Tiểu luận
Giới thiệu khái quát về điều tra xã hội học
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
PH L CỤ Ụ
L I NÓI Đ U:………………………………………………………………………. 3Ờ Ầ
I. M T S KHÁI NI M C A XÃ H I H CỘ Ố Ệ Ủ Ộ Ọ 4
1. Xã h i h cộ ọ ……………………………………………………………………… 4
2. Quan h xã h i…ệ ộ ……………………………………………………………… 4
3. T ng tác xã h i…ươ ộ ……………………………………………………………… 5
4. V th xã h i…ị ế ộ …………………………………………………………………… 5
5. Đ a v xã h iị ị ộ ……………………………………………………………………… 6
6. Vai trò xã h iộ …………………………………………………………………… 6
7. Hành đ ng xã h iộ ộ ……………………………………………………………… 7
8. Thi t ch xã h iế ế ộ ………………………………………………………………… 8
9. B t bình đ ng xã h iấ ẳ ộ …………………………………………………………… 9
10. Phân t ng xã h iầ ộ ……………………………………………………………… 10
11. Di đ ng xã h iộ ộ ………………………………………………………………… 11
II. L CH S RA Đ I VÀ PHÁT TRI N C A XÃ H I H C………………… 12Ị Ử Ờ Ể Ủ Ộ Ọ
1. L ch s ra đ i c a xã h i h cị ử ờ ủ ộ ọ …………………………………………………. 12
2. Đi u ki n và ti n đ c a s ra đ i c a xã h i h cề ệ ề ề ủ ự ờ ủ ộ ọ ………………………….
13
2.1. Đi u ki n phát tri n kinh t xã h iề ệ ể ế ộ ………………………………… 13
2.2. Nh ng ti n đ v t t ng, lí lu n khoa h cữ ề ề ề ư ưở ậ ọ ……………………
14
2.3. M t s đóng góp c a các nhà sáng l p ra xã h i h cộ ố ủ ậ ộ ọ …………….
15
III. Đ I T NG, CH C NĂNG, NHI M V C A XÃ H I H C………… 18Ố ƯỢ Ứ Ệ Ụ Ủ Ộ Ọ
1. Đ i t ng nghiên c u c a xã h i h cố ượ ứ ủ ộ ọ ………………………………………… 18

K T LU N…………………………………………………………………………… 33Ế Ậ

2
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
L I NÓI Đ UỜ Ầ
Xã h i h c là m t môn khoa h c c th , nó n m trong h th ng các mônộ ọ ộ ọ ụ ể ằ ệ ố
khoa h c v xã h i và nhân văn. Xã h i h c đã ra đ i mu n h n nhi u môn khoaọ ề ộ ộ ọ ờ ộ ơ ề
h c khác nh ng đã nhanh chóng phát tri n, tr thành m t môn khoa h c đ c l p.ọ ư ể ở ộ ọ ộ ậ
Ki n th c v xã h i h c liên quan m t thi t v i nhi u ngành khoa h c, nh t làế ứ ề ộ ọ ậ ế ớ ề ọ ấ
trong lĩnh v c các khoa h c xã h i: dân t c h c, văn hóa h c, chính tr h c, giáoự ọ ộ ộ ọ ọ ị ọ
d c h c, tâm lí h c…ụ ọ ọ
Gi ng nh các khoa h c nghiên c u v con ng i, xã h i h c là lĩnh v cố ư ọ ứ ề ườ ộ ọ ự
nghiên c u m t cách khoa h c nh ng con ng i trong m i t ng quan v i ng iứ ộ ọ ữ ườ ố ươ ớ ườ
khác nh ng đi sâu h n trong vi c nghiên c u các ho t đ ng xã h i, các hành vi xãư ơ ệ ứ ạ ộ ộ
h i c a con ng i. ộ ủ ườ
Đ hi u rõ h n v xã h i h c nên em xin ch n đ tài “ể ể ơ ề ộ ọ ọ ề Gi i thi u kháiớ ệ
quát v đi u tra xã h i h cề ề ộ ọ ” làm bài ti u lu n c a môn h c.ể ậ ủ ọ
3
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
I. M T S KHÁI NI M C A XÃ H I H C.Ộ Ố Ệ Ủ Ộ Ọ
1. Xã h i h c.ộ ọ
Mu n hi u đúng n i dung và tính ch t c a xã h i h c chúng ta b t đ u tìmố ể ộ ấ ủ ộ ọ ắ ầ
hi u ngu n g c c a thu t ng này. Ng i đ a thu t ng “ể ồ ố ủ ậ ữ ườ ư ậ ữ xã h i h cộ ọ ” vào ngôn
ng khoa h c là Auguste Comte l n đ u tiên vào năm 1839. Thu t ng này đ cữ ọ ầ ầ ậ ữ ượ
ghép t hai ch Societas (xã h i) g c latinh và logos (h c thuy t) g c Hy l p cóừ ữ ộ ố ọ ế ố ạ
hàm nghĩa là m t khoa h c nghiên c u v xã h i, m t xã h i c a xã h i loàiộ ọ ứ ề ộ ặ ộ ủ ộ
ng i.ườ
Xã h i h c mà Auguste Comte đ a ra là khoa h c nghiên c u v a trên c sộ ọ ư ọ ứ ừ ơ ở
đ nh tính, v a trên c s đ nh l ng đ i v i các quá trình xã h i. Theo đó, xã h iị ừ ơ ở ị ượ ố ớ ộ ộ
đ c mô t nh m t h th ng hoàn ch nh có c u trúc xác đ nh (các t p h p,ượ ả ư ộ ệ ố ỉ ấ ị ậ ợ

3. T ng tác xã h i.ươ ộ
T ng tác xã h i là khái ni m ch m i quan h t ng h , l thu c vàoươ ộ ệ ỉ ố ệ ươ ỗ ệ ộ
nhau c a nh ng con ng i trong xã h i. Ph n ánh t ng h và s thông đ t hủ ữ ườ ộ ả ươ ỗ ự ạ ỗ
t ng (tác đ ng, nh h ng qua l i) đ i v i t ng cá nhân và các đoàn th , c ngươ ộ ả ưở ạ ố ớ ừ ể ộ
