đặc san về góp ý dự thảo bLTTDS
12
Tạp chí luật học

ThS. Nguyễn Bình *
nguyờn tc, to ỏn ch xột x theo
hai cp: S thm v phỳc thm.
bo m hiu hiu ca bn ỏn, quyt nh
thỡ bn ỏn, quyt nh ca tũa ỏn ó cú hiu
lc phỏp lut phi c thi hnh. Tuy vy,
trờn thc t vỡ nhng nguyờn nhõn khỏc
nhau vn cú nhng bn ỏn, quyt nh ó cú
hiu lc phỏp lut ca tũa ỏn khụng ỳng
n. i vi nhng bn ỏn, quyt nh ú,
nu a ra thi hnh s xõm phm ti quyn
li ca cỏc ng s nờn cn phi c xột
li. Phỏp lut quy nh hai th tc xột li
bn ỏn, quyt nh ó cú hiu lc phỏp lut
ca to ỏn l th tc giỏm c thm v th
tc tỏi thm. Vic xột li bn ỏn, quyt nh
ó cú hiu lc phỏp lut ca tũa ỏn trong
trng hp cú sai lm, vi phm phỏp lut
trong quỏ trỡnh gii quyt v ỏn c gi l
th tc giỏm c thm. Hin nay, cỏc quy
nh ca Phỏp lnh t tng dõn s hin hnh
v th tc giỏm c thm ó c k tha

to ỏn cp di v mt t chc, nu quy
nh nh vy s dn n khộp kớn c v t
chc v chuyờn mụn lm cho thm phỏn
khụng th c lp xột x c. Xột nhng
khớa cnh ú thỡ ý kin ny cng cú nhng
hp lớ nht nh. Tuy nhiờn, theo chỳng tụi
ớt khi cú quy nh no hon ho gii quyt
c tt c cỏc mt, c mt ny thỡ li
mt mt khỏc nờn vn t ra l phi bit
la chn nhng mt cú u im l c bn.
Quy nh ti iu lut ny tuy cú ý kin nh
V

* on lut s tnh H Tõy đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học 13

vy nhng cú u im l to c iu kin
cho chỏnh ỏn To ỏn nhõn dõn ti cao,
chỏnh ỏn to ỏn nhõn dõn cp tnh qun lớ
c bo m cho cụng tỏc xột x ca cỏc
to ỏn c ỳng phỏp lut nờn cú tớnh khoa
hc nht nh, cn phi c gi li khụng
thay i. Mt khỏc, theo quy nh ca iu
lut ny thỡ nhng ngi cú thm quyn
khỏng ngh theo th tc giỏm c thm
c hon ton ch ng trong vic khỏng
ngh. Nu phỏt hin c sai lm, vi phm

thm l h qu ca hot ng kim tra, ụn
c, giỏm sỏt vic xột x (giỏm c vic xột
x), kim sỏt vic xột x ca to ỏn cp
trờn, vin kim sỏt cp trờn i vi to ỏn
cp di. Khi thc hin nhim v giỏm c
vic xột x, kim sỏt vic xột x nu thy
bn ỏn, quyt nh ca to ỏn cp di cú
sai lm, vi phm phỏp lut thỡ nhng ngi
cú thm quyn phi cú quyn khỏng ngh
bn ỏn, quyt nh yờu cu xột li mi
ỳng. Cú nh vy, mi cao c hiu
qu ca cụng tỏc qun lớ ca h. Theo cỏc
bỏo cỏo tng kt ca ngnh to ỏn thỡ hng
nm cỏc to ỏn cp trờn ó phi gii quyt
hng ngn n khiu ni v vic xột x ca
to ỏn cp di. Trong s ú, s n c
chp nhn tin hnh xem xột vic khỏng
ngh theo th tc giỏm c thm ch chim
t l rt nh. Nhiu trng hp cỏc to ỏn
cỏc cp xột x ỳng nhng ng s vn
lm n ngh cú tớnh cht cu may lm
cho s n khiu ni n To ỏn nhõn dõn
ti cao rt ln. Nm 2003, To ỏn nhõn ti
cao ó nhn ti 9.112 n ngh xột li
bn ỏn, quyt nh theo th tc giỏm c
thm, tỏi thm trong tng s 181.319 v ỏn
m cỏc to ỏn ó gii quyt. Trong s 5.209
n ó c gii quyt thỡ ch cú 497
trng hp phi khỏng ngh theo th tc
giỏm c thm (khỏng ngh hỡnh s 155

