TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ II TP HCM

 BÀI TIỂU LUẬN MÔN KINH TẾ LƯỢNG
ĐỀ TÀI :

PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN
GIÁ THU MUA CÀ PHÊ THÔ CỦA VIỆT NAM
GVHD: TRƯƠNG BÍCH PHƯƠNG

NHÓM – DB22 MSSV
1. PHẠM THỊ NGỌC LIÊN 1203015030
2. TRẦN PHẠM THÙY ANH 1203025002
3. ĐOÀN NGUYỄN ĐĂNG KHOA 1203025024
4. NGUYỄN THỊ VI LI 1203025028
5. TRẦN THỊ PHƯƠNG YÊN 1203025055 ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ 2


Bài Tiểu Luận Kinh Tế Lượng 3

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH
CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM

I. Ý NGHĨA CỦA VIỆC LỰA CHỌN ĐỀ TÀI

Việt Nam được thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu thuận lợi cùng với đất
bazan màu mỡ phù hợp cho việc sản xuất cây công nghiệp, đặc biệt là cà phê. Tuy
nhiên, giá cà phê xuất khẩu hiện nay của Việt Nam lại khá bấp bênh, đời sống của
người nông dân vẫn còn rất nhiều khó khăn, thiếu thốn. Nắm rõ các nhân tố ảnh
hưởng đến giá thu mua cà phê thô là một công việc hết sức cần thiết đối với nhà
nước, để có những giải pháp hợp lý nhằm kiểm soát giá cà phê, giúp người dân
thoát nghèo. Vì vậy, nhóm quyết định chọn vấn đề nghiên cứu là: Phân tích những
nhân tố ảnh hưởng đến giá thu mua cà phê thô của Việt Nam.
 Với những lý do:
Hiện nay, cà phê là mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam,
đứng thứ hai về giá trị sau lúa gạo, ước tính khối lượng xuất khẩu năm 2011 đạt
1,2 triệu tấn và giá trị là 2,7 tỷ USD (theo giacaphe.com),đứng thứ hai trên thế giới
về xuất khẩu cà phê; đứng đầu thế giới về sản xuất cà phê vối (robusta) với diện
tích khoảng 540.000ha. Đây là những con số rất đáng mừng cho ngành nông
nghiệp Việt Nam nói chung và ngành sản xuất cà phê nói riêng. Tuy nhiên, giá thu
mua cà phê của Việt Nam lại thấp và không ổn định. Người nông dân thường
xuyên phải chịu một nghịch cảnh: “Được mùa mất giá” khiến đời sống bấp bênh,
năm được, năm mất. Do đó, việc nghiên cứu, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến
giá thu mua cà phê của Việt Nam được khá nhiều người quan tâm.
 Lợi ích của đề tài:
Cà phê là một thức uống phổ biến rộng rãi và mang tính toàn cầu. Trên thế
giới hiện nay, có hàng tỉ người uống cà phê mỗi ngày. Cà phê được dùng ở khắp
mọi nơi từ trong gia đình đến ngoài công sở, nơi công cộng; với đủ các thành phần,

2. Câu hỏi nghiên cứu:
- Giá xuất khẩu cà phê của thế giới ảnh hưởng giá thu mua cà phê Việt
Nam như thế nào
- Giá dầu, tỷ giá hối đối có ảnh hưởng tới giá cà phê như thế nào?
- Tăng trưởngkinh tế, lãi suất thị trường ảnh hưởng tới giá thu mua cà
phê như thế nào?
- Giá cà phê thu mua ảnh hưởng như thế nào tới tình hình sản xuất cà
phê?
3. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian:Thị trường cà phê Việt Nam và thế giới
- Thời gian: giai đoạn 1999- 2011
ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ 2 Bài Tiểu Luận Kinh Tế Lượng 5

III. KẾT CẤU TIỂU LUẬN
Tiểu luận gồm 2 phần:
Phần 1: phân tích và chạy eview các yếu tố đầu vào.
Phần 2: đề ra các biện pháp để điều chỉnh giá thu mua cà phê thô theo tình hình
xuất khẩu cà phê thế giới.

