nghiên cứu - trao đổi
32 tạp chí luật học số
4/2010
Ths. Nguyễn Thị Anh Thơ *
ng ho Philippines l thnh viờn sỏng
lp Hip hi an sinh xó hi ụng Nam
, cú din tớch tri di 1.210 km t lc a
chõu , gm 7.107 o (nờn c gi l
qun o Philippiness), trong ú gn 700 o
cú ngi . Vi trờn 86 triu dõn, Philippines
l nc ụng dõn th hai khu vc ụng
Nam (sau Indonesia). L mt trong nhng
quc gia cú mc Tõy phng hoỏ cao vỡ
ó tng l thuc a ca Tõy Ban Nha trong
hn 350 nm v l thuc a ca Hp chng
quc Hoa K trong gn 50 nm nờn h thng
phỏp lut ca Philippines chu nh hng
nhiu ca nhng nc ny.
Cng nh nhiu quc gia khỏc, Cng
hũa Philippines quy nh ngun ca lut
hỡnh s bao gm BLHS v cỏc lut chuyờn
ngnh.
(1)

cỏc tp on ca Chớnh ph (hay do Chớnh
ph kim soỏt), cỏc th ch ti chớnh v to
ỏn (riờng to ỏn ch tham gia bo him nhõn
th bt buc). Vic úng gúp hỡnh thnh
qu tin t tp trung s quyt nh vic m
bo quyn li bo him cho cụng chc nh
nc nờn trong khon c iu 5 (quy nh v
ngun ca qu GSIS) ó xỏc nh: Ch ti
hỡnh s s c ỏp dng i vi nhng ch
s dng lao ng khụng tuõn th vic úng
C

* Bo him xó hi Vit Nam
NCS khoỏ 14 Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 4/2010 33

tin bo him, úng khụng ỳng s tin bo
him hoc trỡ hoón vic np khon tin ú
ỳng hn, cỏc hnh vi vi phm v ch ti
x pht c c th hoỏ trong quy nh ti
khon k iu 52 Lut bo him cho cụng
chc, viờn chc chớnh ph. Theo ú, cỏc
hnh vi vi phm phỏp lut v bo him cú
th b h thng bo him cho cụng chc,
viờn chc chớnh ph hay ngi b hi khi
kin theo quy nh ca Lut ny hoc theo
B lut hỡnh s (BLHS) sa i.

(4)
ng thi b cm m
nhim chc v, cm hnh ngh hoc cụng vic
theo quy nh ca Chớnh ph vụ thi hn.
- Hnh vi sau khi khu tr khon úng
gúp hng thỏng hay tin tr n t tin lng
ca ngi tham gia bo him m khụng np
cho h thng bo him cho cụng chc, viờn
chc chớnh ph trong vũng 30 ngy k t
ngy phi np theo quy nh thỡ b coi nh
ó chim ot khon tin úng gúp hay tr
n ú. Hnh vi ny b x pht theo quy nh
ti iu 315 BLHS sa i (quy nh v ti
la o)
(5)
ng thi b cm m nhim chc
v, cm hnh ngh hoc cụng vic theo quy
nh ca Chớnh ph vụ thi hn.
Th hai, i vi nhng hnh vi vi phm
cha c quy nh trong BLHS, Lut bo
him cho cụng chc, viờn chc chớnh ph
quy nh trc tip hnh vi v ch ti hỡnh s
i vi nhng hnh vi ny, c th:
- Hnh vi c ý nhn bt kỡ khon tin
hoc sộc liờn quan n cỏc quy nh ca Lut
bo him cho cụng chc, viờn chc chớnh ph
bng cỏch la di ngi tham gia bo him,
ngi s dng lao ng hoc la di h thng
GSIS hay bờn th ba no ú (ca ngi khụng
c quyn hng theo quy nh ca Lut

