CHƯƠNG II
CƠ SỞ TỰ NHIÊN
VÀ CƠ SỞ XÃ HỘI CỦA TÂM LÝ
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 2
I. Cơ sở tự nhiên của tâm lý
1. Di truyền và tâm lý
Tái tạo ở trẻ em
DI
TRUYỀN
Truyền lại từ cha
mẹ đến con cái
Đặc điểm, phẩm
chất, thuộc tính
sinh học ghi trong
gien
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 3
•
Bẩm sinh là yếu tố có sẵn ngay từ khi mới sinh ra.
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 4
Yếu tố tự tạo
trong đời sống
Tạo nên chức
năng TL và
sinh lý
Đặc điểm do
yếu tố di truyền
Tư chất là
tổ hợp
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 5
2. Não và tâm lý
2.1. Sơ lược cấu tạo của hệ thần kinh người

hoặc ít thay đổi. Cơ sở của hoạt động TK cấp thấp là
phản xạ không điều kiện.
3.2. Hoạt động thần kinh cấp cao: là hoạt động của
não để thành lập phản xạ có điều kiện, ứng chế hoặc
dập tắt chúng.
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 8
3.3. Các quy luật hoạt động thần kinh cấp cao
Các quy luật hoạt
động TK cấp cao
Quy luật chuyển
từ hưng phấn
sang ức chế
Quy luật lan toả
tập trung
Quy luật hoạt
động có hệ
thống
Quy luật cảm
ứng qua lại
Quy luật phụ thuộc
vào cường độ tác
nhân kích thích
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 9
3.4. Phản xạ có điều kiện và tâm lý
3.4.1. Phản xạ là gì?
Phản xạ là những phản ứng tất yếu, hợp quy luật của
cơ thể với tác nhân kích thích bên ngoài hoặc bên
trong cơ thể, phản ứng được thực hiện nhờ một phần
nhất định của hệ thần kinh trung ương.
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 10

thích bất kì
Trung tâm của các phản xạ không
ĐK nằm ở phần dưới vỏ não
Được thực hiện nhờ vỏ não
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 13
4. Hệ thống tín hiệu thứ nhất và hệ thống tín hiệu thứ hai
Hệ thống tín hiệu
thứ nhất
Hệ thống tín hiệu
thứ hai
Là cơ sở, tiền đề
ra đời hệ thống
tín hiệu thứ hai
Giúp con người nhận rõ hơn
bản chất của sự vật,
hiện tượng
(so với hệ thống TH II)
Biện chứng
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 14
5. Các loại thần kinh cơ bản
5.1. Các kiểu hình thần kinh dựa vào đặc điểm
hoạt động của hệ thần kinh
–
Kiểu TK mạnh, cân bằng linh hoạt
–
Kiểu TK mạnh, cân bằng không linh hoạt
–
Kiểu TK mạnh, không cân bằng
–
Kiểu TK yếu

phía thế giới và cả về phía con người (chủ thể).
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 18
2.2. Đặc điểm của hoạt động
–
Hoạt động bao giờ cũng là hoạt động có đối tượng
–
Hoạt động bao giờ cũng có chủ thể
–
Hoạt động bao giờ cũng có tính mục đích
–
Hoạt động vận hành theo nguyên tắc gián tiếp
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 19
2.3. Cấu trúc của hoạt động
Cấu trúc vĩ mô của hoạt động
Chủ thể
Hoạt động cụ thể
Hành động
Thao tác
Khách thể
Động cơ
Mục đích
Phương tiện
Sản phẩm
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 20
2.4. Các dạng hoạt động cá nhân
Hoạt động
cá nhân
Hoạt động
xã hội
Hoạt động

tin
Chức
năng
cảm
xúc
Chức
năng
nhận
thức và
đánh giá
lẫn nhau
3.2. Chức năng
giao tiếp
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 23
3.3. Các loại giao tiếp
3.3.1. Căn cứ vào phương tiện giao tiếp
–
Giao tiếp bằng ngôn ngữ
- Giao tiếp bằng tín hiệu phi ngôn ngữ
–
Giao tiếp vật chất
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 24
3.3.2. Căn cứ vào khoảng cách
–
Giao tiếp trực tiếp
–
Giao tiếp gián tiếp
Nguyễn Xuân Long- ĐHNN- ĐHQGHNChương II. Cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội của tâm lý 25
3.3.3. Căn cứ vào quy cách giao tiếp
–