S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong quá trình giảng dạy bộ môn ngữ văn tôi nhận thấy,các kì thi lên
lớp hay chuyển cấp đều thi hai môn văn toán. Thế nhưng một thực trạng
hiện nay học sinh lại rất ngại học môn ngữ văn. Vì vậy kĩ năng viết bài của
học sinh rất kém . Nguyên nhân do nhiều yếu tố nhưng có một điều cần phải
bàn đến là việc mắc một số lỗi diễn đạt rất phổ biến ở một số bài làm của
học sinh. Làm cho bài văn rời rạc thiếu sự liên kết giữa các câu các ý. Một
số lỗi dùng từ dẫn đến hiểu sai nghĩa câu văn . Một số em không nắm được
nghĩa của từ dẫn đến dùng sai từ làm cho câu văn tối nghĩa.lỗi sai về ngữ
pháp , về kiến thức, về chính tả…
Từ thực tế trên tôi làm chuyên đề “Rèn luyện kĩ năng sửa lỗi diễn
đạt”thường gặp trong viết văn và giao tiếp hằng ngày. Để nâng cao hiệu quả
trong khi viết văn và giao tiếp.
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
1
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
B.NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT
I. Tình hình chung
1. Về sách giáo khoa
Sách giáo khoa biên soạn mới đã chỉnh sửa cho phù hợp đưa một số
tiếtchữa lỗi diễn đạt ở lớp 8,trau dồi vốn từ ở lớp 9 . để rèn luyện kĩ năng
diễn đạt cho học sinh.
2.Về giáo viên
Hầu hết các giáo viên giảng dạy bộ môn ngữ văn đều say sưa tâm
huyết với nghề nghiệp . giảng dạy nhiệt tình, tìm tòi đổi mới phương pháp
sao cho các em tiếp thu bài có hiệu quả. Tuy nhiên một số giáo viên mới vào

1 .Lỗi về dùng từ
a. Lỗi lặp từ
-Đây là hiện tượng dùng đi dùng lại một từ, gây cho câu văn lủng
củng nhàm chán.
-Nguyên nhân :Do bí từ , dùng từ không cân nhắc.
*Ví dụ : Truyện dân gian có nhiều chi tiết tưởng tượng, kì ảo nên em rất
thích đọc truyện dân gian.
*Nguyên nhân : Người viết dã mắc lỗi lặp từ
*Cách sửa: Bỏ từ “truyện dân gian” thay bằng “truyện này”
*Chép lại câu văn đúng: “ Em rất thích đọc truỵên dân gian vì truyện này có
nhiều chi tiết tưởng tượng ,kì ảo.”
b.Lẫn lộn các từ gần âm.
Đây là hiện tượng dùng từ không phù hợp với nghĩa của câu ,làm cho câu sai
về ý diễn đạt
* Nguyên nhân do các từ đọc gần giống nhau.
*Ví dụ :Ơ vùng này có nhiều thủ tục như ma chay cưới xin đều làm cỗ bàn
linh đình, ốm không đi viện mà ở nhà cúng bái.
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
3
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
Người viết đã dùng sai từ “thủ tục” do nhầm lẫn với từ “ hủ tục”.
Sửa lại: Thay từ “thủ tục” bằng “hủ tục”
Chép lại: Ơ vùng này có nhiều hủ tục như ma chay, cưới xin đều làm cỗ
bàn linh đình, ốm không đi viện mà ở nhà cúng bái.
c.Lỗi dùng từ không đúng nghĩa
Hiện tượng dùng từ không phù hợp với nghĩa của từ.
Nguyên nhân : Do người viết năm nghĩa của từ không chắc chắn.
Ví dụ : Trong cuộc họp lớp tất cả các bạn học sinh nhất trí đề bạt bạn Hùng

Sửa lại : Làm sai cần thật thà nhận lỗi không bao biện.
g. Anh em công nhân đã nhận đầy đủ tiền bù lao của mấy ngày làm thêm ca.
Lỗi sai: Dùng nhầm từ “bù lao” thay bằng “thù lao”
Sửa lại:Anh em công nhân đã nhận đầy đủ tiền thù lao của mấy ngày làm
thêm ca.
h. Một kĩ sư người Nga là cha ruột của súng AK.
Lỗi sai : dùng nhầm từ “cha ruột” thay bằng từ “cha đẻ”
Sửa lại: Một kĩ sư người Nga là cha đẻ của súng AK.
i.Ơ đây có nhiều chỗ để đón tiếp khách ngoại lai đến.
Lỗi sai: dùng thừa từ “đến”
Sửa lại : Ơ đây có nhiều chỗ để đón tiếp khách ngoại lai.
*Bài 2. Phân biệt các từ dễ lẫn sau đây: bàng quan – bàng quang, chuyện –
truyện, hiệu quả- hậu quả, nguyên thủ tướng- cố thủ tướng, phong thanh-
phong phanh, vô giá- vô giá trị.
Đây là những từ gần âm nên HS rất dễ nhầm lẫn , cần phải phân biệt như
sau:
a. Bàng quan là chỉ cách nhìn thờ ơ trước cuộc đời, với mọi người.
Ví dụ: Anh ấy rất bàng quan trước cuộc đời.
-Bàng quang: là một bộ phận trong cơ thể (cái bóng đái trong cơ thể).
Đặt câu: Nó bị viêm bàng quang.
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
5
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
b.Chuyện: là một động từ , ví dụ : trò chuyện, kể chuyện, nói chuyện.
-Truyện :là danh từ chỉ một tác phẩm văn học, ví dụ:Truyện dân gian,
Truyện ngắn, Truyện cổ tích, Truyện Kiều của Nguyễn Du…
c Hiệu quả: chỉ kết quả đạt được cao (tốt).
-Hậu quả : Chỉ kết quả xấu.