đ ng… là đi u ki n vô cùng thi t y u, nh nó, thông qua nó mà các đoàn th , cồ ề ệ ế ế ờ ể ả
xã h i m i có th t n t i và ho t đ ng. Con ng i cũng nh các t p h p, cácộ ớ ể ồ ạ ạ ộ ườ ư ậ ợ
đoàn th luôn luôn có nh ng m i t ng quan, tác đ ng nh h ng l n nhau v iể ữ ố ươ ộ ả ưở ẫ ớ
nhi u cách, nhi u d ng v , và đ i s ng xã h i vì th , luôn luôn là m t h th ngề ề ạ ẻ ờ ố ộ ế ộ ệ ố
t ng quan xã h i mà trong đó chúng ta nh h ng, tác đ ng v i nhau trong môiươ ộ ả ưở ộ ớ
tr ng r ng l n và ph c t p.ườ ộ ớ ứ ạ
Thông qua các quan h xã h i, m i t ng quan xã h i hình thành và thôngệ ộ ố ươ ộ
qua các ho t đ ng chúng ta nh h ng, tác đ ng đ n nhau (v i các vai trò, cácạ ộ ả ưở ộ ế ớ
ch c năng, nhi m v c th ). S t ng tác nào cũng có m i liên h v i cácứ ệ ụ ụ ể ự ươ ố ệ ớ
khuôn m u, tác phong, chúng luôn luôn hi n h u, có th phân bi t đ c, l p điẫ ệ ữ ể ệ ượ ặ
l p l i và có nh h ng t ng h , trong đó hai ho c nhi u ng i cùng th c hi nặ ạ ả ưở ươ ỗ ặ ề ườ ự ệ
các nhi m v xã h i c a h . T ng tác xã h i không tách r i quá trình xã h i hóaệ ụ ộ ủ ọ ươ ộ ờ ộ
c a cá nhân và đ c nhìn nh n nh là m t quá trình t t y u, kéo dài su t cu củ ượ ậ ư ộ ấ ế ố ộ
đ i.ờ
4. V th xã h i.ị ế ộ
5
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
V th xã h i là m t d ng bi u hi n đ a v c a con ng i, đ c hình thànhị ế ộ ộ ạ ể ệ ị ị ủ ườ ượ
trong c c u c a xã h i, ph thu c vào s th m đ nh và s đánh giá c a xã h iơ ấ ủ ộ ụ ộ ự ẩ ị ự ủ ộ
trong m t đi u ki n kinh t - xã h i c th .ộ ề ệ ế ộ ụ ể
Nói cách khác, có th hi u v th xã h i c a m t ng i nào đó chính là đ aể ể ị ế ộ ủ ộ ườ ị
v hay th b c mà nh ng ng i s ng cùng th i dành cho cho trong b i c nh anhị ứ ậ ữ ườ ố ờ ố ả
ta sinh s ng, lao đ ng và phát tri n. Do v y, v th là s n ph m c a đ i s ng tinhố ộ ể ậ ị ế ả ẩ ủ ờ ố
th n, là thái đ và m c đ tôn tr ng hay khinh r c a xã h i bày t , bi u l ra đ iầ ộ ứ ộ ọ ẻ ủ ộ ỏ ể ộ ố
v i các cá nhân.ớ
Nh v y, nh ng y u t t o nên v th t n t i khách quan ngoài cá nhân,ư ậ ữ ế ố ạ ị ế ồ ạ

t ự nhiên) do đ c đi m c a quan h xã h i c a mình nh t tôn giáo, ch ng t c, s c ặ ể ủ ệ ộ ủ ư ừ ủ ộ ắ
t c, giòng dõi, gia th … ộ ế
- Đ a v giành đ c:ị ị ượ Là lo i đ a v mà con ng i nh s ph n đ u, n l c ạ ị ị ườ ờ ự ấ ấ ỗ ự
trong các ho t đ ng s n xu t, đ u tranh, nghiên c u khoa h c… đ t đ c vàạ ộ ả ấ ấ ứ ọ ạ ượ
đ c xã ượ h i th a nh n.ộ ừ ậ
6. Vai trò xã h i.ộ
Khái ni m v vai trò xã h i dùng đ ch vai di n ho c trách nhi m mà cáệ ề ộ ể ỉ ễ ặ ệ
nhân đ m đ ng th c hi n trong m t th i gian nh t đ nh do m i ng i tín nhi mả ươ ự ệ ộ ờ ấ ị ọ ườ ệ
giao phó và mong đ i. Nh ng vai trò này do cá nhân h c h i, rèn luy n trong quáợ ữ ọ ỏ ệ
trình xã h i hóa cá nhân t o nên. T t nhiên trong m t t ch c xã h i bao g mộ ạ ấ ộ ổ ứ ộ ồ
nhi u vai trò xã h i “phân công”, có ng i tùy năng l c, đi u ki n ch quan vàề ộ ườ ự ề ệ ủ
khách quan có th có vai trò là ng i th a hành, th c hi n.ể ườ ừ ự ệ
Trong xã h i h c khi nghiên c u vai trò xã h i c a cá nhân chúng ta ph iộ ọ ứ ộ ủ ả
nghiên c u mô t các đ c đi m c a vai trò và các cách th c nh h ng c a chúngứ ả ặ ể ủ ứ ả ưở ủ
đ i v i hành vi c a m i các nhân.ố ớ ủ ỗ
Ng i ta th ng chú ý đ n vai trò đ nh ch t c là lo i vai trò mà m i cáườ ườ ế ị ế ứ ạ ỗ
nhân khi s m vai ph i hành đ ng theo khuôn m u, cách th c nh t đ nh mà đ nhắ ả ộ ẫ ứ ấ ị ị
ch đã ch tài, quy đ nh s n. Ngày nay trong xã h i, t t c các lĩnh v c ho t đ ngế ế ị ẵ ộ ấ ả ự ạ ộ
t chuyên môn khoa h c, nghi p v … đ u đã đ c chu n hóa d n d n. Do đóừ ọ ệ ụ ề ượ ẩ ầ ầ
mu n tham gia vào b t c công vi c gì m i cá nhân đ u ph i đ c chu n b : h cố ấ ứ ệ ỗ ề ả ượ ẩ ị ọ
h i, đào t o, b i d ng, tuy n ch n. Và khi đã chính th c ho t đ ng ph i tuânỏ ạ ồ ưỡ ể ọ ứ ạ ộ ả
