TCNCYH 34 (2) - 2005

39
Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng,
cận lâm sàng của viêm cầu thận lupus type IV
Đỗ Thị Liệu
Bộ môn Nội tổng hợp - Đại học Y Hà Nội
Nghiên cứu 46 bệnh nhân viêm cầu thận lupus type IV đợc điều trị tại Khoa thận
bệnh viện Bạch Mai cho thấy biểu hiện thận thờng nặng và đa dạng: phù gặp ở 100%
bệnh nhân, tăng huyết áp 45,7%, hội chứng cầu thận cấp 34,8%, hội chứng thận h
56,5%, đặc biệt suy thận gặp ở 95,7% trong đó suy thận nặng độ III và độ IV là 26,1%
bệnh nhân.
Tuy nhiên sau điều trị 1 tháng tỷ lệ bệnh nhân có hồi phục là khá cao: 100% bệnh
nhân suy thận độ I, độ II và 72,8% suy thận độ III có hồi phục chức năng thận hoàn
toàn hoặc một phần.
I. Đặt vấn đề
Viêm cầu thận lupus tăng sinh lan toả
type IV là loại tổn thơng nặng nhất và
hay gặp nhất của bệnh lupus ban đỏ có
biểu hiện thận. Theo nhiều tác giả thì tỷ lệ
viêm cầu thận lupus type IV dao động từ
40-64% tổng số bệnh nhân lupus biểu
hiện thận [2]. Với tổn thơng mô bệnh
học thận là tăng sinh lan toả tế bào trong
cuộn mao mạch, biểu hiện lân sàng của
viêm cầu thận lupus type IV rất đa dạng
và nặng. Diễn biến lâu dài dẫn đến suy
thận mạn giai đoạn cuối cũng gặp tỷ lệ
cao nhất ở type này. Chúng tôi đặt vấn đề
nghiên cứu đề tài này nhằm mục tiêu tìm
hiểu các đặc điểm lâm sàng, cận lâm

bệnh nhân có suy thận lúc nhập viện.
Các kết quả nghiên cứu đợc xử lý
trên máy vi tính theo chơng trình phần
mềm SPSS.
III. Kết quả nghiên cứu
Nghiên cứu gồm 46 bệnh nhân trong
đó có 3 bệnh nhân nam và 43 bệnh nhân
nữ tuổi từ 16 đến 80.
TCNCYH 34 (2) - 2005

40
3.1. Đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học
Bảng 1: Các biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng theo 11 tiêu chuẩn của ARA - 1982
Stt Biểu hiện Số bn (n=46) Tỷ lệ %
1 Ban đỏ cánh bớm 28 60,7
2 Ban dạng đĩa 0 0
3 Tăng cảm thụ ánh sáng 5 10,9
4 Loét niêm mạc miệng, họng 8 17,3
5 Viêm khớp không tổn thơng 33 71,7
Biểu hiện huyết học
HC< 3,7 T/l
37 80,4
6
BC< 4 G/l
12 26,1
7 Tràn dịch màng phổi, màng tim 19 41,3
8
Biểu hiện thận protein niệu 0,5 g/24 giờ
46 100
9 Biểu hiện thần kinh tâm thần 3 6,5

lệ rất cao (95,3% bệnh nhân), từ suy thận
độ I đến suy thận độ IV. Tăng huyết áp
cũng gặp ở một tỷ lệ cao (45,7%).
Bảng 3: Đặc điểm lâm sàng thận của nhóm bệnh nhân suy thận nặng
Các hội chứng kèm theo
Số bn suy thận với Creatinin
máu > 300àmol/lit (n=12)
Tỷ lệ %
Hội chứng cầu thận cấp 5 41,7
Hội chứng thận h 7 58,5
Tăng huyết áp 10 83,3

TCNCYH 34 (2) - 2005

41
Nhận xét:
ở 12 bệnh nhân suy thận nặng với
Creatinin máu > 300 àmol/l) tỷ lệ bệnh
nhân có kèm theo tăng huyết áp rất cao
(83,3%). 7/12 bệnh nhân (53,8%) có kèm
hội chứng thận h và 5/12 bệnh nhân
(41,7%) có hội chứng cầu thận thấp
Bảng 4: Đặc điểm tổn thơng mô bệnh học
Đặc điểm tổn thơng Số bệnh nhân (n=46) Tỷ lệ (%)
Mức độ tăng sinh tế bào
Độ I 8 17,4
Độ II 18 39,1
Độ III 20 43,5
Phân bố xâm nhập viêm kẽ 43 93,5
Xơ hoá kẽ 39 84,8


5
5
0

27,8
45,5
0
- HPHT : Hồi phục hoàn toàn
- HPKHT: Hồi phục không hoàn toàn
Khả năng hồi phục chức năng thận ở
bênh nhân có suy thận nhẹ với Creatinin
máu trong khoảng 110 - 130àmol/l rất
cao (100%) và hồi phục hoàn toàn. ở suy
thận với mức Creatinin 130 - 300àmol/l
100% bệnh nhân có hồi phục chức năng
thận nhng chỉ có 13/18 bênh nhân
(72,2%) là hồi phục chức năng thận hoàn
toàn. ở suy thận nặng hơn với Creatinin
máu > 300àmol/l tỷ lệ bênh nhân có có
hồi phục chức năng thận sau 1 tháng
điều trị thấp hơn: 3/11 bệnh nhân (27,3%)
hồi phục hoàn toàn, 5/11 bệnh nhân
(45,4%) hồi phục không hoàn toàn. Có 1
bệnh nhân suy thận nặng với Creatinin
máu > 900 àmol/l lúc nhập viện không hồi
phục chức năng và phải chuyển lọc máu
chu kỳ sau 8 tháng điều trị.
IV. Bàn luận:
Viêm cầu thận lupus type IV là type