tụi khụng hiu da trờn c s no m D
tho B lut t tng dõn s li khụng cú
quy nh khỏng ngh xột li quyt nh gii
quyt cỏc vic dõn s c quy nh ti cỏc
iu 26, 28, 30, 32 khi cú sai lm, vi phm
phỏp lut trong vic gii quyt. i vi cỏc
loi vic ny cú mt s vic gii quyt
khụng phc tp nờn vic khỏng cỏo, khỏng
ngh theo th tc phỳc thm yờu cu to ỏn
gii quyt li cú th khụng cn thit nhng
khụng cú ngha l buụng lng qun lớ xột
x, vic gii quyt cú sai lm vi phm phỏp
lut cng khụng cn phi sa cha nhng
sai lm ú. Nu nh vy s dn n vic tu
tin trong vic gii quyt cỏc loi vic ny
v cỏc to ỏn cú th khụng lm trũn c
chc nng nhim v ca mỡnh quy nh ti
iu 1 ca Lut t chc to ỏn nhõn dõn.
V nguyờn tc nu cú sai lm, vi phm phỏp
lut trong quỏ trỡnh to ỏn gii quyt cỏc v
vic dõn s thỡ phi sa. Tt c cỏc bn ỏn,
quyt nh ca to ỏn ó cú hiu lc phỏp
lut m cú sai lm, vi phm phỏp lut thỡ
u phi c khỏng ngh xột x li theo
th tc giỏm c thm mi hp lớ. Do vy,
chỳng tụi cho rng cn b sung vo D tho
B lut t tng dõn s cỏc quy nh v
quyn khỏng ngh i vi nhng quyt nh
gii quyt cỏc vic dõn s ó cú hiu lc
phỏp lut cú sai lm, vi phm phỏp lut

tin xột x v gii quyt khiu ni ca cỏc
to ỏn, chỳng tụi thit ngh cng nờn cõn
nhc a vn ny vo quy nh ca B
lut t tng dõn s gim ti c cỏc
khiu ni khụng cn thit.
2. V thi hn khỏng ngh theo th
tc giỏm c thm
Trong D tho B lut t tng dõn s
ti iu 289 quy nh v thi hn khỏng
ngh theo th tc giỏm c thm. Theo ú,
i vi cỏc v ỏn dõn s quy nh ti iu
25, 27 ca B lut thỡ thi hn khỏng ngh
l ba nm, i cỏc v ỏn c quy nh ti
iu 29, 31 ca B lut thỡ thi hn khỏng
ngh l hai nm, k t ngy bn ỏn, quyt
nh cú hiu lc phỏp lut. Tuy vy, cng
cú ý kin khụng nờn quy nh thi hn
khỏng ngh theo th tc giỏm c thm vỡ
cú sai lm, vi phm nghiờm trng phỏp lut
thỡ phi sa cha nu khụng s khụng thc
hin c mc ớch ca vic xột x. í kin
khỏc li cho rng vic quy nh thi hn
khỏng ngh l cn thit vỡ s bo m tớnh
n nh ca bn ỏn, quyt nh ca to ỏn.
Qua vic nghiờn cu chỳng tụi thy, s
d phi xột li bn ỏn, quyt nh ca to ỏn
theo th tc giỏm c thm l nhm bo
m tớnh phỏp ch xó hi ch ngha trong
cụng tỏc xột x ca to ỏn l c bn. Tuy
giỏm c thm dõn s cng ging giỏm c