th các n i quy, quy ch … nh m đáp ng đòi h i c a xã h i, nh m đ t hi u quủ ộ ế ằ ứ ỏ ủ ộ ằ ạ ệ ả
cao theo đúng chu n m c c a các vai trò xã h i mong đ i.ẩ ự ủ ộ ợ
7. Hành đ ng xã h i.ộ ộ
Trong ngành xã h i h cộ ọ , hành đ ng xã h iộ ộ (Social actions) là m t hình th cộ ứ
ho c cách th c gi i quy t các mâu thu n hay các v n đ ặ ứ ả ế ẫ ấ ề xã h iộ . Hành đ ng xãộ
h i đ c t o ra b i các ộ ượ ạ ở phong trào xã h iộ , các t ch cổ ứ , các đ ng pháiả chính trị,
v.v Th c ch t, hành đ ng xã h i là s trao đ i tr c ti p gi a các cá nhân v iự ấ ộ ộ ự ổ ự ế ữ ớ
nhau cũng nh các khuôn m u quan h đã đ c c u trúc hóa bên trên các nhóm,ư ẫ ệ ượ ấ
t ch c, thi t ch và xã h i. M t th c t có th quan sát đ c trong m i tìnhổ ứ ế ế ộ ộ ự ế ể ượ ọ

tr ng và đ c dùng r ng rãi trong ọ ượ ộ xã h i h cộ ọ . Cũng gi ng nh nhi u khái ni mố ư ề ệ
khác c a xã h i h c, n i hàm c a thi t ch xã h i cũng ch a đ c xác đ nh m tủ ộ ọ ộ ủ ế ế ộ ư ượ ị ộ
cách rõ ràng. S nh m l n ph bi n nh t là vi c đ ng nh t thi t ch xã h i v iự ầ ẫ ổ ế ấ ệ ồ ấ ế ế ộ ớ
m t nhóm th c, t ch c th c nào đó. Lý do c a s nh m l n này là m c dù kháiộ ự ổ ứ ự ủ ự ầ ẫ ặ
ni m thi t ch xã h i r t tr u t ng, nh ng b n thân thi t ch l i h u hình.ệ ế ế ộ ấ ừ ượ ư ả ế ế ạ ữ
Nhà xã h i h c ng i M ộ ọ ườ ỹ J. Fichter cho r ng, thi t ch xã h i chính là m tằ ế ế ộ ộ
đo n c a văn hóa đã đ c khuôn m u hóa. Nh ng khuôn m u tác phong c a n nạ ủ ượ ẫ ữ ẫ ủ ề
văn hóa đó đ c xã h i đ ng tình, khuy n khích s có xu h ng tr thành các môượ ộ ồ ế ẽ ướ ở
8
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
hình hành vi đ c mong đ i - các vai trò. Do đó, thi t ch xã h i là m t t p h pượ ợ ế ế ộ ộ ậ ợ
các khuôn m u tác phong đ c đa s ch p nh n (các vai trò) nh m th a mãn m tẫ ượ ố ấ ậ ằ ỏ ộ
nhu c u c b n c a nhóm xã h i.ầ ơ ả ủ ộ
M t s đ c đi m c a thi t ch xã h i:ộ ố ặ ể ủ ế ế ộ
- M i thi t ch đ u có đ i t ng, có m c đích nh m th a mãn các nhuỗ ế ế ề ố ượ ụ ằ ỏ
c u xã ầ h i, trong đó bao hàm nh ng l l i, tác phong mà nh ng ng i liên k t v iộ ữ ề ố ữ ườ ế ớ
nhau (trong thi t ch ) đ u theo đó mà ho t đ ng.ế ế ề ạ ộ
- N i dung c a thi t ch th ng có tính n đ nh, vĩnh c u.ộ ủ ế ế ườ ổ ị ử
- Các thi t ch đ u đ c t ch c thành c c u, trong đó các y u t t oế ế ề ượ ổ ứ ơ ấ ế ố ạ
thành thi t ch có xu h ng k t l i v i nhau, tăng c ng cho nhau nh các vaiế ế ướ ế ạ ớ ườ ờ
trò xã h i ộ và nh ng t ng quan xã h i.ữ ươ ộ
- M i thi t ch là m t c c u t ch c th ng nh t, đi u hành nh m t đ nỗ ế ế ộ ơ ấ ổ ứ ố ấ ề ư ộ ơ
v , ị không m t thi t ch nào tách bi t, cô l p, v i các đ nh ch khác nh ng m i đ nhộ ế ế ệ ậ ớ ị ế ư ỗ ị
ch ế đi u hành nh m t giai đo n vì th có th nh n đ nh riêng bi t trong tácề ư ộ ạ ế ể ậ ị ệ
phong c a ủ con ng i.ườ
- Thi t ch ph n ánh h th ng các giá tr , trong đ i s ng hi n th c đ cế ế ả ệ ố ị ờ ố ệ ự ượ
l p đi ặ l p l i tr thành các quy ph m, các lu t l , t o nên áp l c xã h i trong ti mặ ạ ở ạ ậ ệ ạ ự ộ ề
th c c aứ ủ m i ng i và m i ng i cùng chia s v i nhau.ọ ườ ọ ườ ẻ ớ
9. B t bình đ ng xã h i.ấ ẳ ộ
B t bình đ ng xã h iấ ẳ ộ là s không bình đ ng, s không b ng nhau v các cự ẳ ự ằ ề ơ

v t ch t, c a c i, tài s n và thu nh p mà c nh ng đi u ki n nh l i íchậ ấ ủ ả ả ậ ả ữ ề ệ ư ợ
b o v s c kh e hay an ninh xã h i. C h i là nh ng th c t và nh ng th cả ệ ứ ỏ ộ ơ ộ ữ ự ế ữ ự
t này cho th y nh ng l i ích v t ch t và s l a ch n th c t c a m t nhómế ấ ữ ợ ậ ấ ự ự ọ ự ế ủ ộ
xã h i, b t k nh ng thành viên c a nhóm có nh n th c đ c đi u đó hayộ ấ ể ữ ủ ậ ứ ượ ề
không. Trong m t xã h i c th , m t nhóm ng i có th có c h i, trong khiộ ộ ụ ể ộ ườ ể ơ ộ
các nhóm khác thì không và đó là nguyên nhân khách quan c a b t bình đ ngủ ấ ẳ
xã h iộ .