Từ đây chúng ta thấy, có rất nhiều yếu tố tác động đến giá cà phê xuất khẩu.
Tuy nhiên, sẽ có rất nhiều sự thiếu sót biến khi áp dụng vào thị trường cà phê Việt
Nam. Chẳng hạn trong bài “ Các nhân tác động đến giá hàng hóa cà phê- cao su-
thép” của Ts Đinh Thế Hiển đồng tác giả thì biến tăng trưởng kinh tế(TR) cũng
ảnh hưởng đáng kể tới giá thu mua vì tăng trưởng cao thì nhu cầu hàng hóa sẽ cao,
ngoài ra còn biến lạm phát, nếu lạm phát(Lf) cao thì các chi phí đầu vào cao dẫn
đến đầu ra cũng cao, tức là giá sẽ cao.
ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ 2 Bài Tiểu Luận Kinh Tế Lượng 7

Do đó, nếu chúng ta đưa thêm các biến về tăng trưởng kinh tế và lạm phát
vào mô hình của Anastasios Alexandridis thì sẽ phù hợp hơn đối với Việt Nam
Tức là : Pcf=f(Tt,Poil,Nc,Tg,Ls,CK,TR, Lf,Ui).

II. Thiết lập mô hình tổng quát
1. Biến phụ thuộc(Pcf: giá thu mua cà phê)
Từ các cở sở lý luận mà tham khảo từ mô hình của Anastasios
Alexandridis, ta thấy biến Pcf là biến biểu thị giá cà phê, chịu sự tác động rất
nhiều yếu tố, không thể lấy một biến đại diện nào để đại diện cho sự ảnh hưởng tới
giá cà phê được. Nhưng nhìn chung có thể chia làm ra làm 2 nhóm, một nhóm
thuộc về yếu tố vĩ mô ( Tg,Ls CK,TR,Lf), nhóm còn lại là vi mô (Tt, Poil,Nc).
Nhóm vĩ mô ảnh hưởng gián tiếp tiếp tới giá cà phê, thông qua tác động đến toàn
bộ ngành kinh tế còn nhóm vi mô tác động trực tiếp sự sản giá cà phê
2. Biến độc lập
a. Mối quan hệ của sản lượng cà phê và giá thu mua cà phê của Việt
Nam.
Theo mô hình nhóm cung cà phê của Takamasa A kiyama và Panayotis N.
Varangis (1989), sản lượng cà phê và giá cà phê có khả năng tác động lẫn nhau.

có một ảnh hưởng đáng kể trên thị trường nông nghiệp nói chung ảnh hưởng đến
chi phí giữ hàng tồn kho, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư (đất đai, máy móc và
đầu vào mua hàng và ảnh hưởng đến kinh doanh các nhành nông nghiệp). trong
bài của Ts Đinh thế Hiển lãi suất tác động thông qua sự vay vốn để sản xuất và
kinh doanh cà phê xuất khẩu
Jeffrey A. Frankel (2006) ‘The Effect Of Monetary Policy On Real
Commodity Prices” và Jeffrey A. Frankel and Andrew K. Rose (2009),
“Determinants of Agricultural and Mineral Commodity Prices” cũng cho kết quả
tương tự: tỷ lệ lãi suất thực tế là một yếu tố quyết định quan trọng về lượng hàng
tồn kho và giá cả của các mặt hàng nông sản và khoáng sản. Nghiên cứu cho rằng
lãi suất cao sẽ làm giảm nhu cầu lưu trữ hàng hóa, tăng nguồn cung cấp dẫn đến
giảm giá thị trường của hàng hóa. Khi tỷ lệ lãi suất thực tế cao, tiền chảy ra khỏi
các mặt hàng, giống như nó chảy ra khỏi ngoại tệ, các thị trường mới nổi và các
chứng khoán khác. Giảm tỷ lệ lãi suất thực tế có tác dụng ngược lại, làm giảm chi
phí đối với hàng tồn kho và nâng cao giá cả hàng hóa. Khi tỷ lệ lãi suất thực tế
thấp, tiền chảy vào hàng hóa, chảy vào ngoại tệ, thị trường mới nổi, và các chứng
khoán.
Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ giữa giá cả hàng hóa và ảnh hưởng
tiêu cực của lãi suất đối với chỉ số giá cả hàng hoá. Điều đó ảnh hưởng tương tự
đối với cà phê.
d. Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và giá cà phê
Trong sự lập luận của Anastasios Alexandridis(2010) thì tỷ giá hối đối tác
động đến tất cả các giao dịch hàng hóa nông nghiệp, trong đó có cà phê, bởi vì cà
phê là một mặt hàng xuất, nhập khẩu. Như chúng ta đã biết: tỷ giá hối đoái là giá
của đồng tiền này được tính theo một đồng tiền khác. Tỷ giá hối đoái cũng được
hiểu là tỉ lệ trao đổi giữa hai đồng tiền của hai quốc gia khác
nhau( http://www.cpv.org.vn).Điều này chỉ ra rằng hoạt động của thị trường tỷ giá
ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ 2