B lut t tng dõn s cng l iu khụng
cn thit. Trong nhng v ỏn ú cú nhiu
vic bn cht quan h tranh chp cn gii
quyt ging nhau nờn vic gii quyt cng
ging nhau nh cỏc tranh chp v hp ng
mua bỏn, cho thuờ Vy ti sao li da vo
cỏc c im cỏc loi v vic dõn s quy
nh thi hn khỏng ngh khỏc nhau i vi
cỏc v vic lm phc tp thờm quỏ trỡnh t đặc san về góp ý dự thảo bLTTDS
16 Tạp chí luật học

tng. Trờn nhng c s ú v k tha quy
nh ti iu 79 Phỏp lnh th tc gii
quyt cỏc v ỏn dõn s chỳng tụi thy cn
quy nh trong D tho B lut t tng dõn
s thi hn khỏng ngh theo th tc giỏm
c thm theo hng sau: Vic khỏng ngh
theo th tc giỏm c thm c tin hnh
trong thi hn ba nm, k t ngy bn ỏn,
quyt nh cú hiu lc phỏp lut; i vi
vic khỏng ngh nhm khụi phc li quyn
nhõn thõn ca ng s thỡ khụng hn ch
v thi gian; trng hp vic khỏng ngh
m khụng sa cha sai lm, vi phm phỏp
lut thỡ khụng khỏng ngh.
3. V thay i, b sung, rỳt quyt
nh khỏng ngh giỏm c thm

thm. bo m c ý ngha ca vic
xột li bn ỏn, quyt nh ó cú hiu lc
phỏp lut theo th tc giỏm c thm chỳng
tụi cho rng khụng nờn gii hn vic thay
i, b sung khỏng ngh. Do vy, cn b
quy nh ngi ó khỏng ngh theo th tc
giỏm c thm ch c thay i, b sung
khỏng ngh khi cha ht thi hn khỏng
ngh ti khon 1 iu 290 D tho B lut
t tng dõn s.
4. V phm vi xột x giỏm c thm
Theo iu 290 D tho B lut t tng
dõn s thỡ phm vi xột x giỏm c thm
c gii hn bi ni dung khỏng ngh, tr
trng hp mt phn ca bn ỏn, quyt nh
xõm phm n li ớch ca Nh nc, li ớch
ca ngi th ba khụng phi l ng s
trong v ỏn. Xem chng quy nh ny xut
phỏt ch coi th tc giỏm c thm cng
ging nh th tc phỳc thm u l th xột
li bn ỏn, quyt nh ca to ỏn. Nu quan
nim v th tc giỏm c thm nh vy
chỳng tụi cho l khụng cú c s. Theo nh
ó phõn tớch trờn thỡ th tc giỏm c
thm xut phỏt t kt qu ca vic kim tra,
ụn c, giỏm sỏt vic xột x ca cỏc to đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học 17

phm phỏp lut li c hi ng xột x
giỏm c thm xem xột. Song nu nghiờn
cu k quy nh ny thỡ thy õy mi l
phn ỏnh ỳng bn cht ca giỏm c thm,
bi nú bo m cho vic xột li bn ỏn,
quyt nh ó cú hiu lc phỏp lut ca to
ỏn c thun tin, nhanh chúng v bo
m tớnh phỏp ch xó hi ch ngha trong
cụng tỏc xột x ca to ỏn. iu 284 B lut
t tng hỡnh s quy nh v phm vi giỏm
c thm hỡnh s cng tng t. Do ú, theo
chỳng tụi cn k tha quy nh ti iu 76
Phỏp lnh th tc gii quyt cỏc v ỏn dõn s
quy nh trong B lut t tng dõn s l
Hi ng xột x giỏm c thm cú th xem
xột li ton b ni dung v ỏn m khụng ch
hn ch trong ni dung khỏng ngh.
Ngoi nhng vn c bn ó nờu trờn,
nghiờn cu cỏc quy nh v tc giỏm c
thm ca D tho B lut t tng dõn s
chỳng tụi thy rng ch nh giỏm c
thm dõn s c hon chnh hn cũn phi
sa cha, b sung mt s vn khỏc na,
bao gm c cỏc vn v k thut. Theo ú,
cn chuyn cn c khỏng ngh theo th tc
tỏi thm c quy nh ti khon 2, 3 iu
305 v iu 284 vỡ thc cht õy l nhng
sai lm, vi phm phỏp lut trong vic gii
quyt v ỏn nờn phi c coi l cn c
khỏng ngh theo th tc giỏm c thm mi