- Đ a v xã h iị ị ộ : trái l i, v i nguyên nhân khách quan trên, b t bình đ ng xãạ ớ ấ ẳ
h i v đ a v xã h i là do nh ng thành viên c a các nhóm xã h i t o nên vàộ ề ị ị ộ ữ ủ ộ ạ
th a nh n chúng. C s đ a v xã h i có th khác nhau, có th là b t c cáiừ ậ ơ ở ị ị ộ ể ể ấ ứ
gì mà m t nhóm xã h i cho là u vi t và đ c các nhóm xã h i khác th aộ ộ ư ệ ượ ộ ừ
nh n. B t k v i nguyên nhân nh th nào, đ a v xã h i ch có th đ c giậ ấ ể ớ ư ế ị ị ộ ỉ ể ượ ữ
v ng b i nh ng nhóm xã h i n m gi đ a v đó và các nhóm xã h i khác tữ ở ữ ộ ắ ữ ị ị ộ ự
giác th a nh n tính u vi t c a nh ng nhóm đó;ừ ậ ư ệ ủ ữ
- nh h ng chính trẢ ưở ị: b t bình đ ng trong nh h ng chính tr có th đ cấ ẳ ả ưở ị ể ượ
nhìn nh n nh là có đ c t nh ng u th v t ch t ho c đ a v cao. Th cậ ư ượ ừ ữ ư ế ậ ấ ặ ị ị ự
t , b n thân ch c v chính tr có th t o ra c s đ đ t đ c đ a v vàế ả ứ ụ ị ể ạ ơ ở ể ạ ượ ị ị
nh ng c h i trong cu c s ng. Có th g i đó là nh ng b t bình đ ng d aữ ơ ộ ộ ố ể ọ ữ ấ ẳ ự
trên c s chính tr .ơ ở ị
10. Phân t ng xã h i.ầ ộ
10
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Phân t ng xã h iầ ộ (Social Strafication) là s phân chia nh xã h i thành cácự ỏ ộ
t ng l p khác nhau v đ a v kinh t , đ a v chính tr , h c v n, ki u dáng nhà ,ầ ớ ề ị ị ế ị ị ị ọ ấ ể ở
n i c trú, phong cách sinh ho t, cách ng x , s thích ngh thu t. Đây là m tơ ư ạ ứ ử ở ệ ậ ộ
trong nh ng khái ni m c b n c a ữ ệ ơ ả ủ xã h i h cộ ọ . Đó là m t khái ni m đ ch sộ ệ ể ỉ ự
phân chia các cá nhân hay các nhóm xã h iộ thành các t ng l pầ ớ khác nhau. M iỗ
t ng bao g m các cá nhân, các nhóm xã h i có đ a v ầ ồ ộ ị ị kinh tế, chính trị, uy tín
gi ng nhau. Phân t ng xã h i di n ra trên m i lĩnh v c c a đ i s ng xã h i, tố ầ ộ ễ ọ ự ủ ờ ố ộ ừ
kinh t , chính tr cho đ n ế ị ế văn hóa…

- Phân t ng xã h i t n t i theo l ch s , theo các th ch chính tr .ầ ộ ồ ạ ị ử ể ế ị
- Phân t ng xã h i t n t i trong các nhóm dân c , giai c p, t ng l p xã h i.ầ ộ ồ ạ ư ấ ầ ớ ộ
11. Di đ ng xã h i.ộ ộ
Di đ ng xã h iộ ộ (Social mobility), còn g i là s ọ ự c đ ng xã h iơ ộ ộ hay d chị
chuy n xã h iể ộ , là khái ni m ệ xã h i h cộ ọ dùng đ ch s chuy n đ ng c a nh ngể ỉ ự ể ộ ủ ữ
cá nhân, gia đình, nhóm xã h i trong c c u xã h i và h th ng xã h i. Di đ ng xãộ ơ ấ ộ ệ ố ộ ộ
h i liên quan đ n s v n đ ng c a con ng i t m t v trí xã h i này đ n m t vộ ế ự ậ ộ ủ ườ ừ ộ ị ộ ế ộ ị
trí xã h i khác trong h th ng ộ ệ ố phân t ng xã h iầ ộ . Th c ch t di đ ng xã h i là sự ấ ộ ộ ự
thay đ i v trí trong h th ng phân t ng xã h i. V n đ di đ ng xã h i liên quanổ ị ệ ố ầ ộ ấ ề ộ ộ
t i vi c các cá nhân giành v trí, đ a v xã h i, liên quan t i đi u ki n nh h ngớ ệ ị ị ị ộ ớ ề ệ ả ưở
t i s bi n đ i c c u xã h i. N i hàm c a di đ ng xã h i là s v n đ ng c a cáớ ự ế ổ ơ ấ ộ ộ ủ ộ ộ ự ậ ộ ủ
nhân hay m t nhóm ng i t v th xã h i này sang v th xã h i khác, là s diộ ườ ừ ị ế ộ ị ế ộ ự
chuy n c a m t con ng i, m t t p th , t m t đ a v , t ng l p xã h i hay m tể ủ ộ ườ ộ ậ ể ừ ộ ị ị ầ ớ ộ ộ
giai c p sang m t đ a v , t ng l p, giai c p khác. Di đ ng xã h i có th đ nh nghĩaấ ộ ị ị ầ ớ ấ ộ ộ ể ị
nh s chuy n d ch t m t đ a v này qua m t đ a v khác trong c c u t ch c.ư ự ể ị ừ ộ ị ị ộ ị ị ơ ấ ổ ứ
Hình th c di đ ng xã h iứ ộ ộ
- Th h :ế ệ Có th phân bi t di đ ng xã h i theo hai khía c nh khác nhau:ể ệ ộ ộ ạ
+ Di đ ng gi a các th h : th h con cái có đ a v cao h n ho c th p h nộ ữ ế ệ ế ệ ị ị ơ ặ ấ ơ
so v i đ a v c a cha m ;ớ ị ị ủ ẹ
+ Di đ ng trong th h : là m t ng i thay đ i v trí ngh nghi p, n i ộ ế ệ ộ ườ ổ ị ề ệ ơ ở
trong cu c đ i làm vi c c a mình, có th cao h n ho c kém h n so v i ng iộ ờ ệ ủ ể ơ ặ ơ ớ ườ
cùng th h .ế ệ
- Ngang d c: ọ Di đ ng xã h i đ c xác đ nh nh là s v n đ ng c a các cáộ ộ ượ ị ư ự ậ ộ ủ
nhân hay m t nhóm xã h i t v trí, đ a v xã h i này sang v trí, đ a v xã h i khác.ộ ộ ừ ị ị ị ộ ị ị ị ộ
B i v y, khi nghiên c u di đ ng xã h i, các nhà lý lu n còn chú ý t i hình th c:ở ậ ứ ộ ộ ậ ớ ứ
+ Di đ ng theo chi u ngang: ch s v n đ ng cá nhân gi a các nhóm xã h i,ộ ề ỉ ự ậ ộ ữ ộ
giai c p xã h i t i m t v trí ngang b ng v m t xã h i. Trong xã h i hi n đ i, diấ ộ ớ ộ ị ằ ề ặ ộ ộ ệ ạ
đ ng theo chi u ngang cũng r t ph bi n, nó liên quan đ n s di chuy n đ a lýộ ề ấ ổ ế ế ự ể ị
gi a các khu v c, các th tr n, thành ph ho c các vùng đ a ph ng;ữ ự ị ấ ố ặ ị ươ
+ Di đ ng theo chi u d c: ch s v n đ ng c a các cá nhân gi a các nhómộ ề ọ ỉ ự ậ ộ ủ ữ

phát bi u r ng: cu i cùng thì nhà xã h i h c ph i ch n đoán xem xã h i trongể ằ ố ộ ọ ả ẩ ộ ở