pờsụ n 6.000 pờsụ. ng thi, ngi phm
ti cũn b cm m nhim chc v, cm
hnh ngh hoc cụng vic theo quy nh ca
Chớnh ph vụ thi hn (mc x pht theo
Lut bo him cho cụng chc, viờn chc
chớnh ph nm 1977 l pht tin t 1.000
pờsụ n 5.000 pờsụ hoc b pht tự t 1 nm
n 5 nm hoc c hai).
- Hnh vi (ca ngi ng u c quan
Chớnh ph, cỏc b, ngnh, cỏc c quan trc
thuc Chớnh ph v cỏc doanh nghip thuc
s hu nh nc hoc do Nh nc kim
soỏt, c quan ti chớnh ca Chớnh ph v
cụng chc ca cỏc c quan ú cú liờn quan
n vic thu cỏc khon úng gúp, cỏc khon
cho vay tr dn v cỏc khon tin phi tr
khỏc i vi h thng bo him cho cụng
chc, viờn chc chớnh ph) khụng thc
hin, t chi hoc trỡ hoón vic np tin, gi
tin hoc chuyn tin cho h thng bo
him cho cụng chc, viờn chc chớnh ph
trong vũng 30 ngy k t ngy s tin n
hn np hoc theo yờu cu phi tr b pht
tự t 1 n 5 nm v pht tin t 10.000
pờsụ n 20.000 pờsụ ng thi, ngi
phm ti cũn b cm m nhim chc v,
cm hnh ngh hoc cụng vic theo quy
nh ca Chớnh ph vụ thi hn.
Lut cng quy nh hnh vi ca nhng
ngi ny khụng nhng phi chu trỏch

chớnh, dõn s hoc b x lớ hỡnh s trc to
ỏn, Hi ng qun lớ hoc c quan ti phỏn
thớch hp trong vũng 30 ngy tớnh t ngy
ht thi hn yờu cu tr n).
2. Lut an sinh xó hi ca Philippines
Lut an sinh xó hi cng quy nh cỏc
hnh vi vi phm phỏp lut v an sinh xó hi
cú th b h thng an sinh xó hi hoc ngi
cú liờn quan khi kin theo quy nh ca
Lut ny hoc theo BLHS. Cn c vo ngun
m hnh vi phm ti c quy nh cú th
chia cỏc hnh vi ny thnh hai loi sau:
Th nht, Lut an sinh xó hi xỏc nh rừ
iu lut ca BLHS c ỏp dng i vi
nhng hnh vi vi phm ó cú ti danh tng
ng trong B lut ny. Theo ú, nhng hnh
vi sau õy b xột x theo BLHS sa i:
- Hnh vi c ý lm sai lch h s, ti liu
liờn quan n yờu cu chi tr nhn bt kỡ
khon tr cp no theo quy nh ca Lut an
sinh xó hi (hoc xin vay t h thng an
sinh xó hi theo quy nh). Hnh vi ny s
phi chu hỡnh pht quy nh ti iu 172
ca BLHS sa i.
- Hnh vi c ý chim ot hay s dng
sai mc ớch tin BHXH hoc ti sn np
vo h thng an sinh xó hi hoc ngi
khỏc chim ot hoc b mc hoc do cu
th m ngi khỏc chim ot ton b
hoc mt phn tin hoc ti sn ú. Hnh vi

hi. Hnh vi ny s b pht tin t 5.000
pờsụ n 20.000 pờsụ v b pht tự t 6 nm
1 ngy n 12 nm hoc c hai theo phỏn
quyt ca to ỏn.
- Hnh vi c ý lm thay i hoc lm gi
bt kỡ loi tem, phiu, trỏi phiu, giy t cú
giỏ hay phng tin thanh toỏn no khỏc (m nghiên cứu - trao đổi
36 tạp chí luật học số
4/2010
Hi ng qun lớ h thng an sinh xó hi ó
quy nh thu np mt khon tin úng
bo him) hoc s dng, bỏn, cho vay hoc
ang s hu bt kỡ loi phng tin thanh
toỏn no ó b thay i hay lm gi; hnh vi
ny s b pht tin t 5.000 pờsụ n 20.000
pờsụ v b pht tự t 6 nm 1 ngy n 12
nm hoc c hai.
- Hnh vi khụng tuõn theo hoc t chi
vic tuõn th nhng iu khon ca Lut an
sinh xó hi hoc nhng quy nh do Hi
ng qun lớ h thng an sinh xó hi ban
hnh (vi phm v vic ng kớ hoc t chi
thc hin ng kớ tham gia bo him cho
ngi lao ng hoc chớnh bn thõn mỡnh
(trong trng hp ngi lao ng t to vic
lm) hoc khu tr nhng khon úng gúp t
tin lng ca ngi lao ng v chuyn cho