CHƯƠNG III: TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH
HƯỞNG TỚI GIÁ THU MUA CÀ PHÊ THÔ

I. Giả thiết nghiên cứu
Giả thuyết tương quan: Qua các cơ sơ lý thuyết và các mô hình tham khảo ở
trên, chúng ta thấy có rất nhiều biến ảnh hưởng tới giá cà phê, đặc biệt là trong bối
cạnh nền kinh tế thế giới phát triển, các nhân tố đó tác động đang xen vào nhau,
làm chúng ta khó nhận biết nhân tố nào là nhấn tố chính. Tuy nhiên, ở Việt Nam,
một số nhân tố hưởng tới giá thu mua cà phê nổi bật như: sản lượng cà phê sản xuất
trong nước, chất lượng cà phê, yếu tố mùa vụ, tăng trưởng kinh tế, lãi suất cho vay
của ngân hàng, tỷ giá hối đối, giá dầu thô, giá cà phê thế giới… Trong các yếu tố
này, chúng ta có thể chia chúng làm 2 nhóm chính. Một nhóm thuộc các nhân tố
môi trường trong nước: sản lượng, chất lượng,yếu tố mùa vụ, tăng trưởng kinh tế,
lãi suất ngân hàng; nhóm còn lại thuộc các nhân tố của thế giới: tỷ giá hối đoái, giá
dầu thô, giá cà phê thế giới, thị trường chứng khoáng… Trong mỗi nhóm nhân tố
đó, chúng ta thấy nổi bật lên một số nhân tố thường ảnh hưởng trực tiếp tới giá cà
phê xuất khẩu Việt nam như sau:
Sản lượng cà phê: tác động trực tiếp qua cơ chế cung-cầu để xác định giá.
Sản lượng nhiều thì giá giảm, sản lượng lượng ít thì giá cao
Chất lượng cà phê: chất lượng cũng ảnh hưởng rất lớn tới giá cà phê. Tuy
nhiên nhân tố chất lượng khó đo lường bằng số liệu được, chủ yếu dựa trên quan
điểm của cầu thị trường, nên chúng ta sẽ đưa vào sai số Ui
Mùa vụ thời tiết cũng là một nhân tố khó xác định và dự đoán chính xác
được do thời tiết cũng thường xuyên thay đổi, do đó chúng ta dưa vào Ui
Như đã nói ở trên ở phần tổng quan tài liệu, tăng trưởng kinh tế và lãi suất
ảnh hưởng tới nhu cầu cà phê và vốn đầu tư vào ngành cà phê tại Việt Nam
Giá cà phê thế giới, đây là nhân tố quan trọng nhất , trực tiếp ảnh hưởng tới
giá thu mua cà phê Việt Nam, bởi vì cà phê Việt Nam xuất khẩu cho thị trường thế

E Ngân hàng Nhà Nước VN
http://www.sbv.gov.vn
Sản lượng cà phê
Q International coffee organization
http://www.ico.org/pric
es/po.htm Giá thu
mua cà
phê
Các y
ế
u
tố Trong
nước
Các y
ế
u
tố Thế
giới
Sản lượng