tình tr ng "kh e m nh" hay "b nh t t" và sau đó nhà xã h i h c ph i kê đ nạ ỏ ạ ệ ậ ộ ọ ả ơ
nh ng lo i thu c c n cho s c kh e c a xã h i. Và mãi cho đ n n a sau c a thữ ạ ố ầ ứ ỏ ủ ộ ế ử ủ ế
k XIX, xã h i h c m i xu t hi n v i t cách là m t môn khoa h c đ c l p cóỷ ộ ọ ớ ấ ệ ớ ư ộ ọ ộ ậ
đ i t ngố ượ , ch c năngứ và ph ng phápươ riêng bi t.ệ
2. Đi u ki n và ti n đ c a s ra đ i c a xã h i h c.ề ệ ề ề ủ ự ờ ủ ộ ọ
2.1. Đi u ki n phát tri n kinh t xã h i.ề ệ ể ế ộ
Vào cu i th k 19 đ u th k 20, nhi u qu c gia Tây Âu n n kinh t ,ố ế ỉ ầ ế ỉ ề ố ở ề ế
chính tr có nh ng b c phát tri n m nh m có tính ch t đ t bi n đã t o nên m tị ữ ướ ể ạ ẽ ấ ộ ế ạ ộ
kh i l ng s n ph m, c a c i v t ch t kh ng l t ng đ ng v i t t c nh ngố ượ ả ẩ ủ ả ậ ấ ổ ồ ươ ươ ớ ấ ả ữ
13
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
gì mà con ng i sáng t o nên t khi con ng i xu t hi n cho đ n khi ch nghĩaườ ạ ừ ườ ấ ệ ế ủ
t b n hình thành. Bi n đ i m nh m trong kinh t , trong s n xu t đã làm thayư ả ế ổ ạ ẽ ế ả ấ
đ i m nh m m i lĩnh v c ho t đ ng c a con ng i. Lao đ ng công nghi p, cổ ạ ẽ ọ ự ạ ộ ủ ườ ộ ệ ơ
khí hóa trong các công x ng đã thay th lao đ ng th công, làm thay đ i n n s nưở ế ộ ủ ổ ề ả
xu t nông nghi p c truy n. L i s ng đô th theo phong cách công nghi p đã đ yấ ệ ổ ề ố ố ị ệ ẩ
lùi nh h ng c a l i s ng đi n dã, t n m n, manh mún, ki u công nghi p, nôngả ưở ủ ố ố ề ả ạ ể ệ
thôn. Các tác phong khuôn m u xã h i c truy n, có tính n đ nh, quen thu c,ẫ ộ ổ ề ổ ị ộ
đ c xem là truy n th ng b t n công, phá v t ng m ng và b thay th d n. R tượ ề ố ị ấ ỡ ừ ả ị ế ầ ấ
nhi u nhân t m i, hi n t ng m i, xã h i m i đã xu t hi n. Hi n t ng c dânề ố ớ ệ ượ ớ ộ ớ ấ ệ ệ ượ ư
t p trung chen chúc đô th , làm n y sinh các v n đ v dân s , v môi tr ng,ậ ở ị ả ấ ề ề ố ề ườ
v b nh t t và n n th t nghi p.ề ệ ậ ạ ấ ệ
S phát tri n m nh c a đ i s ng kinh t xã h i đã t o ti n đ cho sự ể ạ ủ ờ ố ế ộ ạ ề ề ự
kh ng đ nh v th , vai trò c a cá nhân trong đ i s ng xã h i. Ngay t th i kỳ ph cẳ ị ị ế ủ ờ ố ộ ừ ờ ụ
h ng, quy n con ng i, vai trò c a cá nhân đã đ c xác l p và kh ng đ nh, nh tư ề ườ ủ ượ ậ ẳ ị ấ
là vi c đ cao s t do c a con ng i. Xã h i t b n đ c hình thành và c ngệ ề ự ự ủ ườ ộ ư ả ượ ủ
c , đi u ki n và yêu c u c a s phát tri n kinh t xã h i ki u m i đã khác v iố ề ệ ầ ủ ự ể ế ộ ể ớ ớ
th i kỳ ph c h ng. Xã h i t b n đòi h i s t do c a con ng i ph i đ c đ tờ ụ ư ộ ư ả ỏ ự ự ủ ườ ả ượ ặ
trong khuôn m u, trong thi t ch xã h i và tuân th pháp lu t. Nhu c u nghiênẫ ế ế ộ ủ ậ ầ

l ng nghiên c u ngày càng cao, càng có đ tin c y. Trong các ph ng pháp yượ ứ ộ ậ ươ ấ
ph ng pháp nghiên c u theo c u trúc – h th ng v n có trong các khoa h c tươ ứ ấ ệ ố ố ọ ự
nhiên, trong khoa h c k thu t (nghiên c u v v t ch t) đã đ c mô ph ng, ch nọ ỹ ậ ứ ề ậ ấ ượ ỏ ọ
l c, áp d ng vào vi c nghiên c u xã h i và t ng quan gi a cá nhân v i đ i s ngọ ụ ệ ứ ộ ươ ữ ớ ờ ố
xã h i. ộ
Trong r t nhi u công trình nghiên c u xã h i h c t tr c t i nay ng i taấ ề ứ ộ ọ ừ ướ ớ ườ
đã áp d ng nhi u ph ng pháp nghiên c u c a các khoa h c khác nhau (nh cácụ ề ươ ứ ủ ọ ư
ph ng pháp toán h c, các ph ng pháp nghiên c u l ch s , nghiên c u tri tươ ọ ươ ứ ị ử ứ ế
h c…), đ c bi t là các ph ng pháp đ nh l ng trong các khoa h c t nhiên vàoọ ặ ệ ươ ị ượ ọ ự
vi c tìm hi u, đo đ c, l ng giá các v n đ xã h i, tăng thêm đ chính xác,ệ ể ạ ượ ấ ề ộ ộ
t ng minh, tính khoa h c trong nghiên c u xã h i h c. Ngày nay xã h i h c ngàyườ ọ ứ ộ ọ ộ ọ
càng c g ng nâng cao tính ch t khoa h c c a mình qua vi c thu th p s li u,ố ắ ấ ọ ủ ệ ậ ố ệ
th c hành quan sát, phân tích d li u, x lí thông tin, mô t , bi u di n t ng quátự ữ ệ ử ả ể ễ ổ
và áp d ng nh ng ph ng pháp, kĩ thu t, th thu t nghiên c u c a nhi u khoaụ ữ ươ ậ ủ ậ ứ ủ ề
h c có liên quan.ọ
Nh có tiên đ lí thuy t phong phú, v ng ch c v i quá trình nghiên c uờ ề ế ữ ứ ớ ứ
bám sát th c t đ i s ng, trong các công trình nghiên c u xã h i h c đã th t sự ế ờ ố ứ ộ ọ ậ ự
tôn tr ng, đ m b o các đi u ki n sau:ọ ả ả ề ệ
- D a trên các b ng ch ng hi n nhiên, có đ đi u ki n có th th m tra,ự ằ ứ ể ủ ề ệ ể ẩ
ki m ch ng đ c đ chính xác.ể ứ ượ ộ
- Th c ti n xã h i luôn luôn v n đ ng, bi n đ i và phát tri n, do đó trongự ễ ộ ậ ộ ế ổ ể
quá trình nghiên c u không nên tuy t đ i hóa, xem xét v n đ v i thái đ c cứ ệ ố ấ ề ớ ộ ự
đoan, ch ch p nh n s th t khoa h c sau khi đã l t đi l t l i, nghiên c u v n đỉ ấ ậ ự ậ ọ ậ ậ ạ ứ ấ ề