hình liềm là thể tổn thơng mô bệnh học
nặng nhất của type này [9]. Về lâm sàng
các biểu hiện tăng huyết áp, suy thận
ngay lần nhập viện đầu tiên và giới nam
có thể là những yếu tố tiên lợng xấu [7,
8]. Tình trạng mức sống thấp cũng là một
yếu tố tiên lợng xấu cho tiến triển của
bệnh [5]. Tuy nhiên nếu chọn đợc phác
đồ điều trị thích hợp thì cũng có một tỷ lệ
lui bệnh cao [3, 4]. Austin HA III và cộng
sự theo dõi dọc 26 bệnh nhân viêm cầu
thận lupus type IV trong thời gian 89 74
tháng cho thấy có tới 80% bệnh nhân đạt
đợc lui bệnh, 1 bệnh nhân tử vong và 4
bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối phải
lọc máu chu kỳ [1] . Gunnarsson. I và
cộng sự nghiên cứu dọc cho 18 bệnh
nhân VCT lupus type IV có đợc sinh
thiết lại sau liệu trình điều trị bằng
Coticoid và Cyclophosphamid cho thấy
có 9/18 bệnh nhân (50%) có biểu hiện hồi
phục trên mức độ tổn thơng mô bệnh
học [6]. Nh vậy tuy VCT lupus type IV là
một thể bệnh nặng nhất nhng đợc điều
tri sớm và đúng, theo dõi đợc lâu dài vẫn
có khả năng đạt đợc lui bệnh và duy trì
đợc đợc chức năng thận. Có khoảng
50% số bênh nhân bị suy giảm nặng
chức năng thận sau 10 năm [2]. Trong
nghiên cứu này, tìm hiểu đặc điểm lâm

Nghiên cứu 46 bệnh nhân viêm cầu
thận Lupus type IV đợc điều trị ít nhất 1
tháng tại bệnh viện chúng tôi thấy:
- Các biểu hiện lâm sàng thận rất
nặng: hội chứng cầu thận cấp gặp ở 34,8
TCNCYH 34 (2) - 2005

43
%, hội chứng thận h 56,5%, đặc biệt là
suy thận lúc nhập viện gặp ở 95,7% tổng
số bệnh nhân trong đó 26,1% bệnh nhân
suy thận nặng độ III và độ IV.
- Sau 1 tháng điều trị tấn công khả năng
hồi phục chức năng thận rất cao: 100%
bệnh nhân suy thận độ I và độ II hồi phục
chức năng thận hoàn toàn hoặc gần hoàn
toàn. ở suy thận độ III vẫn có tới 27,3%
bệnh nhân hồi phục hoàn toàn và 45,5%
bệnh nhân hồi phục không hoàn toàn chức
năng thận chứng tỏ có tình trạng suy thận
cấp hoặc có đợt cấp ở những bệnh nhân
này.
Bệnh án minh hoạ:
Bệnh nhân: Nguyễn Đình PH - 37 t
Vào viện: 23/10/98

- Sinh thiết thận: Có 8 cầu thận : cả 8
cầu thận có tăng sinh lan toả trong cuộn
mao mạch, 6/8 cầu thận có liềm tế bào.
ống thận có chứa trụ trong hoặc trụ hạt.

không hồi phục mà tình trạng suy thận
nặng dần: Creatinin máu lúc vào là 254
àmol/l tăng lên cao nhất 1178 àmol/l.
Bệnh nhân phải chuyển lọc chu kỳ sau 8
tháng điều trị.

nh 1: Bệnh nhân Nguyễn Đình PH - Viêm cầu thận lupus type IV (có file ảnh kèm theo)
Tài liệu tham khảo
1 Austin HA III, Muenz LR et al.
Prognostic factors in lupus nephritis,
contribution of renal histologic data. AMJ.
Med. 1993. 75- 382-391
2. Cameron. SJ. Systemic lupus
erythematosus. In: Nellson EG, Conser WG
(eds.) Immunologic Renal Diseases. New
York: Lippincott Raven, 1997; 1055- 1098.
3. Fieln. C, Hajjar. Y, Mueller. K,
Waldherr. R, Ho AD, Andrassy. K.
Improved clinical outcome of lupus
nephritis during the past decade:
Importance of early diagnosis and
treatment. Ann. Rheum. Dis. 2003; 62:
435-439.
4. Flanc. RS, Roberts. MA, Strippoli.
GF, Atkins. RC. Treatment of diffuse
TCNCYH 34 (2) - 2005

44
prolifferative lupus nephritis: a meta-
analysis of randomized control trials. Am.

Clinical and laboratory findings of type IV lupus
glomerulonephritis
Our study of clinical and laboratory findings was realised on 46 patients who were
diagnosed a type IV lupus glomerulonephritis. The obtained results showed that: the
clinical features are severe with: 45,7% patients had hypertension, 34,8% patients had
acute nephritis syndrome and 56,5% had nephrotic syndrome. Especially, there were
95,7% patients with renal insufficiency, among them 26,1% had a severe renal failure
(Creatininemia > 300µmol/l). But after 1 month of treatment, 100% of renal insufficiency
patients with Creatininemia < 300µmol/l and 72,8% of renal failure patients with
Creatininemia > 300µmol/l had improvement of renal function.