tượng Bà Thủy Tề. Từ đó, ngôi miếu thờ Bà được dân chúng trong vùng
lập nên trên cù lao bỏ hoang để cầu cho mưa thuận gió hòa, thuyền bè đi về bình an.
Nhưng theo ông Lê Hữu Phước – thành viên Ban quản lý miếu Nổi thì ở cù lao miếu Nổi
này không chôn xác ai cả. Ông chỉ nghe những người già kể lại rằng ngôi miếu được
dựng từ thời vua Gia Long. Nghĩa là trong khoảng thế kỷ 18 hoặc đầu thế kỷ 19.
Trong thời kỳ này, giao thông đường thủy là loại giao thông rất phổ biến. Sông Vàm Cỏ

lành có thánh nhân ra đời. Nhưng nơi đây, rồng là loài vật xuất hiện khắp nơi, có lẽ do
những người trùng tu ngôi miếu này còn dựa theo những giai thoại được ông bà xưa kể
lại. Theo người dân trong vùng thì vào một đêm mưa to gió lớn, có hai con rồng xuất
hiện, đánh nhau trên dòng sông Vàm Thuật. Sáng ra, nơi này nổi lên một gò đất cùng với
năm bức tượng của năm mẹ ngũ hành. Từ đó, người dân lập nên ngôi miếu để thờ.
Và một câu chuyện khác được truyền khẩu trong dân gian, cách đây mười mấy năm, trên
sông Bến Cát trước ngôi miếu, thường có cặp cá bông to lớn nổi trên mặt nước. Mọi
người cho rằng đấy là cặp cá thần của bà Cậu, nên không ai dám động đến. Quan sát kỹ,
thì thấy cặp cá này có thêm những chiếc râu giống như râu của rồng, nên nhiều người cho
rằng đó là hóa thân của loài rồng.
Chính những giai thoại ly kỳ về gò đất nổi lên giữa sông với ngôi miếu này đã khiến
miếu Nổi trở nên linh thiêng và tôn nghiêm hơn. Và biến cù lao bỏ hoang, chỉ rộng
khoảng 2500 mét vuông này, trở thành một vùng đất thiêng của xứ Sài Gòn – Gia Định
suốt mấy trăm năm qua. Dù đi lại khó khăn hơn những nơi khác, miếu Nổi ngày ngày vẫn
đón không ít lượt khách từ khắp nơi trong thành phố tìm đến. Để du lịch thưởng ngoạn
cũng có, mà để thắp hương cầu mong bình an, làm ăn phát đạt cũng nhiều.
Địa điểm đặc biệt
Nằm cách biệt với thành phố, miếu Nổi là một trong số ít nơi vắng vẻ, còn lưu giữ vẻ
hoang sơ của một Sài Gòn xưa. Giữa bốn bề sông nước, đứng ở đây chỉ nghe tiếng tàu
thuyền chạy trên sông, sóng nước vỗ vào bờ đá quanh miếu, và âm thanh của chuyến bay
sắp hạ cánh. Đây là nơi lý tưởng cho những ai có tâm hồn thầm lặng, muốn lắng nghe và
cảm nhận nhiều hơn là chìm trong những thanh âm ồn ào, xô bồ. Bởi vậy, nhiều năm
trước, nơi đây là nơi ở ẩn của một số người muốn xa lánh phố thị. Cũng là nơi một số cán
bộ cách mạng chọn làm nơi hội họp bí mật.
Cũng theo ông Lê Hữu Phước, từ thời miếu Nổi còn là ngôi miếu bỏ hoang không ai
trông giữ, ông Phan Thành Lợi, cháu Phan Thanh Giản (Phan Thanh Giản quê ở huyện
Ba Tri, tỉnh Bến Tre là một nhà thơ, nhà sử học lớn của dân tộc) đã từng có một thời gian
ở tại đây. Tuổi già, sống cô đơn, Phan Thành Lợi đã tìm ra miếu Nổi ở ẩn, xa lánh thế sự
và cuộc sống chốn phố thị. Ngày đó, thức ăn của ông mỗi ngày là đồ cúng mà người dân
mang ra miếu cúng hàng tuần. Theo người dân ở đây và bà nội ông Phước thì một thời