v i nhi u ph ng pháp, ki m ch ng th nghi m khác nhau.ớ ề ươ ể ứ ử ệ
15
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
- Trong xã h i h c có th l p lu n, ch ng minh, tr l i câu h i nào đó đ tộ ọ ể ậ ậ ứ ả ờ ỏ ặ
ra b ng nh ng ki n th c m i m . Nh ng giá tr c a các phát hi n, các lí thy tằ ữ ế ứ ớ ẻ ư ị ủ ệ ế
m i y c n đ c đánh giá sau khi đã v n d ng vào th c t đ i s ng, không xu tớ ấ ầ ượ ậ ụ ự ế ờ ố ấ
phát t ý chí ch quan, ho c t thái đ có tính đ nh ki n, t xúc c m c a ng iừ ủ ặ ừ ộ ị ế ừ ả ủ ườ

h i h c. Đ c tr ng c a xã h i h c là tính t ng h p c a nó, cho nên đ i t ngộ ọ ặ ư ủ ộ ọ ở ổ ợ ủ ố ượ
c a xã h i h c ch có th là l ch s loài ng i.ủ ộ ọ ỉ ể ị ử ườ
Auguste Comte quan ni m r ng xã h i h c s m ng l i gi i pháp cho sệ ằ ộ ọ ẽ ạ ạ ả ự
kh ng ho ng c a văn minh ph ng Tây, là m t th “kinh Phúc âm” c a khoa h củ ả ủ ươ ộ ứ ủ ọ
th c ch ng mà ông truy n gi ng v i t cách là nhà “c i cách xã h i”. Nh ng ôngự ứ ề ả ớ ư ả ộ ư
không có o t ng đ i v i v c can thi p vào đ i s ng xã h i, vì đó là vi c quáả ưở ố ớ ệ ệ ờ ố ộ ệ
ph c t p. C i cách xã h i cũng đòi h i ph i xét l i nhi u khái ni m căn b n,ứ ạ ả ộ ỏ ả ạ ề ệ ả
ph i ch nh đ n phong t c, r t t n th i gian và công s c. Ông xem chi n tranh làả ỉ ố ụ ấ ố ờ ứ ế
l i th i và d báo tr c s xu t hi n m t quy n l c tinh th n m i: quy n l cỗ ờ ự ướ ự ấ ệ ộ ề ự ầ ớ ề ự
c a các nhà bác h c và các nhà tri t h c.ủ ọ ế ọ
V sau Auguste Comte đ c tôn vinh là ng i khai sáng ra xã hôi h c. Ôngề ượ ườ ọ
luôn luôn tin t ng r ng mu n nghiên c u xã h i h c ph i d a trên s quan sát cóưở ằ ố ứ ộ ọ ả ự ự
h th ng và phân lo i.ệ ố ạ
Ông cũng th a nh n r ng xã h i h c luôn luôn b chi ph i b i các nguyênừ ậ ằ ộ ọ ị ố ở
t c và ph ng pháp c a khoa h c t nhiên.ắ ươ ủ ọ ự
V i nh ng c ng hi n to l n nh trên, ông đ c xem là ng i có công đ uớ ữ ố ế ớ ư ượ ườ ầ
xây d ng nên xã h i h c v i vai trò c a m t khoa h c chân chính.ự ộ ọ ớ ủ ộ ọ
b). Karl Marx (1818 – 18830.
Là nhà tri t h c, kinh t h c ng i Đ c. Lúc sinh th i ế ọ ế ọ ườ ứ ờ Karl Marx không coi
mình là nhà xã h i h cộ ọ , nh ng nh ng ư ữ t t ngư ưở trong di s n đ s c a ông đã nhả ồ ộ ủ ả
h ng r t l n đ n s hình thành và ưở ấ ớ ế ự phát tri nể c a xã h i h c, đ n n i ngày nay aiủ ộ ọ ế ỗ
cũng coi ông m c nhiên là m t trong nh ng ng i sáng l p ra xã h i h c. D ngặ ộ ữ ườ ậ ộ ọ ườ
nh t t c các nhà xã h i h c hi n đ i khi gi i thích xã h i đ u ti p c n b ng lýư ấ ả ộ ọ ệ ạ ả ộ ề ế ậ ằ
thuy t mâu thu n và xung đ t c a Karl Marx. Các nhà xã h i h c "đ u vay m nế ẫ ộ ủ ộ ọ ề ượ
c a Karl Marx các lý gi i v ủ ả ề giai c pấ , ngay cho dù nhà xã h i h c đó k t thúcộ ọ ế
b ng cách bài bác Karl Marx nh là sai l m và b l ch s v t qua". Karl Marxằ ư ầ ị ị ử ượ
ch y u s d ng lý thuy t mâu thu n đ làm sáng t bi n chuy n xã h i. Đó làủ ế ử ụ ế ẫ ể ỏ ế ể ộ
mâu thu n gi a ẫ ữ l c l ng s n xu tự ượ ả ấ và quan h s n xu tệ ả ấ , gi a hai giai c p c b nữ ấ ơ ả
ki n t o nên ế ạ xã h iộ . Các v n đ nh : phân t ng xã h i, ấ ề ư ầ ộ t i ph mộ ạ , bi n chuy n xãế ể
h i, đ u đ c các nhà xã h i h c đ ng đ i xem xét d i ánh sáng ộ ề ượ ộ ọ ươ ạ ướ lý thuy tế

l n trong vi c hình thành và phát tri n ngành xã h i h c hi n đ i.ớ ệ ể ộ ọ ệ ạ
Các tác ph m chính: ẩ Phân công lao đ ng xã h iộ ộ (1893), Các qui t c c aắ ủ
ph ng pháp xã h i h cươ ộ ọ (1897), T tự ử (1897), Các hình th c c b n c a đ i s ngứ ơ ả ủ ờ ố
tôn giáo (1912).
Sau khi ra đ i, xã h i h c đã phát tri n r c r và có đ c nh ng b c ti nờ ộ ọ ể ự ỡ ượ ữ ướ ế
dài trong vi c xây d ng n n t ng cũng nh các phân nghành xã h i h c cácệ ự ề ả ư ộ ọ ở
n c công nghi p phát tri n. Có th nói nh ng thành t u to l n mà các n c côngướ ệ ể ể ữ ự ớ ướ
nghi p phát tri n đ t đ c là có s đóng góp đáng k c a ngành khoa h c xã h iệ ể ạ ượ ự ể ủ ọ ộ
h c. Ngày nay, xã h i h c đã có m t h u kh p các n c trên th gi i và chi mọ ộ ọ ặ ở ầ ắ ướ ế ớ ế
m t v trí x ng đáng trong h th ng lý thuy t cũng nh ng d ng. Nó đ c coi làộ ị ứ ệ ố ế ư ứ ụ ượ
môn khoa h c phát tri n. R t nhi u tr ng phái xã h i h c hi n đai n i ti ng cóọ ể ấ ề ườ ộ ọ ệ ổ ế
18
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
nh h ng l n trên th gi i. Ch ng h n nh tr ng phái lý thuy t h th ng c aả ưở ớ ế ớ ẳ ạ ư ườ ế ệ ố ủ
Talcott Parsons (Đ i h c Harvard), tr ng phái xã h i h c đô th (Đ i h cạ ọ ườ ộ ọ ị ạ ọ
Chicago), tr ng phái xã h i h c t i ph m (Đ i h c Michigan), tr ng phái lýườ ộ ọ ộ ạ ạ ọ ườ
thuy t t ng tác Marx (Bulgaria), ế ươ
e). Max Weber (1864 – 1920).