b tuyờn pht 6 nm tự giam v np pht
20.000 pờsụ. Ngoi ra, Sae Chae Lee cũn
phi thanh toỏn y khon tin úng gúp
BHXH ca cụng nhõn Cụng ti Lotus l 5,9
triu pờsụ (tng ng 1,7 t ng Vit
Nam) cng vi 3% lói sut pht hng thỏng.
S tin ny c tớnh trong khong thi gian
trn úng BHXH t thỏng 12/1995 n
thỏng 3/1998. Trong v ỏn liờn quan n
Cụng ti giy Prince, chớnh Sae Chae Lee mt
ln na b tuyờn ỏn 6 nm tự giam v b pht
20.000 pờsụ. B cỏo cũn phi np 8,6 triu
pờsụ cng vi tin pht vỡ ó khụng np cỏc
khon úng gúp BHXH.
Mt ch s dng lao ng khỏc b to ỏn
khi t trong nm 2006 l Gabionza, Ch
tch Cụng ti xe buýt Manila (MCBC). Trong
bn ỏn ca to ỏn thnh ph Quezon,
Gabionza ó b tuyờn ỏn cú ti vỡ c tỡnh,
bt hp phỏp t chi v trn trỏnh np cỏc
khon úng gúp BHXH ca ngi lao ng.
To ó tuyờn ỏn 6 nm tự giam i vi Ch nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 4/2010 37

tịch Công ti MCBC và truy nộp 1,6 triệu
pêsô (tương đương 480 triệu đồng Việt
Nam) tiền đóng góp BHXH và khoản phạt

Nam, các tội phạm thuộc lĩnh vực BHXH
không được quy định trong chương, mục
cũng như trong các điều khoản riêng. Việc
truy cứu trách nhiệm hình sự các tội phạm
thuộc lĩnh vực BHXH đều dựa trên một số
điều luật được quy định chung cho các hành
vi phạm tội có thể xảy ra trong những lĩnh
vực khác nhau trong đó có lĩnh vực BHXH.
Những điều luật chung đó là:
- Điều 267 - Tội làm giả con dấu, tài liệu
của cơ quan, tổ chức quy định về hành vi
làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác
của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu,
tài liệu hoặc giấy tờ đó nhằm lừa dối cơ
quan, tổ chức hoặc công dân.
- Điều 278 - Tội tham ô tài sản quy định về
hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm
đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lí.
- Điều 139 - Tội lừa đảo chiếm đoạt tài
sản quy định về hành vi dùng thủ đoạn gian
dối chiếm đoạt tài sản của người khác.
Với các điều luật chung này, chúng ta
chỉ có thể truy cứu trách nhiệm hình sự được
một số hành vi phạm tội xảy ra trong lĩnh
vực BHXH - những hành vi thoả mãn các
dấu hiệu định tội của các điều luật này.
Tuy nhiên, bên cạnh đó còn có nhiều
hành vi đã được Luật BHXH quy định có thể
bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng trên
thực tế không thể truy cứu trách nhiệm hình

