nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 11/2007 21
Viªn ThÕ Giang *
1. Pháp luật về cạnh tranh của các tổ
chức có hoạt động ngân hàng trong điều
kiện Việt Nam là thành viên của WTO
Với vai trò trung chuyển nguồn vốn của
nền kinh tế quốc dân, ngành ngân hàng đã
góp phần xứng đáng vào sự phát triển kinh tế
- xã hội của đất nước. Việc thực thi các cam
kết quốc tế đã và đang tác động đến hoạt
động của các tổ chức có hoạt động ngân hàng.
Theo đó, hoạt động của các tổ chức này sẽ
ngày càng mang tính cạnh tranh hơn. Do vậy,
các quy định pháp luật cạnh tranh của các
TCTD cũng phải chịu những tác động nhất
định của các cam kết quốc tế. Ở mức độ khái
quát, có thể đánh giá những tác động của việc
thực thi các cam kết quốc tế trong lĩnh vực
ngân hàng trên các khía cạnh sau đây:
Thứ nhất, hoạt động cạnh tranh của các
tổ chức có hoạt động ngân hàng sẽ ngày
càng gay gắt hơn. Theo cam kết thì các

và người ta gọi đó là ma lực
kinh doanh ngân hàng.
(2)
Thực hiện các cam kết đó, Chính phủ đã
ban hành Nghị định số 22/2006/NĐ-CP về
hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện,
ngân hàng liên doanh, ngân hàng 100% vốn
nước ngoài tại Việt Nam, Nghị định của Chính
phủ số 69/2007/NĐ-CP ngày 20/04/2007 về
việc nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần
của các ngân hàng thương mại Việt Nam,
* Giảng viên Học viện ngân hàng
Phân viện Phú Yên nghiªn cøu - trao ®æi
22 t¹p chÝ luËt häc sè 11/2007

Quyết định của Ngân hàng nhà nước Việt
Nam số 24/2007/QĐ-NHNN về quy chế cấp
phép thành lập ngân hàng thương mại cổ
phần. Đây là quy chế rất được mong đợi,
giúp giải quyết nhu cầu thành lập ngân hàng
đang rất lớn hiện nay.
Trong tương lai, hoạt động cạnh tranh
của các tổ chức có hoạt động ngân hàng trên
thị trường sẽ sôi động hơn, cạnh tranh không
chỉ ở phạm vi các hoạt động mà còn mở rộng
ra ở các lĩnh mới cam kết.
(3)

cấm các hành vi cạnh tranh bất hợp pháp, gây
tổn hại đến việc thực hiện chính sách tiền tệ
quốc gia, an toàn hệ thống các TCTD và lợi
ích hợp pháp của các bên; 3) Các hành vi
cạnh tranh bất hợp pháp bao gồm:
- Khuyến mại bất hợp pháp;
- Thông tin sai sự thật làm tổn hại lợi ích
của TCTD khác và của khách hàng;
- Đầu cơ lũng đoạn thị trường tiền tệ,
vàng, ngoại tệ;
- Các hành vi cạnh tranh bất hợp pháp khác.
Đối chiếu các quy định của Luật các
TCTD và Luật cạnh tranh cho thấy còn có
nhiều khác biệt và như vậy khó có thể điều
chỉnh được hoạt động cạnh tranh của các tổ
chức có hoạt động ngân hàng. Khác với Luật
cạnh tranh các nước, Luật cạnh tranh của
nước ta quy định cả hai nội dung là hành vi
hạn chế cạnh tranh và cạnh tranh không lành
mạnh. Hành vi hạn chế cạnh tranh là hành vi
của doanh nghiệp làm giảm, sai lệch, cản trở
cạnh tranh trên thị trường bao gồm hành vi
thoả thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị
trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc
quyền và tập trung kinh tế. Hành vi cạnh
tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh
của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh
trái với các chuẩn mực thông thường về đạo
đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể
gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước,