Nhà xã h i h c Đ c, đ c coi là m t trong nh ng nhà xã h i h c l n nh tộ ọ ứ ượ ộ ữ ộ ọ ớ ấ
đ u th k 20. Lĩnh v c đ c ông chú ý nhi u là ầ ế ỷ ự ượ ề hành đ ng xã h iộ ộ . Ngoài ra,
Max Weber còn dành khá nhi u thì gi nghiên c u v ề ờ ứ ề đ o Tin lànhạ , v t ch cề ổ ứ
quan liêu, v s phát tri n c a ề ự ể ủ ch nghĩa t b nủ ư ả Nh ng t t ng c a ông đã đữ ư ưở ủ ể
l i khá đ m nét cho các th h xã h i h c sau này không ch v lý thuy t mà cònạ ậ ế ệ ộ ọ ỉ ề ế
các ph ng pháp ti p c n xã h i.ươ ế ậ ộ
Các tác ph m chính: ẩ Nh ng ti u lu n ph ng pháp lu nữ ể ậ ươ ậ (1902), Đ o đ cạ ứ
Tin lành và tinh th n c a CNTBầ ủ (1904), Kinh t và xã h iế ộ (1910-1914), Xã h iộ
h c tôn giáoọ (1916).
III. Đ I T NG, CH C NĂNG, NHI M V C A XÃ H I H C.Ố ƯỢ Ứ Ệ Ụ Ủ Ộ Ọ
1. Đ i t ng nghiên c u c a xã h i h c.ố ượ ứ ủ ộ ọ
Đ i t ng nghiên c u c a xã h i chính là xã h i loài ng i, trong đó quanố ượ ứ ủ ộ ộ ườ

đ c tính n đ nh, tính b n v ng c a m i th ch xã h i, trong nh ng đi u ki nượ ổ ị ề ữ ủ ỗ ể ế ộ ữ ề ệ
ch quan và khách quan có tính xác đ nh.ủ ị
Nh nghiên c u sâu nhóm c ng đ ng, chúng ta cũng s phát hi n đ c b nờ ứ ộ ồ ẽ ệ ượ ả
s c đ c thù trong hành vi xã h i c a ng i. Trong tr ng h p này các chu n m cắ ặ ộ ủ ườ ườ ợ ẩ ự
giá tr , thi t ch xã h i, b n s c văn hóa chính là khuôn m u, chu n m c hành viị ế ế ộ ả ắ ẫ ẩ ự
c a m i nhóm ng i. V y đ i t ng nghiên c u c a xã h i h c nói m t cáchủ ỗ ườ ậ ố ượ ứ ủ ộ ọ ộ
khái quát chính là hành vi xã h i c a con ng i. Chúng ta ch có th hi u rõ hànhộ ủ ườ ỉ ể ể
vi xã h i d a trên c s làm rõ m t t ng quan gi a ng i và ng i trong cácộ ự ơ ở ộ ươ ữ ườ ườ
nhóm và trong c ng đ ng xã h i d a trên các d u hi u đ c tr ng.ộ ồ ộ ự ấ ệ ặ ư
Nh ng nhóm c ng đ ng xã h i khác nhau t ng tác v i nhau t o nên m tữ ộ ồ ộ ươ ớ ạ ộ
k t c u ch nh th c a m t xã h i. Nghiên c u các v n đ trên, xã h i h c phátế ấ ỉ ể ủ ộ ộ ứ ấ ề ộ ọ
hi n ra tính quy lu t chi ph i các quan h , các m i liên h t o thành h th ngệ ậ ố ệ ố ệ ạ ệ ố
t ng th , hoàn ch nh c a xã h i.ổ ể ỉ ủ ộ
2. Ch c năng c a xã h i h c.ứ ủ ộ ọ
M i m t môn khoa h c đ u có m t s ch c năng nh t đ nh. Ch c năng c aỗ ộ ọ ề ộ ố ứ ấ ị ứ ủ
m i môn khoa h c đ c ph n ánh m i quan h và s tác đ ng qua l i c aỗ ọ ượ ả ở ố ệ ự ộ ạ ủ
chính môn khoa h c đó v i th c ti n xã h i. Xã h i h c có sáu ch c năng c b nọ ớ ự ễ ộ ộ ọ ứ ơ ả
sau đây:
2.1. Ch c năng nh n th cứ ậ ứ .
Ch c năng nh n th c c a xã h i h c đ c th c hi n trong m t s m t cứ ậ ứ ủ ộ ọ ượ ự ệ ộ ố ặ ơ
b n sau:ả
20
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Trang b cho ng i h c h th ng tri th c khoa h c v s phát tri n c a xãị ườ ọ ệ ố ứ ọ ề ự ể ủ
h i, quy lu t c a s phát tri n y, đ ng th i v ch ra c ch c a quá trình phátộ ậ ủ ự ể ấ ồ ờ ạ ơ ế ủ
tri n đó.ể
Thông qua vi c v ch ra nh ng quy lu t khách quan c a các quá trình phátệ ạ ữ ậ ủ
tri n c a các hi n t ng và các quá trình xã h i mà t o nên các ti n đ đ nh nể ủ ệ ượ ộ ạ ề ề ể ậ
th c v nh ng tri n v ng nh m phát tri n h n n a đ i s ng xã h i cũng nh cácứ ề ữ ể ọ ằ ể ơ ữ ờ ố ộ ư
m t, các khía c nh riêng bi t c a nó.ặ ạ ệ ủ

ch ng và duy v t l ch s đ i v i các hi n t ng c a đ i s ng xã h i, n m b t vàứ ậ ị ử ố ớ ệ ượ ủ ờ ố ộ ắ ắ
hành đ ng phù h p v i qui lu t khách quan c a s v n đ ng và phát tri n c a xãộ ợ ớ ậ ủ ự ậ ộ ể ủ
h i, phát huy đ c b n ch t t t đ p c a xã h i xã h i ch nghĩa.ộ ượ ả ấ ố ẹ ủ ộ ộ ủ
L p tr ng c a nhà xã h i h c chân chính ph i luôn luôn đ m b o tínhậ ườ ủ ộ ọ ả ả ả
khách quan, khoa h c trong v n đ nghiên c u, đ m b o nguyên t c tính Đ ngọ ấ ề ứ ả ả ắ ả
trong khoa h c xã h i, trong vi c nghiên c u và v n d ng ki n th c khoa h cọ ộ ệ ứ ậ ụ ế ứ ọ
ph c v đ c l c cho cho công cu c cách m ng xã h i ch nghĩa. Đi u đó cóụ ụ ứ ự ộ ạ ộ ủ ề
nghĩa là nhà xã h i h c không đ ng bên l xã h i, nghiên c u khoa h c v i tháiộ ọ ứ ề ộ ứ ọ ớ
đ bàng quan mà luôn g n v i công tác nghiên c u khoa h c c a mình v i m cộ ắ ớ ứ ọ ủ ớ ụ