VN
b.Lỗi sai về dấu câu
Hiện tượng : Do người viết không hiểu được công dụng của dấu câu.
Ví dụ: Trên mái trường chim bồ câu gù thật khẽvà tôi vừa nghe vừa tự nhủ
liệu người ta có bắt cả chúng nó hót bằng tiếng Đức không nhỉ.
Sửa lại :
Trên mái trường, chim bồ câu gù thật khẽ và tôi vừa nghe, vừa tự nhủ: liệu
người ta có bắt cả chúng nó hót bằng tiếng Đức không nhỉ.
3. Lỗi sai về kiến thức
-Hiện tượng: Do người viết nhầm lẫn giữa tác giả này , nhân vật này với tác
giả nhân vật khác. Hoặc nhầm lẫn giữa các chi tiết tác phẩm này với các chi
tiết của tác phẩm khác.
Ví dụ : Nhà văn Nam Cao đã khắc hoạ rõ nét về hình ảnh người nông dân
nghèo khổ bị xã hội thực dân phong kiến làm bần cùng hoá, đó là những
nhân vật điển hình như: lão Hạc, Chí Phèo, anh Pha, chị Dậu, Binh Tư.
Lỗi sai: Người viết đã nhầm lẫn nhân vật chị Dậu (Tắt đèn- Ngô Tất Tố),
nhân vật anh Pha ( Bước đường cùng- Nguyễn Công Hoan) vào các nhân vật
của nhà văn Nam Cao.
4. Lỗi sai về chính tả
a.Nguyên nhân:
Hiện tượng do người viết nhầm lẫn các phụ âm đầu và người viết không
nắm chắc được luật chính tả.
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
7
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
Ví dụ: Dứt nời, ông não lại đi, làm như bận nhiều công việc nắm, cũng như
mọi hôm việc đầu tiên nà ông vào phòng thông tin nghe đọc báo.
-Lỗi sai chính tả: nời, ông não,nắm, nà

+Cách 3. Thêm chủ ngữ( tác giả) vào sau trạng ngữ
Ví dụ câu a:
Cách1: bỏ từ “trong”
chép lại câu văn đúng:
Tác phẩm “Cố hương” của Lỗ Tấn /đã phản ánh được sự chua xót về một
CN VN
làng quê vốn từng tươi đẹp nay tàn tạ và yếu hèn.
Cách 2: Bỏ từ “của” thêm dấu phẩy
Trong tác phẩm “Cố hương”/, Lỗ Tấn /đã phản ánh được sự chua xót về một
TN CN VN
làng quê vốn từng tươi đẹp nay tàn tạ và yếu hèn.
Cách3:Thêm “tác giả” sau từ “Lỗ Tấn”trước từ “đã”
Chép lại câu văn đúng:
Trong tác phẩm “Cố hương của Lỗ Tấn,tác giả đã phản ánh được sự chua
xót
TN CN VN
về một làng quê vốn từng tươi đẹp nay tàn tạ và yếu hèn.
VN
Câu sau làm tương tự
*Bài 2.
Chép lại những câu văn sau khi đã sửa những lỗi chính tả.
a. Vừa núc ấy, tôi đã đến gần anh. Với nòng mong nhớ của anh, trắc anh
nghĩ rằng con anh sẽ chạy sô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.
b. Đi khắp Việt Nam, nơi đâu ta cũng gặp những cây chuối thân mềm
vươn nên như những chụ cột nhẵn bóng toả ra vòm ná xanh mướt tre
rợp từ vườn tược đến núi rừng.
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
9
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm



NguyÔn ThÞ Thuý
a. Khổ thơ cuối cùng trong bài thơ Lượm của nhà thơ Tế Hanh đã gợi
cho người đọc bao nhiêu niên tưởng và cảm súc xâu sắc.
b. Trong đoạn chích “Chị em Thuý Kiều”, Nguyễn Du đã miêu tả vẻ đẹp
của Thuý Vân là vẻ đẹp “sắc sảo mặn mà”, “hoa ghen liễu hờn”.
c. Với truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”của Hồ Phương đã khắc hoạ nhân vật
anh thanh liên với những phẩm chất tốt đẹp : say mê tận tuỵ có chách
nhiệm với công việc được dao
*gợi ý
a.câu văn trên mắc lỗi sai về kiến thức ngữ pháp và chính tả.
*sửa lại:
-Lỗi kiến thức: nhà thơ Tế Hanh sửa lại Tố Hữu
-Lỗi sai chính tả: “Niên tưởng” sửa lại “liên tưởng”
+ “ cảm súc” sửa lại “cảm xúc”
+ “xâu sắc” sửa lại “ sâu sắc”
-Lỗi sai về ngữ pháp: thiếu chủ ngữ
Sửa lại:
Cách1. bỏ từ “của” thêm dấu phẩy
Cách2. thêm từ “tác giả” vào trước từ “đã”
Chép lại đáp án đúng:
Khổ thơ cuối cùng trong bài thơ “Lượm”, nhà thơ Tố Hữu /đã gợi cho
người đọc bao nhiêu liên tưởng và cảm xúc sâu sắc.
b. Sai về kiến thức: nhầm lẫn giữa Thuý Vân và Thuý Kiều
Sửa lại: thay “Thuý Vân” bằng “Thuý Kiều”
Sai chính tả: “đoạn chích” sửa lại “đoạn trích”
Chép lại đáp án đúng:
Trong đoạn trích “Chị em Thuý Kiều”, Nguyễn Du đã miêu tả vẻ đẹp của
Thuý Kiều là vẻ đẹp “sắc sảo mặn mà”, “hoa ghen liễu hờn”.
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009

a. Đợt thi dua kéo dài hai tháng của chúng mình.
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
12
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
b. Khoa học tự nhiên nói chung, môn văn nói riêng đòi hỏi người nghiên
cứu phải đọc nhiều ghi chép nhiều.
c. Cây cầu đưa chiếc xe vận tải nặng nề vượt qua sông và bóp còi rộn
vang cả dòng sông yên tĩnh.
d. Con đường dẫn chúng tôi men theo bờ sông qua nmột chiếc cầu nhỏ
rồi dừng lại trước ngôi nhà cũ kĩ.
Nguyên nhân : Sai lô gíc do người viết không biết lựa chọn trật tự từ.
Cách sửa:
Sắp xếp lại trật tự từ trong câu
Câu văn đúng:
a. Đợt thi đua của chúng ta kéo dài hai tháng.
b. Khoa học xã hội nói chung và môn văn nói riêng đòi hỏi người nghiên
cứu phải đọc nhiều, ghi chép nhiều.
c. Cây cầu đưa chiếc xe vận tải nặng nề vượt qua sông và chiếc xe bóp
còi rộn vang cả dòng sông yên tĩnh.
d. Con đường dẫn chúng tôi men theo bờ sông qua một chiếc cầu nhỏ rồi
chúng tôi dừng lại trước ngôi nhà cũ kĩ.
IV. Kết quả thực hiện
Trước khi thực hiện:
Kết quả điều tra như sau:
Lớp Sĩ số Dưới TB TB Khá,
giỏi
9A 21 10 48% 10 48% 1 4%
9C 31 8 26% 13 42% 10 32%

cuộc sống.
Song những ưu điểm trên không tránh khỏi những hạn chế. Trong giờ trả
bài không chữa đươc hết các bài của học sinh mà chủ yếu chỉ ra cho các em
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
14
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
để các em biết cách sửa. Trong đề tài số bài tập đưa ra còn ít cần nêu ra được
nhiều dạng bài phong phú hơn. Để học sinh có điều kiện tiếp xúc được tất cả
các lỗi sai thường gặp.
A. KẾT LUẬN
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy việc rèn luyện cho học sinh kĩ
năng chữa lỗi diễn đạt là rất cần thiết. Các em có một vốn kiến thức vững
vàng để tự tin bước vào các kì thi. Đặc biệt đối với học sinh lớp 9 lại quan
trọng hơn bao giờ hết. Các em phải thi vào lớp 10. Do đó việc rèn luyệ kĩ
năng diễn đạt là vô cùng cần thiết. Điều đó cũng kích thích được lòng say
mê và yêu môn văn ở các em.
Tuy nhiên trong một thời gian ngắn nghiên cứu không tránh khỏi những
hạn chế. Tôi kính mong các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp tham gia góp
ý bổ sung những mặt còn hạn chế. Để tôi có những kinh nghiệm tốt hơn
trong quá trình dạy môn ngữ văn 9. Đồng thời tôi có những cơ hội thực hiện
tốt những chuyên đề sau.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Khoái Châu, ngày 21/11/2008
Người thực hiện
Nguyễn Thị Thuý
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
15
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Vấn đề còn hạn chế và hướng tiếp tục nghiên
cứu
Điều kiện áp dụng
Kết luận về việc thực hiện
Kết luận
1
2
3
6
7
12
13
14
15
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
16
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

NguyÔn ThÞ Thuý
Trêng THCS thÞ trÊn Kho¸i Ch©u N¨m häc 2008-2009
17