gi tin vo ngõn hng ly lói thỡ h u
t vo TTCK vi kh nng sinh li cao hn
rt nhiu. Núi khỏc i, ngun vn huy ng
ca cỏc TCTD b hn ch v nu huy ng
vn trờn TTCK thỡ s chu tỏc ng rt ln
ca th trng ny.
Th t, hot ng cnh tranh ca cỏc t
chc cú hot ng ngõn hng s lm tng ri
ro cho cỏc TCTD trong nc, lm tng thờm
cỏc chi phớ giỏm sỏt v qun lớ ri ro. Mt
nghiờn cu ca t chc phỏt trin Liờn hp
quc - UNDP cho bit 45% khỏch hng l
doanh nghip v cỏ nhõn s chuyn sang vay
vn ca ngõn hng nc ngoi; 50% chn
dch v ngõn hng nc ngoi thay th v
50% cũn li s chn ngõn hng nc ngoi
gi tin, c bit l ngoi t.
Khụng nhng th, hng lot cỏc v mua
bỏn c phn ca cỏc NHTM c phn trong
nc ca cỏc nh u t nc ngoi, cỏc ngõn
hng nc ngoi
(4)
ó to iu kin thun li
cho cỏc nh u t nc ngoi thõm nhp vo
nhng th trng m h khú cú th vn ti
c, nht l th trng nụng thụn. Khi ó l
ch, cỏc nh u t nc ngoi d dng thõm
nhp, tỡm hiu th trng trong nc v nu
cỏc TCTD trong nc khụng tnh tỏo thỡ nguy
c b thụn tớnh v tht bi trong kinh doanh

vic ỏp dng cỏc quy nh ny vo lnh vc
ngõn hng cũn nhiu khú khn, vớ d nh vn
bo mt thụng tin khỏch hng vi vic
cung cp thụng tin cho c quan qun lớ cnh
tranh; vn Hip hi ngõn hng n nh
mc lói sut cho cỏc thnh viờn vi vn ộp
buc trong kinh doanh.
2. Hon thin phỏp lut v cnh tranh
ca cỏc t chc cú hot ng ngõn hng trong
iu kin thc thi cỏc cam kt quc t
Theo d bỏo ca cỏc chuyờn gia v ti
chớnh ngõn hng, vic thc hin cỏc cam kt
khi gia nhp t chc thng mi th gii liờn
quan n lnh vc ti chớnh ngõn hng chc
chn s lm thay i th trng ti chớnh tin
t nc ta, trong ú hot ng cnh tranh gia
cỏc t chc cú hot ng ngõn hng s ngy
cng gay gt hn. iu ny ũi hi Nh nc
cn cú nhng bin phỏp giỳp cho hot ng
cnh tranh ca cỏc TCTD tuõn theo cỏc quy
lut th trng v quy nh ca phỏp lut. Phỏp
lut v cnh tranh ca cỏc t chc cú hot
ng ngõn hng cn phi th ch hoỏ cỏc quan
im ca ng v xõy dng v phỏt trin th
trng ti chớnh tin t. Din bin ca th
trng chng khoỏn thi gian gn õy cho
thy cỏc ngõn hng cng phi cnh tranh vi
th trng ny trong vic thu hỳt cỏc ngun
vn trong dõn c hot ng. T thc tin
ú, yờu cu hon thin cỏc quy nh phỏp lut

trng; 4) Cỏc hnh vi khỏc cn tr hot
ng cnh tranh hp phỏp ca doanh nghip.
Hon thin cỏc quy nh phỏp lut v
cnh tranh ca cỏc t chc cú hot ng
ngõn hng phi bo m nhng nguyờn tc,
nhng yờu cu nht nh. Cỏc nguyờn tc,
yờu cu ú l:
- Thc hin cỏc mc tiờu kinh t, xó hi
nh tng trng kinh t, kim ch lm phỏt,
gii quyt vic lm;
- Bo m an ninh cho nn kinh t, trỏnh
xy ra cỏc cuc khng hong ngõn hng, bi
l, ngõn hng c coi l doanh nghip nhy
cm vi nhng bin ng ca nn kinh t; nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 11/2007 25