nh sai.
Cỏc hnh vi ny ó c c th hoỏ
trong Ngh nh v x pht vi phm hnh
chớnh trong lnh vc BHXH
(8)
song do thiu
nhng quy nh c th v ti phm trong lnh
vc BHXH nờn thc t cú nhng hnh vi vi
phm nghiờm trng phỏp lut BHXH (m
theo phỏp lut ca nhiu nc trờn th gii
phi b x lớ hỡnh s) chỳng ta cng khú cú
th truy cu trỏch nhim hỡnh s c. Con
s thng kờ ca Bo him xó hi Vit Nam
cho thy giai on t nm 2003 n nm
2008, s lng cỏc n v vi phm v úng
BHXH u tng qua cỏc nm, cỏc doanh
nghip vi phm vn khu tr khon tin
úng gúp BHXH ca ngi lao ng nhng
khụng np cho qu BHXH, thm chớ rt
nhiu doanh nghip khụng tham gia BHXH
cho ngi lao ng thuc i tng bt buc
phi tham gia theo quy nh. Theo ỏnh giỏ
sau hai nm thc hin Lut BHXH ca B
lao ng, thng binh v xó hi, s tin cỏc
doanh nghip n BHXH tớnh n cui nm
2008 l 2000 t ng tp trung ch yu khu
vc doanh nghip. Riờng trong nm 2008, vi
phm trong doanh nghip ngoi quc doanh
chim 35%, doanh nghip cú vn u t
nc ngoi chim 33% tng s tin chm

tạp chí luật học số 4/2010 39

nhng hn ch nht nh trong cụng tỏc thi
hnh ỏn dõn s i vi cỏc doanh nghip c
tỡnh vi phm nờn phng thc khi kin dõn
s hin nay cng khụng sc ngn chn
hnh vi c tỡnh chim ot tin BHXH ca
mt s ch s dng lao ng. Do vy, ó n
lỳc chỳng ta cn n nhng ch ti hỡnh s
rn e cng nh nõng cao tớnh tuõn th
phỏp lut ca ngi qun lớ doanh nghip
trong vic thc hin ngha v ca mỡnh i
vi ngi lao ng núi riờng v i vi xó
hi núi chung. Xột v hu qu nhng hnh vi
ny va cú nh hng nghiờm trng n vic
thc thi phỏp lut v BHXH va vi phm
nghiờm trng quyn v li ớch hp phỏp ca
ngi lao ng thuc din tham gia BHXH
bt buc v ú cng l mt trong nhng
nguyờn nhõn ca nhiu cuc ỡnh cụng, gõy
mt n nh xó hi.
T nhng phõn tớch trờn, vn t ra
l ó n lỳc Nh nc ta cn cú cụng c
phỏp lớ thc s mnh x lớ nghiờm minh
nhng hnh vi vi phm nghiờm trng phỏp
lut bo him xó hi - ú chớnh l phỏp lut
hỡnh s. Do ú, trong thi gian ti, cỏc nh
lm lut cn nghiờn cu, nhanh chúng ti
phm hoỏ mt s hnh vi vi phm phỏp lut
trong lnh vc BHXH ngn chn mt

mc pht tin khụng quỏ 5.000 pờsụ.
(4). iu 217 quy nh hỡnh pht da trờn s tin
tham ụ hoc bin th: nu khụng quỏ 200 pờsụ thỡ
mc pht tự trong khong t mc trung bỡnh n mc
ti a ca khung hỡnh pht ci to khụng giam gi (6
thỏng 1 ngy n 6 nm); nu s tin tham ụ hoc bin
th t trờn 200 n 6.000 pờsụ thỡ khung hỡnh pht ti a
n 9 nm; nu s tin tham ụ hoc bin th t trờn
6.000 n di 12.000 pờsụ thỡ khung hỡnh pht ti a
n 12 nm 1 ngy; nu s tin tham ụ t 12.000 n
di 22.000 pờsụ thỡ mc pht ti a l 20 nm.
(5). iu 315 quy nh t mc hỡnh pht ci to
khụng giam gi, mc pht tự cú thi hn cn c vo
s tin do hnh vi la di m cú (xem: The Revised
Penal Code of Philippinees).
(6). iu 23 Lut an sinh xó hi quy nh v phng
thc thu, chi bo him.
(7). Bo him xó hi Vit Nam, Kinh nghim thc
hin BHXH ca cỏc nc trong khu vc v trờn th
gii, thỏng 12/2006.
(8). Ngh nh ca Chớnh ph s 135/2007/N-CP
ngy 16/8/2007.