đích, lí t ng xã h i mà toàn xã h i đang ph n đ u th c hi n.ưở ộ ộ ấ ấ ự ệ
2.3. Ch c năng th c ti nứ ự ễ .
Trong xã h i h c ch c năng th c ti n có liên quan tr c ti p v i ch c năngộ ọ ứ ự ễ ự ế ớ ứ
nh n th c. Nh n th c khoa h c luôn luôn bao hàm y u t tiên đoán khoa h c, doậ ứ ậ ứ ọ ế ố ọ
đó ch c năng th c ti n c a xã h i h c luôn luôn b t ngu n t b n ch t khoa h cứ ự ễ ủ ộ ọ ắ ồ ừ ả ấ ọ
c a các nh n th c khoa h c. Trên c s phân tích th c tr ng xã h i và nh ngủ ậ ứ ọ ơ ở ự ạ ộ ữ
m t, nh ng quá trình riêng l c a s v n đ ng, phát tri n c a nó, xã h i h c sặ ữ ẻ ủ ự ậ ộ ể ủ ộ ọ ẽ
làm sáng t tri n v ng c a s v n đ ng và phát tri n c a xã h i trong t ng laiỏ ể ọ ủ ự ậ ộ ể ủ ộ ươ
g n cũng nh t ng lai xa.ầ ư ươ
Khi nghiên c u th c tr ng c a các quan h xã h i, xã h i h c t o đi uứ ự ạ ủ ệ ộ ộ ọ ạ ề
ki n đ con ng i có th ki m soát đ c quan h xã h i c a mình và đi u hòaệ ể ườ ể ể ượ ệ ộ ủ ề
các quan h đó sao cho phù h p v i yêu c u khách quan c a s v n đ ng, phátệ ợ ớ ầ ủ ự ậ ộ
tri n và ti n b xã h i.ể ế ộ ộ
Vi c d báo trên c s n m b t chính xác các quy lu t và xu h ng phátệ ự ơ ở ắ ắ ậ ướ
tri n c a xã h i là ti n đ và là đi u ki n đ k ho ch hóa và qu n lí xã h i m tể ủ ộ ề ề ề ệ ể ế ạ ả ộ ộ
cách khoa h c.ọ
Ch c năng th c ti n c a xã h i h c không tách r i nh ng đ xu t và ki nứ ự ễ ủ ộ ọ ờ ữ ề ấ ế
ngh mà nó đ ra nh m đáp ng các yêu c u c a công tác qu n lý, nh m c ng cị ề ằ ứ ầ ủ ả ằ ủ ố
m i liên h gi a khoa h c v i công tác qu n lí, nh m c ng c m i liên h gi aố ệ ữ ọ ớ ả ằ ủ ố ố ệ ữ
khoa h c v i đ i s ng th c t , phát huy tác d ng c a xã h i h c đ i v i công tácọ ớ ờ ố ự ế ụ ủ ộ ọ ố ớ
qu n lí xã h i nói chung. T nh ng y u t trên có th hi u r ng ch c năng th cả ộ ừ ữ ế ố ể ể ằ ứ ự

Tr c h t c n ph i nói rõ ngay r ng xã h i h c không ph i là khoa h cướ ế ầ ả ằ ộ ọ ả ọ
qu n lý, nh ng có m t đi u ch c ch n r ng t t c các ho t đ ng qu n lý k cả ư ộ ề ắ ắ ằ ấ ả ạ ộ ả ể ả
qu n lý kinh t , hành chính hay nhân s ch tr nên t i u khi mà bi t s d ng t tả ế ự ỉ ở ố ư ế ử ụ ố
các k t lu n, nh n đ nh và d báo c a xã h i h c.ế ậ ậ ị ự ủ ộ ọ
2.6. Ch c năng công cứ ụ.
Các ph ng pháp, các k thu t thao tác, các cách th c ti p c n xã h i c aươ ỹ ậ ứ ế ậ ộ ủ
xã h i h c đ c các ngành khoa h c khác nhau cũng nh các lĩnh v c khác nhauộ ọ ượ ọ ư ự
c a ủ kinh tế, chính trị, văn hóa, s d ng nh m t công c h u ích và h t s c c nử ụ ư ộ ụ ữ ế ứ ầ
thi t trong quá trình ho t đ ng. Chúng ta có th th y rõ đi u đó qua các cu cế ạ ộ ể ấ ề ộ
thăm dò d lu n xã h iư ậ ộ tr c các cu c tranh c , hay các ph ng pháp đi u traướ ộ ử ươ ề
c a xã h i h c đ c ng d ng vào vi c thăm dò nhu c u, ủ ộ ọ ượ ứ ụ ệ ầ th hi u khách hàngị ế
23
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
trong marketing. Do v y "xã h i h c s làm m t công c h u hi u đ cho conậ ộ ọ ẽ ộ ụ ữ ệ ể
ng i có th xây d ng cho mình m t xã h i t t đ p h n ".ườ ể ự ộ ộ ố ẹ ơ
3. Nhi m v c a xã h i h c.ệ ụ ủ ộ ọ
- Nhi m v hàng đ u c a xã h i h c là nghiên c u các hình thái bi u hi nệ ụ ầ ủ ộ ọ ứ ể ệ
và các c ch ho t đ ng c a các quy ch ho t đ ng c a xã h i.ơ ế ạ ộ ủ ế ạ ộ ủ ộ
- Nhi m v ti p theo c a xã h i h c là ph c v cho công tác t ch c vàệ ụ ế ủ ộ ọ ụ ụ ổ ứ
qu n lí xã h i m t cách tr c ti p và gián ti p.ả ộ ộ ự ế ế
Xã h i h c đ i c ng cung c p thông tin ph c v gián ti p cho công tácộ ọ ạ ươ ấ ụ ụ ế
qu n lí xã h i vĩ mô, xem nh là m t b ph n c a nhân sinh quan, nh c sả ộ ư ộ ộ ậ ủ ư ơ ở
ph ng pháp lu n c a các xã h i h c chuyên ngành và k c các khoa h c trongươ ậ ủ ộ ọ ể ả ọ
h th ng khoa h c xã h i.ệ ố ọ ộ
IV. M T S LĨNH V C NGHIÊN C U C A XÃ H I H C.Ộ Ố Ự Ứ Ủ Ộ Ọ
1. Xã h i h c nông thôn.ộ ọ
Xã h i h c nông thôn là m t chuyên ngành h c trong xã h i h c. Đ i t ngộ ọ ộ ọ ộ ọ ố ượ
nghiên c u c a xã h i h c nông thôn là các hi n t ng, các quá trình xã h i trongứ ủ ộ ọ ệ ượ ộ
ph m vi đ i s ng xã h i di n ra trong b i c nh nông thôn. Nh v y, nông thôn làạ ờ ố ộ ễ ố ả ư ậ
môi tr ng xã h i đ c xem xét, xác đinh theo đ phân bi t v i vùng đô th , làườ ộ ượ ể ệ ớ ị