- Th ch hoỏ quan im ca ng v
xõy dng th trng ti chớnh tin t, tuõn
theo quy lut ca th trng; thc thi tt cỏc
cam kt quc t v dch v ngõn hng;
- Cựng vi Ngõn hng nh nc thc thi
chớnh sỏch tin t quc gia;
- Bo m s i x cụng bng gia cỏc
nh u t kinh doanh ngõn hng;
- Tụn trng quyn t do kinh doanh, tớnh
t ch, t chu trỏch nhim ca cỏc TCTD,
trỏnh can thip bng cỏc bin phỏp hnh chớnh

cỏc tiờu chớ ỏnh giỏ khụng phi lỳc no
cng ging nhau.
Th hai, cn cú quy nh v s phi hp
gia Cc qun lớ cnh tranh (B cụng thng)
v Ngõn hng nh nc Vit Nam trong vic
qun lớ hot ng cnh tranh ca cỏc t chc
cú hot ng ngõn hng. S phi hp ny
trc ht l bo m s thng nht qun lớ
hot ng cnh tranh, sau ú l to iu kin
thun li cho Cc qun lớ cnh tranh tin hnh
cỏc hot ng iu tra cỏc v vic cnh tranh
liờn quan n hnh vi hn ch cnh tranh v
cnh tranh khụng lnh mnh phỏt sinh trong
hot ng ngõn hng. Ch khi cú s phi hp
gia c quan qun lớ cnh tranh vi Ngõn
hng nh nc Vit Nam thỡ mi cú th bo
m c s phỏt trin ca ngnh ngõn hng
phự hp vi cỏc nguyờn tc ó c quy nh
trong Lut cnh tranh, gúp phn vo vic duy
trỡ mụi trng cnh tranh cụng bng, lnh
mnh, khụng phõn bit i x gia cỏc t
chc cú hot ng ngõn hng.
S phi hp gia Cc qun lớ cnh tranh
vi Ngõn hng nh nc Vit Nam cn tp
trung vo cỏc ni dung sau õy:
- Xỏc nh cỏc tiờu chớ ỏnh giỏ th no
l hnh vi cnh tranh khụng lnh mnh; cỏc
bin phỏp giỏm sỏt cỏc t chc cú hot ng
ngõn hng trong vic tuõn th Lut cnh tranh;
- Bin phỏp bo m an ton hot ng,

cỏc TCTD sa i quy nh v cnh tranh
trong hot ng ngõn hng;
- Quy nh cỏc nguyờn tc chung nht ca
hot ng cnh tranh ca cỏc t chc cú hot
ng ngõn hng va bo m quyn t do
hot ng ca cỏc TCTD, va bo m c
vic thc thi chớnh sỏch tin t quc gia;
- B quy nh va hp tỏc v cnh
tranh nh cỏc quy nh hin hnh;
- Cú cỏc quy nh v tiờu chớ xỏc nh
hnh vi cnh tranh khụng lnh mnh phự
hp vi Lut cnh tranh v cỏc yờu cu c
thự ca hot ng ngõn hng nh ri ro,
mc phn ng dõy chuyn, vn bo
m an ton h thng ngõn hng
Th t, ngõn hng tin hnh r soỏt
loi b cỏc quy nh khụng phự hp vi Lut
cnh tranh, nht l s phõn bit i x gia
t chc hot ng ngõn hng trong nc v
t chc hot ng ngõn hng nc ngoi phự
hp vi l trỡnh m ca lnh vc ti chớnh.
Trc ht, v quyn t do cnh tranh trong
khuụn kh lut phỏp cho phộp, Lut cnh
tranh quy nh doanh nghip c t do kinh
doanh trong phm vi phỏp lut cho phộp.
Nh nc bo h quyn cnh tranh hp phỏp
trong kinh doanh. Trong cỏc cam kt khi gia
nhp WTO, k t ngy 1/4/2007, cỏc nh
u t nc ngoi c phộp thnh lp ngõn
hng 100% vn nc ngoi hot ng kinh