Lãi suất
Tăng
trưởng
GDP
Các y
ế
u

NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ THU MUA
CÀ PHÊ THÔ

I. Bảng thống kê mô tả:

Yếu tố

Năm

Giá thu
mua café
thô
( VND/
kg)
GDP đầu
người
( triệu
đồng/ năm)
Sản
lượng
thu
hoạch
( tấn)
Tỷ giá hối
đoái
( VND/USD)

Tồn kho café tại Mỹ
( tấn)
1999 16.750 5,13 500.000 13.888 53.653,440


II. Chạy E-view và đọc kết quả nghiên cứu 1. Kiểm tra nghĩa thống kê của bảng:
Đặt :
 Y : giá thu mua café thô
 X2 : GDP đầu người
 X3 : sản lượng thu hoạch
 X4 : tỷ giá hối đoái
 X5 : lượng tồn kho café tại Mỹ
Từ bảng kết quả, ta có mô hình hồi quy như sau:
Yi = 90789,84 + 3623,385X2 – 0,0154X3 - 6,1797X4 + 0.0029X5
ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ 2 Bài Tiểu Luận Kinh Tế Lượng 14
 Đọc y nghĩa của các hệ số hồi quy:
 = 90789,84: trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá thu mua
café thô trung bình là 90789,84 VND/ kg
 = 3623,385: trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá thu mua café
thô trung bình sẽ tăng hoặc giảm 3623,385VND/ kg nếu GDP đầu người
tăng hoặc giảm 1 triệu đồng / năm
 -0,0154 : trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá thu mua café
thô trung bình sẽ giảm hoặc tăng 0, 0154 VND/ kg nếu sản lượng thu hoạch
tăng hoặc giảm 1 tấn/ năm
 -6,1797 : trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá thu mua café


 Lập ma trận hệ số tương quan: Từ bảng kết quả hệ số tương quan, ta thấy rằng:
 Biến GDP và SANLUONG ; GDP và TYGIA ; SANLUONG và
TYGIA có hiện tượng đa cộng tuyến do hệ số tương quan lớn hơn
0.8
 Khắc phục :
o Thay biến GDP đầu người bằng biến Giá café tại thị trường Mỹ
o Thay biến Tỷ giá bằng biến lãi suất ngân hàng
o Ta có bảng thông kê mới như sau:
ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ 2 Bài Tiểu Luận Kinh Tế Lượng 16

Yu t

Năm
Giá thu mua café
thô
( VND/ kg)
Giá café ti M

 Ta có bảng ma trận hệ số tương quan tương ứng : Nhận xét : các cặp biến độc lập đều có hệ số tương quan nhỏ hơn 0.8, nên
mô hình không còn hiện tượng đa cộng tuyến. ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ 2 Bài Tiểu Luận Kinh Tế Lượng 18

CHƯƠNG V: GỢI Ý CHÍNH SÁCH
ĐỂ ĐIỀU CHỈNH GIÁ THU MUA CÀ PHÊ THÔ

 Từ năm 2009 trở về trước, mỗi khi vào vụ thu hoạch (tháng 10 – tháng 11)
là giá cà phê liên tục lao dốc do nguồn cung dồi dào khi bà con nông dân và nhà
xuất khẩu đẩy mạnh bán ra. Giá thường giảm sâu vào giữa vụ hoặc thời điểm giáp
Tết nguyên đán bởi nhu cầu tiền mặt tăng cao. Nhà đầu cơ cũng tận dụng cơ hội
này để gom hàng, sau đó chờ đến khoảng tháng 3 – tháng 5 năm sau, khi nguồn
hàng của vụ thu hoạch đã gần như cạn kiệt thì bắt đầu đẩy giá lên để chốt lời.

 Điều tiết nguồn cung qua việc tham khảo thông tin cung cầu, kinh tế vĩ mô,
giá cả thị trường trong nước và quốc tế. Các nhà xuất khẩu thì hạn chế ký các hợp